原典講読『宗教と生活』 21, 22

 

(1) 原文「955番」


 21 Homo cum fugit et aversatur mala quia peccata sunt, ex luce caeli non modo videt quod Deus sit, et quod Deus unus sit, sed etiam quod Deus Homo sit; vult enim videre suum Deum, et aliter Ipsum non potest videre nisi sicut Hominem. Ita viderunt Deum antiqui ante Abrahamum, ac post illum; ita vident Deum ex interiore perceptione gentes in terris extra ecclesiam, imprimis illi qui interius sapiunt tametsi non ex scientiis; ita vident Deum omnes infantes, pueri, ac probi simplices; ac ita vident Deum incolae omnium tellurum, dicunt enim quod invisibile, quia non cadit in ideam, non cadat in fidem: causa est, quia homo qui fugit et aversatur mala ut peccata, cogitat e caelo, ac universum caelum, et unusquisque ibi, non in alia idea est de Deo quam ut de Homine; nec in alia potest esse, quia universum caelum est in maxima effigie Homo, ac Divinum procedens a Domino facit caelum; quare cogitare aliter de Deo quam secundum Divinam illam formam, quae est Humana, angelis impossibile est, cogitationes enim angelicae pervadunt caelum. (Quod universum Caelum in Complexu referat unum Hominem, videatur in opere De Caelo et Inferno, n. 51-86; et quod Angeli cogitent secundum formam caeli, n. 200-212 ibi.)


Haec idea Dei influit e caelo apud omnes in mundo, ac residet in spiritu illorum; sed apparet sicut exstirpata in ecclesia apud illos qui in intelligentia sunt ex proprio; immo ita exstirpata sicut non dabile sit: causa est quia cogitant de Deo ex spatio. Aliter vero iidem cum fiunt spiritus, quod ex multa experientia mihi patuit; in spirituali enim mundo indeterminata idea de Deo est nulla idea de Ipso; quare datur determinata ad aliquem qui vel in alto sedet, vel alibi, ac responsa dat. Ex influxu communi, qui est e mundo spirituali, apud homines receptae sunt ideae de Deo ut Homine varie secundum statum perceptionis; inde est quod Deus Triunus apud nos Personae nominentur; quodque Deus Pater sicut Homo Antiquus dierum in templis sistatur pictus. Ex influxu communi etiam est, quod homines vivi et homines mortui, qui sancti dicuntur, a plebe in gentilismo Christiano adorentur ut dii, et quod sculptilia eorum amentur: similiter ut apud plures gentes alibi; et quoque apud antiquos in Graecia, in Roma, et in Asia, quibus plures dii fuerunt, ac omnes illis visi sunt sicut homines. Haec dicta sunt, ut sciatur quod insitum sit, nempe in spiritu hominis, Deum ut Hominem videre: insitum dicitur quod est ex influxu communi.


 


(2) 直訳


Homo cum fugit et aversatur mala quia peccata sunt, ex luce caeli non modo videt quod Deus sit, et quod Deus unus sit, sed etiam quod Deus Homo sit; 人間は、罪であるので悪を避け、退けるとき、天界の光から、単に神が存在することと神がひとりであることを見るだけでなく、しかし神が人間であることもまた〔見る〕。


vult enim videre suum Deum, et aliter Ipsum non potest videre nisi sicut Hominem. というのは、〔人間は〕自分の神を見ることを欲するから、またその方を異なって見ることができない、人間のようにでないなら。


