(1) 原文「2607番」
51. Quod historica attinet, sunt omnia
historice vera quae ibi; praeter quae in primis capitibus Geneseos quae
historica facta sunt, de quibus in Parte
Prima: et tametsi historice vera sunt, usque sensum internum habent, et in
eo sensu, sicut prophetica, agunt unice de Domino; agunt etiam de caelo et
Ecclesia, et quae caeli et Ecclesiae sunt, sed illa sunt Domini, quare per illa
spectant Dominum; inde sunt Verbum; historica ibi omnia sunt repraesentativa,
et singula verba quibus describuntur, sunt significativa; quod historica sint
repraesentativa, constat ab illis quae hactenus de {1}Abrahamo explicata sunt, et constabit ab illis quae de
Isaco, de Jacobo, ejus duodecim filiis, de Aegypto, de peregrinatione populi in
deserto, de ingressu ejus in terram Canaanem, et de reliquis, ex Divina Domini
Misericordia, explicanda sunt: [2] quod singula verba quibus describuntur, sint
significativa, patet etiam ab illis quae ostensa sunt, ut quod nomina
significent res, sicut Aegyptus scientiam, Asshur rationale, Ephraim
intellectuale, Tyrus cognitiones, Zion Ecclesiam caelestem, Hierosolyma
spiritualem, et sic reliqua; similiter voces, sicut quod rex significet verum, sacerdos
bonum, et quod in suo interno significatu sint reliquae, sicut regnum, urbs,
domus, gens, populus, hortus, vinea, olivetum, aurum, argentum, aes, ferrum,
aves, bestiae, panis, vinum, oleum, mane, dies, lux, et hoc constanter, tam in
libris historicis quam {2} propheticis, tametsi a variis scripti
sunt et diversis temporibus; quod nusquam tam constans foret nisi Verbum e
caelo descenderit. Exinde sciri potest quod sensus internus sit in Verbo,
praeter etiam ex eo quod Divinum Verbum nusquam agere possit de meris
hominibus, ut de Abrahamo, Isaco, Jacobo, posteritate eorum, quae pessima
gentium fuit, de regibus eorum, uxoribus, filiis, filiabus, meretricibus,
rapinis, et parilibus, quae in se spectata ne quidem digna sunt ut nominentur
in Verbo nisi per illa repraesentata et significata sint talia quae in regno
Domini; haec sunt Verbo digna.
@1 Abramo. @2 i in.
(2) 直訳
51. Quod historica attinet, sunt omnia
historice vera quae ibi; 歴史のものについては、歴史的なすべての真理である、それらはそこに。
praeter
quae in primis capitibus Geneseos quae historica facta sunt, de quibus in Parte Prima: 「創世記」の最初の〔数〕章の中のそれらを除いて、それらは歴史のものにつくられた、それらについて「第一部」の中に。
et tametsi
historice vera sunt, usque sensum internum habent, et in eo sensu, sicut
prophetica, agunt unice de Domino; またたとえ歴史的な真理であっても、それでも内意を持っている、またその意味の中に、預言のもののように、もっぱら(ひとえに)主について扱っている。
agunt etiam
de caelo et Ecclesia, et quae caeli et Ecclesiae sunt, sed illa sunt Domini,
quare per illa spectant Dominum; さらにまた天界と教会について扱っている、またそれらは天界と教会のものである、しかしそれらは主のものである、それゆえ、それらを通して主に目を向ける。
inde sunt
Verbum; そこで、みことば(なの)である。
historica
ibi omnia sunt repraesentativa, et singula verba quibus describuntur, sunt
significativa; そこにすべての歴史のものは表象的(なもの)である、また個々のことばは、それらで述べられている、表意的(なもの)である。
quod
historica sint repraesentativa, constat ab illis quae hactenus de {1}Abrahamo
explicata sunt, et constabit ab illis quae de Isaco, de Jacobo, ejus duodecim
filiis, de Aegypto, de peregrinatione populi in deserto, de ingressu ejus in
terram Canaanem, et de reliquis, ex Divina Domini Misericordia, explicanda
