原典講読『最大の人とその対応』 61(直訳まで)

 

(1) 原文「4050番」


61 Facies quaedam supra fenestram caeruleam mihi primum apparuit, quae facies se mox recepit intus, tunc mihi visa stellula circa regionem oculi sinistri, dein stellulae plures rutilae, quae coruscabant albe; postea visi mihi sunt parietes sed non tectum, parietes modo a sinistro latere, demum quasi caelum stelliferum; et quia haec visa in loco ubi mali, putabam aliquid tetrum esse quod mihi objiceretur videndum; sed mox disparabatur paries et caelum, et apparuit puteus e quo sicut candidus nimbus {1}aut vapor prodiit; videbatur etiam tanquam aliquid exantlaretur ex puteo; [2] quaerebam quid illa significarent et repraesentarent; dicebatur quod repraesentatio esset infundibuli in cerebro, supra quod esset cerebrum quod significatur per caelum, et quod dein videbatur, esset illud vas quod significatur per puteum, et vocatur infundibulum, et quod nimbus seu vapor qui inde, esset lympha quae pertransit et inde exantlatur; et quod lympha illa duplicis generis esset, nempe quae mixta cum spiritibus animalibus, {2}quae inter lymphas utiles, et quae mixta cum serositatibus quae inter lymphas excrementitias: [3] ostensum mihi dein quales illi qui ad hanc provinciam pertinent, sed modo qui vilioris sortis essent; etiam quoque visi, discurrunt huc et illuc, applicant se illis quos vident, attendunt ad singula, ac quae audiunt, nuntiant aliis, ad suspiciones proclives, impatientes, irrequieti, ad imitationem illius lymphae quae inibi et fertur cis et retro; ratiocinia eo sunt fluida ibi quae repraesentant; sed hi sunt mediae sortis; [4] at qui excrementitias lymphas ibi referunt, sunt qui spirituales veritates deducunt ad terrestria, et ibi conspurcant illas, sicut pro exemplo: qui cum audiunt aliquid de amore conjugiali, ad scortationes et adulteria applicant, et sic quae amoris conjugialis sunt, ad haec deducunt; ita in ceteris; hi antrorsum ad aliquam distantiam ad dextrum apparuerunt. Qui autem bonae sortis sunt, similes sunt illis de quibus mox supra n. 4049.


@1 seu @2 et quae mixta cum serositatibus, illa inter lymphas utiles est, haec inter excrementitias


 


(2) 直訳


61 Facies quaedam supra fenestram caeruleam mihi primum apparuit, quae facies se mox recepit intus, tunc mihi visa stellula circa regionem oculi sinistri, dein stellulae plures rutilae, quae coruscabant albe; ある(空色)窓の上に(向こうに)私に最初に見られた、その顔は間もなく引っ込んだ内部に(中に)、その時、私に左の眼の領域(部位)のまわりに小さい星が見られた、その後、赤い多くの小さい星、それらは白くきらめいた。


postea visi mihi sunt parietes sed non tectum, parietes modo a sinistro latere, demum quasi caelum stelliferum; その(いて)、私(内壁)られたしかし屋根がない、壁はただ左側に〔あった〕、最後に星の空が〔見られた〕。


et quia haec visa in loco ubi mali, putabam aliquid tetrum esse quod mihi objiceretur videndum; これらは場所られたのでそこにたち、私は何らかのきたないもの(まわしいもの)があると考えた、それが私に見えるようにさらされる。


sed mox disparabatur paries et caelum, et apparuit puteus e quo sicut candidus nimbus {1}aut vapor prodiit; しかし、間もなく壁と空(そら)は消えた、また井戸が見られ、そこから白く輝く雲または蒸気()が出てきた。


videbatur etiam tanquam aliquid exantlaretur ex puteo; さらにまた見られた、まるで何らかのものが井戸から汲み出されるように。


