原典講読『宗教と生活』 2

 

(1) 原文「講解933番」


  2  In superiore articulo dictum est quod hodie vix sciatur quid charitas, proinde quid bona opera, nisi solum dare pauperibus, opitulari egenis, benefacere viduis et pupillis, et conferre sportas aedificandis templis, hospitaliis et xenodochiis; sed usque non scitur num sint ab homine, et propter mercedem; nam si ab homine, non sunt bona; et si propter mercedem, sunt meritoria; et utraque non aperiunt caelum, et inde nec agnoscuntur pro bonis in caelo: in caelo non alia opera spectantur ut bona quam quae sunt a Domino apud hominem; et usque opera quae fiunt a Domino apud hominem, in externa forma apparent similia illis quae fiunt ab ipso homine; immo etiam ab homine, qui facit illa, non internoscuntur; nam opera quae fiunt a Domino apud hominem, fiunt etiam ab homine sicut ab ipso; et nisi fiant sicut ab ipso, non conjungunt illum Domino, ita non reformant illum; quod homo sicut a se bona facere debeat, videatur supra (n. 616, 864, 911 [c]).


 


(2) 直訳


In superiore articulo dictum est quod hodie vix sciatur quid charitas, proinde quid bona opera, nisi solum dare pauperibus, opitulari egenis, benefacere viduis et pupillis, et conferre sportas aedificandis templis, hospitaliis et xenodochiis;  前の節の中で言われた、今日ではほとんど知られていないこと、仁愛が何か、したがって善い働き()が何か、〔そのことが〕単に貧しい者に与えること、乏しい者を助けること,寡婦と孤児に善を行なうこと、また神殿(教会)、収容所☆1、宿泊所☆2を建築するために寄付を与えることでないなら。


1 特に高齢者のための休息や引退の場所です。


2 特に巡礼や参拝者の旅行者のための宿泊所です。


sed usque non scitur num sint ab homine, et propter mercedem;  しかしそれでも、〔善い業が〕人間からであるか知られていない、また利得(報酬)のために。


nam si ab homine, non sunt bona;  なぜなら、もし人間からなら、〔それらは〕善ではないから。


et si propter mercedem, sunt meritoria;  またもし、利得(報酬)のために〔行なわれる〕なら、〔それらは〕功績を得るためのものである。


et utraque non aperiunt caelum, et inde nec agnoscuntur pro bonis in caelo:  また〔人間と利得の〕両方のものは天界を開かない、またここから天界の中で善として認めらない。


in caelo non alia opera spectantur ut bona quam quae sunt a Domino apud hominem;  天界では、他の働き()は善として見られ(見なされ)ない、それは主から人間のもとに存在する以外の。


et usque opera quae fiunt a Domino apud hominem, in externa forma apparent similia illis quae fiunt ab ipso homine;  またそれでも、働き()は、それは主から人間のもとで行なわれる、外なる形の中でそれら〔働き〕に似たものに見られる、それらは人間自身により行なわれる。


immo etiam ab homine, qui facit illa, non internoscuntur;  それどころか、人間によってもまた、それら〔働き〕を行なう者、見分けられない。


nam opera quae fiunt a Domino apud hominem, fiunt etiam ab homine sicut ab ipso;  なぜなら、働き()は、それは主から人間のもとで行なわれる、人間により自分自身によるかのようにもまた行なわれるから。


et nisi fiant sicut ab ipso, non conjungunt illum Domino, ita non reformant illum; また、自分自身によるかのように行なわれないなら、〔それらの働きは〕彼らを主に結合しない、このように(したがって)彼らを改良しない。


quod homo sicut a se bona facere debeat, videatur supra (n. 616, 864, 911 [c]). 人間が自分自身からかのように善を行なわなくてはならないことは、上に見られる(619, 846, 911)


 


(3) 訳文(『黙示録講解』933)


 2 前の節の中で、仁愛が何か、したがって善い働きが何か、〔そのことが〕単に貧しい者に与え、乏しい者を助け、寡婦や孤児に善を行ないこと,また教会(神殿)、収容所、宿泊所を建築するために寄付することでないなら、今日ではほとんど知られていないことが述べられた。しかしそれでも、〔善い業が〕人間からであるか、また利得のためであるか知られていない。なぜなら、もし人間からなら、善ではないから。また、利得のために〔行なわれる〕なら、〔それらは〕功績を得るためのものである。また〔人間と利得の〕両方のもの天界を開かず、それゆえ天界の中で善として認められない。天界では、主から人間のもとに存在する以外の他の働きは善と見なされない。


またそれでも、主から人間のもとで行なわれる働き()は、外なる形の中で人間自身により行なわれるものに似たものに見られる。それどころか、その働きを行なう者によってもまた見分けられない。


なぜなら、主から人間のもとで行なわれる働きは、人間により自分自身によるかのようにもまた行なわれるから。また、自分自身によるかのように行なわれないなら、〔それら働きは〕彼らを主に結合しない、したがって彼らを改良しない。


人間が自分自身からかのように善を行なわなくてはならないことは、前に見られる(619, 846, 911)

原典講読『宗教と生活』 3

 

DE BINIS REQUISITIS, UT OPERA SINT BONA.


働き()が善であるために、二つの必要なものについて


 


(1) 原文「934番」


  3  De operibus in superiori articulo dictum est quod opera ab homine non sint bona, sed solum quae fiunt a Domino apud hominem. Sed ut opera fiant a Domino et non ab homine, sunt duo necessaria; primum, ut agnoscatur Divinum Domini, et quoque pro Deo caeli et terrae, etiam quoad Humanum, et quod ab Ipso sit omne bonum quod bonum est: alterum, ut homo secundum praecepta decalogi vivat, abstinendo ab illis malis quae ibi praescripta sunt; ut a cultu aliorum deorum, a profanatione nominis Dei, a furtis, ab adulteriis, ab homicidiis, a falsis testimoniis, a concupiscentia possessionum et proprietatum quae sunt aliis. Haec duo requisita sunt, ut opera quae fiunt ab homine sint bona. Causa est, quia omne bonum a solo Domino venit, et quia Dominus non potest intrare apud hominem ac ducere illum quamdiu illa mala ut peccata non remota sunt; sunt enim infernalia, immo sunt infernum apud hominem; et nisi infernum remotum sit, non potest Dominus intrare et aperire caelum. Haec quoque intelliguntur per Domini verba ad divitem,


 


Qui interrogavit Ipsum de vita aeterna, et dixit quod a juventute sua custodiverit praecepta decalogi; quem dicitur Dominus amavisse, et docuisse quod unum ei deesset, ut venderet omnia quae haberet, tollens crucem (Matth. xix. 16-22; Marc. x. 17-22; Luc. xviii, 18-23):


 


per “vendere omnia quae haberet,” significatur quod relinqueret religiosa sua, quae erant traditiones, erat enim Judaeus, et quoque ut relinqueret propria sua, quae sunt se et mundum amare prae Deo, ita semet ducere; et per “sequi Dominum” significatur agnoscere Ipsum solum, et duci ab Illo; quare etiam dixit Dominus, “Quid Me vocas bonum? Nemo est bonus nisi solus Deus;” per “tollere crucem suam,” significatur pugnare contra mala et falsa, quae ex proprio sunt.


