原典講読「神の摂理』 332 (ブログ掲載 2011年6月2日)

 

(1) 原文


332.  (i.) Quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet ab ejus nativitate, ac perstet usque ad finem vitae ejus, et postea in aeternum.Supra ostensum est, quod caelum ex humano genere sit ipse finis creationis universi, et quod finis ille in sua operatione et progressione sit Divina Providentia ad salvandum homines; et quod omnia quae extra hominem sunt, et inserviunt illi pro usu, sunt fines creationis secundarii,quae in summa, se referunt ad omnia quae in tribus regnis, animali vegetabili et minerali, sunt. Cum illa quae ibi sunt, secundum leges ordinis Divini in prima creatione constibilitas constanter procedunt, quomodo tunc non potest finis primarius, qui est salvatio generis humani, secundum sui ordinis leges, quae sunt leges Divinae Providentiae, constanter procedere? [2.] Specta modo arborem fructus; annon illa ab exiguo semine primum nascitur ut tenue germen, et postea successive crescit in caulem, et expandit ramos, et hi operiuntur foliis, et dein extrudit flores, et parit fructus, et in illis ponit nova semina, per quae perpetuitati suae prospicit? Simile fit cum omni virgulto, et cum omni herba agri. Annon in his omnia et singula constanter et mirabiliter secundum leges sui ordinis a fine ad finem procedunt? Quid non similiter finis primarius, qui est caelum ex humano genere? Num aliquid in ejus progressione dari potest, quod non secundum leges Divinae Providentiae constantissime procedat? [3.] Quoniam est correspondentia vitae hominis cum vegetatione arboris, fiat parallelismus seu comparatio: infantia hominis est comparative sicut tenerum germen arboris pullulans e terra ex semine; pueritia et adolescentia hominis est sicut germen illud crescens in caulem et ramusculos: vera naturalia, quibus omnis homo primum imbuitur, sunt sicut folia quibus rami operiuntur (“folia” non aliud in Verbo significant); initiamenta hominis in conjugium boni et veri, seu conjugium spirituale, sunt sicut flores quos arbor illa tempore veris producit; vera spiritualia sunt foliola istorum florum; primitiva conjugii spiritualis, sunt sicut inchoamenta fructus; bona spiritualia quae sunt bona charitatis, sunt sicut fructus; significantur etiam per “fructus” in Verbo; procreationes sapientiae ex amore, sunt sicut semina, per quas procreationes homo fit sicut hortus et paradisus. Homo etiam in Verbo describitur per arborem, ac ejus sapientia ex amore per hortum; per “hortum Edenis” non aliud significatur. [4.] Homo quidem est arbor mala ex semine, sed usque datur insitio seu inoculatio ex ramulis desumptis ex Arbore vitae, per quos succus ex veteri radice exantlatus vertitur in succum facientem fructus bonos. Haec comparatio facta est, ut sciatur, quod cum tam constans progressio Divinae Providentiae est in vegetatione et regeneratione arborum, constans omnino erit in reformatione et regeneratione hominum, qui arboribus multum praestantiores sunt, secundum haec Domini verba:


“Nonne quinque passeres venduntur assariis duobus, unus tamen ex illis non est oblivioni datus coram Deo? jam vero etiam pili capitis vestri omnes numerati sunt, ideo ne timete, multum passeribus praestatis. ….Quis praeterea ex vobis sollicitus potest apponere ad staturam suam cubitum…; si ergo ne minimum potestis, cur de reliquis solliciti estis? Attendite ad lilia quomodo crescent; …quod si gramen in agro quod hodie est, cras autem in clibanum injicitur, Deus ita vestit, quanto magis vos, o parvae fidei homines” (Luc. xii 6, 7, 25-28).


