原典講読『宗教と生活』 74, 75

 

(1) 原文「1016番」


 74 Quoniam odium est ignis infernalis, patet quod id removendum sit, antequam amor, qui est ignis caelestis, potest influere, et per lucem a se vivificare hominem; et infernalis ille ignis nullatenus removeri potest, nisi homo sciat unde odium, et quid odium, et postea id aversetur et fugiat. Unicuique homini ex hereditate est odium contra proximum; nam omnis homo in amorem sui et mundi nascitur; quare odium capit, et ex illo ignescit contra omnes qui non unum cum illo faciunt et ei favent, imprimis qui ejus concupiscentiis obstant; nemo enim potest se super omnia amare, et simul amare Dominum; et nemo potest mundum super omnia amare et simul amare proximum; quia nemo potest duobus dominis simul servire, quin unum contemnat et odio habeat, alterum honoret et amet. Odium est imprimis apud illos qui in amore imperandi super omnes sunt; apud reliquos est inimicitia.


Dicetur etiam quid odium. Odium in se habet ignem, qui est conatus occidendi hominem; ignis ille manifestatur per iram: datur quasi odium et inde ira apud bonos contra malum, at non est odium sed aversatio pro malo, nec est ira sed est zelus pro bono, in quibus intus latet ignis caelestis; nam aversantur malum, et quasi irascuntur proximo, ut malum removeant, et sic bono proximi consulant.


 


(2) 直訳


Quoniam odium est ignis infernalis, patet quod id removendum sit, antequam amor, qui est ignis caelestis, potest influere, et per lucem a se vivificare hominem; 憎しみは地獄の火であるので、それは遠ざけられなくてはならないことが明らかである、愛が、それは天界の火である、流入することができる前に、またそれ自体の光によって人間を生き生きとさせること。


et infernalis ille ignis nullatenus removeri potest, nisi homo sciat unde odium, et quid odium, et postea id aversetur et fugiat. またこの憎しみの火は決して遠ざけられることができない、人間が知らないなら、どこから憎しみが、また何が憎しみか、またその後、それを退け、避ける。


Unicuique homini ex hereditate est odium contra proximum; それぞれの人間に遺伝から隣人に対する憎しみがある。


nam omnis homo in amorem sui et mundi nascitur; なぜなら、すべての人間は自己と世への愛の中に生まれているから。


quare odium capit, et ex illo ignescit contra omnes qui non unum cum illo faciunt et ei favent, imprimis qui ejus concupiscentiis obstant; それゆえ、憎しみを得ている、またそれ〔憎しみ〕からすべての者に対して火がつく、彼と一緒にならない者、また彼に好意を持つ、特に、彼の欲望を妨害する(じゃまする)者。


nemo enim potest se super omnia amare, et simul amare Dominum; というのは、だれも自分自身をすべての者にまさって愛することができないから、また同時に主を愛すること。


et nemo potest mundum super omnia amare et simul amare proximum; また、だれも世をすべてのものにまさって愛することができない、また同時に隣人を愛すること。


quia nemo potest duobus dominis simul servire, quin unum contemnat et odio habeat, alterum honoret et amet. だれも二人の主人に同時に仕えることができないからである、ある者を軽蔑する、また憎む、もう一人の者を尊敬する、また愛する〔こと〕なしに。


Odium est imprimis apud illos qui in amore imperandi super omnes sunt; 憎しみは特に彼らのもとにある、すべての者の上に支配する愛の中にいる者。


apud reliquos est inimicitia. 他の者のもとで、敵意である。


Dicetur etiam quid odium. 何が憎しみかもまた言われる。


Odium in se habet ignem, qui est conatus occidendi hominem; 憎しみは本質的に(それ自体の中に)火を持っている、それは人間を殺すコナトゥス(努力)である。


ignis ille manifestatur per iram: その火は怒りによって明らかにされる。


datur quasi odium et inde ira apud bonos contra malum, at non est odium sed aversatio pro malo, nec est ira sed est zelus pro bono, in quibus intus latet ignis caelestis; 善い者のもとにいわば悪☆に対する憎しみとそこからの怒りが存在する、しかし、憎しみでなく、(しかし、)悪のための反感である、また怒りでもなく、(しかし、)善のための熱意である、それらの中に天界の火が隠れている。


