原典講読『宗教と生活』 28

 

TERTIUM RAECEPTUM, QUOD EST,


UT SANCTIFICARENT SABBATHUM.


第三戒、それは、


安息日を聖なるものとすること、である。


 


 


(1) 原文「965番」


  28  Nunc sequitur


 


TERTIUM PRAECEPTUM, QUOD EST, UT SANCTIFICARENT SABBATHUM.


 


Tertium et quartum praeceptum decalogi continent illa quae facienda sunt, nempe quod sanctificandum sit Sabbathum, et quod honorandi sint parentes; reliqua praecepta continent quae non facienda, nempe quod non colendi alii dii, non profanandum nomen Dei, non furandum, non adulterandum, non false testandum, non concupiscenda bona aliorum. Causa quod illa duo praecepta sint praecepta facienda, est quia sanctificatio reliquorum praeceptorum ex illis pendet; Sabbathum enim significat unionem ipsius Divini ac Divini Humani in Domino, tum Ipsius conjunctionem cum caelo et ecclesia, et inde conjugium boni et veri apud hominem qui regeneratur. Quoniam Sabbathum illa significabat, ideo erat principale representativum omnium cultus in Ecclesia Israelitica, ut patet apud Jeremiam (cap. xvii. 20-27), et alibi. Quod principale repraesentativum omnium cultus fuerit, erat quia primarium omnium cultus est agnitio Divini in Humano Domini; nam absque illa agnitione non potest homo nisi a se et credere et facere; et a se credere est credere falsa, et a se facere est facere mala; quod etiam patet ex Ipsius Domini verbis apud Johannem,


 


Respondit Dominus interrogantibus, “Quid faciemus ut operemur opera Dei? ….Dixit Jesus, Hoc est opus Dei, ut credatis in Ipsum quem misit” Deus (vi. 28, 29);


 


et apud eundem,


 


“Qui manet in Me et Ego in illo, hic fert fructum multum, quia sine Me non potestis facere quicquam” (xv. 5).


 


Quod Sabbathum repraesentaverit illam unionem, et ejus sanctam agnitionem, multis ostensum est in Arcanis Caelestibus; nempe, Quod Sabbathum in supremo sensu significaverit unionem ipsius Divini ac Divini Humani in Domino; in sensu interno, conjunctionem Humani Domini cum caelo et cum ecclesia, in genere conjunctionem boni et veri, ita conjugium caeleste, n. 8495, 10356, 10730. Inde quod quies die Sabbathi significaverit statum illius unionis, quia tunc Domino quies; et quoque per id pax et salus in caelis et terris; ac in sensu respectivo conjunctionem hominis cum Domino, quia tunc illi pax et salus, n. 8494, 8510, 10360, 10367, 10370, 10374, 10668, 10730. Quod sex dies qui praecedunt Sabbathum significaverint labores et pugnas ante unionem et conjunctionem, n. 8510, 8888, 9431, 10360, 10667.


Sunt bini status homini qui regeneratur; primus dum in veris est et per vera ducitur ad bonum et in bonum, alter cum in bono est: cum homo in primo statu est, tunc in pugnis seu tentationibus est; cum autem in altero statu est, tunc in tranquillo pacis est. Prior status est qui significatur per “sex dies laboris” qui praecedunt Sabbathum, et posterior status est qui significatur per “quietem die Sabbathi,” n. 9274, 9431, 10360. Quod etiam bini status fuerint Domino, primus cum Divinum Verum fuit et ex illo pugnavit contra inferna et subjugavit illa, alter cum Divinum Bonum factus est per unionem cum Ipso Divino in Se: prior status in supremo sensu significabatur per “sex dies laboris,” et posterior per “Sabbathum,” n. 10360. Quia talia per Sabbathum repraesentabantur, ideo illud principale repraesentativum cultus erat, et sanctissimum prae reliquis, n. 10357, 10372. “Facere opus die Sabbathi,” quod significaverit non duci a Domino, sed a semet, ita disjungi, n. 7893, 8495, 10360, 10362, 10365. Quod dies Sabbathi hodie non sit repraesentativus, sed quod sit dies instructionis, n. 10360 fin.