 


(2) 直訳


De operibus in superiori articulo dictum est quod opera ab homine non sint bona, sed solum quae fiunt a Domino apud hominem. 働きについて前の節の中で言われた、人間によ〔り行なわれ〕る働きは善ではないこと、しかし〔それ〕だけ〔あること〕、人間のもとで主により行なわれるもの。


Sed ut opera fiant a Domino et non ab homine, sunt duo necessaria; しかし、主により行なわれて、また人間により〔行なわれ〕ない働きであるためには、二つの必要なものがある。


primum, ut agnoscatur Divinum Domini, et quoque pro Deo caeli et terrae, etiam quoad Humanum, et quod ab Ipso sit omne bonum quod bonum est: 最初に(第一に)、主の神性が、そしてまた天地の神として、さらにまた人間性に関して認められること、またその方からすべての善が存在すること、それは善である。


alterum, ut homo secundum praecepta decalogi vivat, abstinendo ab illis malis quae ibi praescripta sunt; 第二に、人間は十戒の戒めにしたがって生きること、それらの悪を断って(慎んで)、それらはそこ〔十戒〕に定められている。


abstineoab, aをともなって「断つ、やめる」の意味があります。


ut a cultu aliorum deorum, a profanatione nominis Dei, a furtis, ab adulteriis, ab homicidiis, a falsis testimoniis, a concupiscentia possessionum et proprietatum quae sunt aliis. 例えば(~のように)、他の神々の礼拝を、神の名前の冒涜を、盗みを、姦淫を、殺人を、偽りの証言を、財産と所有物の欲望を〔断って、慎んで〕それらは他の者のものである。


Haec duo requisita sunt, ut opera quae fiunt ab homine sint bona. これらの二つ☆が必要である、人間により行なわれる働きが善であるために。


少し余計かもしれません。この表題のbinus(二重の)もここのduo(二つの)も同じ「二つの」という意味です(その違いが気になった方はいるでしょうか? 私は気になります、それで余計なことを言います)。意味としてはbinusには「対()になった二つ」の意味が濃厚であり(英語の例としてbicycle「二つの輪」)duoは数として一般的な「二つ」です。では「スヴェーデンボリがなぜ使わけのか」、これは疑問として成立しません。というのはこの表題は原著になく、ラテン語版を出版した編集者(サミュル・ウスター)が見出しとしてつけたものだからです。ついでに述べますが他の標題もみなそうです。本文中のduoとの整合性からはbinisでなくduobusとすればよかったかもしれません。


Causa est, quia omne bonum a solo Domino venit, et quia Dominus non potest intrare apud hominem ac ducere illum quamdiu illa mala ut peccata non remota sunt; 理由がある、すべての善は主だけからやって来るから、また主は,それらの悪が罪として遠ざけられていないかぎり、人間のもとに入ること、そして彼を導くことができないからである。


sunt enim infernalia, immo sunt infernum apud hominem;  というのは、〔それらの悪は〕地獄のものである、それどころか、人間のもとで地獄であるから。


et nisi infernum remotum sit, non potest Dominus intrare et aperire caelum. また、もし地獄が遠ざけられていないなら、主は入ること、また天界を開くことができない。


Haec quoque intelliguntur per Domini verba ad divitem, このことが、富んだ者への主のことばによってもまた意味される、


Qui interrogavit Ipsum de vita aeterna, et dixit quod a juventute sua custodiverit praecepta decalogi;  その者はその方に永遠のいのちについて質問した、また言った、自分の青年期から十戒の戒めを守ってきたこと。


quem dicitur Dominus amavisse, et docuisse quod unum ei deesset, ut venderet omnia quae haberet, tollens crucem (Matth. xix. 16-22; Marc. x. 17-22; Luc. xviii, 18-23) その者に主は言われた、愛したこと、また教えたこと、彼に一つのことが欠けていること、持っているすべてのものを売り、十字架を取る(持ち上げる)ように(マタイ 19:16-22、マルコ 10:17-22 、ルカ 18:18-23)


per “vendere omnia quae haberet,” significatur quod relinqueret religiosa sua, quae erant traditiones, erat enim Judaeus, et quoque ut relinqueret propria sua, quae sunt se et mundum amare prae Deo, ita semet ducere; 「持っているすべてのものを売ること」によって、自分の宗教を残す(捨てる)とが意味される、それは伝統(伝承)のものであった、というのは、ユダヤ人であったから、そしてまた、自分のプロプリウム☆を残す(捨てる)と、それは自分自身と世を神よりも愛すること、そのように自分自身を導くこと〔が意味される〕。


英訳書(チャドウイック訳)の注に「ラテン語の“プロプリウム”は「自己のもの」を意味する。スヴェーデンボリは「自己に属するもの」を含めた特別な意味で用いている」とあります。


参考までに“プロプリウム”についてスヴェーデンボリの言葉を以下に紹介します。


○一般的にプロプリウムについて、これは二面性があり、一つは地獄的、もう一つは天界的である。人間は地獄的なものを地獄から、天界的なものを天界から、すなわち,天界を通して主から受けている(「秘義」3812)


○人間のプロプリウムは自己愛であり、そこからの自己知性へのうぬぼれである(「聖書の教え」60)


○人間のプロプリウムは……悪とそこからの虚偽以外の何ものでもない……意志のプロプリウムが悪であり、そこからの理解力のプロプリウムが虚偽であり……(「講解」585a)


et per “sequi Dominum” significatur agnoscere Ipsum solum, et duci ab Illo; また「主に従うこと」によって、その方だけを認めること、またその方により導かれることが意味される。


quare etiam dixit Dominus, “Quid Me vocas bonum? それゆえ、さらにまた主は言われた、「あなたはわたしを善と呼ぶ、〔それが〕何か☆?」


quisは「何か、だれか」という意味です。ここではその中性形です。ギリシア原典もやはり「何か、だれか」という言葉であり、やはり中性形ですが、「なせ」という意味もあります。


さて、私が思うに、「善」を問題としたので中性形(もしも善人とするなら、男性形とするはずです)であり、「あなたはわたしを善と呼ぶが」その「善」とは何か、というニュアンスがあるのではないでしょうか。または、呼ぶこと全体を指して、そのことは何か、というニュアンスもあるでしょう、その場合、「なぜ、そのように呼ぶのか」という私から見れば一種の意訳も成り立ちます。