[2] quaerebam quid illa significarent et repraesentarent; [2] 私は質問した、何をそれらが意味し、表象するか。


dicebatur quod repraesentatio esset infundibuli in cerebro, supra quod esset cerebrum quod significatur per caelum, et quod dein videbatur, esset illud vas quod significatur per puteum, et vocatur infundibulum, et quod nimbus seu vapor qui inde, esset lympha quae pertransit et inde exantlatur; 言われた、脳の中の漏斗管の表象であった、その上に脳がある、それは空(そら)によって意味される、またその後、見られたもの、それらは管(容器)であったこと、それは井戸によって意味された、また漏斗管と呼ばれる、また雲または蒸気()は、それらはそこに、リンパ()であったこと、それらは「通り抜ける」☆、またここから汲み出される。


☆ レキシコンでのperstoの意味「続く、持続する」といった意味です。でもここではあてはまりそうもありません。英訳書を二つ見ましたが二つともpass throughと訳してあります。これなら通じます。それでレキシコンにこの意味を追加する必要があります。


et quod lympha illa duplicis generis esset, nempe quae mixta cum spiritibus animalibus, {2}quae inter lymphas utiles, et quae mixta cum serositatibus quae inter lymphas excrementitias: またそれらのリンパ()は二重の種類であったこと、すなわち、それは霊魂精気☆との混合()、それらは有用なリンパ()の間に〔ある〕、またそれらは漿液との混合()、それら排泄物のリンパ()の間に〔ある〕。


spiritus animalis「霊魂精気」とは「脳髄に生じ神経を通って全身に伝えられるとされていた精気、魂と外界をつなく役を果たすと考えられた」ものです。


[3] ostensum mihi dein quales illi qui ad hanc provinciam pertinent, sed modo qui vilioris sortis essent; [3] その後、私に彼らがどんなものか示された、この領域に属している者、しかし、単にさらに卑しい種類の者であった。


etiam quoque visi, discurrunt huc et illuc, applicant se illis quos vident, attendunt ad singula, ac quae audiunt, nuntiant aliis, ad suspiciones proclives, impatientes, irrequieti, ad imitationem illius lymphae quae inibi et fertur cis et retro; さらにまた〔次のこと〕もまた私は見た、彼らがあちらこちらに走りまわった、自分自身を彼らに接触させる(当てはめる)、見る者に、個々のものに留意する、そして聞くものを他の者に伝える、疑い深い傾向がある、我慢できな(短気な)、落ち着かない、そのリンパ()の模造品に☆、それらはそこに〔ある〕、またあちらこちらに運ばれる。


☆ 「模造品に」では意味不明ですので、「よく似ている」と意訳しておきましょう。


ratiocinia eo sunt fluida ibi quae repraesentant; 推論はその程度にそこに流動性がある(流暢である)、それらを表象した。


sed hi sunt mediae sortis; しかし、これらの者は中間の種類のものである。


[4[ at qui excrementitias lymphas ibi referunt, sunt qui spirituales veritates deducunt ad terrestria, et ibi conspurcant illas, sicut pro exemplo: [4] しかし、そこに排泄物のリン()を表わす(関係する)者は、霊的な真理を世俗的な(地的な)のに引き下げる、またそこにそれらを汚す、例えば例として――


qui cum audiunt aliquid de amore conjugiali, ad scortationes et adulteria applicant, et sic quae amoris conjugialis sunt, ad haec deducunt; その者は結婚愛について何らかのことを聞くとき、淫行と姦淫に当てはめる、またこのようにそれら結婚愛のものである、これらに引き下げる。


ita in ceteris; そのように他のものの中で。


hi antrorsum ad aliquam distantiam ad dextrum apparuerunt. これらの者は正面方向(前方へ)くらかの距離に右に、見られた。


Qui autem bonae sortis sunt, similes sunt illis de quibus mox supra n. 4049. けれども、善良な種類の者たちは、彼らに似ている、その者たちについてすぐ上に4049(前の61番)


