(1) 原文「4407番」
92 Oculus est organum faciei nobilissimum ac immediatius communicat cum intellectu quam reliqua organa sensoria hominis; etiam modificatur a subtiliore atmosphaera quam auris, ideo etiam visus per breviorem et interiorem viam quam loquela percepta aure, penetrat ad sensorium internum quod in cerebro: inde quoque est quod quaedam animalia, quia intellectu carent, bina quasi succenturiata cerebra intra oculorum illorum orbitas habeant; intellectuale enim eorum a visu eorum pendet; homo autem non ita sed amplo cerebro pollet, ut non intellectuale ejus a visu pendeat sed visus ab intellectuali. Quod visus ab intellectuali pendeat, patet manifeste ex eo quod affectiones naturales hominis se repraesentative effigient in facie; at interiores affectiones quae sunt cogitationis, appareant in oculis a quadam vitae flamma, et inde lucis evibratione quae emicat secundum affectionem in qua est cogitatio: hoc quoque novit homo et observat, tametsi non instructus per aliquam scientiam; causa est quia ejus spiritus est in societate cum spiritibus et angelis in altera vita qui ex evidente perceptione id sciunt: quod unusquisque homo quoad suum spiritum sit in societate cum spiritibus et angelis, videatur n. 1277, 2379, 3644, 3645.
(2) 直訳
92 Oculus est organum faciei nobilissimum ac immediatius communicat cum intellectu quam reliqua organa sensoria hominis; 目は顔の最もすぐれた器官である、そして理解力とさらに直接に伝達する、人間の残りの(他の)感覚の器官よりも。
etiam modificatur a subtiliore atmosphaera quam auris, ideo etiam visus per breviorem et interiorem viam quam loquela percepta aure, penetrat ad sensorium internum quod in cerebro: さらにまた耳よりもさらに微細な大気により変えられる☆、それゆえ、さらにまた視覚は耳で認められた(知覚された)言葉よりも短いまた内的な道を通って内なる感覚へ(内部に)届く(浸透する)、それは(大)脳の中。
☆ 「変えられる」というよりも「いろいろと伝えられる」といったニュアンスです。耳に空気の振動によって音が伝わるように、目には光がさらに微細な「エーテル」と呼ばれる大気によって伝わる、と想定されていたこと言っていると思います。
inde quoque est quod quaedam animalia, quia intellectu carent, bina quasi succenturiata cerebra intra oculorum illorum orbitas habeant; ここからもまたである、ある動物は、理解力に欠けているので、二つのいわば補助の脳を彼らの目の球の中に持っていること☆。
☆ 具体的な動物を例示してもらえないと、ここはよくわかりません。
intellectuale enim eorum a visu eorum pendet; というのは、彼らの知的なものが彼らの視覚(から)によるから。
homo autem non ita sed amplo cerebro pollet, ut non intellectuale ejus a visu pendeat sed visus ab intellectuali. けれども、人間はそのようではなく、しかし、大きな脳で授けられている、彼の知的なものが視覚からによらないで、しかし、視覚が知的なものから〔による〕ように。
Quod visus ab intellectuali pendeat, patet manifeste ex eo quod affectiones naturales hominis se repraesentative effigient in facie; 視覚が知的なものからによることは、そのことからはっきりと明らかである、人間の自然的な情愛はそれ自体を顔の中に表象的に映し出すこと。
at interiores affectiones quae sunt cogitationis, appareant in oculis a quadam vitae flamma, et inde lucis evibratione quae emicat secundum affectionem in qua est cogitatio: しかし、内的な情愛は、それは思考のもの(属する)である、目の中にある種のいのちの炎から見られる、またここから光の放射〔から〕それは情愛にしたがって、その中に思考がある、光を放つ(輝き出る)。
hoc quoque novit homo et observat, tametsi non instructus per aliquam scientiam; このこともまた人間は知っている、また気づいている(観察する)、たとえ何らかの知識によって教えられなくても。
causa est quia ejus spiritus est in societate cum spiritibus et angelis in altera vita qui ex evidente perceptione id sciunt: 理由である、彼の霊が来世の中で霊と天使たちともに社会の中にいるからである、それ〔霊〕が明らかな知覚からそのことを知る。
quod unusquisque homo quoad suum spiritum sit in societate cum spiritibus et angelis, videatur n. 1277, 2379, 3644, 3645. それぞれの人間が自分の霊に関して霊と天使たちともに社会の中にいることは、1277, 2379, 3644, 3645番に見られる。
(3) 訳文
92 目は顔の最もすぐれた器官である、そして人間の他の感覚器官よりも理解力と直接に伝達する。さらにまた耳よりもさらに微細な大気により変えられ、それゆえ、さらにまた視覚は耳で知覚された言葉よりも短くまた内的な道を通って大脳の中の内なる感覚へ届く。ここからもまた、ある動物は、理解力に欠けているので、二つのいわば補助の脳をその目の球の中に持っている。というのは、その知的なものはその視覚によるから。けれども、人間はそのようではなく、彼の知的なものが視覚によらないで、視覚が知的なものからであるようにと、大きな脳が授けられている。
視覚が知的なものによることは、人間の自然的な情愛はそれ自体を顔の中に表象的に映し出すこと、しかし、思考に属する内的な情愛は、ある種のいのちの炎が目の中に見られ、またここからその中に思考がある情愛にしたがって輝き出る光の放射が見られることから、はっきりと明らかである。このこともまた人間は、たとえ何らかの知識によって教えられなくても、知っており、気づいている。
その理由は、彼の霊が来世の中で霊と天使たちともに社会の中にいて、その霊が明らかな知覚からそのことを知るからである。それぞれの人間が自分の霊に関して霊と天使たちともに社会の中にいることは1277, 2379, 3644, 3645番参照。