(1) 原文「3347番」
41. Audivi angelos loquentes de
mentibus humanis et illarum cogitatione et inde loquela; comparabant illas
externae hominis formae, quae usque existit et subsistit ex formis innumeris
quae intus sunt, ut ex cerebris, medullis, pulmonibus, corde, hepate,
pancreate, liene, ventriculo et intestinis, praeter a pluribus aliis, ut ab
illis quae generationi in utroque sexu dicatae sunt; et circum illa ex musculis
innumeris, et tandem ex tegumentis; et quod haec omnia contexta sint ex vasis
et fibris, et quidem ex vasis et fibris intra vasa et fibras, ex quibus ductus
et formae minores; ita ex innumerabilibus, quae omnia usque concurrunt,
quodlibet suo modo, ad compositionem formae externae, in qua nihil eorum quae
intra sunt, apparet; [2] huic formae, nempe externae, comparabant mentes
humanas, et earum cogitationes, ac inde loquelas; at angelicas comparabant
illis quae intus sunt, quae respective indefinita sunt et quoque
incomprehensibilia; facultatem etiam cogitandi comparabant facultati viscerum
agendi secundum formam fibrarum, dicentes quod facultas non esset fibrarum, sed
vitae in fibris, sicut facultas cogitandi non {1}est mentis, sed
vitae a Domino influentis in illam. Comparationes tales cum fiunt ab angelis,
simul etiam {2}exhibentur per repraesentativa, per quae formae
interiores de quibus dictum, quoad minima incomprehensibilia sistuntur et {3}visibiliter
et intellectualiter, et hoc intra momentum: sed comparationes per spiritualia
et caelestia, quales {4}fiunt apud angelos caelestes, illas
comparationes quae per naturalia fiunt, pulchritudine sapientiae immensum
excedunt.
@1 sit @2 sistuntur @3 visualiter @4
sunt
(2) 直訳
41. Audivi angelos
loquentes de mentibus humanis et illarum cogitatione et inde loquela; 私は天使たちが話すのを聞いた、人間の心について、またそれらの思考とここからの話し方。
comparabant illas externae hominis formae,
quae usque existit et subsistit ex formis innumeris quae intus sunt, ut ex
cerebris, medullis, pulmonibus, corde, hepate, pancreate, liene, ventriculo et
intestinis, praeter a pluribus aliis, ut ab illis quae generationi in utroque
sexu dicatae sunt; 彼らはそれらを人間の外なる形にたとえた、それでもそれらは無数の形から存在し、存続するもの、それらは内部にある、例えば、脳から、髄、肺、心臓、肝臓、膵臓、脾臓、胃と腸、ほかに他の多くのものから、例えば、それらから、それらは両方の性の生殖のもの、語った。
et circum illa ex musculis innumeris, et
tandem ex tegumentis; また無数の筋肉からのそれらの周囲の〔のもの〕、また最後に被覆から。
et quod haec omnia contexta sint ex vasis et
fibris, et quidem ex vasis et fibris intra vasa et fibras, ex quibus ductus et
formae minores; またそのことを、これらのすべてのもの、器官と繊維から編み合わされた(組み合わされた)、そのうえ器官と繊維の内部の器官と繊維から、それらから、管とさらに小さい形のもの。
ita ex innumerabilibus, quae omnia usque
