DE PRIMO PRAECEPTO
[, “NON ALIOS DEOS TIBI FACIES”].
第一戒について
(「あなたは他の神々をあなたに造ってはならない」)
(1) 原文「950番」
17 “Non alios deos tibi facies,” involvit etiam ne semet et mundum super omnia ament; nam quod supra omnia amatur, hoc deus est. Sunt bini amores sibi prorsus oppositi, amor sui et amor in Deum, tum amor mundi et amor caeli: qui amat semet, is amat suum proprium, ac proprium hominis non est nisi quam malum; inde etiam is amat malum in omni complexu; et qui amat malum, odio habet bonum, et inde etiam Deum. Qui amat semet super omnia, immergit affectiones et cogitationes suas corpori et sic proprio suo, a quo sic non potest a Domino elevari; et qui immersus est corpori et proprio suo, is in ideis corporeis est, et in voluptatibus quae mere corporis sunt, et inde in caligine quoad illa quae supra sunt; at qui elevatur a Domino, is in luce est; et qui non in luce caeli est, sed in caligine, is quia non videt aliquid Dei, negat Deum, et pro Deo agnoscit vel Naturam, vel aliquem hominem, vel aliquod idolum, et quoque affectat ut ipse sicut Deus colatur: inde nunc sequitur, quod qui semet super omnia amat, alios deos colat. Similiter qui mundum, sed in minori gradu; nam mundus non potest tantum amari quantum amatur proprium; quare mundus amatur ex proprio, ac propter proprium, quia ei inservit. Per amorem sui, intelligitur imprimis amor imperandi super alios ex solo jucundo dominii, et propter eminentiam, et non ex jucundo usuum, et propter bonum publicum: et per amorem mundi intelligitur imprimis amor possidendi bona in mundo ex solo jucundo possessionis et propter opulentiam, et non ex jucundo usuum ex illis, et propter bonum inde: uterque ille amor est absque limite; ruit, quantum datur copia, in infinitum.
(2) 直訳
“Non alios deos tibi facies,” involvit etiam ne semet et mundum super omnia ament; 「あなたは他の神々をあなたに造ってはならない」は、さらにまた、すべてにまさって自己と世を愛さないことを含む。
nam quod supra omnia amatur, hoc deus est. なぜなら、すべてにまさって愛されるもの、これは神であるから。
Sunt bini amores sibi prorsus oppositi, amor sui et amor in Deum, tum amor mundi et amor caeli: それ自体にまったく対立した二つの愛がある、自己愛と神への愛、なおまた世俗愛と天界の愛〔である〕。
qui amat semet, is amat suum proprium, ac proprium hominis non est nisi quam malum; 自己を愛する者は、彼は自分のプロプリウム愛する、そして人間のプロプリウムは悪以外の☆ものではない。
☆ ここのnisiに特別な意味はありません、quamに含まれてしまっています。
inde etiam is amat malum in omni complexu; そこからさらにまた、彼は悪をすべての全体として愛する。
et qui amat malum, odio habet bonum, et inde etiam Deum. また悪を愛する者は、善に憎しみを抱く、またここから神にもまた。