 


(2) 直訳


(i.) Quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet ab ejus nativitate, ac perstet usque ad finem vitae ejus, et postea in aeternum. (i.) 人間の救いのための神的な摂理の働きは、彼の出生から始まり、そしてその生涯の終わりまでも、またその後、永遠に続くこと―


Supra ostensum est, quod caelum ex humano genere sit ipse finis creationis universi, et quod finis ille in sua operatione et progressione sit Divina Providentia ad salvandum homines; 上に示されている、人類からの天界が全世界の創造の目的そのものであること、またその目的はその働きと前進の中に人間の救いへの神的な摂理があること。


et quod omnia quae extra hominem sunt, et inserviunt illi pro usu, sunt fines creationis secundarii,― またすべてのものは、それらは人間の外にある、またそれらは役立ちのために仕える、創造の第二位の(二次の)目的である―


quae in summa, se referunt ad omnia quae in tribus regnis, animali vegetabili et minerali, sunt. それらは、要するに、すべてのものに関係する、それらは三界にある、動物、植物、また鉱物の。


Cum illa quae ibi sunt, secundum leges ordinis Divini in prima creatione constibilitas constanter procedunt, quomodo tunc non potest finis primarius, qui est salvatio generis humani, secundum sui ordinis leges, quae sunt leges Divinae Providentiae, constanter procedere? それらそこにあるものが、神的な秩序の法則にしたがって、創造の最初に確定性(安定性)☆が絶えず進む、そのとき、どのように最初の(第一位の)的にできないか? それは人類の救いである、ご自分の秩序の法則にしたがって、それは神的な摂理の法則である、不変に(絶えず)むことが。


ここのconstibilitasは初版にconstabilitasとあり、これが正しいでしょう。すなわち、これはミスプリです。また、この語は『レキシコン』にありませんが、「確定性・安定性」の意味でよいでしょう。


[2.] Specta modo arborem fructus; [2.] 果樹だけを眺めよ(考慮せよ)


annon illa ab exiguo semine primum nascitur ut tenue germen, et postea successive crescit in caulem, et expandit ramos, et hi operiuntur foliis, et dein extrudit flores, et parit fructus, et in illis ponit nova semina, per quae perpetuitati suae prospicit? それは最初に小さい種から生まれないか? 柔らかい芽として、またその後、引き続いて茎()に生長する、また枝を広げる、またこれらは葉でおおわれる、またその後、花をつき出す、また実を用意する(得る)、またその中に新しい種を置く、それ〔種〕によって自分の永続を備える。


Simile fit cum omni virgulto, et cum omni herba agri. 同様のものがすべての灌木に生じる、またすべての野()草本に。


Annon in his omnia et singula constanter et mirabiliter secundum leges sui ordinis a fine ad finem procedunt? これらすべてと個々のものの中に、絶えず、また不思議に、自分の秩序の法則にしたがって目的から目的まで進まないか?


Quid non similiter finis primarius, qui est caelum ex humano genere? 何が最初の(第一位の)的に同様でないか? それは人類からの天界である。


Num aliquid in ejus progressione dari potest, quod non secundum leges Divinae Providentiae constantissime procedat? 何らかのものがその前進の中に存在することできないか? 神的な摂理の法則にしたがって最も不変に進まないもの。


[3.] Quoniam est correspondentia vitae hominis cum vegetatione arboris, fiat parallelismus seu comparatio: [3.] 人間のいのち(生涯)に木の(植物の)成長と対応があるので、並行(相似性)または比較(類似)が生じる(~になる)


infantia hominis est comparative sicut tenerum germen arboris pullulans e terra ex semine; 人間の幼児期は比較によって、種から、地から芽を出す木の柔らかい芽のようである。


pueritia et adolescentia hominis est sicut germen illud crescens in caulem et ramusculos: 人間の少年期と青年期は茎()小枝の中の生長するその芽のようである。


vera naturalia, quibus omnis homo primum imbuitur, sunt sicut folia quibus rami operiuntur (“folia” non aliud in Verbo significant); 自然的な真理は、それらにすべての人間は最初に教えられる、葉のようである、それらの枝におおわれる(「葉」は、みことばの中で他のものを意味しない)