concurrunt, quodlibet suo modo, ad compositionem formae externae, in qua nihil
eorum quae intra sunt, apparet; そのように無数のものから、それでもそれらすべてのものは一体になる(協力する)、どんなものでもそれ自体の方法で、外なる形の構成へ向けて、その中に何もそれらの内部にある〔ものは〕、見られない。
[2] huic formae, nempe externae, comparabant
mentes humanas, et earum cogitationes, ac inde loquelas; [2] この形に、すなわち、外なるものに、人間の心をたとえた、またその思考を、そしてここからの話し方を。
at angelicas comparabant illis quae intus
sunt, quae respective indefinita sunt et quoque incomprehensibilia; しかし、天使のもの〔心〕をそれらにたとえた、それらは相対的に無限である、そしてまた理解できなもの。
facultatem etiam cogitandi comparabant
facultati viscerum agendi secundum formam fibrarum, dicentes quod facultas non
esset fibrarum, sed vitae in fibris, sicut facultas cogitandi non {1}est
mentis, sed vitae a Domino influentis in illam. さらにまた、考える能力を、繊維の形にしたがって働く内臓の能力にたとえた、言って、能力は繊維のものではないこと、しかし、繊維の中のいのちのもの〔である〕、考える能力が心のものではないように、しかし、その〔心の〕中に流入する主からのいのちのもの〔である〕。
Comparationes tales cum fiunt ab angelis,
simul etiam {2}exhibentur per repraesentativa, per quae formae
interiores de quibus dictum, quoad minima incomprehensibilia sistuntur et {3}visibiliter
et intellectualiter, et hoc intra momentum: このようなたとえが天使たちにより行なわれるとき、さらにまた同時に表象によって示される、それら内的な形のものによって、それらについて言われた、理解できない最小のものに関して示される、また目に見えて(明らかに)また知的に(理解力を用いて)、またこのことが瞬間の内に。
sed comparationes per spiritualia et caelestia,
quales {4}fiunt apud angelos caelestes, illas comparationes quae per
naturalia fiunt, pulchritudine sapientiae immensum excedunt. しかし、霊的なものと天的なものによってのたとえは、天界の天使たちのもとに生ずるようなもの、それらのたとえを、それらは自然的なものによって生ずる、美と知恵で計り知れないほどまさっている。
@1 sit 注1 sitをestに換えた。
@2
sistuntur 注2 sistunturをexhibenturに換えた。
@3
visualiter 注3 visualiterをvisibiliterに換えた。
@4 sunt 注4 suntをfiuntに換えた。
(3) 訳文
41. 私は、天使たちが、人間の心、またそれらの思考とここからの話し方について話すのを聞いた。彼らはそれらを人間の外なる形にたとえた。それでもそれらは内部にある無数の形から存在し、存続する。例えば、脳、髄、肺、心臓、肝臓、膵臓、脾臓、胃と腸、ほかに他の多くのものから、例えば、両性の生殖のものであり、それらから語った。またそれらの周囲の無数の筋肉から、また最後に被覆から〔語った〕。またそのことを、器官と繊維から、そのうえ器官と繊維の内部の器官と繊維から、管とさらに小さい形のものから組み合わされたこれらのすべてのもの〔から語った〕。そのように無数のものから〔から語った〕、それでもそれらすべてのものは、どんなものでもそれ自体の方法で、外なる形の構成へ向けて協力していて、それらの内部にあるものは、何も見られない。
[2] この形に、すなわち、外なるものに、人間の心、またその思考、そしてここからの話し方をたとえた。しかし、天使の心を、相対的に無限であり、そしてまた理解できなものにたとえた。さらにまた、考える能力を、繊維の形にしたがって働く内臓の能力にたとえた。考える能力が心のものではなく、しかし、その〔心の〕中に流入する主からのいのちものであるように、能力は繊維のものではなく、しかし、繊維< span style='font-family: "MS 明朝","serif"; mso-ansi-language: EN-US; mso-ascii-font-family: "Book Antiqua"; mso-hansi-font-family: "Book Antiqua";'>の中のいのちのものであることを言って。
このようなたとえが天使たちにより行なわれる〔話される〕とき、同時に表象によって示される。それらについて言われた内的な形のものによって、理解できない最小のものに関して、目に見えてまた知的に、またこのことが瞬間の内に示されるのである。しかし、天界の天使たちのもとに生ずるような霊的なものと天的原文「3348番」
