原典講読『最大の人とその対応』 57(直訳まで)

 

(1) 原文「4046番」


57 Apparebant plures spiritus ad mediam distantiam supra caput qui agebant in communi per modum pulsus cordis, sed erat quasi reciproca undulatio deorsum et sursum, cum aspiratione quadam frigida in frontem meam; exinde concludere potui, quod mediae sortis essent, nempe quod tam ad cordis quam ad pulmonum provinciam pertinerent, et quoque quod non essent spiritus interiores; postea iidem sistebant lumen flammeum, crassum sed usque luminosum, quod primum apparuit sub sinistra parte menti, postea sub oculo sinistro, dein supra oculum, sed erat obscurum, at usque flammeum non candidum, ex quibus scire potui quales essent, nam lumina indicant affectiones, tum quoque gradus intelligentiae: postea cum adhiberem manum ad sinistram cranii seu capitis partem, sensi pulsum sub palma, undulantem similiter deorsum et sursum, ex quo indicio sciebam quod ad cerebrum pertinerent. Cum quaesivi quinam essent, non loqui volebant; dicebatur ab aliis quod non libenter loquuntur; tandem adacti ad loquendum, dicebant quod sic detegerentur quales essent; percepi quod inter illos essent qui constituunt provinciam durae matris, quae est integumentum commune cerebri seu cerebelli; [2] detectum dein quales illi essent, nam ex loquela cum illis hoc scire dabatur; erant sicut cum vixerunt homines, qui nihil cogitarunt de spiritualibus et caelestibus, nec de illis locuti, quia tales quod nihil aliud crediderint esse quam naturale, et hoc quia non penetrare potuerunt ultra, sed tamen id non confessi; usque tamen sicut alii coluerunt Divinum, precibus vacarunt, et boni cives fuerunt. [3] Erant postea alii qui quoque in pulsum influebant, sed non per undulationem deorsum et sursum, verum transversim; alii iterum qui non reciproce, sed magis continue; et quoque alii a quibus pulsus actus subsiliebat ab uno loco in alterum; {1}dicebant quod illi referrent lamellam durae matris exteriorem; et quod inter tales essent qui cogitarunt de spiritualibus et caelestibus modo ex talibus quae sunt objecta sensuum externorum, quae interiora {2}erant, non aliter capientes; mihi auditi sicut ex sexu feminino; qui ratiocinantur ex sensualibus externis, proinde ex mundanis et terrestribus, de illis quae sunt caeli seu de spiritualibus fidei et amoris, quo magis illa unum faciunt et confundunt, eo exterius vadunt, usque ad cutem capitis externam, quam repraesentant; at usque sunt intra Maximum Hominem tametsi in extremis ejus, si vitam boni egerunt; {3}unusquisque enim qui in vita boni ex affectione charitatis est, salvatur.


@1 dicebatur @2 essent @3 quam unusquisque


 


(2) 直訳


57 Apparebant plures spiritus ad mediam distantiam supra caput qui agebant in communi per modum pulsus cordis, sed erat quasi reciproca undulatio deorsum et sursum, cum aspiratione quadam frigida in frontem meam; 多くの上方中間距離られた、その者は心臓の鼓動の様式(リズム、拍子)よって、全般的に行動した、しかし、あたかも下方へと上方への往復する波動のようであった、息を吹き込むこととともに、私の額の中にある種の冷たさを。


exinde concludere potui, quod mediae sortis essent, nempe quod tam ad cordis quam ad pulmonum provinciam pertinerent, et quoque quod non essent spiritus interiores; このゆえに、私結論することができた、中間種類のものであったことすなわち、肺と同じく心臓領域することそしてまた、内的ではなかったこと。


postea iidem sistebant lumen flammeum, crassum sed usque luminosum, quod primum apparuit sub sinistra parte menti, postea sub oculo sinistro, dein supra oculum, sed erat obscurum, at usque flammeum non candidum, ex quibus scire potui quales essent, nam lumina indicant affectiones, tum quoque gradus intelligentiae: その後、同たちが(ような)した、鈍、しかしそれでも照らされた、最初にあごの左の部分の下に見られた、その後、左の目の下に、その後、目の上方に、しかし、暗かった、しかしそれでも照らされ、(白く)輝かない、それらから私は〔彼らが〕どのようなものであるか知ることができた、なぜなら、光は情愛の、なおまた知性の段階も明らかにす(示す)から。