この「悪」は「悪い者」の訳も十分考えられます。どちらとするかは文脈に、また訳者の論理(読解力)よります。すなわち、男性(の実詞)ととらえれば「悪い者」であり、中性(の実詞)ととらえれば「悪」であり、両者とも語形は同じだからです。それでも、どちらとは決めつけないで両方の意味を含んでいると思って読むのがよいと思います。これはvitaに「いのち」と「生活」の意味があるのとほぼ共通です。vitaの場合、心の中にあるときが「いのち」、それが外面に出るとき「生活」です。malusも抽象的に(心で)とらえれば「悪」、その悪を実行する(外面に出した)者が「悪い者」であり、その両方の意味があり、どうとらえるか、とらえ方の問題ということです。


nam aversantur malum, et quasi irascuntur proximo, ut malum removeant, et sic bono proximi consulant. なぜなら、悪☆を退ける、またいわば隣人☆を怒るから、悪を遠ざけるために、またこのように隣人に()思いやる。


実は訳していて、ここに「悪」がでてきて、その後ろに「隣人」があり、これと対比させれば、ここは「悪い者」が文脈からは正しくなります。それで、直前の文の「悪」をいったんは「悪」としたのですが、ここは「悪い者」が正しいな、と思いました。しかし、ここの文がなければその前の文は「悪」のままで十分に通用します。それで、直さずに、注釈としたのでした。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』1016)


74 憎しみは地獄の火であるので、それは、天界の火である愛がそれ自体の光によって人間を生き生きとさせ、流入することができる前に、遠ざけられなくてはならないことが明らかである。またこの憎しみの火は、憎しみがどこから、また憎しみとは何か、人間が知らないなら、またその後、それを退け、避けないなら、決して遠ざけられることができない。


 それぞれの人間に遺伝から隣人に対する憎しみがある。なぜなら、すべての人間は自己と世への愛の中に生まれているから。それゆえ、憎しみを得ており、またその憎しみから、彼と一緒に、また彼に好意を持たない者、特に、彼の欲望をじゃまするすべての者に対して火がつく。というのは、だれも自分自身をすべての者にまさって愛し、また同時に主を愛することができないし、また、だれも世をすべてのものにまさって愛し、また同時に隣人を愛することができないから。だれも、ある者を軽蔑し、憎み、もう一人の者を尊敬し、愛さないで、二人の主人に同時に仕えることができないからである。憎しみは特に、すべての者を支配する愛の中にいる者のもとにある。他の者のもとでは、敵意である。


 憎しみとは何かもまた言われる。憎しみはそれ自体の中に火を持っており、それは人間を殺すコナトゥス(努力)である。その火は怒りによって明らかにされる。善い者のもとにいわば悪(い者)に対する憎しみとそこからの怒りが存在するが、しかし、憎しみでなく、悪のための反感であり、また怒りでもなく、善のための熱意であり、それらの中に天界の火が隠れている。なぜなら、悪を遠ざけ、このように隣人思いやるために、悪(い者)退け、いわば隣人に怒るから。


 


(1) 原文「1017番」


 75 Quando homo abstinet ab odio, ac illud ut diabolicum aversatur et fugit, tunc influit per caelum a Domino amor, charitas, misericordia et clementia, et tunc primum opera quae facit sunt opera amoris et charitatis: opera quae prius fecerat, utcunque bona in externa forma apparuerint, fuerunt omnia opera amoris sui et mundi, in quibus latuit odium si non propterea remunerarentur. Quamdiu odium non remotum est, tamdiu homo est mere naturalis, et homo mere naturalis in omni malo hereditario manet, nec potest spiritualis fieri, antequam odium cum sua radice, quae est amor imperandi super omnes, remotum est; ignis enim caeli, qui est amor spiritualis, non potest influere, quamdiu ignis inferni, qui est odium, obstat et praecludit.


