(1) 原文「4408番」
93 Quod correspondentia visus ocularis sit cum visu intellectuali, apparet manifeste illis qui reflectunt; objecta enim mundi quae omnia trahunt aliquid ex luce solis, per oculum intrant et se reponunt in memoria, et hoc {1}evidenter sub specie visuali simili, nam quae inde reproducuntur, videntur intus; inde imaginatio hominis, cujus ideae a philosophis vocantur ideae materiales; haec objecta cum adhuc interius apparent, sistunt cogitationem, et hoc quoque sub aliqua specie visuali sed puriore, et hujus ideae appellantur immateriales, tum intellectuales: quod lux interior sit in qua vita, proinde intelligentia et sapientia, quae illuminat visum interiorem, et occurrit illis quae intrarunt per visum {2}externum, {3}luculenter patet; tum quod lux interior operetur secundum dispositionem rerum quae a luce mundi ibi sunt. Quae per auditum intrant, vertuntur etiam intus in species similes visualium, quae sunt ex luce mundi.
@1 manifeste @2 ip et auditum @3 evidenter
(2) 直訳
93 Quod correspondentia visus ocularis sit cum visu intellectuali, apparet manifeste illis qui reflectunt; 目の視覚は理解力の(知力の)視覚に対応することは、彼らにはっきりと見られる、熟考する者。
objecta enim mundi quae omnia trahunt aliquid ex luce solis, per oculum intrant et se reponunt in memoria, et hoc {1}evidenter sub specie visuali simili, nam quae inde reproducuntur, videntur intus; というのは、世の対象(物)は、すべてのものは太陽の光から何らかのものを得ている、目を通って入る、また記憶の中にそれ自体を蓄える、またこのことははっきりと類似の(同様な)視覚の姿の下で、なぜなら、それらはここから再現されるから、内部に見られる。
inde imaginatio hominis, cujus ideae a philosophis vocantur ideae materiales; ここから、人間の想像は、その観念は哲学者(賢人)たちにより、物質的な(物質からできた)観念と呼ばれた。
haec objecta cum adhuc interius apparent, sistunt cogitationem, et hoc quoque sub aliqua specie visuali sed puriore, et hujus ideae appellantur immateriales, tum intellectuales: これらの対象(物)はさらに内部で見られるとき、思考を示す、またこのこともまた何らかの視覚の姿の下で、しかしさらに純粋に、またこの観念は非物質的な〔観念〕と呼ばれる、なおまた理解力の(知力の)〔観念〕。
quod lux interior sit in qua vita, proinde intelligentia et sapientia, quae illuminat visum interiorem, et occurrit illis quae intrarunt per visum {2}externum, {3}luculenter patet; 内的な光がある、その中にいのち〔がある〕、それゆえに、知性と知恵〔がある〕、それ〔光〕は内的な視覚を照らす、またそれらに出会う、それらは外なる視覚を通して入ること、はっきりと明らかである。
tum quod lux interior operetur secundum dispositionem rerum quae a luce mundi ibi sunt. なおまた、内的な光は事柄の配置にしたがって働くこと、それらは世の光からそこにある。
Quae per auditum intrant, vertuntur etiam intus in species similes visualium, quae sunt ex luce mundi. 聴覚を通して入るものは、さらにまた内部で変えられる、類似の(同様な)視覚の姿の中に、それらは世の光からである。
@1 manifeste 注1 manifesteをevidenterに換えた
@2 ip et auditum 注2 et auditumをexternumに改めた
@3 evidenter 注3 evidenterをluculenterに換えた
(3) 訳文
93 目の視覚が理解力の視覚に対応することは、熟考する者にはっきりと見られる。というのは、世の対象は、すべてのものは太陽の光から何らかのものを得ており、目を通って入り、また記憶の中にそれ自体を蓄える。またこのことははっきりと類似の視覚の姿の下で得られる、なぜなら、それらはここから再現され、内部に見られるから。ここから、人間の想像は、その観念は賢人たちにより、物質的な観念と呼ばれた。これらの対象はさらに内部で見られるとき、思考を、またこのこともまた何らかの視覚の姿の下で、しかしさらに純粋に示し、またこの観念は非物質的な観念と、なおまた理解力の観念と呼ばれる。内的な光があり、その中にいのちがあり、それゆえに、知性と知恵があり、その光は内的な視覚を照らし、また外なる視覚を通して入るものと出会うこと、なおまた、内的な光は、世の光からそこにある事柄の配置にしたがって働くことは、はっきりと明らかである。
聴覚を通して入るものは、さらにまた内部で、世の光から類似の視覚の姿に変えられる。