postea cum adhiberem manum ad sinistram cranii seu capitis partem, sensi pulsum sub palma, undulantem similiter deorsum et sursum, ex quo indicio sciebam quod ad cerebrum pertinerent. その後、私頭蓋、すなわち、頭の部分の左に適用したとき、私は手のひらの下に鼓動を感じた、同様に下方へと上方波のように変化して、それらのしる(兆候)から私は〔彼らが〕脳に属することを知った。


Cum quaesivi quinam essent, non loqui volebant; 私、〔彼らがだれであったか質問したとき、〔彼らは〕話すことをしなかった


dicebatur ab aliis quod non libenter loquuntur; 他の者から言われた、快く(進んで)さないこと。


tandem adacti ad loquendum, dicebant quod sic detegerentur quales essent; ついに話すことへ強いられて、どのようなものであったかこのように明かされる(示される)ことが言われた。


percepi quod inter illos essent qui constituunt provinciam durae matris, quae est integumentum commune cerebri seu cerebelli; 私は認めた(知覚した)彼らの間にいたこと、硬膜の領域を構成する者、それは大脳または小脳の共通の外被である。


[2] detectum dein quales illi essent, nam ex loquela cum illis hoc scire dabatur; [2] その後、彼らがどんなものであったか示された(明らかにされた)、なぜなら、彼らとの会話から、このことを知ることが与えられたから。


erant sicut cum vixerunt homines, qui nihil cogitarunt de spiritualibus et caelestibus, nec de illis locuti, quia tales quod nihil aliud crediderint esse quam naturale, et hoc quia non penetrare potuerunt ultra, sed tamen id non confessi; 〔彼らは〕人間〔として〕生きたときのようであった、霊的なものと天的なものについて何も考えなかった者、それらについて話しもしなかった、このような者〔であった〕ので、自然的なもの以外に何らかのものが存在することを決して信じなかった、またこのことを越えて洞察することができなかったので、しかし、それでもなお、そのことを告白することがなかった。


usque tamen sicut alii coluerunt Divinum, precibus vacarunt, et boni cives fuerunt. やはりそれでもなお、他の者のように神的なものを崇拝し、祈りに没頭し、また善良な市民であった。


[3] Erant postea alii qui quoque in pulsum influebant, sed non per undulationem deorsum et sursum, verum transversim; [3] その後、他の者(たち)がいた、彼らもまた鼓動の中に流入した、しかし、下方へと上方への波動によってではない、けれども、横断して(交差して)


alii iterum qui non reciproce, sed magis continue; 再び他の者(たち)が〔流入した〕、その者(たち)は相互にでない、しかし、さらに連続的に。


et quoque alii a quibus pulsus actus subsiliebat ab uno loco in alterum; そしてまた、他の者(たち)が、彼らの鼓動の活動により、ある場所から他のものの中にぴょんぴょん跳んだ。


{1}dicebant quod illi referrent lamellam durae matris exteriorem; 彼らは硬膜の外側の小板☆に関係する(表わす)ことが言われた。


lamellaは「小板」の意味ですが、ここでは解剖学用語として「薄板、薄膜」の意味です。レキシコンにはありませんでした。これも「増補」とします。


et quod inter tales essent qui cogitarunt de spiritualibus et caelestibus modo ex talibus quae sunt objecta sensuum externorum, quae interiora {2}erant, non aliter capientes; またこのような者たちの間にいたこと、霊的なものと天的なものについて単にこのようなもの(だけ)ら考えた者、それらは外なる感覚の対象である、それらは内的なものであった☆、異なって把握しないで。