 


(2) 直訳


Quando homo abstinet ab odio, ac illud ut diabolicum aversatur et fugit, tunc influit per caelum a Domino amor, charitas, misericordia et clementia, et tunc primum opera quae facit sunt opera amoris et charitatis: 人間が憎しみをやめ(慎む)時、そしてそれを悪魔として退ける、また避ける、その時、主からの愛が天界を通して流入する、仁愛、慈悲、また慈悲深さ(柔和)、またその時、初めて働きは、それを行なう、愛と仁愛の働きである。


opera quae prius fecerat, utcunque bona in externa forma apparuerint, fuerunt omnia opera amoris sui et mundi, in quibus latuit odium si non propterea remunerarentur. 働きは、それを以前に行なった、どれほど善に外なる形の中で見えても、すべてのものは自己と世への愛の働きであった、それらの中に、憎しみが隠れていた、もしこの〔働きの〕ために報いられなかったなら。


Quamdiu odium non remotum est, tamdiu homo est mere naturalis, et homo mere naturalis in omni malo hereditario manet, nec potest spiritualis fieri, antequam odium cum sua radice, quae est amor imperandi super omnes, remotum est; 憎しみが遠ざけられないかぎり、それだけ長い間、人間は単に自然的である、また単に自然的な人間は遺伝のすべての悪の中にとどまる、霊的になることもできない、憎しみがその根とともに、それはすべての者の上に支配する愛である、遠ざけられない前に。


ignis enim caeli, qui est amor spiritualis, non potest influere, quamdiu ignis inferni, qui est odium, obstat et praecludit. というのは、天界の火は、それは霊的な愛である、流入することができないから、地獄の火が、それは憎しみである、妨害する(じゃまする)また閉ざすかぎり。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』1017)


75 人間が憎しみを慎み、そしてそれを悪魔として退け、避ける、その時、主からの愛、仁愛、哀れみ、また慈悲深さが天界を通して流入し、またその時に初めて、行なう働きは愛と仁愛の働きである。以前に行なった働きは、どれほど善に外なる形の中で見えても、それらの中に、もしこの働きが報いられないなら、憎しみが隠れてをり、すべてのものは自己と世への愛の働きである。憎しみが遠ざけられないかぎり、それだけ長い間、人間は単に自然的であり、また単に自然的な人間は遺伝のすべての悪の中にとどまり、すべての者を支配する愛である憎しみがその根とともに、遠ざけられない前には、霊的になることもできない。というのは、霊的な愛である天界の火は、憎しみである地獄の火がじゃまし、閉ざすかぎり、流入することができないから。

原典講読『宗教と生活』 76, 77     (ブログ掲載2011年8月3日)

 

PRAECEPTI OCTAVI DECALOGI,


“NON ERIS FALSUS TESTIS.”


十戒の第八戒の


「あなたは偽りの証人であってはならない」


 


(1) 原文「1019番」


  7  Sequitur nunc explicatio


 


PRAECEPTI OCTAVI DECALOGI, “NON ERIS FALSUS TESTIS.”


 


Per “false testari” in sensu proximo significatur mentiri in proximum, vituperando illum falso; in sensu autem interno significatur justum dicere injustum ac injustum dicere justum, confirmando illud per falsa; et in sensu intimo significatur verum et bonum Verbi falsificare, ac vicissim falsum doctrinae verificare, confirmando per fallacias, apparentias, figmenta, scientifica false applicata, sophistica, et similia: ipsae confirmationes et inde persuasiones sunt falsa testimonia, nam sunt falsae testificationes. Inde constare potest quod non modo testis falsus coram judice hic intelligatur, sed etiam ipse judex qui justum facit injustum, et vice versa, pervertendo jus, nam is aeque agit testem falsum sicut ipse testis: similiter omnis homo qui facit ut rectum appareat curvum, ac ut curvum appareat rectum: similiter antistes qui verum Verbi falsificat, et bonum ejus pervertit. Verbo, omnis falsificatio veri, tam spiritualis quam moralis et civilis, quae fit ex corde malo, est falsum testimonium.


