原典講読『宗教と生活』 36, 37

 

(1) 原文「974番」


  36  Quando homo incipit fugere et aversari mala quia sunt peccata, tunc omnia quae facit bona sunt, et quoque vocari possunt bona opera, cum differentia secundum praestantiam usuum. Nam quae homo facit antequam fugit et aversatur mala ut peccata, sunt opera ab ipso homine, quae, quia in illis est proprium hominis, quod non est nisi quam malum, et est quoque mundus propter quem, ideo sunt mala opera: at illa quae homo facit postquam fugit et aversatur mala ut peccata, sunt opera a Domino, quae, quia in illis est Dominus, et cum Ipso caelum, sunt bona opera. Discrimen operum ab homine et operum a Domino apud hominem, non apparet ad conspectum hominum, sed manifeste ad conspectum angelorum; opera quae ab homine fiunt, sunt sicut sepulcra exterius dealbata, quae intus sunt plena ossibus mortuorum; sunt sicut patinae et pocula exterius mundata, in quibus sunt immunda omnis generis; sunt sicut fructus intus putres, nitente usque externa cute; aut sicut nuces aut sicut amygdalae intus a vermibus corrosae, putamine usque illibato; aut sicut putida meretrix facie pulchra: talia sunt bona opera ab ipso homine; nam utcunque apparent extrinsecus bona, usque tamen intrinsecus scatent impuritatibus omnis generis; nam interiora eorum sunt infernalia, et exteriora apparent sicut caelestia. At vero postquam homo fugit et aversatur mala ut peccata, tunc sunt opera ejus non modo exterius sed etiam interius bona, et eo plus bona quo interius, nam quo interius eo propius Domino; tunc enim sunt sicut fructus quibus sapida caro est, et in quorum medio sunt thecae plurium seminum, ex quibus novae arbores usque ad hortos enasci possunt; sunt omnia et singula in naturali ejus homine sicut ova, ex quibus catervae volatilium produci possunt, et successive implere multum caeli. Verbo, dum homo fugit et aversatur mala sicut peccata, tunc opera quae facit sunt viva; at quae prius fecerat, fuerunt mortua: vivum enim est quod a Domino, ac mortuum quod ab homine.


 


(2) 直訳


Quando homo incipit fugere et aversari mala quia sunt peccata, tunc omnia quae facit bona sunt, et quoque vocari possunt bona opera, cum differentia secundum praestantiam usuum. 人間が悪を罪であるからと避けること、退けることを始める時、その時、行なわれるすべてのものは善である、また善の働きと呼ばれることもまたできる、役立ちの優越性(優秀さ)にしたがって相違とともに。


Nam quae homo facit antequam fugit et aversatur mala ut peccata, sunt opera ab ipso homine, quae, quia in illis est proprium hominis, quod non est nisi quam malum, et est quoque mundus propter quem, ideo sunt mala opera: なぜなら、人間が悪を罪として避け、退ける前に行なうものは、〔その〕人間自身による働きであるから、それらは、それらの中に人間のプロプリウムがあるので、〔それらは〕悪以外でないなら存在しない、またそれらのために世もまた存在すること、それゆえ、悪の働きである。


at illa quae homo facit postquam fugit et aversatur mala ut peccata, sunt opera a Domino, quae, quia in illis est Dominus, et cum Ipso caelum, sunt bona opera. しかし、それらは、人間が悪を罪として避け、退けた後に行なうもの、主からの働きである、それらは、それらの中に主がいるので、またその方とともに天界が〔ある〕、善の働きである。


Discrimen operum ab homine et operum a Domino apud hominem, non apparet ad conspectum hominum, sed manifeste ad conspectum angelorum; 人間による働きと主から人間のもとの働きとの相違は、人間の視野に見られない、しかし、天使たちの視野にはっきりと〔見られる〕。


opera quae ab homine fiunt, sunt sicut sepulcra exterius dealbata, quae intus sunt plena ossibus mortuorum;  働きは、それは人間により行なわれる、外的に白くされた墓のようである、それは内部に死者の骨で満ちている。


sunt sicut patinae et pocula exterius mundata, in quibus sunt immunda omnis generis; 外的にきれいにされた(清潔にされた)皿と杯のようである、それらの中にすべての種類の不潔なものがある。


sunt sicut fructus intus putres, nitente usque externa cute; 内部に腐った果実のようである、それでも輝いて、外の皮で。


aut sicut nuces aut sicut amygdalae intus a vermibus corrosae, putamine usque illibato; または、堅果☆のよう、またはアーモンドのよう〔である〕、内部に虫によりかじられて、それでも殻(堅い外皮)で損なわれていない。


堅果とは堅い殻をもった果実、たとえばクリやクルミの実です。


aut sicut putida meretrix facie pulchra: または悪臭のする娼婦のよう〔である〕、顔の美しい。


talia sunt bona opera ab ipso homine; このようなものが、人間自身からの善の働きである。


nam utcunque apparent extrinsecus bona, usque tamen intrinsecus scatent impuritatibus omnis generis; なぜなら、どんなに(どれほど)外側で(外面上)善に見られても、やはりそれでも、内部に(内面的に)すべての種類の不潔(なもの)満ちているから。


nam interiora eorum sunt infernalia, et exteriora apparent sicut caelestia. なぜなら、それらの内的なものは地獄のものであるから、また外的なものは天界のもののように見える。


At vero postquam homo fugit et aversatur mala ut peccata, tunc sunt opera ejus non modo exterius sed etiam interius bona, et eo plus bona quo interius, nam quo interius eo propius Domino; しかし、けれども、人間が悪を罪として避け、退けた後、その時、彼の働きは外的にだけでなく、しかし内的にもまた善である、また、内的であればあるほどさらに善である、なぜなら、内的であればあるほどさらに主に近いから。


相関文「quoeo…」です。意味は「~であればあるほどますます…」。


tunc enim sunt sicut fructus quibus sapida caro est, et in quorum medio sunt thecae plurium seminum, ex quibus novae arbores usque ad hortos enasci possunt; というのは、その時、果実のようであるから、それらに味のある(うまい)果肉がある、また、それらの〔果肉の〕真ん中に非常に多くの種子の宝石箱がある、それらから新しい木々が、庭園を生み出すことができるまでに〔なる〕。


sunt omnia et singula in naturali ejus homine sicut ova, ex quibus catervae volatilium produci possunt, et successive implere multum caeli. 彼の自然的な人間の中のすべてと個々のものは、卵のようである、それらから飛ぶ動物の群れが生み出されることができる、また、連続的に空に多くものを満たすこと。


Verbo, dum homo fugit et aversatur mala sicut peccata, tunc opera quae facit sunt viva; 一言でいえば、人間が悪を罪のように避け、退ける時、その時、行なう働きは生きている。


at quae prius fecerat, fuerunt mortua: しかし、以前に行なったものは、死んでいた。


vivum enim est quod a Domino, ac mortuum quod ab homine. というのは、主からのものは生きているから、そして、人間からのものは死んで〔いる〕。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』974)


