原典講読『真のキリスト教』525

[V.]
QUOD COGNITIO PECCATI, ET EXPLORATIO ALICUJUS APUD SE,
PAENITENTIAM INCHOET.
罪の認識(知識)と自分自身のもとに何らかのもの〔罪〕の調査が、
悔い改めを始めること。

 
(1) 原文
525. Cognitio peccati nemini in Christiano orbe deesse potest; quisque enim ibi ab infantia instruitur quid malum, et a pueritia quid malum peccati. Hoc discunt omnes ephebi a parentibus et magistris, et quoque ex decalogo, qui est liber initialis omnibus intra Christianismum, et in progressu postea a praedicationibus in templis, et ab ininstructionibus in domibus; et in plenitudine e Verbo; et insuper a legibus justitiae civilibus, quae similia docent quae decalogus, et quae Verbum alibi. Nam malum peccati non aliud est, quam malum contra proximum; et malum contra proximum est etiam malum contra Deum, quod est peccatum. Sed cognitio peccati non facit quicquam, nisi homo exploret suae vitae acta, et videat num tale quid in occulto aut in manifesto fecerit; prius est omne id modo scientia, et tunc id quod concionator profert, est modo sonans quid in aure sinistra, e qua transit in dextram, et aufugit; et tandem fit illud duntaxat cogitativum et devotum pulmonare, et apud plures imaginarium et chimaericum: Sed aliter prorsus, si homo secundum cognitiones, quid peccatum, explorat se, et offendit aliquod apud se, et secum dicit, "Hoc malum est peccatum," et ex timore paenae aeternae abstinet ab illo. Tunc primum praedicatio instructiva et oratoria in templis recipitur utraque aure, et infertur in cor, et homo ex pagano fit Christianus.
 
(2) 直訳
525. Cognitio peccati nemini in Christiano orbe deesse potest; 罪の認識はキリスト教世界の中のだれも欠けていることができない。
quisque enim ibi ab infantia instruitur quid malum, et a pueritia quid malum peccati. というのは、それぞれの者が幼児期から何が悪か教えられたから、また両親から何が罪の悪か。
Hoc discunt omnes ephebi a parentibus et magistris, et quoque ex decalogo, qui est liber initialis omnibus intra Christianismum, et in progressu postea a praedicationibus in templis, et ab ininstructionibus in domibus; このことをすべての若者は両親と教師から学ぶ、そしてまた十戒から、それはキリスト教国の間のすべての者に最初の本である、また前進の中でその後、神殿(教会)説教から、また家の中の教育から。
et in plenitudine e Verbo; また、みことばから十分の中で。
et insuper a legibus justitiae civilibus, quae similia docent quae decalogus, et quae Verbum alibi. またそのうえ、市民の公正の法律から、それらは同様のものを教える、それらは十戒、またそれらはみことば、他の箇所に。
Nam malum peccati non aliud est, quam malum contra proximum; なぜなら、罪の悪は他のものではないからである、隣人に対する悪以外の。
et malum contra proximum est etiam malum contra Deum, quod est peccatum. また隣人に対する悪はさらにまた神に対する悪である、それは罪である。
Sed cognitio peccati non facit quicquam, nisi homo exploret suae vitae acta, et videat num tale quid in occulto aut in manifesto fecerit; しかし、罪の認識は何も生じない(つくらない)、人間か自分の生活の行為を調べないなら、またこのようなもの〔がないか〕どうか見る、何が隠された中で、または明瞭なものの中で行なわれたか。
prius est omne id modo scientia, et tunc id quod concionator profert, est modo sonans quid in aure sinistra, e qua transit in dextram, et aufugit; 以前に、すべてのものはそれである、単なる記憶知、またその時、それは〔~である〕説教者が言明する、単なる音声〔である〕それは左の耳の中に、またそれから右の中に通り過ぎる(移る)、また逃げ去る。
et tandem fit illud duntaxat cogitativum et devotum pulmonare, et apud plures imaginarium et chimaericum: また最後にそれはわずかに肺の☆1思考のものと信心深いもの(敬虔なもの)なる、また多くのもの☆2のもとで想像のものと空想的なもの。
1 直前に「耳」を述べたので、続いて「頭や心」でなく「肺」を述べたのでしょう。「肺からの息」で表現することでしょう(ため息やうめき声などが思い浮かびます)
2 「多くのもの」は何でしょうか(頭しか思い浮かびませんが)「多くの人」でもよく、「多くの場合」と意訳してもよいでしょう。
Sed aliter prorsus, si homo secundum cognitiones, quid peccatum, explorat se, et offendit aliquod apud se, et secum dicit, "Hoc malum est peccatum," et ex timore paenae aeternae abstinet ab illo. しかし、まったく異なって〔いる〕、もし、人間が認識に従って、何が罪か、自分自身を調べる、また何かが自分自身のもとでつまずきを与えている(違反している)、また自分自身に言う、「この悪は罪である」、また永遠の罰の恐れからそれをやめるなら。
Tunc primum praedicatio instructiva et oratoria in templis recipitur utraque aure, et infertur in cor, et homo ex pagano fit Christianus. その時、初めて、神殿(教会)中の教訓的なまた雄弁な説教は両方の耳で受け入れられる、また心臓(心)☆の中に持ち込まれる、また、人間は異教徒からキリスト教徒になる。
通常なら「心」と訳すのでしょうが、文脈からは「心臓」となります。
 