 


(2) 直訳


Sequitur nunc explicatio PRAECEPTI OCTAVI DECALOGI, “NON ERIS FALSUS TESTIS.” そこで(今から)解説(説明)が続けられる、十戒の第八戒の「あなたは偽りの証人であってはならない」。


Per “false testari” in sensu proximo significatur mentiri in proximum, vituperando illum falso; 「偽って証言すること」によって、最も近い意味の中で隣人にうそをつく(偽る)ことが意味される、彼を虚偽で侮辱して。


in sensu autem interno significatur justum dicere injustum ac injustum dicere justum, confirmando illud per falsa; けれども、内なる意味の中で正しいもの(公正、ほんとう)を不正(不公平)と言うこと、そして不正を正当と言うことが意味される。


et in sensu intimo significatur verum et bonum Verbi falsificare, ac vicissim falsum doctrinae verificare, confirmando per fallacias, apparentias, figmenta, scientifica false applicata, sophistica, et similia: また最も内なる意味の中で、みことばの真理と善を虚偽化することが意味される、そして逆に教えの虚偽を真理とすること、欺き(ごまかし)、外観(見かけ)、作りごと(虚構)、誤って適用した事実(記憶知)、詭弁(屁理屈)また同様のものによって確信して。


ipsae confirmationes et inde persuasiones sunt falsa testimonia, nam sunt falsae testificationes. 〔これらからの〕確信そのものとそこからの説得が偽りの証言(証人)である。


Inde constare potest quod non modo testis falsus coram judice hic intelligatur, sed etiam ipse judex qui justum facit injustum, et vice versa, pervertendo jus, nam is aeque agit testem falsum sicut ipse testis: ここから明らかにすることができる、裁判官の前の偽りの証人だけが意味されないこと、しかし裁判官のそのものもまた〔意味される〕、その者は正しいものを不正なものにする、また逆に☆、法律をねじまげて、なぜなら、彼も等しく偽りの証人を演じる(〔役割を〕果たす)ら、証人自身のように。


vice virsaで「逆に」という意味です。直訳は「逆転(その)代わりに」。


similiter omnis homo qui facit ut rectum appareat curvum, ac ut curvum appareat rectum: 同様にすべての人間、真っ直ぐなもの(正直者)を曲がったもの☆(不正な者)に見えるようにする者、そして曲がったものを真っ直ぐなものに見えるように。


ここの形容詞curvumがチャドウィックの『レキシコン』にありませんでした。同レキシコンは現在脱稿しています。すなわち、印刷所に回してあります。9月上旬あたりで出版となります。もちろんスヴェーデンボリ出版からです。それで、たった今、原稿修正の連絡を入れました。このような修正が、出版ぎりぎりまで続くと思います。なお、予定価格は2万円程度です。これを高いと見るか安いと見るかは、あなたの考え次第(私見:超廉価)。よかったら連絡を下さい。部数について多少考慮しています(品切れの場合、そんなことは当分ないでしょうが、オンデマンドによる追加注文で2万5千円以上となります)。なお、rectumに「正直な」、curvumに「不正な」という意味があるので、「正直者」、「不正な者」と訳すことも十分可能であり、迷いますが、一般的な議論として置くほうがよいでしょう。


similiter antistes qui verum Verbi falsificat, et bonum ejus pervertit. 同様に高位聖職(指導者)、みことばの真理を偽る(虚偽化する)、またその善を曲げる(悪用する)