 


(2) 直訳


Nunc sequitur  そこで、続けられる


TERTIUM PRAECEPTUM, QUOD EST, UT SANCTIFICARENT SABBATHUM. 第三戒、それは、安息日を聖なるものとすること、である。


Tertium et quartum praeceptum decalogi continent illa quae facienda sunt, nempe quod sanctificandum sit Sabbathum, et quod honorandi sint parentes; 十戒の第三と第四の戒めは、それらを含み、それらは行なわれなければならない、すなわち、安息日を聖なるものとすべき☆こと、また両親が敬われなければならないこと。


sanctificandumは動形容詞(別名:未来受動分詞)あり、sumの適当な形を伴って「必要性」を表わします。honorandiも同じです。


reliqua praecepta continent quae non facienda, nempe quod non colendi alii dii, non profanandum nomen Dei, non furandum, non adulterandum, non false testandum, non concupiscenda bona aliorum. 残りの戒めは行なってはならないことを含んでいる、すなわち、他の神々を崇拝してはならない、神の御名を冒涜してはならない、盗んではならない、姦淫してはならない、偽りの証言をしてはならない、他の者の財産を(むやみに)しがってはならないこと。


Causa quod illa duo praecepta sint praecepta facienda, est quia sanctificatio reliquorum praeceptorum ex illis pendet; 理由は、それら二つの戒めが行なわれなければならない戒めである、それらから残りの戒めを神聖なものとすること(聖別)が依存する(~しだいである)らであること。


Sabbathum enim significat unionem ipsius Divini ac Divini Humani in Domino, tum Ipsius conjunctionem cum caelo et ecclesia, et inde conjugium boni et veri apud hominem qui regeneratur. というのは、安息日は主の中の神性そのものと神的人間性の結合を意味するから、なおまた、天界と教会とのその方の結合を、またここから人間のもとの善と真理との結合を〔意味するから〕、再生させられる(接続)者。


Quoniam Sabbathum illa significabat, ideo erat principale representativum omnium cultus in Ecclesia Israelitica, ut patet apud Jeremiam (cap. xvii. 20-27), et alibi. 安息日はそれらを意味したので、そこから、イスラエル教会の中のすべての礼拝の主要な表象するものであった、「エレミヤ書」(1720-27)明らかなように、また他のところに。


Quod principale repraesentativum omnium cultus fuerit, erat quia primarium omnium cultus est agnitio Divini in Humano Domini; すべての礼拝の主要な表象するものであったことは、すべての礼拝の第一(最初)のものが主の人間性における神性の承認であるからである。


nam absque illa agnitione non potest homo nisi a se et credere et facere; なぜなら、その承認がなしに、人間は自分からでないなら、信じることと行なうことができないから。


et a se credere est credere falsa, et a se facere est facere mala; また、自分自身から信じることは虚偽を信じることである、自分自身から行なうことは悪を行なうことである。


quod etiam patet ex Ipsius Domini verbis apud Johannem, さらにまた、ヨハネ〔福音書〕に、主ご自身のみことばから明らかであることは、


Respondit Dominus interrogantibus, “Quid faciemus ut operemur opera Dei? 主は質問に答えられた、「神の働き(わざ)を行なうために、私たちは何をするべきか?」


….Dixit Jesus, Hoc est opus Dei, ut credatis in Ipsum quem misit” Deus (vi. 28, 29);  ……イエスは言われた、これが神の働き(わざ)である、あなたがたが(神が)送られたその方を信じること」(6:28, 29)


et apud eundem, また、同じもの〔書〕に、


“Qui manet in Me et Ego in illo, hic fert fructum multum, quia sine Me non potestis facere quicquam” (xv. 5). 「わたしの中にとどまる者は、またわたしもその者の中に、この者は多くの実を結ぶ☆、わたしなしに、〔あなたがたは〕どんなものでも行なうことができないからである」(15:5)


fero”は多義語です(ギリシア語も「フェロー」で意味も同じです、同一語なのでしょうか?)。ここではferoするものが「実」なので「結ぶ」としました。「得る、与えられる、もたらす」の訳ももちろん可能です。


