原典講読「神の摂理』 330([5]~[8])

 

[5.] Tertium: [5.] 第三:


Quod salventur illi soli, qui intra ecclesiam nati sunt, sit haeresis insana. 「教会内に生まれた者だけが救われることは、狂気の異端である」


Sunt illi qui extra ecclesiam nati sunt aeque homines ut illi qui intra illam, ex simili origine caelesti, aeque animae viventes et immortales. 彼らは、教会外に生まれている者、等しく人間である、その内に〔生まれている〕者のように、同様の天界の起源から、等しく生きている、また不死の霊魂である。


Est illis quoque religio, ex qua agnoscunt quod Deus sit, et quod bene vivendum sit, et qui agnoscit Deum et bene vivit, fit spiritualis in suo gradu, et salvatur, ut supra ostensum est. 彼らにもまた宗教がある、それ〔宗教〕から神が存在することを認める、また善く生きるべきであること、また神を認め、善く生きる者は、自分の段階の中で霊的になる、また救われる、上に示されたように。


Dicitur quod non sint baptizati, sed baptizatio non alios salvat, quam qui spiritualiter lavantur, hoc est, regenerantur, baptismus enim est in signum et memoriale ejus. 洗礼を受けていないことが言われる、しかし、洗礼はある者を救わない、霊的に洗われている者以外に、すなわち、再生されている、というのは、洗礼はそのしるしと記念の中に☆あるから。


この前置詞inは「~の中に現存して、働いて(いる)」という意味です。訳出しないでもよいでしょう。


[6.] Quod Dominus illis non notus sit, et absque Domino nulla salus; [6.] 主が彼らに知られていない、また、主なしに何も救いはないこと。


at nulla alicui salus est propterea, quod ei Dominus notus sit, sed quod vivat secundum praecepta Ipsius; しかし、ある者にこのために(理由で)何も救いはない、彼に主がよく知られていること、しかし、その方の戒めにしたがって生きること。


ac notus est cuivis qui agnoscit Deum, nam Dominus est Deus caeli et terrae, ut Ipse docet (Matth. xxviii. 18, et alibi); そして、それぞれの者によく知られている、神を認める者、なぜなら、主は天地の神であるから、その方が教えるように(マタイ28:18また他の個所に)


et praeterea illi qui extra ecclesiam sunt, ideam de Deo ut Homine, plus quam Christiani, habent; また、加えて(さらに)、彼らは、教会の外にいる者、人間としての神についての観念をキリスト教徒以上にもっと、もっている。


et illi, quibus idea de Deo ut Homine est, et bene vivunt, acceptantur a Domino; また彼らは、それらの者に人間としての神についての観念がある、また善く生きる、主により受け入れられる。


agnoscunt etiam Deum unum persona et essentia, secus ac Christiani: さらにまた一つの位格(一人の人格)と本質()神を認める、キリスト教徒とは違って☆。


secus acで「~と区別して、~とは違って」という意味です。


et quoque cogitant de Deo in vita sua; そしてまた、神について自分の生活の中で考える。


mala enim faciunt peccata contra Deum, et qui hoc faciunt, illi cogitant de Deo in vita sua. というのは、悪を神に対する罪とする、またこのことをする者は、彼らは神について自分の生活の中で考えているから。


Praecepta religionis sunt Christianis ex Verbo, sed pauci sunt qui aliqua praecepta vitae inde hauriunt; 宗教の戒めがキリスト教徒にみことばからある、しかし、わずかな者である、その者はそこから何らかの生活の戒めを学ぶ(取り入れる)


[7.] Pontificii non legunt illud; [7.] ローマカトリック教徒はそれを読まない。


et Reformati qui in fide separata a charitate sunt, non attendunt ad illa ibi quae concernunt vitam, sed solum quae fidem; また、改革派教会の者は、仁愛から分離した信仰の中にいる者、そこ〔みことば〕にそれらに留意しない、それらは生活に関係する、しかし、単にそれらは信仰に〔関係する〕。


et usque totum Verbum non est nisi quam Doctrina vitae. またそれでも、みことば全体は、生活の教えで以外でないなら、ない。


Christianismus est modo in Europa, Mahumedismus et Gentilismus est in Asia, Indiis, Africa et America; キリスト教☆はヨーロッパだけにある、イスラム教☆と異教☆はアジア、インド、アフリカとアメリカにある。


ここはそれぞれキリスト教国、イスラム教国、異教国の訳もありえます。このほうがよいかもしれません。


et genus humanum in his partibus orbis decies excedit multitudine id genus humanum quod in parte orbis Christiani est; また世界のこれらの部分の中の人類は十回多くその人類に上回る、キリスト教世界の部分の中にいる。


et in hac sunt pauci, qui religionem in vita ponunt. またこの中にわずかな者がいる、その者は宗教を生活の中に置く。