(3) 訳文
525. 罪の認識は、キリスト教世界のだれも欠けることができない。というのは、それぞれの者が幼児期から何が悪か、また両親から何が罪の悪か教えられたから。
 このことを、すべての若者は両親と教師から、そしてまたキリスト教国の間のすべての者に最初の本である十戒から、また前進の中でその後、教会の説教から、また家の中の教育から、また、みことばから十分に学ぶ。またそのうえ、市民の公正の法律から学ぶ、それらは十戒またみことばの他の箇所と同様のものを教える。
 なぜなら、罪の悪は隣人に対する悪以外の他のものではないからである。また隣人に対する悪はさらにまた神に対する悪であり、それは罪である。
 しかし、罪の認識は、人間か自分の生活の行為を、またこのようなものがないか、何が隠された中で、または明瞭なものの中で行なわれたかどうか、見て、調べないなら、何も生じない。それ以前に、すべてのものは、単なる記憶知であり、またその時、説教者が言明するものは、単なる音声であり、それは左の耳の中から右の耳の中に通り過ぎ、逃げ去る。また最後にそれはわずかに肺の☆思考のものと信心深いものなり、多くの場合、想像のものと空想的なものになる。
 しかしもし、人間が認識に従って、何が罪か、自分自身を、また何かが自分自身のもとでつまずきを与えている調べ、また自分自身に、「この悪は罪である」と言い、永遠の罰の恐れからそれをやめるなら、まったく異なる。
 その時、初めて、教会の中の教訓的で雄弁な説教は両方の耳で受け入れられ、また心臓(心)中に持ち込まれ、人間は異教徒からキリスト教徒になる。
 
直前に「耳」を述べたので、続いて「頭や心」でなく「肺」を述べたのであり、「肺からの息」で表現することでしょう。

原典講読『真のキリスト教』526

(1) 原文
526. Quid notius potest esse in toto Christiano orbe, quam quod hominum oporteat se explorare? Nam ubivis in imperiis et regnis tam Romano-Catholicae quam Evangelicae religioni addictis, ante accessionem ad Sanctam Caenam docetur et monetur, ut homo exploret se, ac cognoscat et agnoscat sua peccata, et e novo vivat aliter; et hoc cum horribilibus minis in dominiis Angliae, ubi ex oratione praecedanea ante communionem ex altari ab Antistite leguntur et exclamantur haec:
 
"Haec est via, et hoc est medium, ut fiat dignus particeps Sanctae Cenae: primarium est, ut exploret suae vitae facta et commercia secundum normam praeceptorum Dei, et in quibuscunque animadvertit se offendisse voluntate, loquela aut facto, tunc deploret vitiosam suam naturam, et confessionem faciat coram omnipotente Deo, cum pleno proposito emendandi vitam. Et si animadvertit offensas tales esse, ut non modo sint contra Deum, sed etiam contra proximum, tunc reconciliabat se illi, et promptus erit ad restitutionem et satisfactionem ex omni potentia sua, propter injurias et mala alicui facta, et similiter promptus erit ad remittendum aliis offensas, quemadmodum vult ut offensae suae remittantur a Deo; alioqui receptio Sanctae Communionis non aliud facit quam quod aggravet damnationem. Quapropter, si quis vestrum est blasphemator Dei, obtrectator et sugillator Verbi Ipsius, aut adulter, aut in malitia vel in malevolentia, aut in aliquo alio enormi crimine, paenitentiam a peccato age; si non, ad Sanctam Communionem ne accedas; alioqui post receptionem ejus, diabolus intraturus est in te, sicut intravit in Judam, et impleturus est te omni iniquitate, et destructurus et corpus et animam."
 
(2) 直訳
526. Quid notius potest esse in toto Christiano orbe, quam quod hominum oporteat se explorare? 何がさらによく知られていることができるか、全キリスト教世界の中で、人間たちのすべきこと以上に、自分自身を調べること?
Nam ubivis in imperiis et regnis tam Romano-Catholicae quam Evangelicae religioni addictis, ante accessionem ad Sanctam Caenam docetur et monetur, ut homo exploret se, ac cognoscat et agnoscat sua peccata, et e novo vivat aliter; なぜなら、帝国や国の中のどこでも、ローマカトリックのもまた福音主義の宗教のも、従っている、聖餐に近づくことの前に、教えられ、また警告されているからである、人間は自分自身を調べるように、そして自分の罪を知り、認める、また新たに異なって生きる。
et hoc cum horribilibus minis in dominiis Angliae, ubi ex oratione praecedanea ante communionem ex altari ab Antistite leguntur et exclamantur haec: またこのことはイギリスの領域の中でなおさら恐ろしいものとともに、そこに交わり(聖餐)の前に先立つ祈りから、祭壇から、高位聖職者により読まれる、またこれらが大声で言われる(叫ばれる)――
 