Nemo est bonus nisi solus Deus;” 神だけでないなら(を除いて、以外に)、だれも善ではない」。


per “tollere crucem suam,” significatur pugnare contra mala et falsa, quae ex proprio sunt. 「自分の十字架を取る(持ち上げる)こと」によって、悪と虚偽に対して戦うことが意味される、それらはプロプリウムからのものである。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』934)


 3 働きについて前の節の中で、人間による働きは善ではない、しかし、人間のもとで主により行なわれるものだけ〔が働き〕であることが述べられた。


 しかし、主により行なわれて、人間によらない働きであるためには二つの必要なものがある。第一に、主の神性が、そしてまた天地の神として、さらにまた人間性に関して認めること、またその方から善であるすべての善が存在することを認めることである。第二に、人間は十戒の戒めにしたがって、そこ〔十戒〕に定められているそれらの悪を断って生きることである。すなわち、他の神々の礼拝、神の名前の冒涜、盗み、姦淫、殺人、偽りの証言、他の者のものである財産と所有物の欲望を断つことである。


人間により行なわれる働きが善であるために、これらの二つが必要である。その理由は、すべての善は主だけからやって来るから、また主は,それらの悪が罪として遠ざけられていないかぎり、人間のもとに入ること、そして彼を導くことができないからである。というのは、〔それらの悪は〕地獄のものである、それどころか、人間のもとで地獄であるから。また、もし地獄が遠ざけられていないなら、主は入ること、また天界を開くことができない。このことが、富んだ者への主のことばによってもまた意味される、


 


  その者はその方に永遠のいのちについて質問し、また、自分の青年期から十戒の戒めを守ってきた、と言った。その者に主は言われた、愛したこと、また、彼に一つのことが欠けていること、持っているすべてのものを売り、十字架を取るように、と教えたこと(マタイ 19:16-22、マルコ 10:17-22 、ルカ 18:18-23)


 


 「持っているすべてのものを売ること」によって、伝承)のものであった自分の宗教を捨てることが意味される、というのは、ユダヤ人であったから、そしてまた、自分のプロプリウムを捨てることが意味される、それは自分自身と世を神よりも愛すること、そのように自分自身を導くことである。また「主に従うこと」によって、その方だけを認めること、またその方により導かれることが意味される。それゆえ、さらにまた主は言われた、「あなたはわたしを善と呼ぶが、それは何か? 神だけ以外に、だれも善ではない」。


 「自分の十字架を取ること」によって、プロプリウムからのものである悪と虚偽に対して戦うことが意味される。

原典講読『宗教と生活』 4

 

DE MALIS QUAE FUGIENDA SUNT.


避けられるべき悪について


 


(1) 原文「935番」


  4  In praecedente articulo actum est de binis requisitis ut opera sint bona; ut nempe agnoscatur Divinum Domini, ac ut fugiantur mala quae in decalogo ut peccata. Mala quae in decalogo enumerantur, continent in se omnia mala quae usquam dantur; quare etiam vocantur decem praecepta, nam “decem” significant omnia.


Primum praeceptum, “Non alios deos coles,” continet etiam non semet et mundum amare; nam qui semet et mundum super omnia amat, colit alios deos; est enim cuivis deus, quod super omnia amatur. Secundum praeceptum, “Non profanabis nomen Dei,” continet etiam non vilipendere et e corde rejicere Verbum, doctrinam e Verbo, et sic ecclesiam; haec enim sunt nomen Dei. Quintum praeceptum, “Non furaberis,” continet etiam fugere fraudes et illicitas lucrationes, nam hae quoque sunt furta. Sextum praeceptum, “Non adulteraberis,” continet in specie jucundum habere in adulteriis et injucundum in conjugiis, et in specie de talibus, quae sunt conjugii, spurca cogitare, nam haec etiam sunt adulteria. Septimum praeceptum, “Non occides,” continet etiam non odio habere proximum, et vindictas amare, nam odia et vindictae spirant necem. Octavum praeceptum, “Non false testaberis,” continet etiam non mentiri et blasphemare; nam mendacia et blasphemationes sunt etiam falsa testimonia. Nonum praeceptum, “Non concupisces domum proximi,” continet etiam non velle possidere et in se derivare aliorum bona, illis invitis. Decimum praeceptum, “Non concupisces uxorem proximi, servos ejus,” et plura, continet etiam non velle imperare aliis, et sibi illos subjicere; nam per illa quae ibi nominantur intelliguntur propria hominis. Quisque videt quod in octo his praeceptis contineantur mala quae fugienda, et non bona quae facienda.


 


(2) 直訳


In praecedente articulo actum est de binis requisitis ut opera sint bona; 先行する節の中で,働き()が善であるために二つの必要なものについて扱われた。


ut nempe agnoscatur Divinum Domini, ac ut fugiantur mala quae in decalogo ut peccata. すなわち、主の神性が認められる、そして悪が、それらは十戒の中にある、罪として避けられる〔ことである〕。


Mala quae in decalogo enumerantur, continent in se omnia mala quae usquam dantur; 悪は、それらは十戒の中で数え上げられている、それ自体の中にすべての悪を含む、それらはどのような事情のもとでも(いつでも)存在する。


quare etiam vocantur decem praecepta, nam “decem” significant omnia. さらにまた、なぜ(それゆえ)十の戒めと呼ばれるか、なぜなら「十」はすべてを意味するからである。


Primum praeceptum, “Non alios deos coles,” continet etiam non semet et mundum amare; 第一の戒め「あなたは他の神々を崇拝してはならない(未来)」は、自分自身と世を愛さないこともまた含む。


nam qui semet et mundum super omnia amat, colit alios deos; なぜなら、自分自身と世をすべてにまさって愛する者は、他の神々を崇拝するからである。


est enim cuivis deus, quod super omnia amatur. というのは、それぞれの〔者の〕神であるから、すべてにまさって愛されるものは。


Secundum praeceptum, “Non profanabis nomen Dei,” continet etiam non vilipendere et e corde rejicere Verbum, doctrinam e Verbo, et sic ecclesiam; 第二の戒め「あなたは神の名前を汚してはならない」は、みことばをさげすまないこと、また心から拒否しないこともまた含む、みことばからの教えを、このように(したがって)教会を。


haec enim sunt nomen Dei. というのは、これらは神の名前であるから。


Quintum praeceptum, “Non furaberis,” continet etiam fugere fraudes et illicitas lucrationes, nam hae quoque sunt furta. 第五の戒め「あなたは盗んではならない」は、ごまかしと許されないもうけ(利得)を避けることも含む、なぜなら、これらもまた盗みであるから。