sunt: 歴史のものが表象的(なもの)であることは、それらから明らかである、それらは今までアブラハムについて説明された、またそれらから明らかになるであろう、それらは、イサクについて、ヤコブについて、彼の十二の息子について、エジプトについて、荒野の中で民の滞在について、カナンの地の中へ彼らの入ることについて、またほかの(残りの)ものについて、主の神的な摂理から、説明される。
[2] quod
singula verba quibus describuntur, sint significativa, patet etiam ab illis
quae ostensa sunt, ut quod nomina significent res, sicut Aegyptus scientiam,
Asshur rationale, Ephraim intellectuale, Tyrus cognitiones, Zion Ecclesiam
caelestem, Hierosolyma spiritualem, et sic reliqua; [2] それらで述べられていることばの個々のものは、表意的なものであること、〔このこと〕もまたそれらから明らかである、それらは示されている、例えば、名前が事柄を意味すること、エジプトが知識を〔意味する〕ように、アッシリアが理性を、エフライムが知性を、ツロが知識(認知力)を、シオンが天的な教会を、エルサレムが霊的な〔教会〕を、またこのように他の(残りの)もの。
similiter
voces, sicut quod rex significet verum, sacerdos bonum, et quod in suo interno
significatu sint reliquae, sicut regnum, urbs, domus, gens, populus, hortus,
vinea, olivetum, aurum, argentum, aes, ferrum, aves, bestiae, panis, vinum,
oleum, mane, dies, lux, et hoc constanter, tam in libris historicis quam {2}
propheticis, tametsi a variis scripti sunt et diversis temporibus; 同様にことばは、王が真理を意味することのように、祭司が善を、また他の(残りの)ものがそれ自体の内的な意味の中にあること、王国、都市、家、国民、民(族)、庭園、ブドウ畑、オリーブの木の園、金、銀、銅、鉄、鳥、獣、パン、ブドウ酒、油、朝、日、光のように、またこれが変わりなく(一定不変に)〔意味する〕、歴史的な本の中にも預言者の〔本の中に〕も、たとえいろいろな者により書かれていても、また異なった時に。
quod
nusquam tam constans foret nisi Verbum e caelo descenderit. それは決してこれほどに不変でなかった(であろう)、もしみことばが天界から下らなかったなら。
Exinde
sciri potest quod sensus internus sit in Verbo, praeter etiam ex eo quod
Divinum Verbum nusquam agere possit de meris hominibus, ut de Abrahamo, Isaco,
Jacobo, posteritate eorum, quae pessima gentium fuit, de regibus eorum,
uxoribus, filiis, filiabus, meretricibus, rapinis, et parilibus, quae in se
spectata ne quidem digna sunt ut nominentur in Verbo nisi per illa
repraesentata et significata sint talia quae in regno Domini; このゆえに、知られることができる、みことばの中に内意があること、ほかにもまたそのことから、神的なみことばは決して扱う(述べる)ことができないこと、単なる人間について、アブラハムについてのように、イサク、ヤコブ、彼らの子孫、それらは最悪の国民であった、彼らの王たちについて、妻たち、息子たち、娘たち、娼婦たち、略奪、また同様のもの、それらは本質的に見られた〔とき〕、決して価値がない、みことばの中で名前を挙げられるような、もしそれらによってこのようなものが表象、また表意されないなら、それらは主の王国の中に〔ある〕。
haec sunt
Verbo digna. これらが、みことばで☆価値あるものである。
☆ Verboは形として奪格(みことばで)と与格(みことばに)が考えられます。与格ととらえれば「これらが、みことばに価値を与えるものである」の解釈が成り立ちます。また意訳すれば「これらがみことばの価値である」もありえます(その変形も)。
@1 Abramo. 注1 AbramoをAbrahamoに換えた。
@2 i in. 注2 inを補うとよい。
(3) 訳文
51. 歴史のものについては、歴史のものにつくられた「創世記」の最初の数章の中のそれらものを除いて、それらはすべて歴史的な真理であり、それらについては「第一部」の中に〔ある〕。またたとえ歴史的な真理であっても、それでも内意を持っている、またその意味の中では、預言のもののように、もっぱら主について扱っている。さらにまた天界と教会について扱っている、またそれらは天界と教会のものであるが、しかしそれらは主のものであり、それゆえ、それらを通して主に目を向ける。ここから、みことば(なの)である。そこのすべての歴史のものは表象であり、またそれらで述べられている個々のことばは、表意である。歴史のものが表象であることは、今までアブラハムについて説明されたものから明らかであり、またイサク、ヤコブ、彼の十二の息子、エジプト、荒野の中で民の滞在、カナンの地へ彼らが入ること、またほかのものについて、主の神的な摂理から説明されるそれらから明らかになるであろう。
[2] それらで述べられていることばの個々のものが表意であることもまた、例えば、名前が事柄を意味することが示されているそれらから明らかである。そのように、エジプトが知識、アッシリアが理性、エフライムが知性、ツロが認知(力)、シオンが天的な教会、エルサレムが霊的な教会を、また他のものもこのように意味することである。ことばも同様に、王が真理、祭司が善を意味し、また他のもの、王国、都市、家、国民、民族、庭園、ブドウ畑、オリーブの木の園、金、銀、銅、鉄、鳥、獣、パン、ブドウ酒、油、朝、日、光のように、それ自体の内的な意味の中にあって、またこれが歴史的な書の中でも預言者の書の中でも、たとえいろいろな者により、また異なった時に書かれていても一定不変に意味している。もしみことばが天界から下らなかったなら、決してこれほどに不変ではなかったであろう。
このゆえに、ほかにもまた、アブラハム、イサク、ヤコブ、最悪の国民であった彼らの子孫、彼らの王たち、妻たち、息子たち、娘たち、娼婦たちのように単なる人間について、略奪また同様のものについて、それらは本質的に見られたとき、決して、みことばの中で名前を挙げられるような価値がなく、もしそれらによって主の王国の中にあるものが表象、また表意されないなら、そのことから、神的なみことばは決して扱うことができないことから、みことばの中に内意があることを知ることができる。主の王国の中にあるものが、みことばで価値あるものである〔別訳:みことばを価値あるものとしている〕。