(1) 原文「5563番」
236 In cranio sentiuntur aliquoties dolores, nunc in una parte nunc in altera, et appercipiuntur quasi nuclei ibi qui separati a reliquis ossibus, qui ita dolent; per experientiam scire datum est quod talia existant a falsis quae ex cupiditatibus; et quod mirabile, falsorum genera et species certa in cranio loca habent, quod etiam per plurem experientiam mihi notum factum est. Tales nuclei qui sunt indurationes, apud illos qui reformantur, franguntur et ad mollitiem rediguntur, {1}et hoc variis modis; in genere per informationes in bono et vero, per influxus veritatum acerbos, quod fit cum dolore interiore, tum per discerptiones actuales, {2}quod fit cum dolore exteriore. Falsa enim ex cupiditatibus talis naturae sunt ut indurent; sunt enim contraria veris, et vera quia determinantur secundum formam caeli, fluunt sicut sponte, libere, leniter, molliter; at falsa quia in contrarium tendunt, habent determinationes oppositas, unde fluidum, quod est formae caeli, sistitur, inde indurationes. Inde est quod qui in odio internecino fuerunt, ac in vindictis talis odii et ex his in falsis, crania {3}habeant prorsus indurata, et {4}quidam sicut ebena per quae nulli radii lucis, quae sunt vera, penetrant, sed prorsus reflectuntur.
@1 sed @2 quae fiunt @3 eorum sint @4 quorundam
(2) 直訳
236 In cranio sentiuntur aliquoties dolores, nunc in una parte nunc in altera, et appercipiuntur quasi nuclei ibi qui separati a reliquis ossibus, qui ita dolent; 頭蓋(骨)の中で感じられる、ときどき苦痛が、時にはある部分で、また時には他の〔部分で〕、またあたかもこぶがそこに認められる、それは残りの骨から分離されて、それはこのように苦痛を感じる。
per experientiam scire datum est quod talia existant a falsis quae ex cupiditatibus; 経験から知ることが与えられた、このようなものは虚偽から存在するようになること、それらは欲望から。
et quod mirabile, falsorum genera et species certa in cranio loca habent, quod etiam per plurem experientiam mihi notum factum est. また驚くべきこと〔であるが〕、虚偽の属と種は頭蓋(骨)の中に〔ある〕場所を持っている、そのこともまた多くの経験によって私によく知られるようになった。
Tales nuclei qui sunt indurationes, apud illos qui reformantur, franguntur et ad mollitiem rediguntur, {1}et hoc variis modis; このようなこぶが、硬くなっているものである、彼らのもとに、その者は改心させられる、砕かれる、また柔らかいものにされる、またこのことがいろいろな方法で。
in genere per informationes in bono et vero, per influxus veritatum acerbos, quod fit cum dolore interiore, tum per discerptiones actuales, {2}quod fit cum dolore exteriore. 全般的に、善と真理の中で教育によって、鋭い(苦々しい、辛辣な)真理の流入によって、それは内的な苦痛とともに生じる、なおまた実際の(実行された)切り裂くことによって、そのことは外的な苦痛とともに生じる。
Falsa enim ex cupiditatibus talis naturae sunt ut indurent; というのは、虚偽は、欲望から、このような性質があるから、堅くする(頑固である)ような。
sunt enim contraria veris, et vera quia determinantur secundum formam caeli, fluunt sicut sponte, libere, leniter, molliter; というのは真理に対立しているから、また真理は天界の形にしたがって確定されているので、自発的なように流入する、自由に、穏やかに、優しく。
at falsa quia in contrarium tendunt, habent determinationes oppositas, unde fluidum, quod est formae caeli, sistitur, inde indurationes. しかし、虚偽は対立したものの中に伸びる(向かう)ので、反対のものを限定されたものを持っている、ここから液体は(流動するもの)は、それは天界の形である、止められる、ここから硬くすること〔がある〕。
Inde est quod qui in odio internecino fuerunt, ac in vindictis talis odii et ex his in falsis, crania {3}habeant prorsus indurata, et {4}quidam sicut ebena per quae nulli radii lucis, quae sunt vera, penetrant, sed prorsus reflectuntur. ここからである、致命的な憎しみの中にいた者は、そしてこのような憎しみの復讐の中に、またこれらから虚偽の中に〔いた者は〕、まったく硬くなった頭蓋(骨)を持っている、またある者は象牙☆のよう〔である〕、それらを通して何も光線は、それらは真理である、浸透しない、しかし、まったく反射される。
☆ 従来の英訳(柳瀬訳はこれに基づく)では「黒檀」ですが、これは混同です。今の『レキシコン』には、そのことが述べられています。常識的にも突然と「黒檀」を比較されてもわかりません。なお、象牙はビリヤードの玉にも使われるように「よくはじき返す」もののたとえに使われます。
@1 sed 注1 sedをetに換えた
@2 quae fiunt 注2 quae fintをquod fitに換えた
@3 eorum sint 注3 eorum sintをhabeantに換えた
@4 quorundam 注4 quorumdamをquidamに換えた
(3) 訳文
236 頭蓋の中で、ときどき苦痛が、時にはある部分で、また時には他の〔部分で〕感じられる、またあたかもこぶがそこに認められ、それは残りの骨から分離されて、このように苦痛を感じる。経験から、このようなものは欲望からの虚偽から存在するようになることを知ることが与えられた。また驚くべきこと〔であるが〕、虚偽の属と種は頭蓋の中に〔ある〕場所を持っており、そのこともまた多くの経験によって私によく知られるようになった。
彼らのもとに、このような硬くなっているこぶがある、その者は改心させられ、砕かれ、また柔らかいものにされ、またこのことがいろいろな方法で〔なされる〕。全般的に、善と真理の中で教育によって、辛辣な真理の流入によって、それは内的な苦痛とともに生じ、なおまた実際の切り裂くことによって、そのことは外的な苦痛とともに生じる。
というのは、欲望からの虚偽は、堅くするような、このような性質があるから。というのは真理に対立しているからである、また真理は天界の形にしたがって確定されており、自発的に、自由に、穏やかに、優しく流入するからである。しかし、虚偽は対立したものの中に向かうので、限定された反対のものを持っており、ここから天界の形である液体は(流動するもの)は、止められ、ここから硬くされる。
ここから、致命的な憎しみの中に、そしてこのような憎しみの復讐の中に、またこれらから虚偽の中にいた者は、まったく硬くなった頭蓋を持ってり、またある者は象牙のようであり、それらを通して真理である光線は、何も浸透しない、しかし、< SPAN style="FONT-FAMILY: 'MS 明朝','serif'; mso-ansi-language: EN-US; mso-ascii-font-family: 'Book Antiqua'; mso-hansi-font-family: 'Book Antiqua'">まったく反射される。