Sextum praeceptum, “Non adulteraberis,” continet in specie jucundum habere in adulteriis et injucundum in conjugiis, et in specie de talibus, quae sunt conjugii, spurca cogitare, nam haec etiam sunt adulteria. 第六の戒め「あなたは姦淫してはならない」は、特に姦淫に快さを、また結婚に不快を抱くことを含む、それと特に☆このようなものについて、それらは結婚のものである、汚れたものを考えること〔を含む〕、なぜなら、これらもまた姦淫であるから。


☆ 英訳書(チャドウイック訳)の注に「ウスターの本文〔ここの原文のことです〕には in specie(特に)とある。しかし意味からは in genere(一般に)であり,これは最初の自筆草稿に見出だされ、これが正しい」とあります。〔それで訳文はそうします〕


Septimum praeceptum, “Non occides,” continet etiam non odio habere proximum, et vindictas amare, nam odia et vindictae spirant necem. 第七の戒め「あなたは殺してはならない」は、隣人に憎しみを抱かないこと、また復讐を愛さないこともまた含む、なぜなら、憎しみと復讐は殺人を吹き込む(したい気にさせる)からである。


Octavum praeceptum, “Non false testaberis,” continet etiam non mentiri et blasphemare; 第八の戒め「あなたは偽って証言してはならない」は,偽らないことと冒涜しないこともまた含む。


nam mendacia et blasphemationes sunt etiam falsa testimonia.  なぜなら、うそと冒涜もまた偽りの証言であるから。


Nonum praeceptum, “Non concupisces domum proximi,” continet etiam non velle possidere et in se derivare aliorum bona, illis invitis. 第九の戒め「あなたは隣人の家をほしがってはならない」は、他の者の財産を、彼らに不本意に(=彼らの意に反して)、所有すること、また自分自身に向けることを欲しないことも含む。


Decimum praeceptum, “Non concupisces uxorem proximi, servos ejus,” et plura, continet etiam non velle imperare aliis, et sibi illos subjicere; 第十の戒め「あなたは隣人の妻、その奴隷をほしがってはならない」また多くのものは、他の者を支配すること、自分自身に彼らを服従(隷属)せることと欲しないことも含む。


nam per illa quae ibi nominantur intelliguntur propria hominis. なぜなら、それらによって、それらはそこに名前を挙げられた、人間のプロプリウムが意味(理解)れるから。


Quisque videt quod in octo his praeceptis contineantur mala quae fugienda, et non bona quae facienda. だれでも、八つのこれらの戒めの中に避けるべき悪が含まれていることを見る、行なうべき善ではなくて。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』935)


 4 前節の中で、働きが善であるために二つの必要なものについて扱われた。すなわち、主の神性を認め、そして十戒の中にある悪を罪として避けなければならないことである。十戒の中で数え上げられている悪は、それ自体の中にいつでも存在するようなすべての悪を含む。さらにまた、なぜ十の戒めと呼ばれるのかは、「十」はすべてを意味するからである。


 第一の戒め「あなたは他の神々を崇拝してはならない」は、自分自身と世を愛さないこともまた含む。なぜなら、自分自身と世をすべてにまさって愛する者は、他の神々を崇拝するからである。というのは、すべてにまさって愛されるものは、それぞれの者の神であるから。


 第二の戒め「あなたは神の名前を汚してはならない」は、みことばを、みことばからの教えを、したがって教会をさげすまないこと、また心から拒否しないこともまた含む。というのは、これらが神の名前であるから。


 第五の戒め「あなたは盗んではならない」は、ごまかしと許されないもうけを避けることも含む、なぜなら、これらもまた盗みであるから。


 第六の戒め「あなたは姦淫してはならない」は、特に姦淫に快さを、また結婚に不快を抱くことを、それと一般に結婚に属するようなものについて汚れたものを考える☆ことを含む、なぜなら、これらもまた姦淫であるから。


☆ 「汚れたものを考える」とは「結婚を汚すようなことを考える」という意味です。


 第七の戒め「あなたは殺してはならない」は、隣人に憎しみを抱かないこと、また復讐を愛さないこともまた含む、なぜなら、憎しみと復讐は殺意を吹き込むからである。


 第八の戒め「あなたは偽って証言してはならない」は,偽らないことと冒涜しないこともまた含む。なぜなら、うそと冒涜もまた偽りの証言であるから。


 第九の戒め「あなたは隣人の家をほしがってはならない」は、他の者の財産を、彼らの意に反して所有すること、また自分自身に向けることを欲しないことも含む。


 第十の戒め「あなたは隣人の妻、その奴隷を(またその他のものを)しがってはならない」は、他の者を支配すること、自分自身に彼らを隷属させることと欲しないことも含む。なぜなら、そこに名前を挙げられたそれらのものによって人間のプロプリウムが意味れるから。


だれでも、八つのこれらの戒めの中に、行なうべき善ではなくて、避けるべき悪が含まれていることを見る。


 

原典講読『宗教と生活』 5

 

DE DESISTENTIA A MALIS.


悪をやめることについて


 


(1) 原文「936番」


  5  In praecedente articulo e decalogo recensita sunt mala quae fugienda sunt: sed scio quod plures corde suo cogitent quod nemo possit fugere illa a se, quia homo in peccatis natus est, et inde in nulla potentia a se fugiendi illa: sed sciant quod quisque qui corde cogitat quod Deus sit, quod Dominus sit Deus caeli et terrae, quod Verbum ab Ipso sit et inde sanctum, quod caelum et infernum sint, quodque vita post mortem sit, possit fugere illa; non autem qui illa contemnit, et ex animo rejicit, et prorsus non qui illa negat; quis enim potest cogitare quod aliquid sit peccatum contra Deum, cum non cogitat de Deo? Et quis potest fugere mala sicut peccata, cum nihil cogitat de caelo, de inferno, et de vita post mortem? Talis homo nescit quid peccatum. Homo in medio constitutus est inter caelum et infernum: ex caelo influunt continue bona, ex inferno influunt continue mala; et quia in medio est, in libero est cogitandi bona et cogitandi mala; hoc liberum Dominus nusquam alicui aufert, est enim vitae ejus, et est medium reformationis ejus; quantum itaque homo ex eo libero cogitat velle fugere mala quia peccata sunt, ac supplicat Dominum de ope, tantum Dominus removet illa, ac dat homini sicut a se ab illis desistere, et dein illa fugere. Quisque potest ex libero naturali fugere eadem illa mala propterea quod contra leges humanas sint; hoc facit omnis civis regni qui timet poenas legis civilis, et jacturam vitae, famae, honoris, opum, et inde functionis, lucri et voluptatum, etiam malus; et ejus vita apparet in externa forma prorsus similis vitae ejus qui fugit illa mala propterea quod sint contra leges Divinas, sed prorsus dissimilis est in forma interna: unus agit ex solo libero naturali, quod est ab homine, et alter ex libero spirituali quod est a Domino; uterque agit ex libero. Cum homo potest fugere eadem mala ex libero naturali, cur non poterit fugere illa ex libero spirituali, in quo constanter tenetur a Domino?  modo cogitet quod velit, quia est infernum, est caelum, est vita post mortem, est punitio, et est remuneratio, ac supplicet Dominum de ope. Sciendum est quod unusquisque homo, qui incohat vitam spiritualem quia vult salvari, timeat a peccatis propter poenas inferni; at postea propter ipsum peccatum, quia in se est nefandum; et demum propter verum et bonum, quae amat, ita propter Dominum; nam quantum quis amat verum et bonum, ita Dominum, tantum aversatur oppositum eorum, quod est malum. Ex his patet quod quisquis credit in Dominum fugiat mala ut peccata; et vicissim, quod quisquis fugit mala ut peccata credat: quare fugere mala ut peccata est signum fidei.