ここは接続法であったessentを直接法のerantに編集して、換えています(脚注)。「内的なもの」が現実のもの、真実のものであることはっきりと示すためにこのように換えたのだと思います。日本語では表現できませんね。


mihi auditi sicut ex sexu feminino; 私に聞かれた、女性からのように。


qui ratiocinantur ex sensualibus externis, proinde ex mundanis et terrestribus, de illis quae sunt caeli seu de spiritualibus fidei et amoris, quo magis illa unum faciunt et confundunt, eo exterius vadunt, usque ad cutem capitis externam, quam repraesentant; 外なる感覚的なものから推論する者は、それゆえに、世俗のものや地のものから、それらについて、それらは天界のもの、または信仰と愛の霊的なものについて、それらをさらに一つのものにし、また混同すればするほどますます、外側へ行く(進む)、頭の外なる(外部の)皮までも、それを表象する。


at usque sunt intra Maximum Hominem tametsi in extremis ejus, si vitam boni egerunt; しかしそれでも、「最大の人」の中にいる、たとえ彼の末端の中でも、もし善良な生活を過ごしたなら。


{3}unusquisque enim qui in vita boni ex affectione charitatis est, salvatur. というのは、それぞれの者は、仁愛の情愛から善良な生活の中にいる者、救われるから。


@1 dicebatur 注1 dicebturdecebantに換えた


@2 essent 注2 essenterantに換えた


@3 quam unusquisque 注3 quam unusquisqueunusquisque enimに換えた 

原典講読『最大の人とその対応』 57(訳文)

 

(3) 訳文


57 多くの上方中間距離られ、その者は心臓の鼓動の拍子で、全般的に行動したが、しかし、私の額の中にある種の冷たさ吹き込むとともに、あたかも下方へと上方への往復する波動のようであった。このゆえに、私、中間種類すなわち、肺と同じく心臓領域するであったことそしてまた、内的ではなかったことを結論することができた。その後、同たちがようなした。鈍いけれども照らされ、最初にあごの左の部分の下に、その後、左の目の下に、その後、目の上方に見られた。しかし、暗かったが、それでも照らされ、白く輝きはしなかった。それらから私は〔彼らが〕どのようなものであるか知ることができた、なぜなら、光は、情愛を、なおまた知性の段階も示すから。その後、私頭蓋、すなわち、頭の部分の左にあてたとき、私は同様に下方へと上方波のように変化している鼓動を手のひらの下に感じた。それらのしるから私は彼らが脳に属することを知った。


 私、彼らがだれである質問したとき、彼らはそうとしなかった。他から、快すことはしないわれたついにすことへいられてどのようなものであるかかすよう、言われた。私らが大脳または小脳共通外被である硬膜領域構成する者たちにいたことを知覚した


[2] その後、彼らがどんなものであったかされたなぜなら、彼らとの会話からこのことをることがえられたから。彼らは人間としてきたとき、霊的なものと天的なものについてえずそれらについてしもしなかった者のようであった。自然的なもの以外らかのものが存在することをしてじずまたこのことをえて洞察することができなかったようなであったからである。しかしそれでもなおそのことを告白することはなかったやはりそれでもなお、他の者のように神的なものを崇拝し、祈りに没頭し、また善良な市民であった。


[3] その後、鼓動の中に流入した他の者たちもいた、しかし、下方へと上方への波動によってではなく、それを横切るものであった。再び他の者たちが流入したが、その者たちは相互にではなく、さらに連続的にであった。そしてまた、他の者たちが流入し、彼らは鼓動の動きにより、ある場所から他の場所へとぴょんぴょんと跳んだ。彼らは硬膜の外側の薄膜に関係する、と言われた。またこのような者たち(の間に)は、霊的なものと天的なものについて、内的なものであることを把握しないで、単には外なる感覚の対象であるようなものだけから考えた者がいた。私には、女性から〔構成されるか〕のように聞こえた。外なる感覚的なものから推論する者は、それゆえに、世俗のものや地的のものから、天界のものまたは信仰と愛の霊的なものについて、それらをさらに一つのものにして、混同すればするほどますますそれを表象する頭の外皮にまでも進む。しかしそれでも、「最大の人」の末端の中であっても、もし善良な生活を過ごしたなら、その中にいる。というのは、仁愛の情愛から善良な生活の中にいるそれぞれの者は救われるから。

原典講読『最大の人とその対応』 58(直訳まで)

 