Ita viderunt Deum antiqui ante Abrahamum, ac post illum; そのように神を見た、アブラハム以前に、また彼以後に、古代人たちは。


ita vident Deum ex interiore perceptione gentes in terris extra ecclesiam, imprimis illi qui interius sapiunt tametsi non ex scientiis; そのように神を見る、内的な知覚から、教会の外の地域での異教徒たちは、特に、彼らは、内的に賢明である者たち、たとえ知識からでなくても。


ita vident Deum omnes infantes, pueri, ac probi simplices; そのように神を見る、すべての幼児、子供、そして正直な者、単純な者は。


ac ita vident Deum incolae omnium tellurum, dicunt enim quod invisibile, quia non cadit in ideam, non cadat in fidem: そしてそのように、すべての惑星☆の住民は神を見る、というのは、彼らは言うから、目に見えないものは、観念の中に落ち込まないので、信仰(信念)の中に落ち込まない。


英訳書には次の注があります。「この地球のように、宇宙間の他の惑星には人類が住んでいる。スヴェーデンボリの『宇宙間の諸地球』を参照」。


causa est, quia homo qui fugit et aversatur mala ut peccata, cogitat e caelo, ac universum caelum, et unusquisque ibi, non in alia idea est de Deo quam ut de Homine; 理由である、人間は、悪を罪として避け、また退ける者、天界から考えるので、そして全天界は、またそこにそれぞれの者は、神について他の観念の中にいない、人間についてのように以外に。


nec in alia potest esse, quia universum caelum est in maxima effigie Homo, ac Divinum procedens a Domino facit caelum; 他の〔観念の〕中にいることもできない、全天界は最大の似姿における人間であるので、そして主から発出する神性が天界をつくる。


quare cogitare aliter de Deo quam secundum Divinam illam formam, quae est Humana, angelis impossibile est, cogitationes enim angelicae pervadunt caelum. それゆえ、神について異なって考えることは、神性のその形にしたがってよりも、それは人間〔の形〕であって、天使たちに不可能である、というのは、天使の思考が天界に行き渡っているから。


(Quod universum Caelum in Complexu referat unum Hominem, videatur in opere De Caelo et Inferno, n. 51-86; et quod Angeli cogitent secundum formam caeli, n. 200-212 ibi.) (全天界が統一体として一人の人間を写し出す(表わす)とは、著作『天界と地獄』の51-86 番に見られる。また天使たちが天界の形にしたがって考えることは、そこに200-212 )


Haec idea Dei influit e caelo apud omnes in mundo, ac residet in spiritu illorum; 神のこの観念は、天界から世の中のすべての者のもとへ流入する、そして彼らの霊の中に住む。


sed apparet sicut exstirpata in ecclesia apud illos qui in intelligentia sunt ex proprio; しかし、教会の中で、彼らのもとで消滅したように見える、プロプリウムからの知性の中にいる者たち。


immo ita exstirpata sicut non dabile sit: それどころか、そのように消滅した、存在できないかのように。


causa est quia cogitant de Deo ex spatio. 理由である、神について空間から考えるので。


Aliter vero iidem cum fiunt spiritus, quod ex multa experientia mihi patuit; けれども、同じ者〔人間〕が霊となるとき、異なって〔考える〕、そのことは多くの経験から私に明らかであった。


in spirituali enim mundo indeterminata idea de Deo est nulla idea de Ipso; というのは、霊界の中で、神について不確定な(漠然とした)観念は、その方について無意味な観念であるから。


quare datur determinata ad aliquem qui vel in alto sedet, vel alibi, ac responsa dat. それゆえ、ある者〔神〕に高い所かまたは他の所に座り、そして答えを与える者〔神〕といった限定されたもの〔観念〕が与えられる。


Ex influxu communi, qui est e mundo spirituali, apud homines receptae sunt ideae de Deo ut Homine varie secundum statum perceptionis; 一般的な流入から、それは霊界からである、人間のもとに受け入れられた、人間としての神についての観念が、知覚の状態にしたがってさまざまに。


inde est quod Deus Triunus apud nos Personae nominentur; そこからである、三位一体の神が私たちのもとで〔複数の〕位格☆で呼ばれること。