Quod Sabbathum repraesentaverit illam unionem, et ejus sanctam agnitionem, multis ostensum est in Arcanis Caelestibus; 安息日がその結合を表象したことは、またその神聖さの承認を〔表象した〕、『天界の秘義』の中に多く示されている。


nempe, Quod Sabbathum in supremo sensu significaverit unionem ipsius Divini ac Divini Humani in Domino; すなわち、安息日は最高の意味で、主の中の神性そのものと神的人間性の結合を意味したこと。


in sensu interno, conjunctionem Humani Domini cum caelo et cum ecclesia, in genere conjunctionem boni et veri, ita conjugium caeleste, n. 8495, 10356, 10730. 内なる意味で、天界との主の人間性の結合を、また教会との、全般的に善と真理の結合を、このように天界の結婚を〔意味した〕、8495, 10356, 10730 番。


Inde quod quies die Sabbathi significaverit statum illius unionis, quia tunc Domino quies; ここから、安息日の休息はその結合の状態を意味したこと、その時、主に休息が〔あった〕ので。


et quoque per id pax et salus in caelis et terris; そしてまた、それによって平和と救いが天界の中に、地の中に。


ac in sensu respectivo conjunctionem hominis cum Domino, quia tunc illi pax et salus, n. 8494, 8510, 10360, 10367, 10370, 10374, 10668, 10730. そして、相対的な意味で、主との人間と結合が〔意味される〕、その時、彼に平和と救い〔がある〕ので、8494, 8510,10360, 10367, 10370, 10374, 10668, 10730番。


Quod sex dies qui praecedunt Sabbathum significaverint labores et pugnas ante unionem et conjunctionem, n. 8510, 8888, 9431, 10360, 10667. 六日()は、それは安息日に先行する、労働(労苦)と闘争を意味した、合一(結合)と結合の前の。8510, 8888, 9431, 10360, 10667番。


Sunt bini status homini qui regeneratur; 人間に二つの状態がある、その者は再生させられる(接続)


primus dum in veris est et per vera ducitur ad bonum et in bonum, alter cum in bono est: 第一のものは、真理の中にいる時である、また真理によって善へ、また善の中へと導かれている〔時である〕、二のものは善の中にいるときである。


cum homo in primo statu est, tunc in pugnis seu tentationibus est; 人間が最初の状態の中にいるとき、その時、闘争または試練の中にいる。


cum autem in altero statu est, tunc in tranquillo pacis est. けれども、第二の状態にいるとき、その時、平和の静けさの中にいる。


Prior status est qui significatur per “sex dies laboris” qui praecedunt Sabbathum, et posterior status est qui significatur per “quietem die Sabbathi,” n. 9274, 9431, 10360. 前の状態は、それは安息日に先行する「労働の六日()」によって意味される、また、後の状態は、それは「安息日の休息」によって意味される、9274, 9431, 10360 番。


Quod etiam bini status fuerint Domino, primus cum Divinum Verum fuit et ex illo pugnavit contra inferna et subjugavit illa, alter cum Divinum Bonum factus est per unionem cum Ipso Divino in Se: さらにまた、主に二つの状態があった、第一のものは神的な真理にいたとき、それから地獄に対して戦った、またそれを征服した、第二のものは、ご自分の中の神性そのものとの結合によって、〔ご自分を〕神的な善とされたとき〔である〕。


prior status in supremo sensu significabatur per “sex dies laboris,” et posterior per “Sabbathum,” n. 10360. 最高の意味で、前の状態は「六日()の労働」によって、また後の〔状態〕は 「安息日」によって意味される、10360番。