(1) 原文「4047番」


58 Apparebant quoque alii supra caput quorum actio communis influens {1}supra caput erat fluida transversim ab anteriore retrorsum; et apparebant quoque alii, quorum actio influens erat a tempore utroque versus meditullium cerebri; perceptum quod illi essent qui pertinerent ad provinciam piae matris, quae est integumentum alterum, et propius investit cerebrum et cerebellum, et per fila emissa cum illis communicat; quales essent, scire dabatur ex loquela eorum, nam mecum locuti sunt; fuerunt sicut in mundo, quod non multum suae cogitationi fiderent, et sic se determinarent ad aliquid certum cogitare de rebus sanctis, sed quod penderent ab aliorum fide, non ventilantes num verum esset; quod tales essent, etiam ostensum mihi per influxum perceptionis illorum in Orationem Domini cum illam legerem, nam omnes quotcumque sunt spiritus et angeli, ex oratione Domini sciri potuerunt quales essent, et hoc per influxum idearum cogitationis et affectionum illorum in contenta orationis; inde etiam perceptum quod tales essent; et insuper quod inservire possent angelis pro mediis; sunt enim spiritus medii inter caelos per quos communicatio, ideae enim illorum non erant clausae sed apertiles, ita illi patientes se agi, et facile admittentes est excipientes influxum; praeterea erant modesti et pacifici; 


ac dicebant se esse in caelo.


@1 A has supra cerebrum, but SD 1727, from which this is copied, has in cerebro, a much likelier reading.


 


(2) 直訳


58 Apparebant quoque alii supra caput quorum actio communis influens {1}supra caput erat fluida transversim ab anteriore retrorsum; 他もまた上方られた、頭上方流入していたらの共有(共通)活動、流動的であった、横断して(交差して)前から後ろへ☆。


この表現は何を意味しているのでしょうか? よくわかりません。前後の動きに対しtransversimはそれと垂直な動きを意味するので、「横揺れ」でしょうか。すると「横に揺れながら、前から後ろへ」の流れるような動きであったことになります。


et apparebant quoque alii, quorum actio influens erat a tempore utroque versus meditullium cerebri; また、他もまたられた、彼らの流入する活動、両方のこめかみから脳の中央に向かっていた。


perceptum quod illi essent qui pertinerent ad provinciam piae matris, quae est integumentum alterum, et propius investit cerebrum et cerebellum, et per fila emissa cum illis communicat; 知覚された、彼らが、軟膜領域するものであったことそれらは第二外被であるまた大脳小脳をより近く包む、また送り出す(発する)糸によってそれらと連絡する。


quales essent, scire dabatur ex loquela eorum, nam mecum locuti sunt; どのようなものであったか、彼らのしからることがえられたなぜなら、私したから


fuerunt sicut in mundo, quod non multum suae cogitationi fiderent, et sic se determinarent ad aliquid certum cogitare de rebus sanctis, sed quod penderent ab aliorum fide, non ventilantes num verum esset; 〔彼らは〕世そのようなものであった、自分思考くのものをじなかったことまたこのようになる事柄についてらかの確固たるものをえることへけて自分自身決定するしかし、他信仰依存する、真理であるかどうか議論しないで


quod tales essent, etiam ostensum mihi per influxum perceptionis illorum in Orationem Domini cum illam legerem, nam omnes quotcumque sunt spiritus et angeli, ex oratione Domini sciri potuerunt quales essent, et hoc per influxum idearum cogitationis et affectionum illorum in contenta orationis; このようなであったこともまたらの知覚流入からされた、「主、私がそれをんでいるときなぜならすべてのはどれほどくても天使たちである〔者〕、「主からどんなものであるかられることができるからまたこのことはりの内容らの思考情愛観念流入によって


inde etiam perceptum quod tales essent; ここからもまたこのようなであったことが知覚された


et insuper quod inservire possent angelis pro mediis; またほかにも、天使たちに媒介☆(手段)としてえることができること


mediumの訳語として『レキシコン』には「手段」しか取り入れませんでしたが、このように「媒介」(媒体)と訳すほうがよいとわかりました。それでこれも「増補」とします。