ここで「位格(ペルソナ)」の複数形が使われており、「神が複数と見なされるようになった」という意味でしょう。『真のキリスト教』15,16番参照。


quodque Deus Pater sicut Homo Antiquus dierum in templis sistatur pictus. そして☆1、父なる神は日の古代人☆2の人間のように神殿の中に描かれて示されること〔が生じた〕。


1 quodque quod+que「そして~ということも」です。


2 「ダニエル書」7:13参照。文語訳聖書には「日の老いたる者」と訳されています。


Ex influxu communi etiam est, quod homines vivi et homines mortui, qui sancti dicuntur, a plebe in gentilismo Christiano adorentur ut dii, et quod sculptilia eorum amentur: さらにまた一般的な流入からである、生きている人間や死んでいる人間が、その者が聖者と呼ばれること、庶民により〔聖徒の崇拝を許す〕異端的キリスト教の中で神々として崇拝される、また彼らの彫像が愛されること〔が生じたのは〕。


☆ 英訳書の中に「スヴェーデンボリは、ローマカトリック教会に支配されている国々を示すために、この表現〔gentilismus Christianus =異端的キリスト教〕をしばしば用いている」とあります。『天界の秘義』3447:1番を参照。


similiter ut apud plures gentes alibi; 同様に,より多くの国民のもとのように、他の所で。


et quoque apud antiquos in Graecia, in Roma, et in Asia, quibus plures dii fuerunt, ac omnes illis visi sunt sicut homines. そしてまた、ギリシアの中の古代人のもとに、ローマの中の、またアジアの中の、彼らのもとに多くの神々が存在した、そして、すべて〔のそれらの神々〕は彼らに人間のように見られた。


Haec dicta sunt, ut sciatur quod insitum sit, nempe in spiritu hominis, Deum ut Hominem videre: これらが言われたのは,植え付けられたことが知られるためである、すなわち、人間の霊の中に、神を人間として見ること。


insitum dicitur quod est ex influxu communi. 植え付けられた(生来の)のと言われる、それは一般的な流入から存在する〔もの〕。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』955)


 21 人間は、罪であるので悪を避け、退けるとき、天界の光から神が存在することと神がひとりであることを見るだけでなく、神が人間であることもまた見る。というのは、〔人間は〕自分の神を見ることを欲し、その方を人間のようにしか見ることができないから。アブラハム以前に、また彼以後に、古代人たちはそのように神を見た。内的な知覚から、教会の外の地域での異教徒たちは、特に、内的に賢明である者たちは、たとえ知識からでなくても、そのように神を見る。すべての幼児、子供、そして正直な者、単純な者は、そのように神を見る。そしてそのように、すべての惑星の住民は神を見る、というのは、彼らは、目に見えないものは観念の中に落ち込まないので、信仰の中に落ち込まない、と言うから。


 その理由は、悪を罪として避け、退ける人間は天界から考え、そして全天界は、またそこのそれぞれの者は、神について人間であるという観念の中にしかいないからである。他の観念の中にいることもできない、全天界は最大の似姿における人間であり、そして主から発出する神性が天界をつくるからである。それゆえ、神について人間の形である神性のその形にしたがわないで考えることは天使たちに不可能である、というのは、天使の思考が天界に行き渡っているから。(全天界が統一体として一人の人間を表わすことは、著作『天界と地獄』の51-86 番に、また天使たちが天界の形にしたがって考えることはそこの200-212 番見られる)


 神のこの観念は、天界から世の中のすべての者のもとへ流入し、そして彼らの霊の中に住む。しかし、教会の中で、プロプリウムからの知性の中にいる者たちのもとで消滅したように見える。それどころか存在できないかのように消滅した。その理由は神について空間から考えるからである。けれども、同じ者が霊となるとき、異なって考え、そのことは多くの経験から私に明らかであった。というのは、霊界の中で、神について漠然とした観念は、その方について無意味な観念であるから。それゆえ、高い所かまたは他の所に座り、そして答えを与える神といった限定された観念が与えられる。