 36 人間が悪を罪であるからと避け、退け始める時、その時、行なわれるすべてのものは善であり、また役立ちの優越にしたがって相違とともに善の働きと呼ばれることもできる。なぜなら、人間が悪を罪として避け、退ける前に行なうものは、その人間自身による働きであるから。それらは、それらの中に人間のプロプリウムがあるので、悪以外ものではなく、また世もそれらのためにあり、それゆえ、悪の働きである。しかし、人間が悪を罪として避け、退けた後に行なうものは主からの働きであり、それらは、それらの中に主がおられ、またその方とともに天界があるので、善の働きである。


 人間による働きと主から人間のもとの働きとの相違は、人間の視野には見られない、しかし、天使たちの視野にははっきりと見られる。人間により行なわれる働きは、外的に白くされた墓のようであり、内部は死者の骨で満ちている。外的に清潔にされた皿と杯のようであり、それらの中にすべての種類の不潔なものがある。内部は腐った果実のようであるが、それでも外の皮は輝いている。または、内部が虫によりかじられた堅果(クルミ)、またはアーモンドのようである、それでも殻は損なわれていない。または顔は美しいが悪臭のする娼婦のようである。このようなものが、人間自身からの善の働きである。なぜなら、どれほど外側では善に見られても、やはりそれでも、内部はすべての種類の不潔なもので満ちているから。なぜなら、それらの内的なものは地獄のものであり、また外的なものは天界のもののように見えるから。


  けれどもしかし、人間が悪を罪として避け、退けた後、その時、彼の働きは外的にだけでなく、しかし内的にもまた善であり、また、内的であればあるほどさらに善である、なぜなら、内的であればあるほどさらに主に近いから。というのは、その時、うまい果肉のある果実のようであるから、また、それらの果肉の真ん中には非常に多くの種子の宝石箱があり、それらから新しい木々が、庭園を生み出すことができるまでになる。彼の自然的な人間の中のすべてと個々のものは、飛ぶ動物の群れが生み出される卵、また,引き続いて空に多くものを満たすことできる卵のようである。


 一言でいえば、人間が悪を罪のように避け、退ける時、その時、行なう働きは生きている。しかし、以前に行なったものは、死んでいた。というのは、主からのものは生きている、そして、人間からのものは死んでいるから。


 


(1) 原文「975番」


  37  Dictum est quod quantum homo fugit et aversatur mala ut peccata, tantum bona faciat; et quod bona, quae facit, sint bona opera quae intelliguntur in Verbo, ex causa quia illa in Domino fiunt; tum quod haec opera in tantum bona sint quantum homo aversatur mala eis opposita, quoniam tantum fiunt a Domino, et non ab homine. Sunt tamen opera plus et minus bona secundum praestantiam usuum, nam opera erunt usus: optima sunt quae fiunt propter usus ecclesiae; illis bonitate succedunt quae fiunt usus patriae, et sic porro; usus determinant bonitatem operum. Bonitas operum crescit apud hominem secundum plenitudinem veritatum ex quarum affectione fiunt; nam homo qui aversatur mala ut peccata, vult vera scire, quoniam vera docent usus, et quale boni eorum; inde est quod bonum amet verum, ac verum amet bonum, et quod velint conjungi; quantum itaque homo talis discit vera ex affectione illorum, tantum bona sapientius et plenius facit; sapientius, quia scit distinguere usus, et illos cum judicio et justitia facere; ac plenius, quia omnia vera in operando usus adsunt, ac formant sphaeram spiritualem, quam affectio illorum producit.


 


(2) 直訳


Dictum est quod quantum homo fugit et aversatur mala ut peccata, tantum bona faciat; 言われた、どれだけ人間が悪を罪として避け、退けるか〔によって〕、それだけ善を行なうこと。


et quod bona, quae facit, sint bona opera quae intelliguntur in Verbo, ex causa quia illa in Domino fiunt; また善は、それらを行なう、善の働きである、それらは、みことばの中で意味される、理由から、それらを主の中で行なうから。


tum quod haec opera in tantum bona sint quantum homo aversatur mala eis opposita, quoniam tantum fiunt a Domino, et non ab homine. なおまた、これらの働きは、それだけ善の中にある、どれだけ人間がそれらに対立する悪を退けるか〔によって〕、それだけ主から行なうので、人間からでなく。


Sunt tamen opera plus et minus bona secundum praestantiam usuum, nam opera erunt usus: それでも、善は役立ちの優越性(優秀さ)にしたがって多く、また少ない、なぜなら、働きは役立ちである(未来)から。


eruntは未来形なので「~となるべきである、~とならなければならない」といった意味です。


optima sunt quae fiunt propter usus ecclesiae; 最良(最善)ものは、教会の役立ちのために行なうものである。


illis bonitate succedunt quae fiunt usus patriae, et sic porro;  それらに優良さ続く、それらは祖国の役立ちを行なうもの、またこのようにさらに(その他、~など)


usus determinant bonitatem operum. 役立ちが、働きの優良さ(美点)定める。


Bonitas operum crescit apud hominem secundum plenitudinem veritatum ex quarum affectione fiunt;  働きの優良さは、人間のもとで真理の満ちていること(充満)にしたがって増大する、〔その働きは〕それら〔真理〕への情愛から行なわれる。


nam homo qui aversatur mala ut peccata, vult vera scire, quoniam vera docent usus, et quale boni eorum; なぜなら、人間は、その者は悪を罪として退ける、真理を知ることを欲するから、真理は役立ちを教えるので、またそれらの善の性質を。


inde est quod bonum amet verum, ac verum amet bonum, et quod velint conjungi; ここからである、善は真理を愛すること、そして真理は善を愛する、また結合されることを欲すること。


quantum itaque homo talis discit vera ex affectione illorum, tantum bona sapientius et plenius facit; そこで、どれだけこのような人間がそれら〔真理〕への情愛から真理を学ぶか〔によって〕、それだけ善をさらに賢くさらに十分に行なう。


sapientius, quia scit distinguere usus, et illos cum judicio et justitia facere; さらに賢く、役立ちを区別することを知るので、またそれらを判断(判断力)公正とともに行なうこと。


ac plenius, quia omnia vera in operando usus adsunt, ac formant sphaeram spiritualem, quam affectio illorum producit. そしてさらに十分に〔行なう〕、すべての真理は役立ちを働く中で現存するので、そして霊的なスフェアを形作る、それ〔スフェア〕をそれら〔真理〕への情愛が生み出す。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』975)


 37 どれだけ人間が悪を罪として避け、退けるかによって、それだけ善を行なうことが言われた。また行なう善は、みことばの中で意味される善の働きである、その理由は、それらを主の中で行なうから。なおまた、これらの働きは、どれだけ人間がそれらに対立する悪を退けるかによって、それだけ善の中にある、それだけ人間からでなく主から行なうからである。


 それでも、善は役立ちの優越にしたがって多く、また少ない、なぜなら、働きは役立ちとなるべきであるから。最良ものは、教会の役立ちのために行なうものである。それらに優良さで、祖国の役立ちを行なうものが続き、またこのようにさらに(他のものが続く)。役立ちが、働きの優良さ定める。働きの優良さは、人間のもとで真理の充満にしたがって増大し、〔その働きは〕それら〔真理〕への情愛から行なわれる。なぜなら、悪を罪として退ける者は、真理が役立ちを、またそれらの善の性質を教えるので、真理を知ることを欲するから。ここから、善は真理を愛し、そして真理は善を愛し、また結合されることを欲する。