sunt enim spiritus medii inter caelos per quos communicatio, ideae enim illorum non erant clausae sed apertiles, ita illi patientes se agi, et facile admittentes est excipientes influxum; というのは、天界〔と天界〕の間に媒介の霊がいるから、その者を通して伝達〔がある〕、というのは、彼らの観念は閉ざされていない、しかし、開かれ(てい)る、そのように彼らは辛抱強い、自分自身が働きかけられること、また容易に流入を受け入れて、入れている。


praeterea erant modesti et pacifici; さらに、謙虚で、平和をもたらした(穏やかであった)


ac dicebant se esse in caelo. そして自分たち自身が天界の中にいることを言った。


@1 A has supra cerebrum, but SD 1727, from which this is copied, has in cerebro, a much likelier reading. 注1 本文中のsupra caputは、自筆原稿はsupra cerebumである、しかし、『霊界体験記』1727は、そこからこの部分は書写されたが、in cereboである。〔他にも〕似たような多くの読みがある。

原典講読『最大の人とその対応』 59

 

(1) 原文「4048番」


59 Erat quidam prope ad caput meum qui mecum locutus; ex sono percepi quod in statu tranquillitatis, sicut cujusdam pacifici somni esset interrogavit hoc et illud, sed cum tali prudentia ut vigil non prudentius; perceptum quod angeli interiores per illum locuti sint, et is in statu esset; ut perciperet et produceret; quaesivi de statu illo, et ei dixi quod ei talis status; respondit quod non loquatur aliud quam bonum et verum, et quod appercipiat num aliud, et si aliud influeret, quod non admittat seu eloquatur; de statu suo dicebat quod pacificus esset, et illum quoque per communicationem percipere dabatur; dictum quod tales sint qui sinus seu vasa majora sanguines in cerebro referunt; et qui similes illi, Sinum Longitudinalem, qui est inter bina cerebri hemisphaeria, ac ibi in statu quieto, utcumque cerebrum utrinque tumultuatur.


 


(2) 直訳


59 Erat quidam prope ad caput meum qui mecum locutus; ある者がいた、すぐ近くに、私の頭に、その者は私と話した。


ex sono percepi quod in statu tranquillitatis, sicut cujusdam pacifici somni esset; 音声から私は知覚した、静けさ(安らかさ)の状態の中に、夢のある種の平和に(穏やかに)いるように。


interrogavit hoc et illud, sed cum tali prudentia ut vigil non prudentius; 彼はこのこととそのこと(あれこれ)を質問した、しかし、このような思慮分別(慎重さ)とともに、目覚めていてさらに思慮分別をもってない(賢明でない)ように☆。


この最後の部分は、このままでは(省略の多い表現なので)味が把握しづらいでしょう。補って意訳すれば「目覚めている者でも、それ以上に賢明である(思慮分別がある)うにはできないほど」といったところでしょう。


perceptum quod angeli interiores per illum locuti sint, et is in statu esset ut perciperet et produceret; 知覚された、内的な天使たちが彼を通して話している、また彼は知覚し、〔天使たちが言うことを〕生み出すような状態の中にいたこと。


quaesivi de statu illo, et ei dixi quod ei talis status; 私はその状態について質問した、また、彼に私は言った、彼にそのような状態が〔ある〕こと。


respondit quod non loquatur aliud quam bonum et verum, et quod appercipiat num aliud, et si aliud influeret, quod non admittat seu eloquatur; 彼は答えた、善と真理以外に何らのものは話さないこと、また何らかのものが〔ある〕かどうか把握すること、また何らかのものが流入するなら、入れない(許さない)または話す(話さない)と。


de statu suo dicebat quod pacificus esset, et illum quoque per communicationem percipere dabatur; 自分の状態について平和なもの(穏やかなもの)であることを言った、またそれもまた伝達によって知覚することが与えられた。


dictum quod tales sint qui sinus seu vasa majora sanguines in cerebro referunt; このようなものであることが言われた、その者は脳の中の洞(とう)、すなわち、(血の)大静脈に関係する(表わす)


et qui similes illi, Sinum Longitudinalem, qui est inter bina cerebri hemisphaeria, ac ibi in statu quieto, utcumque cerebrum utrinque tumultuatur. またその者は彼らに似て〔いる〕、「縦洞」、それは脳の二つの半球の間にある、そして、そこに静かな(穏やかな)状態の中に〔ある〕、どれほど両方の部分の脳が騒がしくても(荒れても)


