原典講読『最大の人とその対応』 135([1]まで)

 

(1) 原文「4658番」


135 Ad interiora auris pertinent illi qui interioris auditus visum habent, et {1}oboediunt quae spiritus ejus ibi dictat, et dictamina ejus congruenter proferunt; quales illi sunt, etiam ostensum est. Appercipiebatur sonorum quoddam penetrans ab infra juxta sinistrum latus usque ad aurem sinistram; animadverti quod essent spiritus qui ita eniti conabantur, sed quales essent, non potui scire; quando autem enisi sunt, loquebantur mecum, dicentes quod fuerint logici et metaphysici, et quod talibus immerserint cogitationes suas, absque alio fine quam ut eruditi audirent, et sic ad honores et {2} opes venirent, lamentantes quod nunc miseram vitam agant, ex causa quia absque alio usu imbuerunt illa et sic non rationale suum per illa perfecerunt; erat loquela illorum tarda et mute sonans. [2] Interea locuti sunt inter se bini supra caput, et cum quaesitum quinam essent, dictum quod unus illorum esset famigeratissimus quidam in orbe litterato, et dabatur mihi credere quod esset Aristoteles; alter quinam esset, non dicebatur; ille tunc mittebatur in statum in quo fuit cum vixit in mundo; quilibet enim in statum suae vitae quem habuit in mundo, facile mitti potest quia omnem vitae suae statum secum habet: {3}at quod miratus, {4}applicabat se ad dextram aurem et ibi {5}loquebatur rauce sed usque sane; ex loquelae ejus sensu appercepi quod is prorsus alio genio esset quam scholastici illi qui primum {6}emerserunt, quod nempe is ex cogitatione sua excluserit illa quae scripserat et inde philosophica sua produxerit, sic ut termini quos invenit et quos imposuit rebus cogitationis, essent formulae {7}quibus descripsit interiora, tum quod ex jucundo affectionis et {8}desiderio sciendi illa quae essent cogitationis, ad talia excitatus fuerit, et quod secutus oboedienter {9} quae dictaverat ejus spiritus; quapropter is ad dextram aurem {10}se applicuit; aliter quam asseclae ejus qui scholastici vocantur, qui non ex cogitatione ad terminos sed a terminis ad cogitationes eunt, ita via contraria; et plures illorum ne quidem ad cogitationes, sed solum haerent in terminis, quos si applicant, est ad confirmandum quicquid volunt, et ad imponendum in falsis speciem veri secundum cupidinem persuadendi; inde illis philosophica sunt media insaniendi potius quam sapiendi, et inde illis tenebrae loco lucis. [3] Locutus cum illo dein de Scientia Analytica, et dabatur dicere quod puerulus per dimidium horae plus philosophice, analytice, et logice loquatur, quam ille potuisset per volumina describere, ex causa quia omnia cogitationis et inde loquelae humanae sunt analytica quorum leges sunt ex mundo spirituali; et qui artificialiter ex terminis cogitare vult, quod is non absimilis sit saltatori qui vult discere saltare ex scientia motricium fibrarum et musculorum, in qua si haereret animus ejus cum saltat, tunc vix movere posset pedem; et tamen is absque scientia illa movet omnes fibras motrices sparsas circum universum corpus, et applicate pulmones, diaphragma, latera, brachia, collum, et reliqua {11}, quibus omnibus describendis non sufficerent volumina; et quod similiter se habeat cum illis cui ex terminis volunt cogitare; haec ille approbavit, dicens si illa via addiscantur, quod inverso ordine procedant; addens, si quis fatuus esse velit, {12} ita procedat, sed cogitet jugiter de usu et ex interiore. [4] Dein mihi ostendit qualem ideam habuerat de Summo Numine, quod nempe repraesentaverit sibi Illum facie humana circum caput cinctum circulo radioso; et quod nunc sciat quod Dominus sit Ipse Ille Homo et quod circulus radiosus sit Divinum ab Ipso, quod non modo influit in caelum sed etiam in universum, {13}ac disponit et regit illa; addens, qui caelum disponit et regit, etiam disponit et regit universum quia unum ab altero separari nequit; et quoque dixit quod crediderit solum unum Deum, cujus attributa et qualitates insigniverant tot nominibus quot alii deos coluerunt. [5] Visa mihi mulier quae exporrigebat manum suam volens genam mulcere, quod cum miratus sum, dixit quod cum in mundo fuit, talis mulier ei {14}saepe visa sit quae quasi mulceret ejus genam, et quod ejus manus pulchra fuisset; spiritus angelici dicebant quod tales priscis quandoque visae fuerint et ab illis vocatae ‘Pallades’, et quod apparuerit ei ex spiritibus qui {15}cum homines antiquis temporibus vixerunt, delectati fuerunt ideis et indulserunt cogitationibus, sed absque philosophia, et quia tales apud illum fuerunt et delectati illo quia cogitavit ab interiore, repraesentative talem mulierem stiterunt. [6] Ultimo indicavit qualem ideam habuerat de anima seu spiritu hominis, quem vocabat ‘pneuma’, quod nempe esset inconspicuum vitale sicut aliquid aetheris; et dixit quod noverit spiritum suum victurum post mortem quia esset essentia ejus interior quae non potest mori quia potest cogitare; et quod praeterea de eo non distincte cogitare potuerit, sed modo obscure, quia aliunde {16}de illo aliquam cognitionem non habuerat quam ex se, et parumper etiam ex antiquis. Praeterea Aristoteles est inter sanos spiritus in altera vita, et plures ejus asseclae inter fatuos.


