原典講読『みことばとその内意』 53

 

(1) 原文「2609番」


53. Quod autem praecepta vitae attinet,
ut sunt omnia Decalogi, et plura in Lege et Prophetis, illa quia ipsi vitae
hominis inserviunt, sunt usui in utroque sensu, tam in litterali quam in
interno: quae in sensu litterali, fuerunt pro populo et populis istius
temporis, qui interna non capiebant; quae in sensu interno, fuerunt pro
angelis, qui externa non curant: nisi praecepta Decalogi etiam continerent
interna, nusquam cum tanto miraculo promulgata fuissent in monte Sinai; talia
enim quae ibi, ut quod honorandi parentes, non furandum, non occidendum, non
adulterandum, non concupiscenda alterius, sunt
{1} quae etiam
gentiles norunt, et in suis legibus praescripta habent, et quae filii Israelis
quatenus homines novisse debuerunt absque tali promulgatione; sed quia
praecepta illa inserviebant vitae in utroque sensu, et erant sicut formae
externae productae ab internis, quae sibi correspondent, ideo e caelo super
monte Sinai cum tanto miraculo descendebant, ac in sensu interno dicta et
audita in caelo, at in sensu externo dicta et audita in terra; [2] ut pro
exemplo, quod qui honorarent parentes, iis prolongarentur dies super terra;
angeli qui in caelo, per ‘parentes’ percipiebant Dominum, per ‘terram’ Ipsius
regnum, quod in aeternum sicut filii et heredes possiderent qui Ipsum ex amore
et fide colunt; homines autem in terra per ‘parentes’ intelligebant parentes,
per ‘terram’ terram Canaanem, per ‘prolongationem dierum’ annos vitae;
{2}
quod ‘non furandum,’ angeli qui in caelo, percipiebant quod nihil adimerent
Domino, et sibi justitiae et meriti aliquid tribuerent; homines autem in terra,
quod non furandum; haec quod vera sint in utroque sensu, constat: adhuc, quod ‘non
occidendum,’ angeli in caelo percipiebant quod non odio aliquem haberent, et
quod non exstinguerent aliquid boni et veri apud aliquem; at homines in terra,
quod non occidendi amici: ita in reliquis.


@1 i talia. @2 i haec vera
fuerunt in utroque sensu.


 


(2) 直訳


53. Quod autem praecepta vitae attinet,
ut sunt omnia Decalogi, et plura in Lege et Prophetis, illa quia ipsi vitae
hominis inserviunt, sunt usui in utroque sensu, tam in litterali quam in
interno:
 けれども、生活の戒め(教え)について、「十戒」のすべてのものであるような、また「律法」と「預言者」の多くのもの、それらは人間の生活そのものに役立つので、両方の意味の中で役立ちのものである、文字どおりの〔意味の〕中でも内なる〔意味の〕中でも。


quae in
sensu litterali, fuerunt pro populo et populis istius temporis, qui interna non
capiebant;
 文字どおりの意味の中に(ある)ものは、民とその時の諸民☆のためであった、その者は内的なものを把握しなかった。


(単数)と諸民(複数)が出てきますが、これは十戒などの「みことばを持っている民」とその当時、「みことばを持たないその他の民」を区別して述べています。


quae in
sensu interno, fuerunt pro angelis, qui externa non curant:
 内意の中に(ある)ものは、天使のためであった、その者は外なるものを気にしない(関心がない)


nisi
praecepta Decalogi etiam continerent interna, nusquam cum tanto miraculo
promulgata fuissent in monte Sinai;
 もし「十戒」の戒め(教え)もまた内なるものを含まないなら、決してそれほどの奇跡とともにシナイ山の中で布告されなかった(であろう)


talia enim
quae ibi, ut quod honorandi parentes, non furandum, non occidendum, non
adulterandum, non concupiscenda alterius, sunt
{1} quae etiam
gentiles norunt, et in suis legibus praescripta habent, et quae filii Israelis
quatenus homines novisse debuerunt absque tali promulgatione;
 というのは、このようなものは、そこにそれら、例えば、両親を尊ばなければならない、盗んではならない、殺してはならない、姦淫してはならない、他の者のものをほしがってはならない、〔このようなものは〕異教徒もまた知っているものである、また自分の法律の中に規定されたものを持っている、またそれらをイスラエルの息子たち(イスラエル民族)は人間の程度に知らなくてはならなかった、このような布告なしに。


sed quia
praecepta illa inserviebant vitae in utroque sensu, et erant sicut formae
externae productae ab internis, quae sibi correspondent, ideo e caelo super
monte Sinai cum tanto miraculo descendebant, ac in sensu interno dicta et
audita in caelo, at in sensu externo dicta et audita in terra;
 しかし、それらの戒め(教え)は生活に両方の意味の中で役立ったので、また内なるものからの産物の外なる形のようであった、それらは互いに対応する、それゆえ、天界からシナイ山の上にそれほどの奇跡とともに下った、そして内意の中で、天界の中で言われ、聞かれた、しかし、外なる意味の中で、地の中で言われ、聞かれた。