Qui amat semet super omnia, immergit affectiones et cogitationes suas corpori et sic proprio suo, a quo sic non potest a Domino elevari; すべてにまさって自分自身を愛する者は、自分の情愛と思考力を身体(物体)に、このように自分のプロプリウムに浸す、それ〔プロプリウム〕から、このように主により上げられることができない。
et qui immersus est corpori et proprio suo, is in ideis corporeis est, et in voluptatibus quae mere corporis sunt, et inde in caligine quoad illa quae supra sunt; また自分の身体とプロプリウムに浸した者は、彼は身体(物体)の観念の中にいる、また快楽の中に、それは単なる身体(物体)のものである、またここからそれらに関して暗黒の中にいる、それらは上方にある。
at qui elevatur a Domino, is in luce est; しかし、主により上げられている者は、彼は光の中にいる。
et qui non in luce caeli est, sed in caligine, is quia non videt aliquid Dei, negat Deum, et pro Deo agnoscit vel Naturam, vel aliquem hominem, vel aliquod idolum, et quoque affectat ut ipse sicut Deus colatur: また天界の光の中にいない者は、しかし暗黒の中に、彼は神の何らかのものを見ないので、神を否定する、また神としてあるいは自然を認める、あるいはある人間を、あるいはある偶像を、そしてまた、自分自身が神のように崇拝されることを求める。
inde nunc sequitur, quod qui semet super omnia amat, alios deos colat. そこでそこから、~ということになる、自分自身をすべてにまさって愛する者は、他の神々を崇拝すること。
Similiter qui mundum, sed in minori gradu; 世を〔愛する者〕も同様である、しかし、より少ない程度にである。
nam mundus non potest tantum amari quantum amatur proprium; なぜなら、世はどれだけ愛されることはできないか〔によって〕、それだけプロプリウムが愛されるから。
quare mundus amatur ex proprio, ac propter proprium, quia ei inservit. それゆえ、世はプロプリウムから愛される、そしてプロプリウムのために〔愛される〕、彼に〔世が〕仕えるから。
Per amorem sui, intelligitur imprimis amor imperandi super alios ex solo jucundo dominii, et propter eminentiam, et non ex jucundo usuum, et propter bonum publicum: 自己愛によって、支配する快さだけから、他の者の上に支配する愛が特に意味される、また卓越(高位)のための、また役立ちの快さからでない、また公けの善のため〔でない〕。
et per amorem mundi intelligitur imprimis amor possidendi bona in mundo ex solo jucundo possessionis et propter opulentiam, et non ex jucundo usuum ex illis, et propter bonum inde: また世俗愛によって、所有の快さだけから、富のための愛が特に意味される、またそれらからの役立ちの快さからでない、またそこからの善のため〔でない〕。
uterque ille amor est absque limite; 二つとも、その愛は限界(限度)なしに存在する。
ruit, quantum datur copia, in infinitum. 突進する、機会が与えられるかぎり、〔その愛は〕無限にまで。
(3) 訳文(『黙示録講解』950番)
17 「あなたは他の神々をあなたに造ってはならない」は、さらにまた、すべてにまさって自己と世を愛さないことを含む。なぜなら、すべてにまさって愛されるものは神であるから。
二つの愛があり、それらは互いにまったく対立している。自己愛と神への愛、なおまた世俗愛と天界の愛である。自己を愛する者は自分のプロプリウム愛し、そして人間のプロプリウムは悪以外のものではない。そこからさらにまた、彼は全体としてすべての悪を愛する。また悪を愛する者は、善に憎しみを、またここから神にもまた憎しみを抱く。すべてにまさって自分自身を愛する者は、自分の情愛と思考力を身体に、このように自分のプロプリウムに浸し、そのプロプリウムから、このように主により上げられることができない。また自分の身体とプロプリウムに浸した者は身体の観念の中に、また単なる身体のものである快楽の中にいる、またここから上方にあるものに関して暗黒の中にいる。しかし、主により上げられている者は光の中にいる。また天界の光の中にいないで暗黒の中にいる者は、神の何らかのものを見ないので、神を否定する、また神としてあるいは自然を、あるいはある人間を、あるいはある偶像を認め、そしてまた、自分自身が神のように崇拝されることを求める。そこでそこから、自分自身をすべてにまさって愛する者は、他の神々を崇拝することがいえる。