 そこで、どれだけこのような人間がそれら〔真理〕への情愛から真理を学ぶかによって、それだけ善をさらに賢くさらに十分に行なう。役立ちを区別することを知るので、またさらに賢く、それらを判断力と公正とともに行なう。そして、すべての真理は役立ちを働く中で現存し、そして霊的なスフェアを形作り、それ〔スフェア〕をそれら〔真理〕への情愛が生み出すので、さらに十分に行なう。

原典講読『宗教と生活』 38, 39

 

(1) 原文「976番」


  38  Sint pro exemplo Judices:Omnes illi qui justitiam venalem faciunt, amando judicationis munus propter quaestus ex judiciis et non propter usus patriae, illi omnes sunt fures, et judicia illorum sunt furta; similiter si judicant secundum amicitias et favores, nam amicitiae et favores sunt etiam lucra et quaestus. Dum haec pro fine sunt, et judicia pro mediis, tunc mala sunt omnia quae faciunt, et sunt quae in Verbo intelliguntur per “mala opera,” et per “non facere judicium et justitiam, pervertendo jus pauperum, egenorum, pupillorum, viduarum, insontium:” immo etiam si justitiam faciunt, sed lucrum pro fine spectant, faciunt quidem bonum opus, sed non pro illis; nam justitia, quae est Divina, est illis medium, ac lucrum tale est finis; et quod pro fine est, est omne; quod autem pro medio, est nihil nisi quantum inservit fini; quare tales judices post mortem aeque injustum amant ac justum, ac sicut fures damnantur inferno: hoc ab experientia loquor. Hi sunt qui non abstinent a malis ut peccatis, sed modo quia timent poenas legis civilis, ac jacturam famae, honoris, functionis, et sic lucri.


Aliter vero judices qui abstinent a malis ut peccatis, ac fugiunt illa quia sunt contra leges Divinas, et sic contra Deum; hi justitiam pro fine habent, et illam sicut Divinam venerantur, colunt et amant; hi vident quasi Deum in justitia, quia omne justum, sicut omne bonum et verum, est a Deo: conjungunt semper justum aequo, et aequum justo, scientes quod justum erit aequi ut sit justum, et aequum erit justi ut sit aequum, similiter ut verum est boni ac bonum est veri. Quoniam justitiam pro fine habent, inde illis facere judicia est facere bona opera; sed opera haec, quae sunt judicia, pro illis sunt magis et minus bona, sicut judiciis magis aut minus insunt respectus amicitiae, favoris et lucri, tum sicut magis et minus eis inest amor justi pro bono publico, quod est, ut justitia regnet apud concives, ac securitas sit illis qui secundum leges vivunt. His judicibus est vita aeterna in gradu secundum opera; nam illi similiter judicantur sicut ipsi judicaverunt.


 


(2) 直訳


Sint pro exemplo Judices:― 例として裁判官(審判者)たちがある―


Omnes illi qui justitiam venalem faciunt, amando judicationis munus propter quaestus ex judiciis et non propter usus patriae, illi omnes sunt fures, et judicia illorum sunt furta; 彼らのすべての者は、公正を金銭ずく(買収できる)ものにする者、祖国のためでなく、判決からの金もうけ(利得)のために、判決の贈り(わいろ)を愛して、彼らは、すべての者は泥棒である、また彼らの判決は窃盗である。


similiter si judicant secundum amicitias et favores, nam amicitiae et favores sunt etiam lucra et quaestus. 同様に、もし友情と好意にしたがって判決するなら、なぜなら、友情と好意もまた利益と金もうけ(利得)であるから。


Dum haec pro fine sunt, et judicia pro mediis, tunc mala sunt omnia quae faciunt, et sunt quae in Verbo intelliguntur per “mala opera,” et per “non facere judicium et justitiam, pervertendo jus pauperum, egenorum, pupillorum, viduarum, insontium:”  これらが目的としてある時、また判決が手段として〔ある時〕、その時、行なうことすべてのものは悪である、またそれらは、みことばの中で「悪の働き」によって、また「判決と公正を行なわないこと、貧しい者の、乏しい者の、孤児の、やもめの、潔白な者の権利をねじ曲げて」☆によって意味される。


英訳書の注に、「“イザヤ書”1:16以降参照」とあります。


immo etiam si justitiam faciunt, sed lucrum pro fine spectant, faciunt quidem bonum opus, sed non pro illis; それどころか、さらにまた、もし公正を行なうなら、しかし、目的として利益に目を向けている、確かに善の働きを行なう、しかし、それら〔善の働き〕として(のため)ではない。


nam justitia, quae est Divina, est illis medium, ac lucrum tale est finis; なぜなら、公正は、それは神的なものである、彼らに(とって)手段である、そしてこのような利益が目的であるから。


et quod pro fine est, est omne; また、目的としてあるものが、すべてのものである。


quod autem pro medio, est nihil nisi quantum inservit fini; けれども、手段としてのものは、目的に役立つかぎりでないなら、何ものでもない。


quare tales judices post mortem aeque injustum amant ac justum, ac sicut fures damnantur inferno: それゆえ,このような裁判官(審判者)たちは、死後、等しく不正を愛する、そして公正を、そして泥棒(盗賊)ように地獄へ断罪される。


hoc ab experientia loquor. このことを経験から私は話す。


Hi sunt qui non abstinent a malis ut peccatis, sed modo quia timent poenas legis civilis, ac jacturam famae, honoris, functionis, et sic lucri. これらの者は、悪を罪としてやめない者である、しかし、単に市民の法律の罰を恐れるので、また名声の、名誉の、職務の、またこのように利益の失うことを〔恐れる〕。


Aliter vero judices qui abstinent a malis ut peccatis, ac fugiunt illa quia sunt contra leges Divinas, et sic contra Deum; けれども、裁判官(審判者)たちは異なる、その者は悪を罪としてやめる、そしてそれら〔悪〕を避ける、神的な律法に反しているので、またこのように(したがって)て神に反して。


hi justitiam pro fine habent, et illam sicut Divinam venerantur, colunt et amant; これらの者は、公正を目的として持っている、またそれらを神的なもののように崇敬す(尊ぶ)、崇拝する、また愛する。


hi vident quasi Deum in justitia, quia omne justum, sicut omne bonum et verum, est a Deo: これらの者は、いわば神を公正の中に見る、すべての公正は、すべての善と真理のように、神から〔のもの〕であるので。


conjungunt semper justum aequo, et aequum justo, scientes quod justum erit aequi ut sit justum, et aequum erit justi ut sit aequum, similiter ut verum est boni ac bonum est veri. 常に公正を公平(平等)に、公平(平等)公正に結合させる、知って、公正が公正であるために〔その公正は〕公平(平等)でなければならない、また公平(平等)が公平(平等)であるために〔その公平(平等)は〕公正でなければならない、真理が善〔から〕のものであり、善が真理〔から〕のものであるようにと同様に。