 


(2) 直訳


In praecedente articulo e decalogo recensita sunt mala quae fugienda sunt: 先行する節の中で、十戒から、避けるべき悪が列挙された。


sed scio quod plures corde suo cogitent quod nemo possit fugere illa a se, quia homo in peccatis natus est, et inde in nulla potentia a se fugiendi illa: しかし、私は知っている、多くの者が自分の心で考えていることを、だれもそれらを自分自身から避けることができないこと、人間は罪の中に生まれているので、またここから自分自身から何もそれらを避ける力の中に〔生まれてい〕ないこと。


sed sciant quod quisque qui corde cogitat quod Deus sit, quod Dominus sit Deus caeli et terrae, quod Verbum ab Ipso sit et inde sanctum, quod caelum et infernum sint, quodque vita post mortem sit, possit fugere illa; しかし、彼らは知(接続法)、心で考える者はだれでも、神が存在すること、主は天地の神であること、みことばはその方から存在し、そこから(それゆえ)聖なるものであること、天界と地獄が存在すること、死後のいのちもまた存在する、彼らはそれらを避けることができる(直接法)


ここに接続法が使われていますので、話者(著者)「願望」が表現されています。すなわち「彼らに知ってほしい…そうすれば、避けることができる」。


non autem qui illa contemnit, et ex animo rejicit, et prorsus non qui illa negat; けれども、それらを軽蔑する者、またアニムス()から投げ返す(退ける)〔者〕、またそれらを否定する者はまったくできない。


quis enim potest cogitare quod aliquid sit peccatum contra Deum, cum non cogitat de Deo? というのは、だれが考えることができるのか? あるものが神に反する罪であることを、神について考えないとき。


Et quis potest fugere mala sicut peccata, cum nihil cogitat de caelo, de inferno, et de vita post mortem?  また、だれが悪を罪として避けることができるのか? 天界について、地獄について、死後のいのちについて何も考えないとき。


Talis homo nescit quid peccatum. このような人間は何が罪〔である〕か知らない。


Homo in medio constitutus est inter caelum et infernum: 人間は中央に立っている、天界と地獄の間に。


ex caelo influunt continue bona, ex inferno influunt continue mala; 天界から絶えず善が流入し、地獄から絶えず悪が流入する。


et quia in medio est, in libero est cogitandi bona et cogitandi mala; また中央にいるので、善を考え、また悪を考える自由の中にいる。


hoc liberum Dominus nusquam alicui aufert, est enim vitae ejus, et est medium reformationis ejus; この自由を,主は決してだれかからも取り去らない、というのは、彼のいのちであり、彼の改心の手段であるから。


quantum itaque homo ex eo libero cogitat velle fugere mala quia peccata sunt, ac supplicat Dominum de ope, tantum Dominus removet illa, ac dat homini sicut a se ab illis desistere, et dein illa fugere. そこで、どれだけ人間がこの自由から、悪を罪であるからと避けることを欲することを考え、そして主に助けについて祈願する〔かによって〕、それだけ主はそれらを遠ざけ、そして人間に自分自身からかのようにそれらをやめることを、またその後それらを避けることを与える。


Quisque potest ex libero naturali fugere eadem illa mala propterea quod contra leges humanas sint; だれでも自然的な自由からそれらの同じ悪を避けることができる、人間の法律に反しているこのために(この理由で)


hoc facit omnis civis regni qui timet poenas legis civilis, et jacturam vitae, famae, honoris, opum, et inde functionis, lucri et voluptatum, etiam malus;  このことを王国のすべての市民は行なう、また市民の法律の罰を、また生命、名声、名誉、富、またここから職務、利益と快楽を失うことを恐れる者は、またさらに悪い者も〔恐れて、行なう〕。


et ejus vita apparet in externa forma prorsus similis vitae ejus qui fugit illa mala propterea quod sint contra leges Divinas, sed prorsus dissimilis est in forma interna: また彼の生活(いのち)は,外なる形の中で、彼の生活(いのち)まったく似て見られる、神の律法に反しているこのために(この理由で)それらの悪を避ける者、しかし、内なる形の中でまったく異なっている。


unus agit ex solo libero naturali, quod est ab homine, et alter ex libero spirituali quod est a Domino;  一方〔の者〕は単なる自然的な自由から行動する、それは人間からのものである、またもう一方〔の者〕は、主からのものである霊的な自由から。


uterque agit ex libero. 両方〔の者〕とも自由から行動する。


Cum homo potest fugere eadem mala ex libero naturali, cur non poterit fugere illa ex libero spirituali, in quo constanter tenetur a Domino? 人間が自然的な自由から同じ悪を避けることができるとき、なぜ霊的な自由からそれらを避けることができないのか、その〔霊的な自由の〕中に不断に主により保たれる〔のに〕?


modo cogitet quod velit, quia est infernum, est caelum, est vita post mortem, est punitio, et est remuneratio, ac supplicet Dominum de ope. ただ〔避けようと〕意志することを考えればよい(未来)、地獄があり、天界があり、後のいのちがあり、罰があり、また報酬(報復)があるからと、そして主に助けを祈願すればよい(未来)


Sciendum est quod unusquisque homo, qui incohat vitam spiritualem quia vult salvari, timeat a peccatis propter poenas inferni; 知っておくべきである、それぞれの人間は、救われることを欲するので霊的な生活を始める者は、地獄の罰のために罪を恐れること。


at postea propter ipsum peccatum, quia in se est nefandum; しかしその後、罪そのもののために〔恐れる〕、本質的に極悪なものであるので。


et demum propter verum et bonum, quae amat, ita propter Dominum; また最後に、真理と善のために、それらを彼は愛する、そのように主のために〔恐れる〕.