Quia talia per Sabbathum repraesentabantur, ideo illud principale repraesentativum cultus erat, et sanctissimum prae reliquis, n. 10357, 10372. そのようなものが安息日によって表象されたので、ここから、それは礼拝の主要な表象するものであった、また、残りのものと比べて最も神聖なもの〔であった〕、10357, 10372 番。


“Facere opus die Sabbathi,” quod significaverit non duci a Domino, sed a semet, ita disjungi, n. 7893, 8495, 10360, 10362, 10365. 「安息日に働き(わざ)を行なうこと」、それは主により導かれないで、しかし、自分自身から〔導かれる〕、このように分離されることを意味した、7893, 8495, 10360, 10362, 10365番。


英訳書の注に「手稿は7892」とあります。もっともな校訂です。


Quod dies Sabbathi hodie non sit repraesentativus, sed quod sit dies instructionis, n. 10360 fin. 安息日は、今日では、表象するものではなく、しかし、教えの日である、10360番の末尾。


 


 


(3) 訳文(『黙示録講解』965)


 28 さて、続けよう


 


 第三戒、それは安息日を聖なるものとすることである。


 


 十戒の第三と第四の戒めは、行なわれなければならないことを、すなわち、安息日を聖なるものとすべきこと、また両親が敬われなければならないことを含んでいる。残りの戒めは行なってはならないことを含んでいる、すなわち、他の神々を崇拝してはならない、神の御名を冒涜してはならない、盗んではならない、姦淫してはならない、偽りの証言をしてはならない、他の者の財産をしがってはならないことである。それら二つの戒めが行なわれなければならない戒めである理由は、残りの戒めを神聖なものとすることがそれらしだいであるからである。というのは、安息日は主の中の神性そのものと神的人間性の結合を、なおまた、天界と教会とのその方の結合を、またここから再生する人間のもとの善と真理との結合を意味するからである。


 安息日はそれらを意味したので、そこから、「エレミヤ書」(1720-27)、また他のところに明らかなように、イスラエル教会で、すべての礼拝での主要な表象するものであった。すべての礼拝での主要な表象するものであったことは、すべての礼拝での最初のものが主の人間性における神性の承認であるからである。なぜなら、その承認がないなら、人間は自分からでしか、信じることや行なうことができないから。また、自分自身から信じることは虚偽を信じること、自分自身から行なうことは悪を行なうことである。さらにまた、「ヨハネ福音書」で、主ご自身のみことばから明らかである、


 


 主は質問に答えられた、「神の働きを行なうために、私たちは何をするべきですか?」……イエスは言われた、「あなたがたが神が送られたその方を信じること、これが神の働きです」(6:28, 29)


 


 また同書に、


 


 「わたしの中にとどまる者は、わたしもその者の中にとどまり、この者は多くの実を結びます。わたしなしに、あなたがたは何も行なうことができないからです」(15:5)


 


 安息日がその結合を、またその神聖さの承認を表象したことは、『天界の秘義』の中に多く示されている。すなわち、最高の意味で、安息日は主の中の神性そのものと神的人間性の結合を意味し、内なる意味では、天界とのまた教会との主の人間性の結合を、全般的に善と真理の結合を、このように天界の結婚を意味したことである、8495, 10356, 10730 番。ここから、安息日の休息は、その時、主に休息があったので、そしてまた、それによって平和と救いが天界に、地上にあったので、その結合の状態を意味した。そして、相対的な意味で、その時、人間に平和と救いがあるので、主との人間と結合が意味される、8494, 8510,10360, 10367, 10370, 10374, 10668, 10730番。安息日に先行する六日は、合一と結合の前の、労働と闘争を意味した、8510, 8888, 9431, 10360, 10667番。