霊界からの一般的な流入から、人間としての神についての観念が、知覚の状態にしたがってさまざまに、人間のもとに受け入れられた。そこから、三位一体の神が私たちのもとで〔複数の〕位格で呼ばれている。そして、父なる神は「日の老いたる者」という人間のように神殿の中で描かれて、示されるようになった。さらにまた一般的な流入から、生きている人間や死んでいる人間が聖者と呼ばれること、庶民により〔聖徒の崇拝を許す〕異端的キリスト教の中で神々として崇拝され、また彼らの彫像が愛されるようになった。同様に,他の所の多くの国民のもとでように。そしてまた、ギリシア、ローマ、またアジアの古代人のもとに多くの神々が存在し、そして、すべての神々は彼らに人間のように見られた。


 これらが言われたのは,植え付けられたことが、すなわち、人間の霊の中で神を人間として見ることが知られるためである。一般的な流入から存在するものは、植え付けられた(生来の)のと言われる。


 


(1) 原文「956番」


 22 Quoniam homo ex communi influxu e caelo in spiritu suo videt quod Deus Homo sit, sequitur quod illi qui ab ecclesia sunt ubi Verbum est, si mala ut peccata fugiunt et aversantur, ex luce caeli, in qua tunc sunt, videant Divinum in Humano Domini, ac Trinum in Ipso, et Ipsum Deum caeli et terrae: sed illi hoc videre non possunt qui ideam Dei ut Hominis per intelligentiam ex proprio apud se destruxerunt; hi nec vident quod Deus unus sit ex Trinitate quam cogitant; ore modo unum dicunt. Illi autem qui non a malis purificati sunt, et ideo nec in luce caeli, in spiritu suo non vident Dominum ut Deum caeli et terrae, sed alium loco Ipsius; quidam aliquem quem Deum Patrem credunt, quidam aliquem quem Deum vocant quia potentia valet; quidam aliquem diabolum, quem timent quia potest malefacere; quidam Naturam, ut in mundo; et quidam nullum Deum. In spiritu suo dicitur, quia tales sunt post mortem dum fiunt spiritus; quare quod in spiritu eorum latuit in mundo, hoc tunc manifestatur. Sed omnes, quotcunque in caelo sunt, unice agnoscunt Dominum; universum enim caelum est ex Divino quod procedit ab Ipso, ac refert Ipsum ut Hominem; quare nemo potest intrare caelum nisi in Domino sit, nam intrat in Ipsum dum in caelum; alii si intrant, fiunt impotes mentis, et retrorsum cadunt.


 


(2) 直訳


Quoniam homo ex communi influxu e caelo in spiritu suo videt quod Deus Homo sit, sequitur quod illi qui ab ecclesia sunt ubi Verbum est, si mala ut peccata fugiunt et aversantur, ex luce caeli, in qua tunc sunt, videant Divinum in Humano Domini, ac Trinum in Ipso, et Ipsum Deum caeli et terrae: 人間は天界からの一般的流入から、自分の霊の中で、神が人間であることを見るので、~ということになる、彼らは、そこにみことばが存在する教会からの者たちは、もし悪を罪として避け、退けるなら、天界の光から、その時、彼らはその〔光の〕中にいる、主の人間性の中に神性を見る、そしてその方の中に三一性(三位一体)を、またその方を天地の神と〔見る〕。


sed illi hoc videre non possunt qui ideam Dei ut Hominis per intelligentiam ex proprio apud se destruxerunt; しかし、彼らはこのことを見ることができない、その者は人間としての神の観念を自分自身のもとのプロプリウムからの理解力によって、滅ぼした者。


hi nec vident quod Deus unus sit ex Trinitate quam cogitant; この者たちは、三一性から神がひとりであることも見ない、それを彼らが考える。