世を愛する者も同様であるが、しかし、その程度はより少ない。なぜなら、どれだけ世が愛されることができないかによって、それだけプロプリウムが愛されるから。それゆえ、〔世が〕彼に仕えるので、世はプロプリウムから愛され、そしてプロプリウムのために愛される。自己愛によって、特に、支配する快さだけから、また卓越するためでも、また役立ちの快さからでもなく、また公けの善のためでもなく、他の者の上に支配する愛が意味される。また世俗愛によって、特に、所有の快さだけから、またそれらからの役立ちの快さからでもなく、またそこからの善のためでもなく、富のための愛が意味される。二つとも、その愛には限界がない。機会が与えられるかぎり、〔その愛は〕無限にまで突進する。
(1) 原文「951番」
18 Non creditur in mundo quod amor imperandi ex solo jucundo imperii, et amor possidendi bona ex solo jucundo possessionis et non ex jucundo usuum, recondant in se omnia mala, et quoque contemptum et rejectionem omnium quae caeli et ecclesiae sunt, ex causa quia homo ex amore sui et ex amore mundi excitatur ad faciendum bona ecclesiae, patriae, societati et proximo, ponendo in beneactis honorem, et exspectando praemium; inde est quod amor ille a multis dicatur ignis vitae, et excitamentum ad magna: sed sciendum est quod quantum bini illi amores spectant usus primo loco, ac se secundo, tantum sunt boni; at quantum spectant se primo loco, et usus secundo, tantum sint mali; nam tunc homo propter se, et consequenter ex se, omnia agit, et tunc in singulis quae agit est ipse et ejus proprium, quod in se spectatum non est nisi quam malum: at spectare usus primo loco et se secundo, est bona facere propter ecclesiam, patriam, societatem et proximum; et bona quae homo facit illis propter illos, non sunt ex homine, sed a Domino; discrimen inter illa duo, est sicut inter caelum et infernum. Homo nescit quod tale discrimen sit, quia ex nativitate et inde ex natura in illis est, et quia jucundum illorum jugiter adblanditur et favet:
sed usque sciat quod amor imperandi ex jucundo imperii, et non ex jucundo usuum, sit prorsus diabolicus, ac vocari possit atheus; nam quantum homo in illo amore est, tantum corde non credit Deum dari, et tantum in corde suo ridet ad omnia ecclesiae: immo tantum odio habet, et ex odio persequitur, omnes qui Deum agnoscunt, imprimis qui Dominum: ipsum jucundum vitae illorum est malefacere, et omnis generis facinora et flagitia patrare: verbo, sunt ipsi diaboli. Hoc nescit homo dum in mundum vivit; sed quod ita sit, sciturus est cum in mundum spiritualem, quod fit statim post mortem, venit; infernum ex talibus est plenum, ubi loco quod dominationes fuerint, sunt servitia; apparent etiam ibi, dum spectantur in luce caeli, inversi, sicut capite deorsum et pedibus sursum, quoniam imperia fuerunt illis primo loco ac usus secundo; quod enim primo loco est, hoc caput est; et quod secundo, hoc pedes sunt; et quod caput est, hoc amatur; et quod pedes sunt, hoc proculcatur.