Quoniam justitiam pro fine habent, inde illis facere judicia est facere bona opera; 目的として公正を持っているので、ここから彼ら(とって)決を行なうことは善の働きを行なうことである。


sed opera haec, quae sunt judicia, pro illis sunt magis et minus bona, sicut judiciis magis aut minus insunt respectus amicitiae, favoris et lucri, tum sicut magis et minus eis inest amor justi pro bono publico, quod est, ut justitia regnet apud concives, ac securitas sit illis qui secundum leges vivunt. しかしこれらの働きは、それらは判決である、彼らにとって多いまた少ない善である、多いまた少ない公正が内在するように、友情、好意と利益を考慮して、なおまた彼らに多いまた少ない公共の善のための公正への愛が内在するように、すなわち、公正が同胞のもとで支配するように、そして法律にしたがって生きる者、彼らに安全があるように〔との働き=判決である〕。


His judicibus est vita aeterna in gradu secundum opera; これらの裁判官(審判者)たちに永遠のいのちがある、働きにしたがった段階の中で。


nam illi similiter judicantur sicut ipsi judicaverunt. なぜなら、彼らは同様に裁かれるから、自分自身が裁いたように。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』976)


 38 例として裁判官たちがある―


祖国のためでなく、判決からの金もうけのために、判決のわいろを愛して、公正を買収できるものにするすべての者は、泥棒であり、また彼らの判決は盗みである。友情と好意にしたがって判決しても同様である、なぜなら、友情と好意もまた利益と金もうけであるから。


これらが目的として、また判決が手段としてある時、その時、行なうことすべてのものは悪である、またそれらは、みことばの中で「悪の働き」によって、また「貧しい者、乏しい者、孤児、やもめ、潔白な者の権利をねじ曲げてしまい、〔正しい〕判決と公正を行なわないこと」☆によって意味される。それどころか、公正を行なっても、しかし、目的として利益に目を向けている、確かに善の働きを行なうが、しかし、それら〔善の働き〕のためではない。なぜなら、神的なものである公正は、彼らにとって手段であり、このような利益が目的であるから。また、目的としてのものが、すべてのものである。けれども、手段としてのものは、目的に役立たないかぎり、何ものでもない。それゆえ,このような裁判官たちは、死後、公正と等しく不正を愛し、そして泥棒ように地獄へと断罪される。このことを私は経験から話している。これらの者は、悪を罪としてやめないで、しかし、単に市民の法律の罰を、また名声、名誉、職務、またこのように利益を失うことを恐れるからである。


 けれども、神的な律法に反し、またこのように神に反しているので、悪を罪としてやめ、それらの悪を避ける裁判官たちは異なる。これらの者は、公正を目的として持っている、またそれらを神的なもののように尊び、崇拝し、また愛する。これらの者は、すべての公正は、すべての善と真理のように、神から〔のもの〕であるので、いわば公正の中に神を見ている。真理が善〔から〕のものであり、善が真理〔から〕のものであるの同様に、公正が公正であるために〔その公正は〕平等でなければならない、また平等平等であるために〔その平等は〕公正でなければならない、と知って、常に公正を平等に、平等を公正に結合させる。


 目的として公正を持っているので、ここから彼ら(とって)決を行なうことは善の働きを行なうことである。しかし判決であるこれらの働きは、彼らにとって、公正が多くまた少なく内在するように、その善は多くまた少ない。友情、好意と利益を考慮して、なおまた公共の善のための公正への愛が内在するように、すなわち、公正が同胞のもとで支配するように、そして法律にしたがって生きる者に安全があるように〔考慮するとき〕、彼らにとって〔これらの働きの善は〕多くまた少ない。


 これらの裁判官たちには、働きにしたがった段階の中で永遠のいのちがある。なぜなら、彼らは、自分自身が裁いたようにと同様に裁かれるから。


 


注「イザヤ書」1:16以降参照。


 


(1) 原文「977番」


  39  Sint pro exemplo Administratores bonorum aliorum, superiores et inferiores:Hi si suos reges, suam patriam, aut suos dominos deprivant bonis vel clandestine per artes, vel sub specie per fraudes, sunt nullius religionis et inde nullius conscientiae, nam Divinam legem de furto vilipendunt et nihili faciunt. Hi tametsi frequentant templa, devoti sunt in auscultandis praedicationibus, obeunt Sacramentum Cenae, orant mane et vespere, et loquuntur pie ex Verbo, usque tamen nihil e caelo influit, et inest cultui, pietati, et sermoni eorum, quia interiora eorum sunt plena furtis, rapinis, latrociniis, et injustitia; et quamdiu haec insunt, via in illos e caelo clausa est: inde opera quae faciunt sunt omnia mala.


At vero administratores bonorum qui fugiunt lucrationes illegitimas, ac quaestus fraudulentos, quia contra legem Divinam de furto sunt, illi religionem habent, proinde etiam conscientiam, ac opera quae faciunt sunt omnia bona; nam faciunt ex sinceritate propter illam, et ex justitia propter illam; et praeterea sunt contenti suis, hilares animo ac laeti corde quoties obvenit quod non defraudaverint: et post mortem angelis accepti sunt, ac recipiuntur ab illis ut fratres, et donantur bonis usque ut abundent. Vicissim autem administratores mali; hi post mortem ejiciuntur societatibus, et dein stipem quaerunt, et tandem in cavernas praedonum ad laborandum mittuntur.


 


(2) 直訳


Sint pro exemplo Administratores bonorum aliorum, superiores et inferiores:― 例として、他の者の財産の管理人たちがある、〔身分の〕上位の者や下位の者の。


Hi si suos reges, suam patriam, aut suos dominos deprivant bonis vel clandestine per artes, vel sub specie per fraudes, sunt nullius religionis et inde nullius conscientiae, nam Divinam legem de furto vilipendunt et nihili faciunt. もし、これらの者が、自分の王、自分の祖国、または自分の主人から財産を奪うなら、あるいはごまかし(策略)よってひそかに、あるいはごまかし(欺瞞)の外見の下に、〔彼に〕決して宗教のもの,そこから決して良心のものはない、なぜなら、窃盗についての神的な律法をさげすむ、また無価値なものとするから。


Hi tametsi frequentant templa, devoti sunt in auscultandis praedicationibus, obeunt Sacramentum Cenae, orant mane et vespere, et loquuntur pie ex Verbo, usque tamen nihil e caelo influit, et inest cultui, pietati, et sermoni eorum, quia interiora eorum sunt plena furtis, rapinis, latrociniis, et injustitia; それでも,これらの者は神殿(礼拝所)をしばしば訪れる(常に出入りする)、説教に傾聴する中で敬虔である、聖餐に出席する、朝と夕に祈る、みことばから敬虔に話す、やはりそれでも、何も天界から流入しない、また彼らの礼拝に、敬(信心)に、話しに〔天界からのものは〕内在しない、彼らの内的なものは窃盗、強盗、強奪と不正で満ちているので。


et quamdiu haec insunt, via in illos e caelo clausa est: また、これらのものが内在するかぎり、彼らの中に天界から道は閉ざされている。


inde opera quae faciunt sunt omnia mala. ここから、働きは、それを〔彼らが〕行なう、すべて悪である。


At vero administratores bonorum qui fugiunt lucrationes illegitimas, ac quaestus fraudulentos, quia contra legem Divinam de furto sunt, illi religionem habent, proinde etiam conscientiam, ac opera quae faciunt sunt omnia bona; しかしけれども、財産の管理人は、その者は違法の利得を、そして欺瞞(ごまかし)の金もうけ(利得)を避ける、窃盗について神的な律法に反しているので、彼らは宗教を持っている、それゆえにさらにまた良心を、そして〔彼らが〕行なう働きはすべて善である。


nam faciunt ex sinceritate propter illam, et ex justitia propter illam; なぜなら、〔彼らは〕誠実からそれら〔誠実〕のために、また公正からそれら〔公正〕のために行なうから。


et praeterea sunt contenti suis, hilares animo ac laeti corde quoties obvenit quod non defraudaverint: またさらに、〔彼らは〕自分のものに満足している、アニムス(外的な心)で機嫌がよい(快活)、そして心で喜ばしい、〔彼らが〕だまさなかったことを果たすたびごとに。


et post mortem angelis accepti sunt, ac recipiuntur ab illis ut fratres, et donantur bonis usque ut abundent. また死後、天使たちに受け入れられる、そして彼らから兄弟として迎えられる、また財産を与えられる、満ちあふれるまでも。