initiamenta hominis in conjugium boni et veri, seu conjugium spirituale, sunt sicut flores quos arbor illa tempore veris producit; 善と真理の結婚の中に人間の最初の段階は、すなわち、霊的な結婚は、その木の花のようである、それは春の時に生じる。


vera spiritualia sunt foliola istorum florum; 霊的な真理はその花の花弁である。


primitiva conjugii spiritualis, sunt sicut inchoamenta fructus; 霊的な結婚の初期の段階のものは、実の始まりのようである。


bona spiritualia quae sunt bona charitatis, sunt sicut fructus; 霊的な善は、それは仁愛の善である、実に似ている。


significantur etiam per “fructus” in Verbo; さらまた、みことばの中の「実」によって意味される。


procreationes sapientiae ex amore, sunt sicut semina, per quas procreationes homo fit sicut hortus et paradisus. 愛からの知恵の出産(繁殖)は、種のようである、その出産(繁殖)によって人間は庭園と楽園のようになる。


Homo etiam in Verbo describitur per arborem, ac ejus sapientia ex amore per hortum; 人間もまた、みことばの中で木によって述べられている、そして愛からの彼の知恵は庭園によって。


per “hortum Edenis” non aliud significatur. 「エデンの園」によって、他のものは意味されない。


[4.] Homo quidem est arbor mala ex semine, sed usque datur insitio seu inoculatio ex ramulis desumptis ex Arbore vitae, per quos succus ex veteri radice exantlatus vertitur in succum facientem fructus bonos. [4.] 人間は確かに種から悪い木である、しかし、それでも、いのちの木から取られた枝からの接ぎ木にすることまたは接ぎ木(接ぎ穂)が与えられている、それによって古い根から汲み出された汁は善い実を結ぶ汁に変えられる。


Haec comparatio facta est, ut sciatur, quod cum tam constans progressio Divinae Providentiae est in vegetatione et regeneratione arborum, constans omnino erit in reformatione et regeneratione hominum, qui arboribus multum praestantiores sunt, secundum haec Domini verba: この比較がなされた、知られるように、このように神的な摂理の不変の前進があるとき、木の生長と再生産(生殖)があるとき、すべてのものに不変である(未来)、人間の改心と再生の中で、その者は木に〔よりも〕多くさらに優越がある、この主のことばにしたがって、
“Nonne quinque passeres venduntur assariis duobus, unus tamen ex illis non est oblivioni datus coram Deo?
 「五つのスズメが二アサリオンで売られていないか? それでもなお、それらから一つが神の前に忘却を与えられていない☆。


ここはギリシア原文は「忘れられてこなかった」という意味です。もすこし詳しく言えば動詞「忘れる・無視する」の完了受動分詞と動詞「である」です。ここギリシア原文としましょう。


jam vero etiam pili capitis vestri omnes numerati sunt, ideo ne timete, multum passeribus praestatis. けれども、今(すでに)☆、もまた、あなたがたの頭の髪がすべて数えられている、それゆえ、恐れるな、多くのスズメにあなたがたはまさる。


ここのjam「今・すでに」はギリシア原文にありません。


….Quis praeterea ex vobis sollicitus potest apponere ad staturam suam cubitum…; …さらにだれがあなたがたの心配から、自分の身長(背丈)に〔…一☆〕キュービットをそばに置く(あてがう)とができるのか。


…に数「一」が省略されています。キュービットは「腕尺」とも訳される長さの単位、一キュービット約45cm


si ergo ne minimum potestis, cur de reliquis solliciti estis? それゆえに、もしあなたがたが最小のことをできないなら、なぜ、残りのこと(他のこと)についてあなたがたは心配にいるのか?