nam quantum quis amat verum et bonum, ita Dominum, tantum aversatur oppositum eorum, quod est malum. なぜなら、どれだけ善と真理を、そのように主を愛する〔かによって〕、それだけそれらに対立するものを退けるから、それは悪である。


Ex his patet quod quisquis credit in Dominum fugiat mala ut peccata; これらから明らかである、だれでも主を信じる者は悪を罪として避けること。


et vicissim, quod quisquis fugit mala ut peccata credat: また逆に、だれでも悪を罪として避ける者は信じていること。


quare fugere mala ut peccata est signum fidei. それゆえ、悪を罪として避けることは信仰のしるしである。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』936)


 5 前節の中で、避けるべき悪が十戒から列挙された。しかし、私は、多くの者が自分の心でだれもそれらを自分自身から避けることができない、人間は罪の中に生まれているので、ここから自分自身から何もそれらを避ける力の中に生まれていない、と考えていることを知っている。しかし、彼らは、神が存在すること、主は天地の神であること、みことばはその方から存在し、それゆえ聖なるものであること、天界と地獄が存在すること、死後のいのちもまた存在することを心で考える者はだれでも、それらを避けることができることを知るとよい。けれども、それらを軽蔑し、アニムス()から退け、またそれらを否定する者はまったくできない。というのは、神について考えないとき、あるものが神に反する罪であることを、だれが考えることができるのか? また、天界について、地獄について、死後のいのちについて何も考えないとき、だれが悪を罪として避けることができるのか? このような人間は何が罪〔である〕か知らない。


 人間は天界と地獄の間の中央に立っている。天界から絶えず善が流入し、地獄から絶えず悪が流入する。また中央にいるので、善を考え、悪を考える自由の中にいる。この自由を,主は決してだれかからも取り去らない、というのは、彼のいのちであり、彼の改心の手段であるから。そこで、人間がこの自由から、悪を罪であるからと避けることを欲することを考え、そして主に助けについて祈願すればするほど、それだけ主はそれらを遠ざけ、そして人間に自分自身からかのようにそれらをやめることを、またその後それらを避けることを与える。


 だれでも自然的な自由から、人間の法律に反しているとの理由で、それらの同じ悪を避けることができる。このことを王国のすべての市民は行ない、また市民の法律の罰を、また生命、名声、名誉、富、またここから職務、利益と快楽を失うことを恐れる者は、またさらに悪い者も行なう。彼の生活は,外なる形の中で、神の律法に反しているとの理由で、それらの悪を避ける者の生活まったく似て見られる、しかし、内なる形の中でまったく異なっている。一方の者は単なる自然的な自由から行動する、それは人間からのものである、またもう一方の者は、主からのものである霊的な自由から行動する。両者とも自由から行動する。人間が自然的な自由から同じ悪を避けることができるとき、霊的な自由の中に主により不断に保たれるのに、なぜ霊的な自由からそれらを避けることができないのか? ただ〔避けようと〕意志することを考え、地獄があり、天界があり、後のいのちがあり、罰があり、また報いがあるからと考えるようにし、そして主に助けを祈願するとよい


 知っておくべきである。救われることを欲するので霊的な生活を始めるそれぞれの人間は、地獄の罰のために罪を恐れ、しかしその後、罪が本質的に極悪なものであるので罪そのもののために恐れ、


最後に、愛する真理と善のために、そのように主のために恐れることである。なぜなら、善と真理を、そのように主を愛せば愛するほどか、それだけそれらに対立するものである悪を退けるから。これらから、だれでも主を信じる者は悪を罪として避けること、また逆に、だれでも悪を罪として避ける者は信じていることが明らかである。それゆえ、悪を罪として避けることは信仰のしるしである。

原典講読『宗教と生活』 6, 7

 

(1) 原文「938番」


  6  Actum est in articulo 936 de desistentia a malis ex libero spirituali, in quo unusquisque homo tenetur a Domino: at quia omnia mala, in quae homo nascitur, trahunt suas radices ex amore imperandi super alios, et ex amore possidendi bona aliorum, et omnia jucunda vitae propriae hominis ex binis illis amoribus scaturiunt, et quia omnia mala ex illis sunt, inde etiam horum amores et jucunda, nempe malorum, sunt vitae propriae hominis. Nunc quia mala sunt vitae hominis inde, sequitur quod homo ab illis ex se nullatenus desistere possit, id enim foret desistere a sua vita ex sua vita; quare provisum est ut ab illis desistere possit a Domino; utque possit, datum ei est liberum cogitandi quod velit, et quoque supplicandi Dominum de ope: quod in libero sit, est quia est in medio inter caelum et infernum, consequenter inter bonum et malum; et qui in medio est, in aequilibrio est, et qui in aequilibrio is potest facili opera et sicut sua sponte se vertere huc illuc, et eo plus, quia Dominus continue resistit malis et repellit ea, ac elevat hominem, et trahit illum ad Se. Sed usque existit pugna, quia mala, quae sunt vitae hominis, a malis, quae ab inferno jugiter exsurgunt, incitantur; et tunc pugnare debet homo contra illa, et quidem sicut a se; si non sicut a se, mala non separantur.


 


(2) 直訳


Actum est in articulo 936 de desistentia a malis ex libero spirituali, in quo unusquisque homo tenetur a Domino: 936☆番の中で霊的な自由から悪をやめることについて扱われた(論じられた)、その中にそれぞれの人間は主により保たれる。


☆ 英訳書の注には「手書き原稿は 937」とあります。


at quia omnia mala, in quae homo nascitur, trahunt suas radices ex amore imperandi super alios, et ex amore possidendi bona aliorum, et omnia jucunda vitae propriae hominis ex binis illis amoribus scaturiunt, et quia omnia mala ex illis sunt, inde etiam horum amores et jucunda, nempe malorum, sunt vitae propriae hominis. しかし、すべての悪は、その中に人間は生まれている、その根は他の者の上に支配する愛から出ている(由来する)、また他の者の財()所有する愛から、また人間のプロプリウムのすべてのいのちの快さがこれらの二つの愛からわき出るので、またすべての悪はそれらから存在するので、ここからこれらの愛と快さもまた、すなわち悪の〔愛と快さもまた〕、人間のプロプリウムのいのちである。


