(1) 原文「991番」
51 Dictum est quod amor conjugialis, qui est naturalis, descendat ex amore boni et veri qui est spiritualis; inde hoc spirituale est in amore naturali conjugii, sicut causa in effectu. Ex conjugio itaque boni et veri existit amor fructificandi, nempe, bonum per verum ac verum ex bono; ex quo amore descendit amor prolificandi, in quo est omnis jucunditas et voluptas. Vicissim, amor adulterii, qui est naturalis, existit ex amore mali et falsi, qui est spiritualis; inde hoc spirituale est in amore naturali adulterii, ut causa in effectu: ex conjugio itaque mali et falsi per amorem existit amor fructificandi, nempe, malum per falsum, et falsum ex malo; ex quo amore descendit amor prolificandi in adulteriis, in quo est omnis jucunditas et voluptas.
Quod in amore prolificandi sit omnis jucunditas et voluptas, est quia omne jucundum, volupe, beatum, felix, in universo caelo et in universo mundo, a creatione collatum est in conatum et inde in actum producendi usus, quae gaudia in gradu ascendente crescunt secundum bonitatem et excellentiam usuum in aeternum: inde patet unde est tanta voluptas prolificandi, quae omnem aliam voluptatem excedit; quod excedat est propter usum excedentem omnes alios usus, qui est procreatio generis humani et inde caeli.
Inde quoque est voluptas et jucunditas adulterii; sed quia prolificatio per illa correspondet productioni mali per falsum et falsi ex malo, inde voluptas et jucunditas illa per gradus decrescit et vilescit, usque tandem ut vertatur in fastidium et nauseam. Quoniam jucundum amoris conjugii est jucundum caeleste, et jucundum adulterii est jucundum infernale, ut supra dictum est, inde est quod jucundum adulterii sit ex quodam igne impuro, qui mentitur jucundum amoris boni, dum perstat; sed in se est jucundum amoris mali, quod in sua essentia est jucundum odii contra bonum et verum; et quia inde origo ejus est, non est amor inter adulterum et adulteram, nisi qualis amor odii, qui talis est ut in externis possint in conjunctione esse, sed non in internis; in externis enim est igneum, in internis est gelidum; quare etiam post breve tempus exstinguitur igneum, et subit gelidum vel cum impotentia vel cum aversatione sicut pro spurco.
Datum quoque est videre amorem illum in sua essentia, qui fuit talis ut intra esset odium internecinum, sed extra appareret sicut igneum ex stercoribus, putroribus et fetoribus incensis: et prout igneum illud cum suo jucundo deflagravit, ita per gradus exspiravit vita mutuae loquelae et conversationis, ac prodiit odium, primum sub specie contemptus, postea aversationis, tum rejectionis, tandem blasphemationis et dimicationis: et quod mirum erat, tametsi odio se habuerunt, usque potuerunt per vices congredi, ac tunc sentire jucundum odii sicut jucundum amoris, sed hoc ex pruritu carnis.
Quale jucundum odii et inde malefaciendi est illis qui in inferno sunt, non describi potest, nec credi; malum facere est eorum cordis gaudium, et hoc vocant suum caelum: jucundum eorum malefaciendi trahit omne suum ab odio et a vindicta contra bonum et verum; quare internecino et diabolico odio perciti furunt contra caelum, imprimis contra illos qui inde sunt et adorant Dominum; perdite enim flagrant illos trucidare; et quia corpora nequeunt, volunt animas: est itaque jucundum odii, quod in extremis igneum factum, ac injectum lascivienti carni fit eo momento jucundum adulterii, anima, in qua odium se recondit, tunc se retrahente. Ex eo est quod infernum dicatur adulterium; ex eo etiam est, quod perdite adulteri sint immisericordes, saevi et crudeles. Hoc nunc est conjugium infernale.
Quoniam adulterium est igneum in externis, sed frigidum in internis, et quoniam sic internum non producit externum, ut fit in conjugiis, sed contra se mutuo agunt, inde est quod vir sentiat impotentiam si mulier vult, et magis si flagitat, actum; internum enim, quod frigidum est, tunc venit in conatum, ac influit in igneum quod in externis, et id exstinguit, et sic dejicit ut inhabile; accedit quod cupido violandi, quae etiam ignem illum impurum accendit, tunc pereat.
