原典講読『最大の人とその対応』 104(直訳まで)

 

(1) 原文「4419番」


104 Erat spiritus apud me, qui {1}cum vixit in mundo, multa scivit, et inde credidit quod prae omnibus saperet; a quo id malum contraxerat quod ubicumque esset, omnia vellet regere; is missus ad me a quadam societate ut inserviret illis pro subjecto seu pro communicatione, n. 4403, et quoque ut abalienarent illum a se, quippe incommodus {2}per id quod illos ex sua intelligentia regere vellet: cum apud me fuit, loqui dabatur cum illo de intelligentia ex proprio, quod illa in orbe Christiano tantum valeat ut credatur quod omnis intelligentia sit inde, et sic nulla ex Deo, tametsi cum ex doctrinalibus fidei loquuntur, dicunt quod omne verum et bonum sit e caelo, ita a Divino, proinde omnis intelligentia, nam haec est veri et boni; sed cum ille spiritus ad haec attendere nolebat, dicebam quod benefaceret si recederet, quia sphaera ejus intelligentiae infestabat; {3}at quia in persuasione erat quod intelligens prae aliis esset, non volebat; [2] tunc ei ostendebatur ab angelis qualis est intelligentia ex proprio et qualis intelligentia a Divino, et hoc per luces; talia enim in altera vita per lucis variegationes mirabiliter sistuntur videnda; intelligentia ex proprio ostendebatur per lumen quod apparebat sicut lumen fatuum, circum quod limbus tenebrosus esset, et praeterea ad parum distantiae se extendebat a foco; {4} ostensum porro quod ilico exstinguatur cum inspicitur ab angelica quadam societate, prorsus sicut lumen fatuum ad lucem {5}aut diem solis: deinde ostensum qualis esset intelligentia a Divino, etiam per lucem, haec erat candida et luminosa plus quam meridiana solis, et se extendens ad omnem distantiam, {6}seque terminans sicut lux solis in universo; et dictum quod intelligentia et sapientia intret ab undique in illius lucis sphaeram, et faciat ut percipiatur verum et bonum intuitione paene illimitata, sed hoc secundum quale veri ex bono.


@1 dum @2 ex causa quia @3 sed @4 i talis etiam apparet intelligentia ex proprio, cum sistitur videnda per lumen; @5 et @6 et se


 


(2) 直訳


104 Erat spiritus apud me, qui {1}cum vixit in mundo, multa scivit, et inde credidit quod prae omnibus saperet; 私のもとにがいたそのきたとき、多くのものを知った、またここから信じてしまった、すべての者よりも賢明であること。


a quo id malum contraxerat quod ubicumque esset, omnia vellet regere; そのことからそのせたどこでもあるものべてのものを支配すること。


is missus ad me a quadam societate ut inserviret illis pro subjecto seu pro communicatione, n. 4403, et quoque ut abalienarent illum a se, quippe incommodus {2}per id quod illos ex sua intelligentia regere vellet: 彼私に送られた、ある社会から、彼らに派遣霊として、すなわち、伝達手段として仕えるために、4430番、そしてまた彼を自分たちから追い出すために、確かにそのことによって厄介()〔だった〕、彼らを自分の知性(理解力)から支配することを欲すること。


cum apud me fuit, loqui dabatur cum illo de intelligentia ex proprio, quod illa in orbe Christiano tantum valeat ut credatur quod omnis intelligentia sit inde, et sic nulla ex Deo, tametsi cum ex doctrinalibus fidei loquuntur, dicunt quod omne verum et bonum sit e caelo, ita a Divino, proinde omnis intelligentia, nam haec est veri et boni; 私のもとにいたとき、彼とプロプリウムからの知性(理解力)ついてすことがえられた、それ〔プロプリウムからの知性(理解力)〕はキリスト教世界の中にこんな程度に力がある、すべての知性はその起源から(ここから)であることが信じられているように、またこのように何も神からでない、それでも信仰の教義から語るとき、すべての真理と善は天界からであることを言う、このように主から、それゆえに、すべての知性(理解力)、なぜなら、これらは真理と善のものであるから。


sed cum ille spiritus ad haec attendere nolebat, dicebam quod benefaceret si recederet, quia sphaera ejus intelligentiae infestabat; しかしそのはこのことに留意することをまなかったとき、私った、もし去るなら、よくしてやる(恩恵を与える)と☆、