Nunc quia mala sunt vitae hominis inde, sequitur quod homo ab illis ex se nullatenus desistere possit, id enim foret desistere a sua vita ex sua vita; それで、悪は人間のいのちなので、そこから、~ことになる、人間はそれらから自分自身からは決してやめることはできないこと、というのは、それは、自分のいのちから自分のいのちをやめることになるから。


quare provisum est ut ab illis desistere possit a Domino; それゆえ、それらをやめることができるよう主により備えられている。


utque possit, datum ei est liberum cogitandi quod velit, et quoque supplicandi Dominum de ope: また〔その者にこれが〕できるように、彼に欲する〔ままに〕考える自由と、そしてまた主に助けについて祈願する〔自由〕が与えられている。


quod in libero sit, est quia est in medio inter caelum et infernum, consequenter inter bonum et malum; 彼が自由の中にいることは、天界と地獄の間の中央にいるからである、したがって善と悪の間に。


et qui in medio est, in aequilibrio est, et qui in aequilibrio is potest facili opera et sicut sua sponte se vertere huc illuc, et eo plus, quia Dominus continue resistit malis et repellit ea, ac elevat hominem, et trahit illum ad Se. また中央にいる者は、平衡(均衡)中にいる、また平衡(均衡)の中にいる者、彼は容易な働きを、また自発的に自分からかのように、ここへあそこへと向きを変えることができる、またそのことをもっと〔できる〕、主が絶えず悪に抵抗し、それを追い払い、そして人間を引き上げ、また彼らをご自分へ引き寄せる(導く)からである。


Sed usque existit pugna, quia mala, quae sunt vitae hominis, a malis, quae ab inferno jugiter exsurgunt, incitantur; しかし、それでも闘争(戦い)ある、悪が、それは人間のいのちである、悪により、それは地獄から常に起こる、刺激される(呼び起こされる)らである。


et tunc pugnare debet homo contra illa, et quidem sicut a se; またその時、人間はそれらに対して戦わなければならない、そのうえ自分自身からのように。


si non sicut a se, mala non separantur. もし、自分自身からのように〔戦うの〕でないなら、悪は切り離されない。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』938)


 6 936番の中で、それぞれの人間が主により霊的な自由の中に保たれ、その霊的な自由から悪をやめることについて扱われた。しかし、人間はすべての悪の中に生まれ、その根は他の者の上に支配する愛から、また他の者の財()所有する愛から出ており、また人間のプロプリウムのすべてのいのちの快さがこれらの二つの愛からわき出るので、またすべての悪はそれらから存在するので、ここからこれらの愛と快さもまた、すなわち悪の愛と快さもまた人間のプロプリウムのいのちである。それで、悪は人間のいのちなので、そこから、人間はそれらから自分自身からは決してやめることはできないことがいえる。というのは、それは、自分のいのちから自分のいのちをやめることになるから。それゆえ、それらをやめることができるよう主により備えられている。また〔その者にこれが〕できるように、彼に欲する〔ままに〕考える自由と、そしてまた主に助けについて祈願する〔自由〕が与えられている。彼が自由の中にいるのは、天界と地獄の間の中央に、したがって善と悪の間にいるからである。また中央にいる者は均衡の中にいる、また均衡の中にいる者は容易に、また自発的に自分からかのように働き、ここへあそこへと向きを変えることができ、またそのことをもっとできる、主が絶えず悪に抵抗し、それを追い払い、そして人間を引き上げ、また彼らをご自分へ引き寄せるからである。しかし、それでも闘争ある、人間のいのちである悪が、地獄から常に起こる悪により刺激されるらである。またその時、人間はそれらに対して、そのうえ自分自身からのように戦わなければならない。 もし、自分自身からのように〔戦うの〕でないなら、悪は切り離されない。


 


(1) 原文「939番」


  7  Notum est quod purificandum sit interius hominis, antequam bonum, quod facit, sit bonum; dicit enim Dominus,


 


“Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (Matth. xxiii. 26).


 


Interius hominis non aliter purificatur quam ut desistat a malis secundum praecepta decalogi; illa mala, quamdiu non destiterit ab illis, ac fugiat et aversetur illa sicut peccata, faciunt interius ejus, et sunt sicut velum aut tegmen interpositum; ac apparet in caelo sicut eclipsis, qua obscuratur sol, ac intercipitur lux; et quoque est sicut fons bituminis aut nigrae aquae, ex quo non nisi quam impurum emanat; quod ex eo emanat, et coram mundo apparet bonum, usque non est bonum, quia conspurcatum est malis ab interiori, est enim bonum Pharisaicum et hypocriticum; hoc bonum est bonum ab homine, et quoque est bonum meritorium: aliter quando remota sunt mala per vitam secundum praecepta decalogi. Nunc quia prius removenda sunt mala, antequam bona fiunt bona, ideo primum Verbi fuerunt decem praecepta, promulgata enim sunt e Monte Sinai antequam scriptum est Verbum a Mose et Prophetis; et in illis non continentur bona quae facienda, sed mala quae fugienda: ideo etiam illa praecepta primum in ecclesiis docentur, docentur enim pueris et puellis, ut nempe homo ab illis vitam suam Christianam incohet; et nequaquam ut illorum obliviscatur, dum adolescit, ut tamen fit. Similia intelliguntur per haec apud Esaiam,


 


“Quid Mihi multitudo sacrificiorum?” ….Mincham vestram, suffitum vestrum, ….novilunia vestra, et festa stata vestra, odit anima mea: ….etiam si multiplicaveritis orationem, non Ego audiens. ….Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere: ….tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt” (i. 11-19):


 


per “sacrificia,” “mincham,” “suffitum,” “novilunia” et “festa,” tum per “orationem,” intelliguntur omnia cultus; quod illa prorsus mala sint, immo abominabilia, nisi interius purificatum sit a malis, intelligitur per “Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum, et cessate malum facere:” quod postea bona sint omnia, intelligitur per sequentia ibi.


 


(2) 直訳


Notum est quod purificandum sit interius hominis, antequam bonum, quod facit, sit bonum; 人間の内部(内なるもの)清められるべきであることが知られるべきである、〔彼が〕行なう善が、善である前に。


dicit enim Dominus, というのは、主が言われるから、


“Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (Matth. xxiii. 26). 「盲目のパリサイ人よ。前に杯と皿の内部を清めよ。外部もまた清潔になるように」(マタイ23:26)