(2) 直訳
Dictum est quod amor conjugialis, qui est naturalis, descendat ex amore boni et veri qui est spiritualis; 言われた、結婚愛は、それは自然的である、善と真理への愛から下ること、それは霊的である。
inde hoc spirituale est in amore naturali conjugii, sicut causa in effectu. ここから、この霊的なものは結婚の自然的な愛の中にある、結果の中の原因のように。
Ex conjugio itaque boni et veri existit amor fructificandi, nempe, bonum per verum ac verum ex bono; そこで、善と真理の結婚から実を結ばせる愛が存在するようになる、すなわち、真理を通して善を、そして善から真理を。
ex quo amore descendit amor prolificandi, in quo est omnis jucunditas et voluptas. その愛から実を結ばせる愛が下っている、その中にすべての快さと快楽☆がある。
☆ voluptasは特に肉体的な快楽であり、jucunditasは一般的な快感です。
Vicissim, amor adulterii, qui est naturalis, existit ex amore mali et falsi, qui est spiritualis; 逆に(言えば)、姦淫愛は、それは自然的である、悪と虚偽への愛から存在するようになる、それは霊的である。
inde hoc spirituale est in amore naturali adulterii, ut causa in effectu: ここから、この霊的なものは姦淫の自然的な愛の中にある、結果の中の原因として。
ex conjugio itaque mali et falsi per amorem existit amor fructificandi, nempe, malum per falsum, et falsum ex malo; そこで、愛によって悪と虚偽の結婚から実を結ぶ愛が存在するようになる、すなわち、虚偽を通して悪を、また悪から虚偽を。
ex quo amore descendit amor prolificandi in adulteriis, in quo est omnis jucunditas et voluptas. その愛から実を結ばせる愛が姦淫の中に下っている、その中にすべての快さと快楽がある。
Quod in amore prolificandi sit omnis jucunditas et voluptas, est quia omne jucundum, volupe, beatum, felix, in universo caelo et in universo mundo, a creatione collatum est in conatum et inde in actum producendi usus, quae gaudia in gradu ascendente crescunt secundum bonitatem et excellentiam usuum in aeternum: 子孫を生む愛の中にすべての快さと快楽があることは、すべての快さがあるからである、快さ(快楽)、祝福(幸福)、幸福、全天界の中の、また全世界の中の、創造から運び集められている☆、コナトュスの中に、またここから役立ちを生み出す行為の中に、その楽しさは上がる段階の中で役立ちの善良さと卓越にしたがって増す、永遠に。
☆ 形容詞collatusはconferoの完了分詞受動。
inde patet unde est tanta voluptas prolificandi, quae omnem aliam voluptatem excedit; ここから明らかである、子孫を生むそれほど大きな快楽がどこからか、それは他のすべての快楽にまさる。
quod excedat est propter usum excedentem omnes alios usus, qui est procreatio generis humani et inde caeli. まさることは他のすべての役立ちを上回る(まさる)ためである、それは人類の生殖(繁殖)とそこからの天界(の繁殖)。
Inde quoque est voluptas et jucunditas adulterii; ここからもまた、姦淫者の快楽と快さがある。
sed quia prolificatio per illa correspondet productioni mali per falsum et falsi ex malo, inde voluptas et jucunditas illa per gradus decrescit et vilescit, usque tandem ut vertatur in fastidium et nauseam. しかし、それによって子孫を生むこと(生殖)は虚偽を通して悪の産出に対応するので、ここからその快楽と快さは、次第に、減少する、また価値がなくなる、ついに嫌悪感(嫌気)と吐き気に変わるようにまでも。
Quoniam jucundum amoris conjugii est jucundum caeleste, et jucundum adulterii est jucundum infernale, ut supra dictum est, inde est quod jucundum adulterii sit ex quodam igne impuro, qui mentitur jucundum amoris boni, dum perstat; 結婚愛の快さは天界の快さであるので、また姦淫の快さは地獄の快さである、上に言われたように、ここからである、姦淫の快さはある不潔な火からであること、それは善の愛の快さを装う、続く時(~する間)。
sed in se est jucundum amoris mali, quod in sua essentia est jucundum odii contra bonum et verum; しかし、本質的に(それ自体では)悪の愛の快さである、その本質では善と真理に反する憎しみの快さである。
et quia inde origo ejus est, non est amor inter adulterum et adulteram, nisi qualis amor odii, qui talis est ut in externis possint in conjunctione esse, sed non in internis; またここからその起源であるので、姦淫する者(男)と姦淫する者(女)の間に愛はない、憎しみの愛のようなものでないなら、それはこのようなものである、外なるもののなかで結合の中にいることができるような、しかし、内なるものの中で〔結合の中に〕ない。
in externis enim est igneum, in internis est gelidum; というのは、外なるものの中に火があるから、内なるものの中に氷(冷淡)がある。