42. Erant spiritus ex alia tellure apud
me satis diu, quibus cum narrarem sapientiam nostri orbis, quod inter scientias
ex quibus eruditi audiunt, etiam sint analytica per quae explorare satagunt
illa quae mentis sunt et ejus cogitationum, et quod vocent illa metaphysica et
logica, sed quod parum ultra terminos, et aliquot regulas communes versatiles,
progressum fecerint; et quod de terminis litigent, ut quid forma, quid
substantia, quid mens, quid anima, et quod per regulas illas communes
versatiles acriter disputent de veris: {1}tunc ab illis perceptum
quod talia abstrahant omnem rei sensum et intellectum, quando illis ut terminis
inhaerent, ac de illis per artificiosas regulas cogitant; dicebant talia esse
modo nigras nubeculas, quae objiciuntur visui intellectuali, et quod detrahant
intellectum in pulverem; addebant quod apud illos non ita sit, sed quod rerum
ideas clariores habeant per id quod nihil de talibus sciant: videre etiam datum
quam sapientes essent; repraesentabant mirabiliter mentem humanum ut formam
caelestem, et ejus affectiones ut activitatis sphaeras illi convenientes, et hoc
tam dextre ut collaudati sint ab angelis; repraesentabant etiam quomodo Dominus
affectiones illas quae in se injucundae sunt, flectat in jucundas; docti
nostrae telluris aderant, nec hilum potuerunt comprehendere, tametsi de talibus
philosophice multum in vita corporis locuti sunt; illi cum iterum perciperent {2}eorum
cogitationes, quod modo inhaererent terminis, ac inclinarent ad disputandum de
singulis num ita sit, vocabant talia spumas faeculentas.
@1 sed @2 A d eorum, i horum
(2) 直訳
42. Erant spiritus
ex alia tellure apud me satis diu, quibus cum narrarem sapientiam nostri orbis,
quod inter scientias ex quibus eruditi audiunt, etiam sint analytica per quae
explorare satagunt illa quae mentis sunt et ejus cogitationum, et quod vocent
illa metaphysica et logica, sed quod parum ultra terminos, et aliquot regulas
communes versatiles, progressum fecerint; 他の惑星(地球)からの霊が私のもとにかなりに〔その〕間、いた、その者に私は私たちの地球の知恵を語った、知識(学問)の間に、それらから学識ある者たちは聞く(聞いて注意を払う)、さらにまた分析的な議論がある、それらによってそれらを調べることを骨折る(懸命に努める)、それらは心のものまたその思考のものである、またそれらを形而上学や論理学と呼ぶ、しかし、わずかな者が用語(術語、専門語)を超えて、またいくつかの通常の変わりや易い規則を〔超えて〕、前進をなした。
et quod de terminis litigent, ut quid forma,
quid substantia, quid mens, quid anima, et quod per regulas illas communes
versatiles acriter disputent de veris: また用語(術語、専門語)について論争すること、例えば、何が形か、何が実体(本質)か、何が心か、何が霊魂か、またそれらを規則によって、通常の変わりや易い〔規則によって〕、真理について鋭く論争すること。
{1}tunc ab
illis perceptum quod talia abstrahant omnem rei sensum et intellectum, quando
