(1) 原文「3482番」
56. Loquela quae in Verbo, tametsi
coram homine simplex, et aliquibus in locis rudis, apparet, est {1} ipsa
loquela angelica, sed ultima; loquela enim angelica, quae spiritualis est, dum
cadit in voces humanas, non in aliam loquelam cadere potest quam in talem,
singulae enim res ibi repraesentant, et singulae voces significant; antiquis
quia commercium habebant cum spiritibus et angelis, non alia loquela fuit; erat
plena repraesentativis {2}, et inerat sensus spiritualis singulis;
libri antiquorum etiam ita conscripti sunt, nam ita loqui et ita scribere erat {3}sapientiae
eorum studium; quantum postea homo se removerit a caelo, etiam inde constare
potest; nunc ne quidem novit quod in Verbo sit aliud quam quod apparet in
littera, ne quidem quod sensus spiritualis inibi sit; quicquid ultra sensum
litteralem dicitur, vocatur mysticum, quod solum ideo rejicitur; inde quoque
est quod intercepta sit communicatio hodie cum caelo, in tantum ut a paucis
credatur quod aliquod caelum sit, et quod mirum, a doctis et eruditis multo
pauciores quam a simplicibus {4}.
@1 i ut apud prophetas @2 i
et significativis @3 sapere @4 i
probis
(2) 直訳
56. Loquela quae
in Verbo, tametsi coram homine simplex, et aliquibus in locis rudis, apparet,
est {1} ipsa loquela angelica, sed ultima; 話し方は、それはみことばの中に、たとえ人間の前に単純なもの、また場所(箇所)の中であるものに、粗雑に、見えても、〔預言書の中のような〕天使の話し方そのものである、しかし、最後の(究極の)☆もの。
☆ 形容詞ultimusは空間的には「最も離れた、最外部の」、また時間的には「最後の、最終の」また根源から見れば「最終的な、究極の」です。ここでは「最終的なもの」の訳がよいでしょうか?
loquela enim angelica, quae spiritualis est,
dum cadit in voces humanas, non in aliam loquelam cadere potest quam in talem,
singulae enim res ibi repraesentant, et singulae voces significant; というのは、天使の話し方は、それは霊的なものである、人間の言葉の中に落ち込む時、他の話し方の中に落ち込むことができないから、このようなもの以外に、というのは、そこに個々の事柄は表象する(接続)、また個々の言葉は意味する(接続)☆から。
☆ 接続法なので(日本語で表現できませんが)、少しでもその気持ちを込めて「する」でなく「~している」としましょうか。
antiquis quia commercium habebant cum
spiritibus et angelis, non alia loquela fuit; 古代人は霊や天使たちと交際を持ったので、他の話し方はなかった。
erat plena
repraesentativis {2}, et inerat sensus spiritualis singulis; 〔それは〕表象〔と表意〕に満ちていた、また個々のものに霊的な意味が内在した。
libri
antiquorum etiam ita conscripti sunt, nam ita loqui et ita scribere erat {3}sapientiae
eorum studium; 古代人の書物もまたそのよう書かれた、なぜなら、そのように話すこととそのように書くことが彼らの知恵の☆関心(熱望)であったから。
☆ ここは校訂前の文のように「彼らの熱望を味わうこと(sapere)」もありえると思います。やや意味を汲みづらくなります。ついでにstudiumについて述べれば、これを英訳したstudy(別訳はaim)をそのまま「研究」とした柳瀬訳「彼らの知恵の研究であった」は極めて読みづらく、このままでは「スヴェーデンボリがこんな文章を書いたのだろうか?」という疑問が生じてしまいます。
quantum
postea homo se removerit a caelo, etiam inde constare potest; どれだけその後、人間が自分自身を天界から遠ざけたか、ここからもまた明らかにすることができる。
nunc ne
quidem novit quod in Verbo sit aliud quam quod apparet in littera, ne quidem
quod sensus spiritualis inibi sit; 今〔では〕決して知らない☆、みことばの中に何らかのものがあること、文字の中に見られること以外の、決して〔知らない〕、霊的な意味がそこにあること。
☆ noscoは完了形でも「知る」と訳します。
quicquid
ultra sensum litteralem dicitur, vocatur mysticum, quod solum ideo rejicitur; 何でも文字の意味を越えて言われる〔ものは〕、神秘的なものと呼ばれる、それは、単にそれゆえ、退けられる。
inde quoque
est quod intercepta sit communicatio hodie cum caelo, in tantum ut a paucis
credatur quod aliquod caelum sit, et quod mirum, a doctis et eruditis multo
pauciores quam a simplicibus {4}. ここからもまた~である、今日、天界との交通はさえぎられたこと、それほど(まで)に☆、わずかな者により信じられるように、何らかの天界があること、また驚くべきこと〔であるが〕、多くの学のある者や学者(教育のある者)から〔信じられていない〕単純な〔正直な〕者からよりも。
☆ in tamtumで「それほど(まで)に」の意味です。
@1 i ut apud prophetas 注1 ut apud prophetasを補うとよい。
@2 i et significativis 注2 et significativisを補うとよい。
@3 sapere 注3 sapereをsapientiaeに換えた。
@4 i probis 注4 probisを補うとよい。