Vicissim autem administratores mali; けれども、逆に〔なる〕、悪の管理人たちは。


hi post mortem ejiciuntur societatibus, et dein stipem quaerunt, et tandem in cavernas praedonum ad laborandum mittuntur. これらの者は、死後、社会から追い出される、またその後、施しを求める、また最後に略奪者の洞窟の中へ、労働するために送られる。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』977)


 39 例として、上位や下位の他の者の財産の管理人たちがある。


 もし、これらの者が、あるいは策略によってひそかに、あるいは欺瞞の外見の下に、自分の王、祖国、または主人から財産を奪うなら、〔彼に〕宗教は、そこから良心は決してない、なぜなら、盗みについての神的な律法をさげすみ、無価値なものとするから。


これらの者が礼拝所を常に出入りし、敬虔に説教を聞き、聖餐に臨み、朝夕に祈り、みことばから敬虔に話しても、それでもやはり、何も天界から流入せず、また彼らの内的なものは窃盗、強盗、強奪と不正で満ちているので、彼らの礼拝、信心、話しに〔天界からのものは〕内在しない。また、これらのものが内在するかぎり、彼らの中に天界から道は閉ざされている。ここから、彼らの行なう働きは、すべて悪である。


 けれどもしかし、窃盗について神的な律法に反しているので、違法の利得を、そして欺瞞の金もうけを避ける者である財産の管理人は、宗教を、それゆえに良心もまた持っており、そして彼らの行なう働きはすべて善である。なぜなら、〔彼らは〕誠実のために誠実から、また公正のために公正から行なうから。またさらに、〔彼らは〕自分のものに満足し、だまさなかったことを果たすたびごとに、アニムス(外的な心)は機嫌がよく、そして心は喜ばしい。また死後、天使たちに受け入れられ、そして彼らから兄弟として迎えられ、また財産を満ちあふれるまでも与えられる。


けれども、悪の管理人たちは逆になる。これらの者は、死後、社会から追い出され、その後、施しを求め、また最後に略奪者の洞窟の中へ、労働するために送られる。

原典講読『宗教と生活』 40

 

(1) 原文「978番」


  40  Sint etiam in exemplum Mercatores:Illorum opera sunt omnia mala, quamdiu non lucrationes illegitimas et faenerationes illicitas, ac fraudes et astus, non spectant et inde non fugiunt ut peccata: nam talia non possunt ex Domino, sed ex ipso homine fieri: ac opera illorum eo pejora sunt, quo sciunt captiosa ab interno callidius et vafrius componere, et socios circumducere: et opera adhuc pejora sunt, quo sciunt talia sub fallacia sinceritatis, justitiae et pietatis in effectum producere. Mercator quo plus jucundi in talibus percipit, eo plus ducitur origo operum ejus ex inferno. Si autem sincerum et justum agit ad lucrandum famam, et per famam opes, usque adeo ut appareat sicut ex amore sinceritatis et justitiae ageret, et non sincerum et justum agit ex affectione seu ex obedientia legis Divinae, is usque interius insincerus et injustus est, et opera ejus sunt furta; nam per fallaciam sinceritatis et justitiae vult furari.


Quod ita sit, manifestatur post mortem, quando homo ex interiore sua voluntate et suo amore agit, et non ab exteriore; tunc non nisi quam fabricas et latrocinia cogitat et molitur, ac se subducit a sinceris, et se confert vel in silvas vel in deserta, ac studet insidiis; verbo, fiunt praedones. Aliter vero mercatores qui omnis generis furta, imprimis interiora et occultiora, quae fiunt per astutias et dolos, ut peccata fugiunt; illorum opera sunt omnia bona, quia sunt a Domino; influxus enim e caelo, hoc est, per caelum a Domino, ad operandum illa, a malis supradictis non interceptus est. His nihil nocent divitiae, quia divitiae illis sunt media ad usus; usus illis sunt negotia, per quae inserviunt patriae et concivibus; sunt etiam per divitias in statu faciendi usus, ad quos affectio boni illos ducit.


 


(2) 直訳


Sint etiam in exemplum Mercatores:― さらにまた、例の中に商人たちがある――


Illorum opera sunt omnia mala, quamdiu non lucrationes illegitimas et faenerationes illicitas, ac fraudes et astus, non spectant et inde non fugiunt ut peccata: 彼らの働きはすべて悪である、違法の利得(もうけ)と許されない高利を〔目を向け〕ない、そして欺瞞とずるさを、目を向けない、またそこから罪として避けないかぎり。


nam talia non possunt ex Domino, sed ex ipso homine fieri: なぜなら、そのようなものは主からではなく、しかし、人間自身から行なわれるから。


ac opera illorum eo pejora sunt, quo sciunt captiosa ab interno callidius et vafrius componere, et socios circumducere: そして、彼らの働きは、知っていれば知っているほどますます☆1悪い、内部のもの(内的なもの)からの落とし穴(わな)、さらに抜け目なく、またさら技巧的に作り上げること、また仲間を連れまわすことを☆


1 相関文quoeo…は「~であればあるほどますます…」という意味です。この後にも出てきます。


2 「連れまわす」とは、「“迷わせるために”あちこちへと誘導すること」でしょう。


et opera adhuc pejora sunt, quo sciunt talia sub fallacia sinceritatis, justitiae et pietatis in effectum producere. また、働きは知っていれば知っているほど☆1さらに悪い、このようなものを誠実、公正また敬虔の欺きの下に、結果の中に生み出す☆2こと。


1 このようにeoがなくてquoだけの場合もあります。


2 「結果の中に生み出す」とは「実行に移す」という意味です。


Mercator quo plus jucundi in talibus percipit, eo plus ducitur origo operum ejus ex inferno. 商人は、このようなものの中にさらに(多くの)喜びを知覚すれば知覚するほどますますさらに(多くの)彼の働きの起源を地獄から導いている。


Si autem sincerum et justum agit ad lucrandum famam, et per famam opes, usque adeo ut appareat sicut ex amore sinceritatis et justitiae ageret, et non sincerum et justum agit ex affectione seu ex obedientia legis Divinae, is usque interius insincerus et injustus est, et opera ejus sunt furta; けれどももし、誠実と公正をかきたてるなら、評判(名声)を得ることへ向けて、また働きの評判(名声)によって、誠実で公正な愛から行動するように見えるように、これほどまでも、また神的な律法への情愛からまたは服従から誠実と公正を行なわない〔なら〕、彼はそれでも内部(内的に)誠実で不正である、また彼の働きは窃盗である。


nam per fallaciam sinceritatis et justitiae vult furari. なぜなら、誠実と公正の欺きによって、盗むことを欲しているから。