@1 seu 注1 seuautに換えた


@2 et quae mixta cum serositatibus, illa inter lymphas utiles est, haec inter excrementitias 注2 et quae mixta cum serositatibus, illa inter lymphas utiles est, haec inter excrementitiasquae inter lymphas utiles, et quae mixta cum serositatibus quae inter lymphas excrementitiasに換えた


 

原典講読『最大の人とその対応』 61(訳文)

 

(3) 訳文


61 ある私に最初に空色窓の向こうに見られ、その顔は間もなく中に引っ込んだ。その時、私に左の目の領域のまわりに小さい星が、その後、赤い多くの小さい星見られ、それらは白くきらめいた。いて、私られしかし屋根がなく、壁はただ左側にあり、最後に星の空が見られた。これらはたちのいる場所られたので、私らかのきたないものがあり、それが私に見えるようにさらされる、と思った。しかし、間もなく(そら)、井戸られそこからまたは蒸気てきたさらにまたまるで井戸からかがされるかのように見え


[2] 、何をそれらが意味、表象するか質問した。脳漏斗管表象でありそのがありそれは(そら)によって意味されるまたその後、見られた井戸によって意味されたものは漏斗管ばれるであったことまたまたは蒸気そこのリンパであったことそれらはまたここからされる、と言われたまたそれらのリンパ二種類であったことすなわち、有用なリンパ液である霊魂精気との混合または漿液との混合物でありそれら排泄物のリンパ液である。


 [3] その後、私にこの領域しているがどんなものかされたしかし、単にさらにしい種類であったさらにまた、彼らがあちらこちらにりまわり、見かける者に接触、個々のものに留意そして〔自分〕聞くことをえるのも。彼らは疑く、短気、落かない傾向があり、あちらこちらにばれるリンパ液によく似ていた。〔彼らの〕そこの推論あちこちばれるふうに流暢でありそのことが表象されていた。しかし、これらの者は中間の種類のものである。


[4] しかし、そこに排泄物のリンパ液を表わす者は、霊的な真理を世俗的なのに引き下げ、またそこにそれらを汚す。例えば――その者は結婚愛について何らかのことを聞くとき、淫行と姦淫に当てはめ、またこのように、結婚愛に属するものを、これらに引き下げる。他のものの中でもそのように〔行なう〕。これらの者は前方のいくらか隔てた右に見られた。


 けれども、善良な種類の者たちは、すぐ前の61番に述べた者たちに似ている。

原典講読『最大の人とその対応』 62(直訳まで)

 

(1) 原文「4051番」


62 Sunt societates quae referunt regionem illam quae in cerebro vocatur isthmus, {1} et quoque qui referunt nodulos fibrarum in cerebro, qui apparent sicut glandulares, e quibus fibrae effluunt ad varias functiones, quae nempe fibrae unum agunt in principiis illis seu glandulis, sed diversimode in extremis; una societas spirituum quibus talia correspondent, mihi oblata est, de qua haec; venerunt spiritus antrorsum; alloquebantur me, dicentes quod homines sint, sed {2}his respondere datum quod non homines sint corpore praediti sed spiritus, et sic quoque homines, quia omne spiritus conspirat ad id quod hominis est, etiam ad formam homini corpore praedito similem, spiritus enim est internus homo, tum quia homines sunt ex intelligentia et sapientia, et non ex forma, inde quod spiritus boni, et magis angeli sint homines prae illis qui in corpore, quia magis in luce sapientiae; [2] post hoc responsum dicebant quod plures sint in societate, in qua unus alteri non similis, sed quia mihi impossibile visum quod societas dissimilium in altera vita dari queat, locutus sum de illa re eum illis, et tandem instructus quod tametsi dissimiles, usque consocientur quoad finem, qui illis unus; dixerunt porro quod tales sint ut quisque dissimiliter agat et quoque dissimiliter loquatur quam alter, et tamen simile volunt et cogitant; hoc quoque illustrabant exemplo: eum unus in societate dicit de angelo quod minimus sit in caelo, alter dicit quod maximus, et tertius quod nec minimus nec maximus, et sic eum pluri varietate, {3}quoad cogitationes usque unum agunt, quod nempe qui minimus vult esse, sit maximus, et quod maximus sit inde respective, et quod nec minimus nec maximus, quia non cogitant de supereminentia; similiter in reliquis; ita consociantur in principiis, sed diversimode agunt in extremis: applicabant se auri meae, et dicebant quod boni spiritus sint, et quod mos eorum loquendi sit talis; dicebatur de illis quod non sciatur unde veniunt, et quod inter societates vagabundas sint.