 


(3) 訳文


59 あるのすぐくにいたそのした。音声から、静けさの状態、夢のある平和にいるように知覚した。彼あれこれ質問したしかし、目覚めていてもそれ以上思慮分別がないほどの思慮分別とともにであった。内的天使たちがしてしていることが知覚されたまた〔天使たちがうことを〕知覚、〔その言葉を〕生すような状態にいた。私はその状態について質問また、彼、「あなたにはそのような状態があるった。彼、「善真理以外のものはさないまたらかのものがあるかどうか把握、何らかのものが流入するなら、入れないかまたはさないえた。〔彼〕自分状態については平和なものである言い、そのこともまた伝達によって知覚することがえられたその(とう)すなわち大静脈関係するようなであるわれたまたその者は、脳の二つの半球の間にある「縦洞」のようであった。そして、そこはどれほど両方の部分の脳が騒がしくても静かな状態の中にある。

原典講読『最大の人とその対応』 60

 

(1) 原文「4049番」


60 Erant quidam supra caput paulo antrorsum qui mecum locuti; loquebantur amoene, et influebant satis leniter; distinguebantur ab aliis {1}per id quod illis cupido et desiderium jugiter esset venire in caelum; dicebatur quod tales sint qui ventriculos seu cava majora cerebri referunt, et ad provinciam illam {2}pertinent; causa quoque addita, quod melior species lymphae quae inibi, talis sit quod nempe redeat in cerebrum, {3}cui inde ei talis conatus: cerebrum est caelum, et conatus est cupido et desiderium; correspondentiae sunt tales.


@1 in eo @2 pertinerent @3 etenim inde ei


 


(2) 直訳


60 Erant quidam supra caput paulo antrorsum qui mecum locuti; あるたちが上方にいた、少しばかり正面方向(前方)そのたちは私と話した。


loquebantur amoene, et influebant satis leniter; 愉快に話した、また十分に穏やかに(静かに)流入した。


distinguebantur ab aliis {1}per id quod illis cupido et desiderium jugiter esset venire in caelum; 他の者たちとそのことによって区別された、彼らに欲望と願望が常にあること、天界の中に行くこと。


dicebatur quod tales sint qui ventriculos seu cava majora cerebri referunt, et ad provinciam illam {2}pertinent; このようなものであることが言われた、その者は脳の室、すなわち、大きな腔に関係する(表わす)、またその領域に属する。


causa quoque addita, quod melior species lymphae quae inibi, talis sit quod nempe redeat in cerebrum, {3}cui inde ei talis conatus: 理由もまた言い加えられた、よりよい種類のリンパ液、それがそこに〔ある〕、そのようなものである、すなわち、脳に戻ること☆、そのことにここから彼にこのようなコナトゥ(努力)〔がある〕。


☆ 錯綜している気がします。簡単に言えば「彼らは脳に戻るようなよりよい種類のリンパ液である」ということでしょう。


cerebrum est caelum, et conatus est cupido et desiderium; 脳は天界である、またコナトゥ(努力)は欲望と願望である。


correspondentiae sunt tales. このようなものが対応である。


@1 in eo 注1 in eoper idに換えた


@2 pertinerent 注2 pertinerentpertinentに換えた


@3 etenim inde ei 注3 etenim inde eicui inde eiに換えた


 


(3) 訳文

60 ある者たちが頭上方の、少しばかり前方にいたそのたちは私と話した。〔彼らは〕愉快またきわめてかに流入した。他たちとは、彼らに天界欲望願望にあることによって区別されたこのような、脳室、すなわち、大きな関係し、またその領域するとわれた。理由もまたえられたそこによりよい種類のリンパがありそのような者であるすなわち、脳ることここからにこのようなコナトゥ(努力)があることである脳は天界であり、またコナトゥ(努力)は欲望と願望である。