[2] ut pro
exemplo, quod qui honorarent parentes, iis prolongarentur dies super terra;
 [2] 例えば、例として、両親を尊ぶ者は、彼らに地の上で日々が長くされること。


angeli qui
in caelo, per ‘parentes’ percipiebant Dominum, per ‘terram’ Ipsius regnum, quod
in aeternum sicut filii et heredes possiderent qui Ipsum ex amore et fide
colunt;
 天使は、その者は天界の中に〔いる〕、「両親」によって、主を知覚する、「地」によってその方の王国を、それを永遠に、息子と相続人のように所有する、その者はその方を愛と信仰から崇拝する。


homines
autem in terra per ‘parentes’ intelligebant parentes, per ‘terram’ terram
Canaanem, per ‘prolongationem dierum’ annos vitae;
 けれども、地の中の人間は、「両親」によって両親を理解する、「地」によってカナン〔の地〕を、「日々を長くする」によっていのちの年々を。


{2} quod ‘non furandum,’ angeli qui in
caelo, percipiebant quod nihil adimerent Domino, et sibi justitiae et meriti
aliquid tribuerent;
 「盗んではならない」ことを、天使は、その者は天界の中に〔いる〕、何も主から取り去らなかったことを知覚した、また自分自身に公正()功績の何らかのものを帰す。


homines
autem in terra, quod non furandum;
 けれども、地の中の人間は、盗んではならない。


haec quod
vera sint in utroque sensu, constat:
 これらは、両方の意味の中で真理であることが、明らかである。


adhuc, quod
‘non occidendum,’ angeli in caelo percipiebant quod non odio aliquem haberent,
et quod non exstinguerent aliquid boni et veri apud aliquem;
 さらに、「殺してはならない」ことを、天使は、その者は天界の中に〔いる〕、知覚する、憎しみを何らかの者を持たないこと、またある者のもとの善と真理の何らかのものを消さないこと。


at homines
in terra, quod non occidendi amici:
 しかし、地の中の人間は、友を殺してはならないこと。


ita in
reliquis.
 このように〔である〕、他のものの中で〔も〕。


@1 i talia. 注1 taliaを補うとよい。


@2 i haec vera fuerunt in utroque sensu. 注2 haec vera fuerunt in utroque sensuを補うとよい。


 


(3) 訳文


53. けれども、「十戒」のすべてのもの、また「律法」と「預言者」の多くのものであるような生活の教えについては、それらは人間の生活そのものに役立つので、文字どおりの意味でも内意でも、両方の意味で役立つものである。文字どおりの意味の中にあるものは、内的なものを把握しなかった〔ご自分の〕民と当時の諸民のためであった。内意の中にあるものは、外なるものに関心がない天使のためであった。


もし「十戒」の教えが内なるものもまた含まないなら、それほどの奇跡とともに決してシナイ山で布告されなかったであろう。というのは、そこの、例えば、両親を尊ばなければならない、盗んではならない、殺してはならない、姦淫してはならない、他の者のものをほしがってはならない、というようなものは、異教徒もまた知っているものであり、また自分の法律の中に規定されたものを持っていて、それらをイスラエル民族は、このような布告なしに〔他の〕人間の程度に知らなくてはならないものであった。しかし、それらの教えは生活に両方の意味の中で役立ち、また互いに対応する内なるものからの産物である外なる形のようであったので、それゆえ、天界からシナイ山にそれほどの奇跡とともに下り、内意は、天界の中で言われ、聞かれたが、外なる意味は、地上で言われ、聞かれたのである。


[2] 例えば、両親を尊ぶ者は、彼らに地の上で日々が長くされること。


天界の天使は、「両親」によって、主を、「地」によってその方の王国を知覚し、その方を愛と信仰から崇拝する者はその王国を永遠に、息子と相続人のように所有する。けれども、地上の人間は、「両親」によって両親を、「地」によってカナンの地を、「日々を長くする」によっていのちの年々を理解する。


「盗んではならない」ことを、天界の天使は、主から何も取り去らないこと、また自分自身に義と功績を何も帰さないことを、けれども、地上の人間は、盗んではならないことを知覚する。これらは、両方の意味の中で真理であることが明らかである。


さらに、「殺してはならない」ことを、天界の天使は、何らかの者に憎しみを持たないこと、またある者のもとの何らか善と真理を消さないことを、しかし、地上の人間は、友を殺してはならないことを知覚する、他のものも、このように〔知覚する〕。

八丈島へ行きます。その間(11~13日)、このブログはお休み

 

長男Hが八丈高校へ転勤してから3年目(通常3年で満期、都内のどこかの学校に戻って来る)、ここで私たち一家(女房と娘)、また次男一家4人が呼ばれた(それと普段付き合いの深い女房の妹も付いてくる、三男夫婦は都合つかず)。なお、長男は単身赴任、それでも月に2回ほどは深川に帰っている。


 八丈島は飛べば羽田から50分とのこと。でも、近いようであっても、あまり訪問した人は少ないようである、何よりも航空運賃が高い。かつては観光地であっても、同じ金額と時間なら他に行ってしまう。
 それでも私にとっては行ってみたいところであった。教員になるかならない頃
(すごい複雑であり、言うのは簡単ではない)、最初に高校教員としてお呼びがかかったのが八丈高校であった、今を去る40年以上も前の話し。そこの教員となれなかったが(これが正しいが、それが複雑)、縁を感じている。


ここで、自分の息子が行った(因縁でしょう)。私はここで65歳となったが行っておくべきでしょう「鳥も通わぬ八丈島へ」。