@1 i estque parva regio quasi interstitialis inter cerebrum et cerebellum @2 illis @3 quod I


 


(2) 直訳


62 Sunt societates quae referunt regionem illam quae in cerebro vocatur isthmus, {1} et quoque qui referunt nodulos fibrarum in cerebro, qui apparent sicut glandulares, e quibus fibrae effluunt ad varias functiones, quae nempe fibrae unum agunt in principiis illis seu glandulis, sed diversimode in extremis; 社会がある、それらはそれらの領域に関係する、それらは脳の中の峡部☆1と呼ばれる、そしてまたそれらは脳の中の小繊維の小結節☆2に関係する、それらは腺のように見える、それらから繊維がいろいろな機能へと流れ出る、すなわち、それらの繊維はそれらの源または腺で一つとして働く、しかし、末端で異なって〔働く〕。


1 ここは脚注のような(挿入ではなくて)、注をつけるとよいでしょう。(大脳と小脳の間の狭い部分)


2 nodulusはレキシコンにありませんでした。意味はnodusからの「小結節」です。増補です。


una societas spirituum quibus talia correspondent, mihi oblata est, de qua haec; ある社会それらにこのようなものが対応する、私されたそれらについてここに


venerunt spiritus antrorsum; 霊たちが正面方向(前方)やって


alloquebantur me, dicentes quod homines sint, sed {2}his respondere datum quod non homines sint corpore praediti sed spiritus, et sic quoque homines, quia omne spiritus conspirat ad id quod hominis est, etiam ad formam homini corpore praedito similem, spiritus enim est internus homo, tum quia homines sunt ex intelligentia et sapientia, et non ex forma, inde quod spiritus boni, et magis angeli sint homines prae illis qui in corpore, quia magis in luce sapientiae; 彼らはしかけた、人間であることをってしかし、彼らに☆1えることがえられた、身体えた人間でないことしかし霊〔である〕、またこのようにまた人間〔である〕、すべてのはそれへ一致する(調和して行動する)ので、人間であること、さらにまた身体を備えた人間に似た形へ、というのは、霊は内なる人であるから、なおまた〔人間は〕知性と知恵から人間であるから、また身体からでなく、ここから、善霊は、またさらに天使は身体の中にいる者、彼らよりも人間である、さらに知恵の光の中に〔いる〕ので。


1 ここはillis「彼らに」かhis「これらに」のどちらも考えられます。脚注のように「これらのこと」としましょう。


[2] post hoc responsum dicebant quod plures sint in societate, in qua unus alteri non similis, sed quia mihi impossibile visum quod societas dissimilium in altera vita dari queat, locutus sum de illa re eum illis, et tandem instructus quod tametsi dissimiles, usque consocientur quoad finem, qui illis unus; [2] この(返事)後、言った、社会くのがいることそのであるていない、しかし、私に不可能に見えたので、来世で異なった〔者から成り立つ〕社会が存在することができること、私はそれらについてそのことを彼らに話した、また最後に教えられた、たとえ異なった〔者から成り立っ〕ても、それでも目的に関して仲間になる、それは彼らに〔とって〕一つ〔である〕。