おわかりかと思いますが、もし彼が(あなたが)去るなら、彼は(あなた)は〔私に〕恩恵を与えることになる⇒すなわち、「去ってほしい」の婉曲表現です。


{3}at quia in persuasione erat quod intelligens prae aliis esset, non volebat; しかし、確信にいたので、他よりも知性があった望まなかった。


[2] tunc ei ostendebatur ab angelis qualis est intelligentia ex proprio et qualis intelligentia a Divino, et hoc per luces; [2] その時、彼に天使により示された、プロプリウムからの知性(理解力)がどんなものであるか、また神性からの知性(理解力)がどんなものか、またこのことが光によって。


talia enim in altera vita per lucis variegationes mirabiliter sistuntur videnda; というのは、このようなことは来世で変化の光(ルークス)よって不思議に見られて示されるから。


intelligentia ex proprio ostendebatur per lumen quod apparebat sicut lumen fatuum, circum quod limbus tenebrosus esset, et praeterea ad parum distantiae se extendebat a foco; プロプリウムからの知性(理解力)が光に(ルーメン)よって示された、それは弱い(愚かな)光のように見られた、そのまわりに、暗い縁(ふち)があった、またさらに少しの距離までそれ自体を伸ばさなかった、焦点☆から。


☆ 焦点が原意ですが、このままでは理解しづらいので「中心」と意訳すべきでしょう。


{4} ostensum porro quod ilico exstinguatur cum inspicitur ab angelica quadam societate, prorsus sicut lumen fatuum ad lucem {5}aut diem solis: さらに示された、天使のある社会から眺められるときすぐさま消滅させられること、まったく弱い(愚かな)(ルーメン)のように太陽の光(ルークス)または日中の光に(~と比べて)


deinde ostensum qualis esset intelligentia a Divino, etiam per lucem, haec erat candida et luminosa plus quam meridiana solis, et se extendens ad omnem distantiam, {6}seque terminans sicut lux solis in universo; その後、神性からの知性(理解力)がどんなものであったか(あるか)示された、さらにまた光によって、これは真昼の太陽よりもさらに白く輝き、明るかった、またそれ自体をすべての距離へ伸ばして、またそれ自体を達しさせて、太陽の光が宇宙の中にのように。


et dictum quod intelligentia et sapientia intret ab undique in illius lucis sphaeram, et faciat ut percipiatur verum et bonum intuitione paene illimitata, sed hoc secundum quale veri ex bono. また言われた、知性(理解力)と知恵がその光のスフェアの中にあらゆる側から入ること、また真理と善を知覚されるようにする、ほとんど際限のない熟視(熟考)で、しかし、このことは善からの真理の性質にしたがって〔いる〕。


@1 dum 注1 dumcumに換えた


@2 ex causa quia 注2 ex causa qauiaper id quodに換えた


@3 sed 注3 sedatに換えた


@4 i talis etiam apparet intelligentia ex proprio, cum sistitur videnda per lumen; 注4 talis etiam apparet intelligentia ex proprio, cum sistitur videnda per lumen;を補うとよい


@5 et 注5 etautに換えた


@6 et se 注6 et sesequeに換えた〔同じ内容なのでこの変更がどうしてなのかわかりません、おそらくそet seが続くことを避けただけと思います。表現上、同じ言葉を繰り返すのは好ましくされているからです。それとも、私の知らない他の理由があるのでしょうか?〕