@1 obediant @2 i ad @3 sed @4 applicuit @5 loquutus @6 EU has ascenderunt @7 EU i vocum @8 delectatione @9 i illa @10 supplied from EU 38 @11 i membra @12 i is @13 addens, quod qui caelum regit, etiam regat universum @14 saepius @15 antiquo tempore vixerunt qui @16 ejus


 


(2) 直訳


135 Ad interiora auris pertinent illi qui interioris auditus visum habent, et {1}oboediunt quae spiritus ejus ibi dictat, et dictamina ejus congruenter proferunt; 彼らは内的(内側)に属している、その者は内的な聴覚の視覚☆を持っている、また従順である、それらは彼の霊がそこに命じた、またその命令に一致して言明する。


「~聴覚の視覚を~」では日本語としては破たんしていますが、意味はわかると思います。


quales illi sunt, etiam ostensum est. 彼らがどんなものであるかもまたされた


Appercipiebatur sonorum quoddam penetrans ab infra juxta sinistrum latus usque ad aurem sinistram; 下方からある浸透する(貫通する)認められた、左側の近くに、左の耳にまで。


animadverti quod essent spiritus qui ita eniti conabantur, sed quales essent, non potui scire; 私づいた、霊であったことそのはこのようにどうにかしてむことに努力したしかしどんなものであったか、私ることができなかった


quando autem enisi sunt, loquebantur mecum, dicentes quod fuerint logici et metaphysici, et quod talibus immerserint cogitationes suas, absque alio fine quam ut eruditi audirent, et sic ad honores et {2} opes venirent, lamentantes quod nunc miseram vitam agant, ex causa quia absque alio usu imbuerunt illa et sic non rationale suum per illa perfecerunt; けれども、〔彼らがどうにかしてんだ時、私した、論理学者形而上学者であったことをってまたこのようなもの自分思考した(めた)こと、他の目的なしに、学問のある者と呼ばれる(評判がある)ように、またこのように名誉と富にやって来るように以外に、今や悲惨な生活を送っていることを嘆いて、理由から、他の役立ちなしにそれらを吸収したので、またこのように自分の理性(推理力)をそれらによって完成させなかった。


「このようなもの」は明確に示されていませんが、論理学者形而上学者が扱うもの、すなわち、論理学形而上学です。


erat loquela illorum tarda et mute sonans. 彼らのはのろかったまた不明瞭のするものであった〕。


@1 obediant 注1 obediantoboediuntに換えた


@2 i ad 注2 adを補うとよい


(3) 訳文


135 内的に聞くことの「視覚」を持ち、彼の霊がそこに命じたことに従順であり、またその命令に一致して言明する者は耳内的に属している。彼らがどんなものであるかもまたされた


左側の近くの下方から左の耳にまである浸透する認められた。私このようにどうにかしてむことに努力したであったことにづいたしかしどんなものであったか、私ることができなかったけれども、〔彼らがどうにかしてんだ時、私して、論理学者形而上学者であったことまたそのようなもの〔論理学
而上学〕
、学問のある者と呼ばれ、またこのようして名誉と富にやって来る以外に他の目的なしに、自分思考、他の役立ちなしにそれらを吸収し、またこのように自分の理性をそれらによって完成させなかった、との理由から、今や悲惨な生活を送っていることを嘆いている、と言った。彼らのはのろくまた不明瞭のするものであった

原典講読『最大の人とその対応』 135 [2] (直訳)

 

[2] Interea locuti sunt inter se bini supra caput, et cum quaesitum quinam essent, dictum quod unus illorum esset famigeratissimus quidam in orbe litterato, et dabatur mihi credere quod esset Aristoteles; [2] その、二つが自分たちの間で頭の上方で話した、まただれであったか尋ねられるとき、彼らの一つは学問の世界で最も有名なある者であったことが言われた、また私に信じることが与えられた、アリストテレスであったこと。


alter quinam esset, non dicebatur; もう一人がだれであったか、言われなかった。


ille tunc mittebatur in statum in quo fuit cum vixit in mundo; 彼は、その時、世の中で生きていたときその中にいた状態の中に入れられた。


quilibet enim in statum suae vitae quem habuit in mundo, facile mitti potest quia omnem vitae suae statum secum habet: というのは、どんなものでも自分のいのち(生活)の状態の中に、それを世で持った、容易に入れられることができるから、自分のすべてのいのち(生活)の状態を付属物として持つ(伴う)ので。