dixerunt porro quod tales sint ut quisque dissimiliter agat et quoque dissimiliter loquatur quam alter, et tamen simile volunt et cogitant; 彼らはさらにった、このようなものであること、だれもが異なって行動し、そしてまた異なって話すように、他の者よりも、またそれでも同じように意志し、思考する。


hoc quoque illustrabant exemplo: 〔彼らはこのこともまた説明した――


eum unus in societate dicit de angelo quod minimus sit in caelo, alter dicit quod maximus, et tertius quod nec minimus nec maximus, et sic eum pluri varietate, {3}quoad cogitationes usque unum agunt, quod nempe qui minimus vult esse, sit maximus, et quod maximus sit inde respective, et quod nec minimus nec maximus, quia non cogitant de supereminentia; 彼、社会のある、天使について天界〔彼〕最小()あることをったもう一人()最大()であることをったまた第三()最小でも最大でもないことまたこのようにそのことを多くの多様性(変化)をもって〔言った〕、思考に関してそれでも一つとして働く、すなわち、最小()あることを欲する者は、最大()であることまた最大()であることはここから相対的に、最小でも最大でもないことは、卓越(傑出)について考えないからである。


similiter in reliquis; その他のことの中で同様である。


ita consociantur in principiis, sed diversimode agunt in extremis: そのように原理(基礎概念)の中で仲間となる、しかし、最外部(最後の部分)異なって働く。


applicabant se auri meae, et dicebant quod boni spiritus sint, et quod mos eorum loquendi sit talis; 彼らは私の耳に寄り添った、また言った、〔自分たちが〕善い霊であること、また彼らの話しの振る舞い(行儀)はこのようであること。


dicebatur de illis quod non sciatur unde veniunt, et quod inter societates vagabundas sint. 彼らについて言われた、どこからやって来ているか知られていないこと、また放浪する社会の間にいること。


@1 i estque parva regio quasi interstitialis inter cerebrum et cerebellum 注1 estque parva regio quasi interstitialis inter cerebrum et cerebellumを補うとよい この訳は:そして小さい領域である、あたかも大脳と小脳の間の隔たりのような


@2 illis 注2 illishisに換えた


@3 quod I 注3 初版のquodquoadに換えた 

原典講読『最大の人とその対応』 62(訳文)

 

(3) 訳文


62 脳の中の峡部〔大脳と小脳の間の狭い部分〕と呼ばれる領域に関係する社会があり、そそしてまたそれらは脳の中の小繊維の小結節に関係し、それらは繊維がいろいろな機能へと流れ出る腺のように見える、すなわち、それらの繊維はそれらの源または腺で一つとして働く、しかし、末端では異なって働くのである。このようなものが対応するある社会されたそれらについてここに〔述べよう〕


 霊たちが前方やって。彼らは、「人間であるって、話しかけたしかし、これらのことに、「身体えた人間ではなく、霊である。またすべてのは、人間であることへ、さらにまた身体を備えた人間に似た形へと一致して行動するので、このようにまた人間である、というのは、霊は内なる人であるから、なおまた身体からでなく知性と知恵から人間であるから、ここから、善霊は、またさらに天使は、さらに知恵の光の中にいるので、身体の中にいる者よりも人間である」と答えることがえられた。


[2] このえの後、彼らは、「社会くのがいることそのであるていない」と言った。しかし、私に、来世で異なる者から成り立つ社会が存在できることが不可能に見えたので、私はそれらについてそのことを彼らに話した。それで最後に、たとえ異なる者から成り立っても、それでも目的に関して仲間になり、その目的彼らには一つである、と教えられた。彼らはさらに、「だれもが他の者と異なって行動し、そしてまた異なって話すが、それでも同じように意志し、思考するようなものである」と言った。〔彼らはこのこともまた説明した――