Quod ita sit, manifestatur post mortem, quando homo ex interiore sua voluntate et suo amore agit, et non ab exteriore; そのようなものであることは、死後、明らかにされる(示される)、その時、人間は自分の内的な意志と自分の愛から行動する、外的なものから〔行動し〕ない。


tunc non nisi quam fabricas et latrocinia cogitat et molitur, ac se subducit a sinceris, et se confert vel in silvas vel in deserta, ac studet insidiis; その時、策略(たくらみ)と強奪以外でないなら考え〔ないし〕、働く(努力する)ない、そして誠実な者から(自分自身)退く、またあるいは森の中あるいは荒れ地の中へ行く、そして待ち伏(陰謀)を意図する(専念する)


verbo, fiunt praedones. 一言でいえば、略奪者になる。


Aliter vero mercatores qui omnis generis furta, imprimis interiora et occultiora, quae fiunt per astutias et dolos, ut peccata fugiunt; けれども、商人は異なる、その者はすべての種類の窃盗を、特に内的なものや(さらに)隠されたもの、それらは欺くこと(だますこと)欺瞞によって行なわれる、〔それらを〕罪として避ける。


illorum opera sunt omnia bona, quia sunt a Domino; 彼らの働きはすべて善である、主からのものであるので。


influxus enim e caelo, hoc est, per caelum a Domino, ad operandum illa, a malis supradictis non interceptus est. というのは、天界からの、すなわち,主から天界を通っての流入は、それらを働かせることへ(向かい)、上述の悪からさえぎられ(中途妨害され)ないから。


His nihil nocent divitiae, quia divitiae illis sunt media ad usus; これらの者に、富は決して害にならない、富は彼らに役立ちへの手段であるので。


usus illis sunt negotia, per quae inserviunt patriae et concivibus; 役立ちは彼らに(とって)商業(商売・仕事)ある、それによって,祖国と同胞に仕える。


☆ここは語順を変えて「商業は彼らにとって役立ちである」が正しいでしょう。


sunt etiam per divitias in statu faciendi usus, ad quos affectio boni illos ducit. さらにまた、富によって役立ちを行なう状態の中にいる、それ〔役立ち〕へ善の情愛が彼らを導く。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』978)


 40 さらにまた、例として商人たちがある―


 違法の利得と許されない高利に、そして欺瞞とずるさに目を向けないで、またそこから罪として避けないかぎり、彼らの働きはすべて悪である。なぜなら、そのようなものは主からではなく、人間自身から行なわれるから。そして、彼らの働きは、内的なものからさらに抜け目のなく、またさら技巧的に落とし穴(わな)を作り上げることを、また仲間を〔迷わせるために〕連れまわすことを知っていれば知っているほどますます悪い。また働きは、このようなものを誠実、公正、敬虔の欺きの下に、実行に移すことを知っていれば知っているほどさらに悪い。このようなものの中にさらに多くの喜びを知覚すれば知覚するほど、その商人はますます多く、彼の働きの起源を地獄から導いている。名声を得ることへ向けて、また働きの名声)よって、誠実で公正な愛から行動するように見えるようにまでも、誠実と公正をかきたてても、神的な律法への情愛からまたは服従から、誠実と公正を行なわないなら、彼はそれでも内的に不誠実で不正であり、彼の働きは盗みである。なぜなら、誠実と公正の欺きによって、盗むことを欲しているから。そのようなものであることは、死後、明らかにされ、その時、人間は自分の外的なものからでなく、内的な意志と自分の愛から行動する。その時、策略と強奪しか考えないし、努力もしない、そして誠実な者から退き、あるいは森の中あるいは荒れ地へ行く、そして待ち伏せに専念する。一言でいえば、略奪者になる。


 けれども、すべての種類の窃盗を、特に内的なものや隠されたもの、それらはだますことや欺瞞によって行なわれるが、それらを罪として避ける商人は異なる。彼らの働きは、主からのものであるので、すべて善である。というのは、天界からの流入、すなわち,主から天界を通っての流入は、前述の悪にさえぎられないので、それらを働かせることへ向かうから。これらの者に、富は彼らに役立ちへの手段であるので、富は決して害にならない。商業は彼らにとって役立ちであり、それによって,祖国と同胞に仕える。さらに富によって役立ちを行なう状態の中にもいて、彼らをその役立ちへ善の情愛が導く。

原典講読『宗教と生活』 41

 

(1) 原文「979番」


  41  Ex supra dictis nunc constare potest quid per “bona opera” in Verbo intelligitur; nempe, omnia opera quae ab homine fiunt, dum remota sunt mala ut peccata: nam opera quae deinde fiunt, non ab homine aliter quam sicut ab illo fiunt; fiunt enim a Domino; et quae a Domino, omnia bona sunt, et vocantur bona vitae, bona charitatis, et bona opera: sicut omnia judicia judicis, qui pro fine justitiam habet, et hanc ut Divinam veneratur et amat, ac judicationes propter munera, pro amicitia, et ex favore, ut flagitia detestatur; sic enim consulit bono patriae, efficiendo ut judicium et justitia ibi sicut in caelo regnent; et sic consulit paci cujusvis civis insontis, et custodit a violentia maleficorum; quae omnia sunt bona opera: sunt etiam administratorum officia, et mercatorum negotia omnia bona opera, quando quaestus illicitos ut peccata contra leges Divinas fugiunt. Dum homo fugit mala ut peccata, tunc discit indies quid bonum opus, et apud illum crescit affectio faciendi bonum, et affectio sciendi vera propter bonum; nam quantum scit vera, tantum potest opera plenius et sapientius facere; inde opera fiunt verius bona. Desistas itaque in te quaerere, “Quae sunt bona opera quae faciam, aut quid boni faciam ut vitam aeternam accipiam?” Abstine modo a malis ut peccatis, et specta ad Dominum, ac Dominus docebit et ducet.