{3}at quod miratus, {4}applicabat se ad dextram aurem et ibi {5}loquebatur rauce sed usque sane; しかし、驚くべきことに、自分自身を右の耳に接触させた、またそこにしゃがれ声で話した、しかしそれでも正気で(確かに、理性的に)


ex loquelae ejus sensu appercepi quod is prorsus alio genio esset quam scholastici illi qui primum {6}emerserunt, quod nempe is ex cogitatione sua excluserit illa quae scripserat et inde philosophica sua produxerit, sic ut termini quos invenit et quos imposuit rebus cogitationis, essent formulae {7}quibus descripsit interiora, tum quod ex jucundo affectionis et {8}desiderio sciendi illa quae essent cogitationis, ad talia excitatus fuerit, et quod secutus oboedienter {9} quae dictaverat ejus spiritus; 彼の話しの意味から私は気づいた、彼はまったく他の性質であったこと、それらのスコラ哲学者と比べて、その者は最初に出てきた、すなわち、彼は自分の思考からそれらを考え出した(孵化した)、それらを書いた、またここから自分の哲学を生みだした、そのように(それで)、術語(専門語)は、それを考え出す、またそれで思考の事柄を据えた、きまり文句であった、それらで内的なものを述べた、なおまた情愛の快さから、またそれらを知る願い〔から〕、それらは思考のものであった、それらのもの〔術語(専門語)〕に向けてかきたてられた、また従順に従った☆こと、それらは彼の霊が命じた。


secutus(分詞)の辞書形はsequor「従う」です。


quapropter is ad dextram aurem {10}se applicuit; そのために、彼は右の耳に自分自身を接触させた(寄り添った)


aliter quam asseclae ejus qui scholastici vocantur, qui non ex cogitatione ad terminos sed a terminis ad cogitationes eunt, ita via contraria; 彼の信奉者(追随者)に比べて異なって、その者はスコラ哲学者と呼ばれる、その者は思考から術語(専門語)に向けてでなく、しかし術語(専門語)から思考へ向けて進む、このように反対の道を〔進む〕


et plures illorum ne quidem ad cogitationes, sed solum haerent in terminis, quos si applicant, est ad confirmandum quicquid volunt, et ad imponendum in falsis speciem veri secundum cupidinem persuadendi; また彼らの多くの者は決して思考に向けて〔進ま〕ない、しかし、術語(専門語)の中だけにしがみつく、もしそれらを適用するなら、どんなものでも欲する〔ものを〕確信(証明)するためである、また真理の外見を虚偽の中に置くため〔である〕説得しようとする欲望にしたがって。


inde illis philosophica sunt media insaniendi potius quam sapiendi, et inde illis tenebrae loco lucis. ここから、彼らに哲学は狂うようにできる手段である、賢明になるよりも、またここから彼らに光の代わりに暗やみ〔がある〕。


@3 sed 注3 sedatに換えた


@4 applicuit 注4 applicuitapplicabatに換えた


@5 loquutus 注5 loquutusloquebaturに換えた


@6 EU has ascenderunt 注6 『宇宙間の諸地球』にascenderuntとある


@7 EU i vocum 注7 『宇宙間の諸地球』〔によれば〕vocumを補うとよい


@8 delectatione 注8 delectationedesiderioに換えた


@9 i illa 注9 illaを補うとよい


@10 supplied from EU 38 注10『宇宙間の諸地球』38から補った

原典講読『最大の人とその対応』 135[2] (訳文)

 

(3) 訳文


[2] その、頭の上方で二人の者がお互いの間で話し、まただれであったか尋ねられるとき、彼らの一人は学問の世界で最も有名な者であった、と言われた、また私に、アリストテレスであった、と信じることが与えられた。もう一人がだれであったか、言われなかったその時、彼きていたときにいた状態れられたというのは、世自分のいのち(生活)状態ったどんなものでも、自分のすべてのいのち(生活)状態付属物としてつので、容易れられることができるからしかし、驚くべきことに、自分自身接触させまたそこでしゃがれしかしそれでも正気(理性的)した。彼しの意味から、最初てきたスコラ哲学者べてはまったく性質であったことにづいたすなわち、彼自分思考からそれら〔術語〕をそれらでまたここから自分哲学みだした。それで、思考事柄えた術語、内的なものをべるきまり文句でありなおまた情愛また思考のものをいからそれらの術語けてかきたてられまたじたことに従順ったのであったそのために、彼自分自身接触させた


 思考から術語けてでなくしかし術語から思考けてこのように反対スコラ哲学者ばれる追随者べてなっていたまたらのくのして思考けてず、しかし、術語だけにしがみつきもしそれらを適用するならどんなものでもするものを証明するためでありまた説得しようとする欲望にしたがって虚偽真理外見くためであるここから、彼らに哲学賢明になるよりもうようにできる手段でありまたここかららにわりにやみがある