再生する人間に二つの状態がある。第一のものは、真理の中にいて、真理によって善へ、また善の中へと導かれている時であり、二のものは善の中にいるときである。人間が最初の状態の中にいる時、闘争または試練の中にいる。けれども、第二の状態にいる時、平和の静けさの中にいる。安息日に先行する前の状態は「労働の六日」によって意味され、また、後の状態は「安息日の休息」によって意味される、9274, 9431, 10360 番。主にもまた二つの状態があった。第一のものは神的な真理にいたときであり、その真理から地獄に対して戦い、またそれを征服された。第二のものは、ご自分の中の神性そのものとの結合によって、〔ご自分を〕神的な善とされたときである。最高の意味では、前の状態が「六日の労働」によって、また後の状態が「安息日」によって意味される、

原典講読『宗教と生活』 29

 

DE QUARTO PRAECEPTO DECALOGI,


QUOD HONORANDI SINT PARENTES.


第四の戒めについて、


両親は敬われなければならないこと。


 


(1) 原文「966番」


  29  Hoc praeceptum etiam datum est, quia honor parentum repraesentabat et inde significabat amorem in Dominum et amorem erga ecclesiam; “pater” enim in caelesti sensu, seu Pater caelestis, est Dominus; ac “mater” in caelesti sensu, seu Mater caelestis, est ecclesia; “honor” significat bonum amoris, ac “prolongatio dierum” quae illis, significat felicitatem vitae aeternae; ita intelligitur hoc praeceptum in caelo, ubi non alius pater cognoscitur quam Dominus, nec alia mater quam regnum Domini, quod etiam est ecclesia; Dominus enim ex Se dat vitam, et per ecclesiam dat nutritionem. Quod in caelesti sensu non aliquis pater in mundo intelligendus sit, et ne quidem nominandus, dum homo in idea caelesti est, docet Dominus apud Matthaeum,


 


“Patrem ne nominetis vestrum in terra, unus namque est Pater vester, qui in caelis est” (xxiii. 9).


 


(Quod “Pater” significet Dominum quoad Divinum Bonum, videatur supra, n. 32, 200, 254, 297. Quod “mater” significet regnum Domini, ecclesiam, ac Divinum Verum, in Arcanis Caelestibus, n. 289, 2691, 2717, 3703, 5581, 8897. Quod “prolongatio dierum” significet felicitatem vitae aeternae, n. 8898, ibid.; et quod “honor” significet bonum amoris, n. 8897 ibi, et n. 288, 345, supra.) Ex his nunc patet quod praeceptum tertium et quartum involvant arcana de Domino; nempe agnitionem et confessionem Divini Ipsius, ac cultum Ipsius ex bono amoris.


 


(2) 直訳


Hoc praeceptum etiam datum est, quia honor parentum repraesentabat et inde significabat amorem in Dominum et amorem erga ecclesiam; さらにまたこの戒めが与えられている、両親への敬意は表象したので、またここから意味した、主への愛と隣人に対する愛を。


“pater” enim in caelesti sensu, seu Pater caelestis, est Dominus; というのは、天界の意味で「父」は、すなわち、天界の父は、主であるから。


ac “mater” in caelesti sensu, seu Mater caelestis, est ecclesia; そして天界の意味で「母」は、すなわち、天界の母は、教会である〔から〕。


“honor” significat bonum amoris, ac “prolongatio dierum” quae illis, significat felicitatem vitae aeternae; 「敬意(名誉)」は愛の善を意味する(接続)、そして「日を長くすること」は、それは彼らに〔与えられたものである〕、永遠のいのち(生活)の幸福を意味する(接続)


ita intelligitur hoc praeceptum in caelo, ubi non alius pater cognoscitur quam Dominus, nec alia mater quam regnum Domini, quod etiam est ecclesia; このようにこの戒めは天界の中で理解されている、その場所に主以外に他の父は知られていない、主の王国以外に他の母も〔知られてい〕ない、それはまた教会である☆。


別の訳し方をしてみます、「……そこでは父といえば主でしかなく、母といえば主の御国であって、またそれが教会であることしか知られていない」


Dominus enim ex Se dat vitam, et per ecclesiam dat nutritionem. というのは、主は、ご自分からいのちを与えられるから、また教会によって滋養物(食物)を与えられる。