 


(2) 直訳


Ex supra dictis nunc constare potest quid per “bona opera” in Verbo intelligitur; そこで、上に言われたことから明らかにすることができる、みことばの中の「善い働き」によって何が意味されるか。


nempe, omnia opera quae ab homine fiunt, dum remota sunt mala ut peccata: すなわち、人間により行なわれるすべての働きは、悪が罪として遠ざけられている時〔善い働きであること〕。


nam opera quae deinde fiunt, non ab homine aliter quam sicut ab illo fiunt; なぜなら、その後に行なわれる働きは、人間により〔行なわれるのでは〕ないから、彼により行なわれるように以外と異なって☆。


☆ わざわざわかりづらい(?)直訳としてしまっている気もしますが、「人間により行なわれるように人間によって行なわれるないのではない」、すなわち「人間によって行なわれるように、行なわれる」ということです。


fiunt enim a Domino; というのは、主により行なわれるから。


et quae a Domino, omnia bona sunt, et vocantur bona vitae, bona charitatis, et bona opera: また、主からのものは、すべて善である、また、生活の善、仁愛の善、善い働きと呼ばれる。


sicut omnia judicia judicis, qui pro fine justitiam habet, et hanc ut Divinam veneratur et amat, ac judicationes propter munera, pro amicitia, et ex favore, ut flagitia detestatur; 裁判官(審判者)のすべての判決のようである、その者は目的として公正を持つ、またこれを神的なものとして尊ぶ、愛する、そして贈り物(わいろ)ゆえに判決を、友情のために、また好意〔への見返り〕から、〔その判決を下すことを〕邪悪な行為として嫌う。


sic enim consulit bono patriae, efficiendo ut judicium et justitia ibi sicut in caelo regnent; というのは、このように祖国の善を☆思いやるから、判決(審判)と公正がそこ〔祖国〕に有効である(引き起こされる)ように、天界の中で支配しているような。


consulo「相談する」は自動詞として与格とともに「利益を図る・思いやる」の意味になります。


et sic consulit paci cujusvis civis insontis, et custodit a violentia maleficorum; またこのように罪のない市民のそれぞれの平和を☆思いやる、また悪を行なう者の暴力から守る。


前記に同じ。


quae omnia sunt bona opera: それらのすべてものは善い働きである。


sunt etiam administratorum officia, et mercatorum negotia omnia bona opera, quando quaestus illicitos ut peccata contra leges Divinas fugiunt. さらにまた、管理人の職務(任務)、また商人の商業(仕事)すべて善い働きである、許されない利得(金もうけ)を神的な律法に反する罪として避ける時。


Dum homo fugit mala ut peccata, tunc discit indies quid bonum opus, et apud illum crescit affectio faciendi bonum, et affectio sciendi vera propter bonum; 人間が悪を罪として避ける時,その時、日々、何が善い働きか学ぶ、また彼のもとに善を行なう情愛が増大する、また善のために真理を知る情愛が。


nam quantum scit vera, tantum potest opera plenius et sapientius facere; なぜなら、どれだけ真理を知るか〔によって〕、それだけさらに十分な☆またさらに賢明な☆働きを行なうことができるから。


pleniussapientiusも形容詞の比較級です。


inde opera fiunt verius bona. ここから、働きはさらに真の☆善となる。


veriusは形容詞 verus「真の、ほんものの」比較級です。


Desistas itaque in te quaerere, “Quae sunt bona opera quae faciam, aut quid boni faciam ut vitam aeternam accipiam?” それで、あなたの中で、質問することをあなたはやめよ(接続)☆、「私が行なうべき善の働きとは何か、または私が永遠のいのちを受けるために、善の何を私は行なうべきか?」と。


単文中の接続法が二人称現在で使われるとき、命令・禁止を表わします。


Abstine modo a malis ut peccatis, et specta ad Dominum, ac Dominus docebit et ducet. 単に罪として悪をやめよ、また主に目を向けよ、そして(そうすれば☆)主は〔あなたを〕教え(未来)、導く(未来)


acの訳語として、etと同じく、命令法の後では「そうすれば」でよいと思います。また未来時制が用いられているので、「当然の推量」をあらわします。「~に違いない」といった意味です。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』979)


 41 そこで、前に言われたことから、みことばの中の「善い働き」によって何が意味されるか明らかにすることができる。すなわち、人間により行なわれるすべての働きは、悪が罪として遠ざけられている時〔善い働き〕であること。なぜなら、その後に行なわれる働きは、人間により行なわれるにしても、人間により行なわれるのではないから。というのは、主により行なわれるからである。また、主からのものはすべて善であり、生活の善、仁愛の善、善い働きと呼ばれる。


 裁判官のすべての判決のようであり、その者は目的として公正を持ち、またこれを神的なものとして尊び、愛し、そしてわいろゆえに、友情のために、また好意〔への見返り〕から、判決を下すことを邪悪な行為として嫌う。というのは、このように、天界の中で支配しているような判決と公正が、そこ〔祖国〕に引き起こされるようにするから祖国の善を思いやりるから。またこのように、罪のない市民のそれぞれの平和を思いやり、また悪を行なう者の暴力から守る。それらのすべてものは善い働きである。さらにまた、管理人の任務、また商人の商売は、許されない利得(金もうけ)を神的な律法に反する罪として避ける時、すべて善い働きである。


 人間が悪を罪として避ける時,その時、日々、何が善い働きか学び、彼のもとに善を行なう情愛が、また善のために真理を知る情愛が増大する。なぜなら、どれだけ真理を知るかによって、それだけさらに十分なまたさらに賢明な働きを行なうことができるから。ここから、働きはさらに真の善となる。


 それで、あなたの中で、「私が行なうべき善の働きとは何か、または私が永遠のいのちを受けるために、どんな善を行なうべきか?」と問うことをやめよ。悪をやめ、主に目を向けよ、そうすれば主は〔あなたを必ず〕教え、導かれる。

原典講読『宗教と生活』 42

 

PRAECEPTUM SEXTUM,


“NON ADULTERABERIS.”


第六戒


「あなたは姦淫してはならない」


 


(1) 原文「981番」


  42  Hactenus explicata sunt quinque praecepta decalogi; sequitur nunc PRAECEPTUM SEXTUM, QUOD EST, “NON ADULTERABERIS,” explicandum. Quis hodie potest credere quod jucundum adulterii sit infernum apud hominem, et quod jucundum conjugii sit caelum apud illum? consequenter quod quantum homo in uno jucundo est, tantum non sit in altero, quia quantum homo in inferno est, tantum non est in caelo? Quis hodie credere potest quod amor adulterii sit fundamentalis amor omnium amorum infernalium et diabolicorum, et quod amor castus conjugii sit amor fundamentalis omnium amorum caelestium et Divinorum? consequenter quod quantum homo in amore adulterii est, tantum sit in omni amore malo, si non actu usque conatu? vicissim quantum homo in amore casto conjugii est, tantum sit in omni amore bono, si non actu usque conatu? Quis hodie credere potest quod qui in amore adulterii est, non aliquid Verbi, ita nec aliquid ecclesiae credat, immo quod corde suo Deum neget? et vicissim, quod qui in casto amore conjugii est, in charitate et in fide sit, ac in amore in Deum? tum quod castitas conjugii unum faciat cum religione, et lascivia adulterii unum faciat cum naturalismo?


Causa quod haec hodie nesciantur, est quia ecclesia in suo fine est, ac quoad verum et quoad bonum devastata; et cum ecclesia talis est, tunc homo ecclesiae ab influxu ex inferno in persuasionem venit quod adulteria non sint detestabilia et abominationes; et inde quoque venit in fidem quod conjugia et adulteria in sua essentia non differant, sed solum quoad ordinem; cum tamen differentia inter illa est, qualis est inter caelum et infernum; quod haec differentia inter illa sit, videbitur in sequentibus. Ex his nunc est quod caelum et ecclesia in Verbo in sensu spirituali intelligantur per “nuptias” et “conjugia,” et quod infernum et rejectio omnium ecclesiae in Verbi sensu spirituali intelligantur per “adulteria” et “scortationes.”