原典講読『最大の人とその対応』 106(直訳まで)

 

Continuato de Correspondentia Oculi et Lucis cum Maximo Homine


続き:「最大の人」との目と光の対応について


 


(1) 原文「4523番」


106 Quisque qui de aere et sono aliquid novit, scire potest quod auris prorsus formata sit ad eorum modificationum naturam, ita quod auris quoad suum corporeum et materiale illis correspondeat; et qui de aethere ac de luce aliquid scientiae hausit, novit quod oculus quoad suum corporeum et materiale illorum modificationibus correspondenter formatus sit; et hoc usque adeo ut quicquid arcani in natura aeris et soni reconditum est, hoc {1} inscriptum sit organismo auris, et quicquid arcani in natura aetheris et lucis, hoc in organismo oculi sit; [2] consequenter qui in anatomicis et simul physicis peritus est, per indagationes scire potest quod non modo organa sensoria sed etiam motoria, ut et omnia viscera, quoad illorum corporea et materialia correspondeant illis quae in natura mundi sunt, et sic quod totum corpus sit organum compositum ex omnium arcanissimis quae in natura mundi sunt, et secundum eorum secretas agendi vires, et mirabiles fluendi modos: inde est quod homo ab antiquis dictus sit parvulus mundus seu microcosmus. [3] Qui haec novit, etiam nosse potest quod quicquid in mundo et ejus natura est, non existat a se sed a priore se, et quod hoc prius {2}non possit existere a se sed a priore se, et hoc usque ad Primum, a quo ordine existent sequentia; et quia inde existunt etiam inde subsistunt, nam subsistentia est perpetua existentia; inde sequitur quod omnia et singula usque ad ultima naturae, a Primo non solum exstiterint, sed etiam a Primo {3} subsistant; nisi enim perpetuo exsisterent, et nisi nexus continuus foret a {4} Primo, et sic cum Primo, momento dilaberentur et perirent.


@1 i quasi @2 nec @3 i perpetuo @4 i omnium quae in natura


 


(2) 直訳


106 Quisque qui de aere et sono aliquid novit, scire potest quod auris prorsus formata sit ad eorum modificationum naturam, ita quod auris quoad suum corporeum et materiale illis correspondeat; それぞれの、空気についてらかのことをっている者、知ることができる、耳はその変化の性質に向かって完全な形であること、このように耳はそれ自体の身体と物質に関してそれら〔空気音〕に対応していること。


et qui de aethere ac de luce aliquid scientiae hausit, novit quod oculus quoad suum corporeum et materiale illorum modificationibus correspondenter formatus sit; またエーテル☆についてそして光について何らかの知識を学んだ者は、知った(知っている)、目はそれ自体の物質に関してそれらの変化に対応して形作られていること。


エーテル:(音の媒介である)空気よりも希薄であると想像された大気、光の媒介とされた。


et hoc usque adeo ut quicquid arcani in natura aeris et soni reconditum est, hoc {1} inscriptum sit organismo auris, et quicquid arcani in natura aetheris et lucis, hoc in organismo oculi sit; またこのことはそこまでも、耳性質にたくわえられている隠されたものは何でも、これは耳の器官に刻まれている、またエーテルと光の性質の中に〔たくわえられている〕隠されたものは何でも、これは目の器官の中にある。


[2] consequenter qui in anatomicis et simul physicis peritus est, per indagationes scire potest quod non modo organa sensoria sed etiam motoria, ut et omnia viscera, quoad illorum corporea et materialia correspondeant illis quae in natura mundi sunt, et sic quod totum corpus sit organum compositum ex omnium arcanissimis quae in natura mundi sunt, et secundum eorum secretas agendi vires, et mirabiles fluendi modos: [2] したがって、解剖学同時物理学熟練した、探究によってることができる、感覚だけでなく運動器官もまたそのようにまたすべての内臓それらの身体物質してそれらに対応すること、自然界にあるものまたこのように全身は最も隠されたすべてのものから組み合わされた器官である、それらは自然界の中にある、また働く力のそれらの秘密にしたがって、また流入する驚くべき方法に〔したがって〕。


inde est quod homo ab antiquis dictus sit parvulus mundus seu microcosmus. ここからである、人間古代人によりさな世界、すなわち、小宇宙ばれた