 社会のある、天使について、天界最小)あることったもう一人は、最大である、とったまた第三は、最小でも最大でもないことまたこのようにそのことを多くの変化をもって、思考に関してそれでも一つとして働く、すなわち、最小ありたい者は最大であることまたここから最大であることは相対的なものであって、最小でも最大でもないことは、卓越についてえないからである、と言った。


 そののことも同様であるそのように原理仲間となるしかし、最後部分なって

 彼らは、「〔自分たちは〕善であるまた自分たちのはこのようであるった。彼らについてどこからやってているかられていないことまた放浪する社会のにいることがわれた

原典講読『最大の人とその対応』 63

 

(1) 原文「4052番」


63 Praeterea talis est correspondentia cerebri cum Maximo Homine quod qui in principiis boni sunt, referant illa in cerebro quae principia ibi sunt et vocantur glandulae seu substantiae corticales; at qui in principiis veri sunt, referant illa in {1}cerebris quae a principiis illis effluunt et vocantur fibrae; at usque cum hoc discrimine quod qui correspondent dextrae parti cerebri, sint qui in voluntate boni {2}sunt, et inde in voluntate veri; at qui correspondent sinistrae parti cerebri, sint qui in intellectu boni et veri et inde in affectione eorum; hoc inde est quia illi qui in caelo sunt ad dextrum Domini, sunt qui in bono ex voluntate, at qui ad sinistrum Domini, sunt qui in bono ex intellectu; illi sunt qui caelestes vocantur, hi autem qui spirituales.


@1 cerebro @2 after veri


 


(2) 直訳


63 Praeterea talis est correspondentia cerebri cum Maximo Homine quod qui in principiis boni sunt, referant illa in cerebro quae principia ibi sunt et vocantur glandulae seu substantiae corticales; さらに、「最大人」との対応はこのようなものである、善の原理()の中にいる者は、脳の中のそれらと関係する、それらはそこに原理()である、また腺または皮膚の物質と呼ばれる。


at qui in principiis veri sunt, referant illa in {1}cerebris quae a principiis illis effluunt et vocantur fibrae; しかし、真理の原理()の中にいる者は、脳の中のそれらに関係する、それらはそれらの原理()から流れ出る、また繊維と呼ばれる。


at usque cum hoc discrimine quod qui correspondent dextrae parti cerebri, sint qui in voluntate boni {2}sunt, et inde in voluntate veri; しかし、それでもこの相違とともに、脳の右の部分に対応する者は、善の意志の中にいる者である、またここから真理の意志の中。


at qui correspondent sinistrae parti cerebri, sint qui in intellectu boni et veri et inde in affectione eorum;  しかし、脳の左の部分に対応する者は、その者は善と真理の理解力の中に、またここからそれらの情愛の中にいる。


hoc inde est quia illi qui in caelo sunt ad dextrum Domini, sunt qui in bono ex voluntate, at qui ad sinistrum Domini, sunt qui in bono ex intellectu; このことはここからである、彼らは、天界の中で主の右()にいる者、意志からの善の中にいるので、しかし、主の左()にいる者、その者は理解力からの善の中にいる。


illi sunt qui caelestes vocantur, hi autem qui spirituales. それ(前者)は天的な()と呼ばれる者である、けれども、これら(後者)は霊的な〔()と呼ばれる〕者。


@1 cerebro 注1 cerebrocerebrisに換えた


@2 after veri 注2 veriの後ろにあったsuntをこの位置に換えた


 


(3) 訳文


63 さらに、「最大人」との対応はこのようなものであり、善の原理の中にいる者は、脳の中の原理であり、腺または皮質と呼ばれるものと関係するしかし、真理原理にいる、脳のそれらの原理から出て、繊維ばれるもの関係すしかしそれでも次の相違がある。脳部分対応する、善意志またここから真理意志いるであるしかし、脳部分対応する、善真理理解力またここからそれらの情愛にいるこのことは、天界にいる者は意志からのにいるがしかし、主にいる理解力からのにいることからである。前者天的ばれるであるけれども後者霊的ばれるである