 


(2) 直訳


Hactenus explicata sunt quinque praecepta decalogi;  これまで、十戒の五つの戒めが説明された。


sequitur nunc PRAECEPTUM SEXTUM, QUOD EST, “NON ADULTERABERIS,” explicandum. そこで、続く、“第六戒、すなわち、「あなたは姦淫してはならない」説明(されなければならない)☆。


explicandumexplicoの動形容詞(未来受動分詞)あり、「説明されようとしている」、「説明されるべきである」という意味です。しかし、文脈からわかることなのであえて訳出する必要はないでよいでしょう。


Quis hodie potest credere quod jucundum adulterii sit infernum apud hominem, et quod jucundum conjugii sit caelum apud illum? だれが今日、信じることができるか? 姦淫の快さ(楽しさ)が人間のもとの地獄であること、また結婚の快さ(楽しさ)が彼のものと天界であること。


consequenter quod quantum homo in uno jucundo est, tantum non sit in altero, quia quantum homo in inferno est, tantum non est in caelo? その結果として(したがって)、どれだけ人間が一方の快さの中にいるか〔によって〕、それだけもう一方の〔快さの〕中にいないこと〔を信じることができるか〕? どれだけ人間が地獄の中にいるか〔によって〕、それだけ天界の中にいないので。


Quis hodie credere potest quod amor adulterii sit fundamentalis amor omnium amorum infernalium et diabolicorum, et quod amor castus conjugii sit amor fundamentalis omnium amorum caelestium et Divinorum? だれが今日、信じることができるか? 姦淫愛がすべての地獄と悪魔の愛の基礎の愛であること、また結婚の貞淑な愛が天界と主への愛の基礎の愛であること。


consequenter quod quantum homo in amore adulterii est, tantum sit in omni amore malo, si non actu usque conatu? その結果として(したがって)、どれだけ人間が姦淫愛の中にいるか〔によって〕、それだけすべての悪の愛の中にいること〔を信じることができるか〕? もし行為〔の中〕でなくても、それでも努力(試み)〔の中〕に〔いること〕。


vicissim quantum homo in amore casto conjugii est, tantum sit in omni amore bono, si non actu usque conatu? 逆に、どれだけ人間が貞淑な結婚愛の中にいるか〔によって〕、それだけすべての善の愛の中にいること〔を信じることができるか〕? もし行為〔の中〕でなくても、それでも努力(試み)〔の中〕に〔いること〕。


Quis hodie credere potest quod qui in amore adulterii est, non aliquid Verbi, ita nec aliquid ecclesiae credat, immo quod corde suo Deum neget? だれが今日、信じることができるか? 姦淫愛の中にいる者が、みことばの何らかのものを、このように(したがって)教会の何らかのものも信じない、それどころか、自分の心で、神を否定していること。


et vicissim, quod qui in casto amore conjugii est, in charitate et in fide sit, ac in amore in Deum? また逆に、貞淑な結婚愛の中にいる者が、仁愛の中と信仰の中にいる、そして神の中の愛の中にいること〔を信じることができるか〕?


tum quod castitas conjugii unum faciat cum religione, et lascivia adulterii unum faciat cum naturalismo? なおまた、結婚の貞淑は宗教と一つをつくること、また姦淫のみだら(好色)は自然主義☆と一つをつくること〔を信じることができるか〕?


naturalismus「自然主義」は、ここでは「神の代わりに自然を崇拝すること」です。


Causa quod haec hodie nesciantur, est quia ecclesia in suo fine est, ac quoad verum et quoad bonum devastata; 今日これらのことが知られていないこと〔の〕理由は、教会がそれ自体の終わりの中にあるからである、そして真理に関してまた善に関して荒されて(破壊されて)いる。


et cum ecclesia talis est, tunc homo ecclesiae ab influxu ex inferno in persuasionem venit quod adulteria non sint detestabilia et abominationes; また教会がこのようなものであるとき、その時、教会の人間は地獄からの流入により、信念の中にやって来る(達する)、姦淫が嫌悪すべきものでないこと、また忌まわしいもの(憎悪)


et inde quoque venit in fidem quod conjugia et adulteria in sua essentia non differant, sed solum quoad ordinem; またここからもまた信仰の中にやって来る(達する)、結婚と姦淫はその本質の中で相違しない、しかし単に秩序☆に関してだけ。


ここの「秩序」は一般的な秩序、いわゆる「社会的秩序」でしょう。


cum tamen differentia inter illa est, qualis est inter caelum et infernum; その時それでも、それらの間に相違がある、天界と地獄の間にあるような。


quod haec differentia inter illa sit, videbitur in sequentibus. それらの間にこの相違があることは、続くものの中で見られる。


Ex his nunc est quod caelum et ecclesia in Verbo in sensu spirituali intelligantur per “nuptias” et “conjugia,” et quod infernum et rejectio omnium ecclesiae in Verbi sensu spirituali intelligantur per “adulteria” et “scortationes.” そこでこれらからである、みことばの中で天界と教会は、霊的な意味で、「結婚式(婚礼)」と「結婚」によって意味されること、またみことばの中で地獄と教会のすべてのものの拒否(捨てること)は、「姦淫」と「淫行」によって意味されること。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』967)


 42 これまで、十戒の五つの戒めが説明された。そこで、“第六戒、すなわち、「あなたは姦淫してはならない」の説明を続けなければならない。


今日、姦淫の快さが人間のもとの地獄であり、また結婚の快さが彼のものと天界であることを、したがって、どれだけ人間が地獄の中にいるかによって、それだけ天界の中にいないので、どれだけ人間が一方の快さの中にいるかによって、それだけもう一方の快さの中にいないことを、だれが信じることができるのか? 


 今日、姦淫愛がすべての地獄と悪魔の愛の基礎の愛であり、また結婚の貞淑な愛が天界と主への愛の基礎の愛であること、したがって、どれだけ人間が姦淫愛の中にいるかによって、それだけすべての悪の愛の中にいること、もし行為でなくても、それでも努力の中にいること、逆に、どれだけ人間が貞淑な結婚愛の中にいるかによって、それだけすべての善の愛の中にいること、もし行為でなくても、それでも努力の中にいることを、だれが信じることができるのか?


 今日、姦淫愛の中にいる者が、みことばの何らかのものを、このように教会の何らかのものも信じない、それどころか、自分の心で、神を否定していること、また逆に、貞淑な結婚愛の中にいる者が、仁愛と信仰の中に、そして神の愛の中にいること、なおまた、結婚の貞淑は宗教と一つとなり、また姦淫のみだらさは自然主義と一つとなっていることをだれが信じることができるのか? 


 今日これらのことが知られていないことの理由は、教会がそれ自体の終わりの中にあり、そして真理と善に関して破壊されているからである。また教会がこのようなものであるとき、その時、教会の人間は地獄からの流入により、姦淫が嫌悪すべきもの、また忌まわしいものでない、とい信念に達し、またここから、結婚と姦淫はその本質ではなく、単に秩序に関してだけ相違している、という信仰にもまた達する。それでもその時、それらの間に、天界と地獄の間にあるような相違がある。それらの間にこの相違があることは、続くものの中で見られる。


 そこでこれらから、霊的な意味で、みことばの中で天界と教会は「婚礼」と「結婚」によって意味され、またみことばの中で地獄と教会のすべてのものを拒否することは、「姦淫」と「淫行」によって意味される。