illis ut terminis inhaerent, ac de illis per artificiosas regulas cogitant; その時、彼らから〔私に〕知覚された、このようなものは事柄のすべての意味と理解を引き離すこと、彼らに、用語(術語、専門語)に執着するような時、そしてそれらについて技巧的な規則によって考える〔時〕。
dicebant talia esse modo nigras nubeculas,
quae objiciuntur visui intellectuali, et quod detrahant intellectum in
pulverem; 〔彼らは〕言った、このようなものは単なる黒い小さい雲であること、それらは理解力の視覚に逆らう、また理解力をちりの中に引き下ろす。
addebant
quod apud illos non ita sit, sed quod rerum ideas clariores habeant per id quod
nihil de talibus sciant: 〔彼らは〕言いたした、彼らのもとにそのようなものはないこと、しかし、事柄のさらに明るい観念をそのことによって持っていること、このようなもの☆について何も知らないこと。
☆ 「このようなもの」とは何でしょうか、terminusとregulaでしょう。
videre
etiam datum quam sapientes essent; さらにまた見ることが与えられた、どれほど〔彼らが〕知恵のある者であったか。
repraesentabant
mirabiliter mentem humanum ut formam caelestem, et ejus affectiones ut
activitatis sphaeras illi convenientes, et hoc tam dextre ut collaudati sint ab
angelis; 〔彼らは〕人間の心を天界の形として(のように)驚くほどに表象した、またその情愛をそれらに適合する活動的なスフェアとして(のように)、またこのことをこれほどに巧みに、天使たちにより共に賛美されるように。
repraesentabant
etiam quomodo Dominus affectiones illas quae in se injucundae sunt, flectat in
jucundas; さらにまた〔彼らは〕表象した、どのように主がそれらの情愛を、それらはそれ自体の中で(本質的に)不快である、快いもの(の中)に曲げるか。
docti
nostrae telluris aderant, nec hilum potuerunt comprehendere, tametsi de talibus
philosophice multum in vita corporis locuti sunt; 私たちの地球の学識ある者たちがいた、少しも把握することができなかった、たとえこのようなものについて哲学的に多くのものを身体のいのちの中で話したにしても。
illi cum
iterum perciperent {2}eorum cogitationes, quod modo inhaererent
terminis, ac inclinarent ad disputandum de singulis num ita sit, vocabant talia
spumas faeculentas. 彼らはそのとき再び、彼ら(学識ある者たち)の思考を知覚した、単に用語(術語、専門語)に執着していたこと、そして個々のものについてそのようであるかどうか論争することへ傾いた、〔そして〕このようなものを不潔な☆泡と呼んだ。
☆
形容詞faeculentusは同じ不潔でも「ブドウ酒のおり、かすのような」不潔さです。
@1 sed 注1 sedをtuncに換えた。
@2 A d eorum, i horum 注2 自筆原稿はeorumを消し、horumを補っている。
(3) 訳文
42. 他の惑星からの霊が、私のもとにかなり長い間いた。私はその者に私たちの地球の知恵を語った。学識ある者たちが聞いて注意を払う知識(学問)の間に、分析的な議論があり、それらによって心のまたその思考に属するものを調べることを懸命に努め、またそれらを形而上学や論理学と呼ぶ。しかし、術語を、またいくつかの通常の変わりや易い規則を超えて前進をなした者はわずかである。また術語について論争する、例えば、形とは何か、実体とは、心とは、霊魂とは何か、またそれらを通常の変わりや易い規則によって、また〔その〕真理について鋭く論争する。その時、彼らから〔私に〕知覚された。術語に執着するような時、そしてそれらについて技巧的な規則によって考える時、このようなものは事柄のすべての意味と理解を引き離すことである。このようなものは、理解力の視覚に逆らい、理解力をちりの中に引き下ろす単なる黒い小さい雲である、と〔彼らは〕言った。〔彼らは〕自分たちのもとにそのようなものはないこと、しかし、このようなもの〔術語や規則〕について何も知らないことによって、事柄のさらに明るい観念を持っている、と言いたした。さらにまた、どれほど〔彼らが〕知恵のある者であるか見ることが与えられた。〔彼らは〕人間の心を天界の形として、またその情愛をそれらに適合する活動的なスフェアとして、またこのことを天使たちにより賛美されるほど、驚くほど巧みに表象した。さらにまた〔彼らは〕、本質的に不快であるそれらの情愛を、どのように主が快いものへと曲げるか表象した。私たちの地球の学識ある者たちは、たとえこのようなものについて哲学的に多くのものをいのちが身体の中にあったとき話したにしても、少しも把握することができなかった。彼らは、学識ある者たちの思考が単に術語に執着し、そして個々のものについてそのようであるかどうか論争することへ傾いていたことを再び知覚し、このようなものを〔ブドウ酒からの〕不潔な泡と呼んだ。