Interius hominis non aliter purificatur quam ut desistat a malis secundum praecepta decalogi; 人間の内(内なるもの)は、十戒の戒めにしたがって悪をやめること以外に異なって清められない。


illa mala, quamdiu non destiterit ab illis, ac fugiat et aversetur illa sicut peccata, faciunt interius ejus, et sunt sicut velum aut tegmen interpositum; それらの悪は、彼がそれらをやめ、そしてそれらを罪として避け、退けないかぎり、彼の内部をつくり、また間に置かれた幕またはおおいのようである。


ac apparet in caelo sicut eclipsis, qua obscuratur sol, ac intercipitur lux; そして、天界の中で食(日蝕)のように見られる、それによって太陽は暗くされ、そして光はさえぎられる。


et quoque est sicut fons bituminis aut nigrae aquae, ex quo non nisi quam impurum emanat; そしてまた瀝青または黒い水の泉のようである、それから不潔なもの以外でないなら流れ出ない。


quod ex eo emanat, et coram mundo apparet bonum, usque non est bonum, quia conspurcatum est malis ab interiori, est enim bonum Pharisaicum et hypocriticum; そこから流れ出て、また世の前で善〔として〕見られるものは、それでも善ではない、内部(内なるもの)から悪に汚されているからである、というのは、パリサイ人の、また偽善者の善であるから。


hoc bonum est bonum ab homine, et quoque est bonum meritorium: この善は人間からの善である、そしてまた功績を求める善である。


aliter quando remota sunt mala per vitam secundum praecepta decalogi. 十戒の戒めにしたがった生活によって、悪が遠ざけられている時は異なる。


Nunc quia prius removenda sunt mala, antequam bona fiunt bona, ideo primum Verbi fuerunt decem praecepta, promulgata enim sunt e Monte Sinai antequam scriptum est Verbum a Mose et Prophetis; それで、前に悪が遠ざけられなくてはならないので、善が善となる前に、それゆえ、みことばの最初のものは十の戒めであった、というのは、シナイ山から布告されたから、モーセと預言者によって、みことばが書かれる前に。


et in illis non continentur bona quae facienda, sed mala quae fugienda: また、それらの中に、行なうべき善ではなく、しかし、避けるべき悪が含まれている。


ideo etiam illa praecepta primum in ecclesiis docentur, docentur enim pueris et puellis, ut nempe homo ab illis vitam suam Christianam incohet; それゆえ、さらにまた、それらの戒めは最初に教会の中で教えられる、というのは、少年と少女たちに教えられるから、すなわち、人間がそれらによりキリスト教徒〔として〕の自分の生活を始めるために。


et nequaquam ut illorum obliviscatur, dum adolescit, ut tamen fit. また、決してそれらを忘れないために、彼が成長する時、それでも起こるように。☆


「起こるように」とは、その前の「最初に教えられたこと」すなわち「キリスト教徒としての生活を始めること」です。


Similia intelliguntur per haec apud Esaiam, 同様のことが「イザヤ書」のもとのこれら〔のことば〕によって意味される、


“Quid Mihi multitudo sacrificiorum?” 「いけにえの多くのものは、わたしにとって何か?」


 ….Mincham vestram, suffitum vestrum, …. “novilunia vestra, et festa stata vestra, odit anima mea: ……あなたがたの穀物のささげ物(ミンハー)、あなたがたの香をたくこと……「あなたがたの新月の祭りと,あなたがたの定まった祝祭を、わたしのたましいは憎む。


….etiam si multiplicaveritis orationem, non Ego audiens. ……さらにまた、もしあなたがたが祈りを増しても、わたしは聞かない。


….Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere: ……あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、わたしの目の前からあなたがたの行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ。


….tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt” (i. 11-19): ……その時,もしあなたがたの罪は深紅色のようであっても、雪のように白くなる、もし紫色のように赤くあっても、羊毛のようになる」(1:11-19)


per “sacrificia,” “mincham,” “suffitum,” “novilunia” et “festa,” tum per “orationem,” intelliguntur omnia cultus; 「いけにえ」、「穀物のささげ物」、「香をたくこと」、「新月の祭り」と「祝祭」によって、なおまた「祈り」によって、礼拝のすべてのものが意味される。


quod illa prorsus mala sint, immo abominabilia, nisi interius purificatum sit a malis, intelligitur per “Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum, et cessate malum facere:” それらはまったくの悪であり、それどころか忌まわしい〔ものである〕こと、もし内部(内なるもの)が悪から清められていないなら、〔このことが〕「あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ」によって意味される。


quod postea bona sint omnia, intelligitur per sequentia ibi. その後すべてのものが善であることは、そこに続くものによって意味される。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』939)


 7 人間の行なう善が善である前に、彼の内なるものが清められるべきである、と知られるべきである。というのは、主が言われるから、


 


 「盲目のパリサイ人よ。前に杯と皿の内部を清めよ。外部もまた清潔になるように」(マタイ23:26)


 


 人間の内なるものは、十戒の戒めにしたがって悪をやめることでしか清められない。それらの悪は、彼がそれらをやめ、そしてそれらを罪として避け、退けないかぎり、彼の内部をつくり、間に置かれた幕またはおおいのようである。そして、天界の中で食(日蝕)のように見られる、それによって太陽は暗くされ、そして光はさえぎられる。そしてまた、瀝青または黒い水の泉のようであり、それからは不潔なものしか流れ出ない。そこから流れ出て、また世の前で善〔として〕見られるものは、それでも、内部(内なるもの)から悪に汚されているので善ではない、というのは、パリサイ人の善、偽善者の善であるから。この善は人間からの善であり、そしてまた功績を求める善である。十戒の戒めにしたがった生活によって、悪が遠ざけられている時は異なる。


それで、善が善となる前に、最初に悪が遠ざけられなくてはならないので、それゆえ、みことばの最初のものは十の戒めであった、というのは、モーセと預言者によって、みことばが書かれる前にシナイ山から布告されたから。また、それらの中に、行なうべき善ではなく、しかし、避けるべき悪が含まれている。それゆえ、さらにまた、それらの戒めは最初に教会の中で教えられる、というのは、少年と少女たちに、すなわち、人間がそれらによりキリスト教徒〔として〕の自分の生活を始めるために、また、彼が成長する時、決してそれらを忘れないために、それでも〔そのことが〕起こるように、と教えられるから。


 同様のことが「イザヤ書」の次〔のことば〕によって意味される、


 


 「いけにえの多くのものは、わたしにとって何か?」……あなたがたの穀物のささげ物、あなたがたの香をたくこと……「あなたがたの新月の祭りと,あなたがたの定まった祝祭を、わたしのたましいは憎む。……さらにまた、もしあなたがたが祈りを増しても、わたしは聞かない。


 ……あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、わたしの目の前からあなたがたの行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ。……その時,もしあなたがたの罪は深紅色のようであっても、雪のように白くなる、もし紫色のように赤くあっても、羊毛のようになる」(1:11-19)


 


 「いけにえ」、「穀物のささげ物」、「香をたくこと」、「新月の祭り」と「祝祭」によって、なおまた「祈り」によって、礼拝のすべてのものが意味される。もし内なるものが悪から清められていないなら、それらはまったくの悪であり、それどころか忌まわしいものであることが、「あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ」によって意味される。その後すべてのものが善であることは、そこに続くものによって意味される。