Quod in caelesti sensu non aliquis pater in mundo intelligendus sit, et ne quidem nominandus, dum homo in idea caelesti est, docet Dominus apud Matthaeum, 天界の意味で、だれも世の中の父が意味されてはならないことを、またまったく呼ばれてはならないこと、人間が天界の観念の中にいる時、主はマタイ〔福音書〕のもとで教えられている、


“Patrem ne nominetis vestrum in terra, unus namque est Pater vester, qui in caelis est” (xxiii. 9). 「〔あなたがたは〕地の中で私たちの父と呼んではならない(未来)、なぜなら、あなたがたの父はひとりであるから、その方は天の中にいる」(23:9)


(Quod “Pater” significet Dominum quoad Divinum Bonum, videatur supra, n. 32, 200, 254, 297. (「父」が神的な善に関する主を意味することは、上の 32, 200, 245, 297 番に見られる。


Quod “mater” significet regnum Domini, ecclesiam, ac Divinum Verum, in Arcanis Caelestibus, n. 289, 2691, 2717, 3703, 5581, 8897. 「母」が主の王国、教会、そして神的な真理を意味することは『天界の秘義』 289, 2691, 2717, 3703, 5581, 8897番。


英訳書の注に、「手稿は5580」とあります。もっともな校訂です。


Quod “prolongatio dierum” significet felicitatem vitae aeternae, n. 8898, ibid.; 「日を長くすること」が永遠のいのち(生活)幸福を意味することは、同じもの☆〔書〕の 8898 番。


ibid.ibiidemの略語。「同じ個所に」の意味です。


et quod “honor” significet bonum amoris, n. 8897 ibi, et n. 288, 345, supra.) また、「敬意(名誉)」が愛の善を意味することは、そこに 8897 番、また上の 288, 345番〔に見られる〕。)


Ex his nunc patet quod praeceptum tertium et quartum involvant arcana de Domino; これらから、そこで(今や)明らかである、第三と第四の戒めは主についての秘義を含むこと。


nempe agnitionem et confessionem Divini Ipsius, ac cultum Ipsius ex bono amoris. すなわち、その方の神性の承認と告白、そして愛の善からのその方を崇拝。


 


 


(3) 訳文(『黙示録講解』966)


 29 両親への敬意は主への愛と隣人に対する愛を表象し、またここから意味したので、この戒めもまた与えられている。というのは、天界の意味で「父」は、すなわち、天界の父は、主であり、そして天界の意味で「母」は、すなわち、天界の母は、教会であるから。「敬意」は愛の善を意味し、そして彼らに与えられた「日を長くすること」は、永遠の生活の幸福を意味する。このように、この戒めは天界の中で理解されていて、そこでは主以外に他の父は知られていない、主の王国以外に他の母も知られていないで、それはまた教会である。というのは、主は、ご自分から、いのちを与えられ、また教会によって滋養物を与えられるから。


人間が天界の観念の中にいる時、天界の意味で、だれも世の中の父が意味されてはならないことを、またまったく呼ばれてはならないことを、主は「マタイ福音書」で教えられている、


 


「あなたがたは地上で〔だれかを〕私たちの父と呼んではならない、なぜなら、あなたがたの父はひとりであり、その方は天の中におられるから」(23:9)


 


 (「父」が神的な善に関する主を意味することは、前の 32, 200, 245, 297 番に見られる。「母」が主の王国、教会、そして神的な真理を意味することは『天界の秘義』 289, 2691, 2717, 3703, 5581, 8897番。「日を長くすること」が永遠の生活の幸福を意味することは、同書の 8898 番。また、「敬意」が愛の善を意味することは、そこの 8897 番、また前の 288, 345番に見られる。)


 そこで、これらから、第三と第四の戒めは主についての秘義を、すなわち、その方の神性の承認と告白、そして愛の善からのその方を崇拝を含むことが明らかである。