(2) 直訳
Non creditur in mundo quod amor imperandi ex solo jucundo imperii, et amor possidendi bona ex solo jucundo possessionis et non ex jucundo usuum, recondant in se omnia mala, et quoque contemptum et rejectionem omnium quae caeli et ecclesiae sunt, ex causa quia homo ex amore sui et ex amore mundi excitatur ad faciendum bona ecclesiae, patriae, societati et proximo, ponendo in beneactis honorem, et exspectando praemium; 〔次のことは〕世の中で信じられていない、支配の快さだけから支配する愛、また所有の快さだけから財産を所有する愛は、役立ちの快さからでない、それ自体の中に(本質的に)すべての悪を隠している、また天界と教会に属するすべてのものへの軽蔑と拒絶もまた〔隠している〕こと。理由から、人間は自己愛からまた世俗愛から、教会の、祖国の、社会の、また隣人の善を行なうことへと刺激されるからである、善行の中に名誉を置いて(見なして)、また報酬を期待して。
inde est quod amor ille a multis dicatur ignis vitae, et excitamentum ad magna: そこからである、その愛は多くの者から、生命の火、また偉大なことへと奮起させるものと言われること。
sed sciendum est quod quantum bini illi amores spectant usus primo loco, ac se secundo, tantum sunt boni; しかし、知らなくてはならない、どれだけ二つのこの愛を役立ちが第一の位置に〔あるものとして〕、そして自分自身を第二〔の位置〕に見るか〔によって〕、それだけ善であること。
at quantum spectant se primo loco, et usus secundo, tantum sint mali; しかし、どれだけ自分自身を第一の位置に、また役立ちを第二〔の位置〕に〔見るかによって〕、それだけ悪である。
nam tunc homo propter se, et consequenter ex se, omnia agit, et tunc in singulis quae agit est ipse et ejus proprium, quod in se spectatum non est nisi quam malum: なぜなら、その時、人間は自分自身のために、したがって自分自身から、すべてを行なう、またその時、行なう個々のものの中に自分自身と彼のプロプリウムがある、本質的に眺められた〔それらは〕悪以外ではないから。
at spectare usus primo loco et se secundo, est bona facere propter ecclesiam, patriam, societatem et proximum; しかし、役立ちを第一の位置に、また自分自身を第二に見ることは、教会、祖国、社会と隣人のために善を行なうことである。
et bona quae homo facit illis propter illos, non sunt ex homine, sed a Domino; また、財産(善)は、それらを人間はそれらのためにそれらによって行なう、人間からではない、しかし主から〔のものである〕。
discrimen inter illa duo, est sicut inter caelum et infernum. それら二つものの間の相違は、天界と地獄の間〔の相違〕のようである。
Homo nescit quod tale discrimen sit, quia ex nativitate et inde ex natura in illis est, et quia jucundum illorum jugiter adblanditur et favet: 人間はこのような相違があることを知らない、出生から、またそこから自然からそれらの中にいるので、また、それらの快さが常に誘惑する(調子を合わせる)また好感をもつから。
sed usque sciat quod amor imperandi ex jucundo imperii, et non ex jucundo usuum, sit prorsus diabolicus, ac vocari possit atheus; しかし,それでも知ってほしい☆、支配の快さから、また役立ちの快さからでない、支配する愛は、まったく悪魔のものであり、無神論者と言われることができること。
☆ sciatはscio の接続法(三人称現在)であり、「命令・禁止」、「願望」が表わされます。ここでは願望がよいと思います。
nam quantum homo in illo amore est, tantum corde non credit Deum dari, et tantum in corde suo ridet ad omnia ecclesiae: なぜなら、どれだけ人間がその愛の中にいるか〔によって〕、それだけ心で神が存在することを信じない、またそれだけ自分の心の中で教会のすべてものを嘲笑するから。
