(1) 原文「4222番」
69 Quod correspondentiam Maximi Hominis cum illis quae apud hominem, attinet, illa {1}est cum omnibus et singulis ejus, nempe cum ejus organis, membris et visceribus, et quidem in tantum ut non detur aliquod organum et membrum in corpore, nec aliqua pars in organo et membro, ne quidem aliqua particula partis, cum qua non correspondentia sit; notum est quod unumquodvis organum et unumquodvis membrum in corpore, consistat ex partibus et ex partium partibus; sicut cerebrum, hoc in communi {2}consistit a cerebro proprie dicto, a cerebello, a medulla oblongata, et medulla spinali, nam haec est continuatio aut quasi appendix; cerebrum autem proprie dictum consistit a pluribus membris quae sunt partes ejus, nempe a membranis quae dura mater et pia mater vocantur, a corpore calloso, a {3}corporibus striatis, a ventriculis et cavis, a glandulis minoribus, a septis, in genere a substantia cineritia et a substantia medullari, praeter a sinubus, vasis sanguineis et plexibus; similiter se habet cum organis sensoriis et motoriis corporis, et cum visceribus, quod ex anatomicis satis {4}notum est: omnia illa in communi et in particulari correspondent exactissime Maximo Homini, ac ibi totidem quasi caelis; caelum enim Domini similiter distinctum est in minores caelos, et hi in adhuc minores, et hi in minimos, tandem in angelos, quorum unusquisque est exiguum caelum correspondens maximo: caeli illi sunt distinctissimi inter se, unumquodvis pertinens ad commune suum, et communes caeli ad communissimum seu {5} totum, quod est Maximus Homo.
@1 et cum omnibus est I @2 consistat I @3 corporis I @4 constat @5 i ad
(2) 直訳
69 Quod correspondentiam Maximi Hominis cum illis quae apud hominem, attinet, illa {1}est cum omnibus et singulis ejus, nempe cum ejus organis, membris et visceribus, et quidem in tantum ut non detur aliquod organum et membrum in corpore, nec aliqua pars in organo et membro, ne quidem aliqua particula partis, cum qua non correspondentia sit; 「最大の人」の人間のもとのそれらとの対応(するもの)については☆、それらはその(人間)のすべてと個々のものとである、すなわち、その器官、四肢と内臓と、また確かに(実に)、それだけ、身体の中の何らかの器官や四肢が存在しないように、器官や四肢の中の何らかの部分も〔存在し〕ない、確かに(実に)何らかの部分の小部分も〔存在し〕ない、それらと対応がない。
☆ quod (aliquod) attinetで「~については」という意味です。
notum est quod unumquodvis organum et unumquodvis membrum in corpore, consistat ex partibus et ex partium partibus; よく知られている、身体の中のそれぞれの(どの)器官とそれぞれの(どの)四肢は、部分からまた部分の部分から成り立っていること。
sicut cerebrum, hoc in communi {2}consistit a cerebro proprie dicto, a cerebello, a medulla oblongata, et medulla spinali, nam haec est continuatio aut quasi appendix; 例えば脳は、これは全般的に、正しく(正確に)言われて☆、大脳から、小脳から、延髄から、また脊髄から成り立つ、なぜなら、これは連続またはいわば付属物であるから。
☆ このproprie dicto「正確に言えば」は、訳文から省略しても可能と思います。
cerebrum autem proprie dictum consistit a pluribus membris quae sunt partes ejus, nempe a membranis quae dura mater et pia mater vocantur, a corpore calloso, a {3}corporibus striatis, a ventriculis et cavis, a glandulis minoribus, a septis, in genere a substantia cineritia et a substantia medullari, praeter a sinubus, vasis sanguineis et plexibus; けれども、正しく(正確に)言われて☆、(大)脳は、多くの部分(四肢)☆から成り立っている、それらはその部分☆である、すなわち、部分から、それらは硬膜と軟膜と呼ばれる、脳梁から、線条体から、脳室と窩(か)から、小さい腺から、中隔から全般的に灰質からと髄質から、さらに(加えて)洞、血管と叢から。
☆ membrumもparsも意味は「部分」です。それでもmembrumは(身体の)構成部分としての部分をだけいい、parsはもっと一般なことばであって、全体のうちの一部を指して「部分」です。訳すとき、ここの後半は省略してもよいと思います。
similiter se habet cum organis sensoriis et motoriis corporis, et cum visceribus, quod ex anatomicis satis {4}notum est: 身体の感覚と運動の器官と同様である、また内臓と、解剖学から十分によく知られていること。
omnia illa in communi et in particulari correspondent exactissime Maximo Homini, ac ibi totidem quasi caelis; それらのすべてのものは全般的にまた個別的に最も正確に(ぴったりと)「最大の人」と対応する、そしてそこにそれだけ多くのいわば(実際に)天界に。
caelum enim Domini similiter distinctum est in minores caelos, et hi in adhuc minores, et hi in minimos, tandem in angelos, quorum unusquisque est exiguum caelum correspondens maximo: というのは、主の天界は同様により小さい天界に分けられているから、またこれらはさらにより小さいものに〔天界に〕、またこれらは最小のものに、最後に天使に、それら〔天使〕のそれぞれが小さい天界である、最大のものに対応している。
caeli illi sunt distinctissimi inter se, unumquodvis pertinens ad commune suum, et communes caeli ad communissimum seu {5} totum, quod est Maximus Homo. 天界は、それらは互いに最も明確に分かれている、それぞれが自分の(それ自体の)共通なものに属して、また共通の天界は最も共通な、すなわち、全体に、それは「最大の人」である。
@1 et cum omnibus est I 注1 初版のet cum omnibus estをest cum omnibus etに換えた
@2 consistat I 注2 初版のconsistatをconsistitに換えた
@3 corporis I 注3 初版のcorporisをcorporibusに換えた
@4 constat 注4 constatをnotum estに換えた
@5 i ad 注5 adを補うとよい
(3) 訳文
69 「最大の人」と人間のもとのすべてと個々のもの、すなわち、その器官、四肢、内臓と対応するものについては、実に、それらと対応がない身体の中の何らかの器官や四肢が存在しない、器官や四肢の中の何らかの部分も存在しない、実に何らかの部分の小部分も存在しないほどのものである。身体の中のそれぞれの器官とそれぞれの四肢は、部分からまた部分の部分から成り立っていることはよく知られている。例えば、脳は、これは全般的に、正確に言えば、大脳、小脳、延髄、また脊髄から成り立つ、なぜなら、その脊髄は連続またはいわば付属物であるから。けれども、〔正確に言えば〕(大)脳は、多くの部分から成り立っている、すなわち、硬膜と軟膜、脳梁、線条体、脳室と窩(か)、小さい腺、中隔、全般的に灰質からと髄質と呼ばれる部分から、さらに洞、血管、叢から成り立っている。身体の感覚と運動の器官と、また内臓と同様であり、〔このことは〕解剖学から十分によく知られている。それらのすべてのものは全般的にまた個別的に最も正確に「最大の人」と対応し、そしてそこにはそれだけ多くのものに、実際に天界に対応している。というのは、主の天界は同じように、より小さい天界に、またこれらはさらにより小さい天界に、またこれらは最小の天界に、最後に天使に分けられ、それらの天使のそれぞれが、最大のものに対応している小さい天界であるから。それらの互いに最も明確に分かれている天界は、そのそれぞれがそれ自体の共通なものに、また共通の天界は最も共通な天界に、すなわち、全体に属し、それは「最大の人」である。