quare etiam post breve tempus exstinguitur igneum, et subit gelidum vel cum impotentia vel cum aversatione sicut pro spurco. それゆえ、さらにまたしばらく(短い)時間の後、火が消された、また氷(冷淡)が現われる、あるいは無力(性的無能)とともに、あるいは反感(嫌悪)とともに、不潔なものとしてのように。
Datum quoque est videre amorem illum in sua essentia, qui fuit talis ut intra esset odium internecinum, sed extra appareret sicut igneum ex stercoribus, putroribus et fetoribus incensis: その愛をその本質の中で見ることもまた与えられた、それはこのようなものであった、内部に殺人を引き起こす(致命的な)憎しみであったような、しかし、外部で糞からの火のように見えた、悪臭(腐臭)と燃えているいやな臭い。
et prout igneum illud cum suo jucundo deflagravit, ita per gradus exspiravit vita mutuae loquelae et conversationis, ac prodiit odium, primum sub specie contemptus, postea aversationis, tum rejectionis, tandem blasphemationis et dimicationis: またその火がその快さとともに燃え尽したように、そのように次第に、会話と交際の相互のいのち(活力)は消滅した(衰えた)、そして憎しみが現われる、最初は軽蔑の外観の下に、その後、反感(嫌悪)の、なおまた捨てること(拒絶)の、最後に、悪く言うこと(冒涜)の、また争いの。
et quod mirum erat, tametsi odio se habuerunt, usque potuerunt per vices congredi, ac tunc sentire jucundum odii sicut jucundum amoris, sed hoc ex pruritu carnis. また驚くべきことであった、たとえ憎しみを互いに持っていても、それでも、時々、出会うことができた、そしてその時、憎しみの快さを愛の快さのように感じること〔ができた〕、しかし、このことは肉のかゆみ(情欲)から。
Quale jucundum odii et inde malefaciendi est illis qui in inferno sunt, non describi potest, nec credi; 憎しみとここから悪を行なう快さが彼らにどのようなものであるか、地獄の中にいる者、述べられることができない、信じられることも。
malum facere est eorum cordis gaudium, et hoc vocant suum caelum: 悪を行なうことは彼らの心の楽しさである、またこのことを自分の天界と呼ぶ。
jucundum eorum malefaciendi trahit omne suum ab odio et a vindicta contra bonum et verum; 悪いことを行なう彼らの快さは、そのすべてのものを善と真理に反する憎しみからと復讐から引き寄せる。
quare internecino et diabolico odio perciti furunt contra caelum, imprimis contra illos qui inde sunt et adorant Dominum; それゆえ、天界に対する殺害と悪魔の憎しみにかき立てられる、特に、彼らに対する、そこ〔天界〕からである者、また主を崇拝する。
perdite enim flagrant illos trucidare; というのは、放埓に(感情のおもむくままに)彼らを皆殺しすることに燃えるから。
et quia corpora nequeunt, volunt animas: また身体をできないので、霊魂を〔殺すことを〕欲する。
est itaque jucundum odii, quod in extremis igneum factum, ac injectum lascivienti carni fit eo momento jucundum adulterii, anima, in qua odium se recondit, tunc se retrahente. そこで、憎しみの快さがある、それは末端(最外部)で引き起こされた火〔である〕、そして肉にみだら(好色)を持ち込み、それをすぐに姦淫の快さにする、霊魂は、その中に憎しみが隠れている、その時、遠ざけられて(抑えられて)。
Ex eo est quod infernum dicatur adulterium; このことからである、地獄が姦淫と呼ばれていること。
ex eo etiam est, quod perdite adulteri sint immisericordes, saevi et crudeles. さらにまたこのことからである、放埓に姦淫者が無慈悲(薄情)であること、凶暴また残酷。
Hoc nunc est conjugium infernale. そこで、このことが地獄の結婚である。
Quoniam adulterium est igneum in externis, sed frigidum in internis, et quoniam sic internum non producit externum, ut fit in conjugiis, sed contra se mutuo agunt, inde est quod vir sentiat impotentiam si mulier vult, et magis si flagitat, actum; 姦淫は外なるものの中に火があり、しかし、内なるものの中に氷(冷淡)があるので、またこのように内なるものは外なるものを生み出さないので、結婚の中に生じるように、しかし、それ自体に反して相互に働く、ここからである、男が無力(性的無能)を感じること、もし女が欲するなら、またさらに、もし要求するなら、行為を。
internum enim, quod frigidum est, tunc venit in conatum, ac influit in igneum quod in externis, et id exstinguit, et sic dejicit ut inhabile; というのは、内なるものが、それは冷たさである、その時、コナトュス(努力)の中にやって来る、そして火の中に流入する、それは外なるものの中の、またそれを消す、またこのように追い払う、熟していないもののように☆。
☆ 形容詞inhabilisは「熟練していない、未熟な、へたな、準備のできていない」という意味です。ここは性欲について述べているので、食欲と関連させて「熟していないので、食べないで、投げ出してしまう」というニュアンスで訳しておいてよいでしょう。
accedit quod cupido violandi, quae etiam ignem illum impurum accendit, tunc pereat. 追加の事実は☆、傷つける(強姦する)欲望が、それもまたその不潔な火をともす(火をつける)、その時、死ぬ(消える)。
☆ accredit quodで「~という事実がある、追加の事実は~」という意味です。