(1) 原文「4404番」
89 Sensus externi qui sunt quinque, nempe Tactus, Gustus, Odoratus, Auditus et Visus, singuli habent correspondentiam cum sensibus internis; sed correspondentiae hodie vix alicui notae sunt, quia non sciunt quod ‘correspondentiae aliquae’ sint, et minus quod correspondentia spiritualium sit cum naturalibus, seu quod idem, illorum quae sunt interni hominis cum illis quae sunt externi; quod correspondentias sensuum attinet, sensus tactus in genere correspondet affectioni boni; sensus gustus affectioni sciendi; sensus odoratus affectioni percipiendi; sensus auditus, affectioni discendi, tum oboedientiae; sensus autem visus affectioni intelligendi et sapiendi.
(2) 直訳
89 Sensus externi qui sunt quinque, nempe Tactus, Gustus, Odoratus, Auditus et Visus, singuli habent correspondentiam cum sensibus internis; 外なる感覚は、それは五つある、すなわち、触覚、味覚、嗅覚、聴覚また視覚、〔それらの〕個々のものは内なる感覚と対応を持つ。
sed correspondentiae hodie vix alicui notae sunt, quia non sciunt quod ‘correspondentiae aliquae’ sint, et minus quod correspondentia spiritualium sit cum naturalibus, seu quod idem, illorum quae sunt interni hominis cum illis quae sunt externi; しかし、今日、対応はある者にほとんど(よく)知られていない、知らないからである、「何らかの対応」があること、またまして、自然的なものと霊的なものの対応〔がある〕こと、すなわち、同じこと〔であるが〕、それらと、それは外なる〔人〕のものである、それらの〔対応があること〕、それは内なる人のものである。
quod correspondentias sensuum attinet, sensus tactus in genere correspondet affectioni boni; 感覚の対応については☆、触覚(の感覚)は全般的に善の情愛に対応する。
☆ quod ~ attinetで「~については」「~に関しては」という意味です。
sensus gustus affectioni sciendi; 味覚(の感覚)は知る(ことの)情愛に。
sensus odoratus affectioni percipiendi; 嗅覚(の感覚)は知覚(すること)の情愛に。
sensus auditus, affectioni discendi, tum oboedientiae; 聴覚(の感覚)は学ぶ(ことの)情愛に、なおまた従順(であること)の情愛に。
sensus autem visus affectioni intelligendi et sapiendi. けれども、視覚(の感覚)は理解(すること)と賢明(になること)の情愛に。
(3) 訳文
89 五つある外なる感覚は、すなわち、触覚、味覚、嗅覚、聴覚、視覚は、それらの個々のものは内なる感覚と対応を持つ。しかし、今日、ある者に対応はほとんど知られていない、「何らかの対応」があること、まして、自然的なものと霊的なものの対応、すなわち、同じことであるが、外なる人のものと内なる人のものとの対応があることを知らないからである。
感覚の対応については、触覚は全般的に善の情愛に、味覚は知ることの情愛に、嗅覚は知覚することの情愛に、聴覚は学ぶこととなおまた従順であることの情愛に、(けれども)視覚は理解することと賢明になることの情愛に対応する。
(1) 原文「4405番」
90 Quod sensus visus correspondeat affectioni intelligendi et sapiendi, est quia visus corporis prorsus correspondet visui spiritus ejus, ita intellectui: sunt enim binae luces, una quae est mundi a sole, altera quae est caeli a Domino; in luce mundi nihil intelligentiae est, at in luce caeli est intelligentia; inde quantum apud hominem illa quae sunt lucis mundi illuminantur ab illis quae sunt lucis caeli, tantum intelligit et sapit homo; ita quantum correspondent.
(2) 直訳
90 Quod sensus visus correspondeat affectioni intelligendi et sapiendi, est quia visus corporis prorsus correspondet visui spiritus ejus, ita intellectui: 視覚(の感覚)が理解(すること)と賢明(になること)の情愛に対応することは、身体の視覚は完全にその霊の視覚に対応するからである、このように理解力に。
sunt enim binae luces, una quae est mundi a sole, altera quae est caeli a Domino; というのは、二つの光があるから、一つは、それは太陽から世にある、もう一つは主から天界にある。
in luce mundi nihil intelligentiae est, at in luce caeli est intelligentia; 世の光の中に知性(理解力)は何もない、しかし、天界の光の中に知性(理解力)がある。
inde quantum apud hominem illa quae sunt lucis mundi illuminantur ab illis quae sunt lucis caeli, tantum intelligit et sapit homo; ここから、どれだけ人間のもとのそれらが、それは世の光のものである、それらから、それらは天界の光のものである、照らされるか〔によって〕、それだけ人間は理解する、また賢明になる。
ita quantum correspondent. このようにどれだけ対応するか〔によって〕。
(3) 訳文
90 視覚が理解することと賢明になることの情愛に対応することは、身体の視覚は完全にその霊の視覚に、このように理解力に対応するからである。というのは、一つは太陽から世にある、もう一つは主から天界にある、二つの光があるから。世の光の中に理解力は何もないが、しかし、天界の光の中に理解力がある。ここから、人間のもとの世の光のものが天界の光のものから照らされれば照らされるほど、このように対応すればするほど、それだけ人間は理解し、また賢明になる。