ore modo unum dicunt. 単に口で〔神は〕ひとり〔である〕と言う。


Illi autem qui non a malis purificati sunt, et ideo nec in luce caeli, in spiritu suo non vident Dominum ut Deum caeli et terrae, sed alium loco Ipsius; けれども、悪から清められていない者は、またそれゆえ天界の光の中にもいない〔者は〕、自分の霊の中で、主を天地の神として見ない、しかし、その方の場所に別のものを〔見る〕。


quidam aliquem quem Deum Patrem credunt, quidam aliquem quem Deum vocant quia potentia valet; ある者は何かあるものを父なる神と信じる、ある者は何かあるものを神と呼ぶ、権力が力があるので。


quidam aliquem diabolum, quem timent quia potest malefacere; ある者は何かあるものを悪魔と〔信じ〕、それを恐れる、悪をなすことができるので。


quidam Naturam, ut in mundo; ある者は自然を〔神と信じる〕、世におけるように。


et quidam nullum Deum. また、ある者は決して神を〔信じ〕ない。


In spiritu suo dicitur, quia tales sunt post mortem dum fiunt spiritus; 自分の霊の中でと言われる、このような者であるので、死後、霊になるとき。


quare quod in spiritu eorum latuit in mundo, hoc tunc manifestatur. それゆえ、世の中で彼らの霊の中に隠れているものは、これは〔霊となった〕その時に明らかにされる。


Sed omnes, quotcunque in caelo sunt, unice agnoscunt Dominum; しかし、すべての者は、〔その者たちが〕天界の中にどれほど多くいても、まったく主(だけ)認めている。


universum enim caelum est ex Divino quod procedit ab Ipso, ac refert Ipsum ut Hominem; というのは、全天界はその方から発出する神性から存在するから、そして、人間としてその方を写し出している〔から〕。


quare nemo potest intrare caelum nisi in Domino sit, nam intrat in Ipsum dum in caelum; それゆえ、だれも天界へ入ることができない、主の中にいないなら、なぜなら、その方の中に入るから、天界の中に〔入る〕時。


alii si intrant, fiunt impotes mentis, et retrorsum cadunt. もし他の者たちが入るなら、〔その者たちに〕心の抑制できないが生じる、また後方に倒れる。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』956)


 22 人間は天界からの一般的流入から、自分の霊の中で、神が人間であることを見るので、そこにみことばが存在する教会からの者たちは、もし悪を罪として避け、退けるなら、天界の光から、その時、彼らはその光の中にいて、主の人間性の中に神性を、そしてその方の中に三一性を、またその方を天地の神と見ることがいえる。しかし、人間としての神の観念を自分自身のもとのプロプリウムからの理解力によって滅ぼした者はこのことを見ることができない。この者たちは、彼らが考える三一性から神がひとりであることも見ない。ただ口では〔神は〕ひとり〔である〕と言う。けれども、悪から清められていない者は、またそれゆえ天界の光の中にもいない者は、自分の霊の中で、主を天地の神として見ない、しかし、その方の場所に別のものを見る。ある者は何かあるものを父なる神と信じ、ある者は何かあるものを権力があるので神と呼ぶ。ある者は何かあるものを悪魔と信じ、悪をなすことができるので、それを恐れる。ある者は世におけるように、自然を神と信じる。また、ある者は決して神を信じない。


 自分の霊の中でと言われるのは、死後、霊になるとき、このような者であるからである。それゆえ、世の中で彼らの霊の中に隠れているものは、〔霊となった〕その時に明らかにされる。しかし、すべての者は、〔その者たちが〕天界の中にどれほど多くいても、まったく主(だけ)認めている。というのは、全天界はその方から発出する神性から存在し、そして人間としてその方を写し出しているから。それゆえ、主の中にいないなら、だれも天界へ入ることができない、なぜなら、天界の中に〔入る〕時、その方の中に入るから。もし他の者たちが入るなら、その者は心が抑制できなくなり、後方に倒れる。