Verbo, omnis falsificatio veri, tam spiritualis quam moralis et civilis, quae fit ex corde malo, est falsum testimonium. 一言でいえば、真理のすべての曲解(偽造)は、霊的なものも道徳的で市民的なものも、それが悪の心から行なわれる、偽りの証言(証人)である。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』1019)


 今から十戒の第八戒の「あなたは偽りの証人であってはならない」の解説が続けられる。


 「偽って証言すること」によって、最も近い意味では、虚偽で侮辱して隣人にうそをつくことが意味される。けれども、内なる意味では、正しいものを不正と言い、不正を正当と言うことが意味される。また最も内なる意味では、欺き(ごまかし)、外観(見かけ)、作りごと(虚構)、誤って適用した事実(記憶知)、詭弁(屁理屈)また同様のものによって確信して、みことばの真理と善を虚偽化すること、また逆に、教えの虚偽を真理とすることが意味される。〔これらからの〕確信そのものとそこからの説得が偽りの証言(証人)である。ここから、裁判官の前の偽りの証人だけでなく、法律をねじまげて正しいものを不正なものに、またその逆にする裁判官のそのものもまた意味されることを明らかにすることができる、なぜなら、彼も証人自身と等しく偽りの証人を演じるら。真っ直ぐなものを曲がったものに見えるように、そして曲がったものを真っ直ぐなものに見えるようにするすべての者も同様である。みことばの真理を虚偽化し、その善を曲げる高位聖職者も同様である。


 一言でいえば、霊的なものも道徳的で市民的なものも、真理のすべての曲解は、それが悪の心から行なわれるなら、偽りの証言(証人)である。


 


(1) 原文「1020番」


 77 Quando homo a testimoniis falsis in sensu morali et spirituali intellectis abstinet, et illa ut peccata fugit et aversatur tunc a Domino per caelum influit amor veritatis et amor justitiae; et cum homo inde amat veritatem et amat justitiam, tunc amat Dominum, nam Dominus est ipsa veritas et ipsa justitia; et cum homo amat veritatem et justitiam, tunc dici potest quod veritas et justitia illum ament, quia Dominus; inde sermones ejus fiunt sermones veritatis, et opera ejus fiunt opera justitiae.


 


(2) 直訳


Quando homo a testimoniis falsis in sensu morali et spirituali intellectis abstinet, et illa ut peccata fugit et aversatur tunc a Domino per caelum influit amor veritatis et amor justitiae; 人間が、道徳的なまた霊的な意味で理解される偽りの証言をやめる(慎む)時、またそれらを罪として避け、離れる、その時主から天界を通って真理への愛と公正への愛が流入する。


et cum homo inde amat veritatem et amat justitiam, tunc amat Dominum, nam Dominus est ipsa veritas et ipsa justitia; また、人間がここから真理を愛し、公正を愛するとき、その時、主を愛する、なぜなら、主は真理そのものと公正そのものであるから。


et cum homo amat veritatem et justitiam, tunc dici potest quod veritas et justitia illum ament, quia Dominus; また、人間が真理と公正を愛するとき、その時、言われることができる、真理と公正は彼を愛すること、主〔が愛する〕ので。


inde sermones ejus fiunt sermones veritatis, et opera ejus fiunt opera justitiae. ここから彼の談話(説教)は真理の談話(説教)となる、また彼の働きは公正の働きとなる。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』1020)


 人間が、道徳的なまた霊的な意味で理解される偽りの証言を慎む時、またそれらを罪として避け、離れる時、主から天界を通って真理への愛と公正への愛が流入する。また、人間がここから真理を愛し、公正を愛する時、主を愛する、なぜなら、主は真理そのものと公正そのものであるから。また、人間が真理と公正を愛する時、真理と公正は彼を愛する、と言われることができる、主〔が愛する〕からである。ここから彼の話しは真理の話しとなり、また彼の働きは公正の働きとなる。