Attendite ad lilia quomodo crescent: ユリに留意せよ、どのように生長するか。


….quod si gramen in agro quod hodie est, cras autem in clibanum injicitur, Deus ita vestit, quanto magis vos, o parvae fidei homines” (Luc. xii 6, 7, 25-28). …(1)もし、野()中の草が、それは今日ある、けれども明日、かまどの中に投げ込まれる、神はこのように着せるなら、あなたがたをどれほどもっと〔装わないだろうか〕、ああ、信仰の足りない(少ない)人間たち☆2(ルカ12:6, 7, 25-28)


1 ここのquodには意味がありませんね。


2 「人間」の言葉はギリシア原文にありません。なぜ、ここに付加したのでしょうか? 注釈つきで削除すべきでしょう。


 


(3) 訳文


332.  (i.)「人間の救いのための神的な摂理の働きは、彼の出生から始まり、そしてその生涯の終わりまでも、またその後、永遠に続くこと」


人類からの天界が全世界の創造の目的そのものであること、またその目的はその働きと前進の中に人間の救いへの神的な摂理があることが、前に示されている。また人間の外にあるすべてのものは、創造の二次の目的の役立ちのために仕えるものである、要するに、動物、植物、鉱物の三界にあるすべてのものに関係するものである。


 そこに創造の最初にあるものが神的な秩序の法則にしたがって、確定して絶えず進むとき、人類の救いである最初の的が、神的な摂理の法則であるご自分の秩序の法則にしたがって、絶えず進むことがないであろうか。


[2.] 果樹だけを眺めてみよ。


 それは最初に小さい種から、柔らかい芽として生まれ、またその後、引き続いて茎()に生長し、また枝を広げ、これらは葉でおおわれ、またその後、花を出し、実を用意し、その中に新しい種を置き、その種によって自分の永続に備えないか? 同様のものがすべての灌木に、またすべての野草本に生じる。これらすべてと個々のものの中に、絶えず、また不思議に、自分の秩序の法則にしたがって目的から目的まで進まないか? 人類からの天界である最初の的と何が同様でないか? 神的な摂理の法則にしたがって進む何らかのものが必ずやその前進の中に存在するのではないか?


[3.] 人間の生涯に木の生長との対応があるので、並行または比較がある


比較によって、人間の幼児期は、地の種から芽を出す柔らかい木の芽のようである。人間の少年期と青年期は茎()小枝の中で生長するその芽のようである。すべての人間が最初に教えられる自然的な真理は、それらの枝におおわれる葉のようである (みことばの中で「葉」は他のものを意味しない)。善と真理の結婚、すなわち、霊的な結婚の中での人間の最初の段階は、春の時に生じる木の花のようである。霊的な真理はその花の花弁である。霊的な結婚の初期の段階のものは、実の始まりのようである。仁愛の善である霊的な善は、実に似ており、みことばの中の「実」によってもまた意味されている。愛からの知恵の産出は、種のようであり、その産出によって人間は庭園と楽園のようになる。みことばの中でもまた人間は木によって、そして愛からの彼の知恵は庭園によって述べられている。「エデンの園」によって、他のものは意味されない。


[4.] 人間は確かに種から悪い木であるが、しかし、それでも、いのちの木から取られた枝からの接ぎ木または接ぎ穂が与えられ、それによって古い根から汲み出された汁は善い実を結ぶ汁に変えられる。


 この比較は、このように神的な摂理が不変に前進し、木の生長と再生産があるとき、人間の改心と再生がすべてのものの中で不変に進むことが知られるようになされた。次の主のことばにしたがって、人間は木よりもさらにまさっている、


 


 「五つのスズメが二アサリオンで売られていないか? それでもなお、それらから一つが神の前に忘れられてこなかった。けれども、あなたがたの頭の髪もまたすべて数えられている、それゆえ、恐れるな、多くのスズメにあなたがたはまさる。


 …さらにだれがあなたがたの心配から、自分の背丈に一キュービットをあてがうことができるのか。それゆえ、あなたがたが最小のことをできないなら、なぜ、他のことについて、あなたがたは心配するのか? ユリに留意せよ、どのように生長するか。…今日ある野中の草が、明日は、かまどの中に投げ込まれるけれども、神はこのように服を着せるなら、あなたがたにはどれほど着せないか、ああ、信仰の足りない者よ」(ルカ12:6, 7, 25-28)