[3] Qui haec novit, etiam nosse potest quod quicquid in mundo et ejus natura est, non existat a se sed a priore se, et quod hoc prius {2}non possit existere a se sed a priore se, et hoc usque ad Primum, a quo ordine existent sequentia; [3] このことを知る者は、さらにまた知ることができる、世と自然の中にあるものは何でも、それ自体から存在するようにならないこと、しかし、それ自体の前のものから、またこの前のものはそれ自体から存在するようにならないこと、しかし、それ自体の前のものから、またこのことは「最初のもの()」にまでも、その者から秩序をもって続くものが存在するようになる。


et quia inde existunt etiam inde subsistunt, nam subsistentia est perpetua existentia; またここから存在するようになるので、ここから存続もする、なぜなら、存続は絶え間ない存在であるから。


inde sequitur quod omnia et singula usque ad ultima naturae, a Primo non solum exstiterint, sed etiam a Primo {3} subsistant; ここから~ということになる、すべてと個々のものは自然の最後のものまでも、「最初のもの()」から存在するようになるだけでなく、しかしまた「最初のもの()」から存続する。


nisi enim perpetuo exsisterent, et nisi nexus continuus foret a {4} Primo, et sic cum Primo, momento dilaberentur et perirent. というのは、もし絶え間なく存在しないなら、またもし絶え間ない結びつきがないなら、「最初のもの()」から、またこのように「最初のもの()」と、一瞬に分解する、また滅びるから。


@1 i quasi 注1 quasiを補うとよい


@2 nec 注2 necnonに換えた


@3 i perpetuo 注3 perpetuoを補うとよい


@4 i omnium quae in natura 注4 omnium quae in naturaを補うとよい

原典講読『最大の人とその対応』 106(訳文)

 

(3) 訳文


106 それぞれの、空気についてらかのことをっている者はだれでも、耳はその変化の性質に向かって完全な形であること、このように耳はそれ自体の身体と物質に関してそれら〔空気音〕に対応していることを知ることができる。またエーテルと光について何らかの知識を学んだ者は、目がそれ自体の物質に関してそれらの変化に対応して形作られていること、またこのことは、耳性質にたくわえられている隠されたものは何でも、これは耳の器官に刻まれており、またエーテルと光の性質の中に隠されたものは何でも、これは目の器官の中にあることを知っている


[2] したがって、解剖学同時物理学熟練した、探究によって、感覚だけでなく運動器官もまたそのようにまたすべての内臓それらの身体物質して自然界にあるものに対応することまたこのように全身は自然界の中にある最も隠されたすべてのものから組み合わされた器官であり、働く力のそれらの秘密にしたがって、また流入する驚くべき方法にしたがっていることを知ることができるここから、人間古代人によりさな世界、すなわち、小宇宙ばれた


[3] このことをさらにまた、世自然にあるものはでもそれ自体から存在するようにならずそれ自体のものからまたこののものはそれ自体から存在するようにならずそれ自体のものからまたこのことは「最初のもの()にまでもさかのぼり〕、そのから秩序をもってくものが存在するようになることをることができるまたここから存在するようになるのでここから存続もするなぜなら、存続ない存在であるからここからすべてと個々のものは自然最後のものまでも、「最初のもの()から存在するようになるだけでなく、「最初のもの()から存続することもまたいえるというのはもし「最初のもの()からなく存在しないならまたこのようにもし「最初のもの()」と絶ないびつきがないなら、一瞬分解、滅びるから