"Haec est via, et hoc est medium, ut [quis] fiat dignus particeps Sanctae Cenae: 「聖餐をあずかるのにふさわしい者となるための方法であり、手段であるものは――
これは『生活について』6番と同一ですがそこにはquisあり、英語の原文からもこのほうがよいでしょう。(英文のラテン文訳です)
primarium est, ut exploret suae vitae facta et commercia secundum normam praeceptorum Dei, et in quibuscunque animadvertit se offendisse voluntate, loquela aut facto, tunc deploret vitiosam suam naturam, et confessionem faciat coram omnipotente Deo, cum pleno proposito emendandi vitam. 最初ののは、神の戒めを基準として、自分の生活の行為と交際を調べることである。意志または話しあるいは行動のどんなものの中であれ、違反していることに気づくなら、その時、自分の性質の欠点を悔やんで、生活を改善しようとする十分な意図とともに、それを全能の神の前に告白をしなければならない。
Et si animadvertit offensas tales esse, ut non modo sint contra Deum, sed etiam contra proximum, tunc reconciliabat se illi, et promptus erit ad restitutionem et satisfactionem ex omni potentia sua, propter injurias et mala alicui facta, et similiter promptus erit ad remittendum aliis offensas, quemadmodum vult ut offensae suae remittantur a Deo;☆ また、(もし)神に反しているだけでなく、隣人にもまた反しているようなに気づいたなら、その時、彼と和解し、自分の力のかぎり、すぐにも他の者に行なった損害と悪のためのつぐないと謝罪をしなくてはならない。同様に、自分の罪が神から赦されることを望むように、すぐにも他の者にを赦すようにしなければならない。
同じく『生活について』6番でここは「;」でなく「:」です。ここはこのままでよいでしょう。
alioqui receptio Sanctae Communionis non aliud facit quam quod aggravet damnationem. さもないと、聖餐を受けることは断罪を重くすることにしかならない。
Quapropter, si quis vestrum est blasphemator Dei, obtrectator et sugillator Verbi Ipsius, aut adulter, aut in malitia vel in malevolentia, aut in aliquo alio enormi crimine, paenitentiam a peccato age; それゆえ、もしあなたがたのだれかが神を冒涜する、その方のみことばをそしるか侮辱する、または姦淫する、あるいは悪意またはねたみの中に、または何らかの他の憎むべき罪悪の中にいるなら、罪からの悔い改めを行なえ。
si non, ad Sanctam Communionem ne accedas; そうしないなら、聖餐に近づいてはならない。
ここの英文はHoly Sacramentです、『生活について』6番でここはSanctam Cenamと訳されています。意味は「聖餐」でよいでしょう。
alioqui post receptionem ejus, diabolus intraturus est in te, sicut intravit in Judam, et impleturus est te omni iniquitate, et destructurus et corpus et animam." さもないと、聖餐を受けた後、悪魔がユダに入ったように、あなたの中に入ってきて、あなたをすべての不法で満たし、身体と霊魂を滅ぼすであろう。」
 
(3) 訳文
526. 全キリスト教世界の中で、人間のすべきことで自分自身を調べること以上に、何がさらによく知られていることができるか?
 なぜなら、ローマカトリックのまた福音主義の宗教も従っている帝国や国の中のどこでも、聖餐に近づくことの前に、人間は自分自身を調べ、そして自分の罪を知り、認め、また新たに異なって生きるように教えられ、また警告されているからである。またこのことはイギリスの領域の中でなおさら恐ろしいものとともに、そこの交わり(聖餐)の前に先立つ祭壇からの祈りから、高位聖職者により読まれれ、またこれらが大声で言われる――
 
 「聖餐をあずかるのにふさわしい者となるための方法であり、手段であるものは――
 最初ののは、神の戒めを基準として、自分の生活の行為と交際を調べることである。意志または話しあるいは行動のどんなものの中であれ、違反していることに気づくなら、その時、自分の性質の欠点を悔やんで、生活を改善しようとする十分な意図とともに、それを全能の神の前に告白をしなければならない。
 また、神に反しているだけでなく、隣人にもまた反しているようなに気づいたなら、その時、彼と和解し、自分の力のかぎり、すぐにも他の者に行なった損害と悪のためのつぐないと謝罪をしなくてはならない。同様に、自分の罪が神から赦されることを望むように、すぐにも他の者にを赦すようにしなければならない。さもないと、聖餐を受けることは断罪を重くすることにしかならない。
それゆえ、もしあなたがたのだれかが神を冒涜する、その方のみことばをそしるか侮辱する、または姦淫する、あるいは悪意またはねたみの中に、または何らかの他の憎むべき罪悪の中にいるなら、罪からの悔い改めを行なえ。そうしないなら、聖餐に近づいてはならない。さもないと、聖餐を受けた後、悪魔がユダに入ったように、あなたの中に入ってきて、あなたをすべての不法で満たし、身体と霊魂を滅ぼすであろう。」