immo tantum odio habet, et ex odio persequitur, omnes qui Deum agnoscunt, imprimis qui Dominum: それどころか、それだけ憎しみを持つ、また憎しみから攻撃する(迫害する)、神を認めるすべて者を、特に主を〔認める〕者を。
ipsum jucundum vitae illorum est malefacere, et omnis generis facinora et flagitia patrare: 彼らのいのちの快さそのものである、悪いことをすること、またすべての種類の犯罪(不法行為)や邪悪な行為を、罪悪(悪行)と犯罪(破廉恥行為)をなし遂げる(犯す)こと。
verbo, sunt ipsi diaboli. 一言でいえば、悪魔そのものである。
Hoc nescit homo dum in mundum vivit; このことを人間は知らない、世の中で生きる時。
sed quod ita sit, sciturus est cum in mundum spiritualem, quod fit statim post mortem, venit; しかし、そのようであることを、霊界にいるとき知るようになる、そのことは死後直ちに起こる、〔その霊界へ〕やって来る。
infernum ex talibus est plenum, ubi loco quod dominationes fuerint, sunt servitia; 地獄はこのような者で満ちている、その場所では、〔彼らの〕支配は終り☆、隷属(奴隷状態)がある。
☆ fuerintはsum「存在する」の接続法完了。「存在」が完了したことから、(世でのような)彼らの支配は「終った」と訳せます。
apparent etiam ibi, dum spectantur in luce caeli, inversi, sicut capite deorsum et pedibus sursum, quoniam imperia fuerunt illis primo loco ac usus secundo; さらにまたそこに見られる、天界の光の中で〔彼らが〕眺められる時、逆にして、頭を下方に足を上方に〔する〕かのように、支配が彼らにとって第一の位置にあったので、そして役立ちが第二〔の位置にあった〕。
quod enim primo loco est, hoc caput est; というのは、第一の位置にあるもの、これは頭であるから。
et quod secundo, hoc pedes sunt; また第二のもの、これは足である。
et quod caput est, hoc amatur; また頭であるもの、これは愛される。
et quod pedes sunt, hoc proculcatur. また足であるもの、これは踏みつけられる。
(3) 訳文(『黙示録講解』951番)
18 支配の快さだけから支配する愛は、また役立ちの快さからでなく、所有の快さだけから財産を所有する愛は、それ自体の中にすべての悪を隠しており、また天界と教会に属するすべてのものへの軽蔑と拒絶もまた隠していることは、世の中で信じられていない。その理由は、人間は自己愛からまた世俗愛から、善行の中に名誉を置き、また報酬を期待して、教会、祖国、社会、また隣人への善を行なうことへと刺激されるからである。そこから、その愛は多くの者から、生命の火、また偉大なことへと奮起させるものと言われる。しかし、二つのこの愛の役立ちがどれだけ第一の位置にあり、そして自分自身が第二の位置にあると見るかによって、それだけ二つのこの愛が善であり、しかし、どれだけ自分自身を第一の位置に、また役立ちを第二の位置あると見るかによって、それだけ悪であることを知らなくてはならない。なぜなら、その時、人間は自分自身のために、したがって自分自身から、すべてを行ない、またその時、行なう個々のものの中に自分自身とそのプロプリウムがあり、本質的に眺められた〔それらは〕悪以外のものではないから。
しかし、役立ちを第一の位置に、また自分自身を第二に見ることは、教会、祖国、社会と隣人のために善を行なうことである。また、財産は、人間はそれらのためにそれらによって行なうが、人間からではなく、しかし主からのものである。それら二つものの間の相違は、天界と地獄の間のようである。人間はこのような相違があることを知らない、出生から、またそこからの自然からそれらの中にいる、また、それらの快さが常に誘惑し、また好感をもつからである。しかし,それでも、支配の快さから、また役立ちの快さからでない支配する愛は、まったく悪魔のものであり、無神論者と言われることができることを知ってほしい。なぜなら、どれだけ人間がその愛の中にいるかによって、それだけ心で神が存在することを信じない、またそれだけ自分の心の中で教会のすべてものを嘲笑するから。それどころか、神を認めるすべて者を、特に主を認める者を、それだけ憎み、また憎しみから迫害する。悪いことをする、またすべての種類の犯罪や邪悪な行為を、悪行と破廉恥行為を犯すことは彼らのいのちの快さそのものである。一言でいえば、悪魔そのものである。
世の中で生きる時、このことを人間は知らない。しかし、そのようであることを、死後、直ちに起こり、やって来る霊界にいるとき知るようになる。地獄はこのような者で満ちており、その場所では、彼らの支配は終り、奴隷状態がある。さらにまたそこにでは、天界の光の中で〔彼らが〕眺められる時、頭を下方に足を上方にして逆さまになっているのが見られる、支配が彼らにとって第一の位置にあり、そして役立ちが第二の位置にあったからである。というのは、第一の位置にあるものは頭であり、また第二のものは足であるから。また頭であるものは愛され、足であるものは踏みつけられる。