Quid itaque insanius est credere, quam quod hi solum salventur, et illi condemnentur, et quod caelum sit homini ex nativitate, et non ex vita? そこで、何が気が狂っている(比較級)か? 信じることは、これらの者〔後者〕だけが救われることよりも☆、またそれらの者〔前者〕が断罪される、また天界が人間に生まれからある、また生活からでない。


quamは比較級とともに「~よりも」の意味があります。


Quare dicit Dominus, それゆえ、主は言う、


“Dico.. vobis, quod multi ab oriente et occidente venient et accumbent cum Abrahamo, Isaco et Jacobo in regno caelorum; 「わたしは…あなたがたに言う、多くの者が東と西からやって来る、また天界の王国の中でアブラハム、イサクまたヤコブとともに食卓につく。


filii vero regni ejicientur” (Matth. viii. 11, 12). けれども(しかし)、王国の息子たちは投げ出される」(マタイ8:11, 12)


[8.] Quartum: [8.] 第四:


Quod aliqui ex humano genere ex praedestinato damnati sint, sit haeresis crudelis. 「人類のある者が予定から断罪されることは、残酷な異端である」


Crudele enim est credere, quod Dominus, qui est ipse Amor et ipsa Misericordia, patiatur ut tam ingens multitudo hominum nascatur ad infernum, seu quod tot myriades myriadum nascantur damnati et devoti, hoc est, quod nascantur diaboli et satanae; というのは信じることは残酷であるから、主が、愛そのものと慈悲そのものである者、このように莫大な多くの人間が地獄に生まれるように許すこと、すなわち、このように多くの一万の一万(無数)の者が断罪され、滅ぼされる(食い尽される)〔ために〕生まれている、すなわち、悪魔とサタンに生まれている。


et quod non ex Divina sua Sapientia provideat, ne illi qui bene vivunt et agnoscunt Deum, in ignem et cruciatum aeternum conjiciantur. またご自分の神的な知恵から備えないこと、彼らが、善く生きて、神を認める、永遠の火と責め苦の中に投げ込まれないように。


Est usque Dominus omnium Creator et Salvator, et Ipse solus ducit omnes, ac nullius mortem vult; それでも、主はすべての者の創造者と救い主である、またその方だけがすべての者を導く、そしてだれにも死を欲しない。


quare crudele est credere et cogitare, quod tanta multitudo gentium et populorum sub auspicio et sub intuitu Ipsius ex praedestinato traderetur diabolo in praedam. それゆえ、信じることと考えることは残酷である、その方の指導の下に、また注視の下にそれほどに多くの国民と人民が予定から悪魔にえじき(分捕り品)の中に☆渡されること。


このinは「~の範囲の中に、対象になって」という意味です。


 


(3) 訳文


330.  [5.] 第三:「教会内に生まれた者だけが救われることは、狂気の異端である」


 教会外に生まれている者は、その内に生まれている者と等しく人間であり、同様に天界の起源から等しく生き、また不死の霊魂である。彼らにもまた宗教があり、その宗教から神が存在すること、また善く生きるべきであることを認め、また神を認め、善く生きる者は、前に示されたように、自分の段階の中で霊的になり、救われる。洗礼を受けていない、と言われるが、しかし、洗礼は、霊的に洗われている者、すなわち、再生している者をしか救わない、というのは、洗礼はそのしるしと記念であるから。


[6.] 彼らに主が知られておらず、主なしに何も救いはないこと。


 しかし、主がよく知られているの救われるのではなく、救われるのは、その方の戒めにしたがって生きるからである。そして、神を認めるそれぞれの者によく知られている、なぜなら、主が教えるようにその方は天地の神であるから(マタイ28:18また他の個所に)。また、さらに、教会の外にいる者は、人間としての神についての観念をキリスト教徒以上にもっている。また、人間としての神についての観念がある者は、善く生き、主により受け入れられる。さらにまたキリスト教徒とは違って、一つの位格と本質神を認める。そしてまた、神について自分の生活の中で考える。というのは、悪を神に対する罪とする者は、神について自分の生活の中で考えているから。宗教の戒めがキリスト教徒にみことばからあるが、しかし、そこから何らかの生活の戒めを学ぶ者はわずかである。


[7.] ローマカトリック教徒は、みことばを読まない。また、仁愛から分離した信仰の中にいる改革派教会の者は、生活に関係するものでなく、ただ信仰に関係するみことばだけに留意する。またそれでも、みことば全体は、生活の教えでしかない。


キリスト教国はヨーロッパだけにあり、イスラム教国と異教国はアジア、インド、アフリカとアメリカにある。また世界のこれらの部分の中の人類は、キリスト教世界の部分の中にいる人類に十倍回多く上回る。またこの中で、宗教を生活の中に置く者はわずかである。そこで、後者だけが救われ、前者が断罪され、また人間に天界は生まれからあり、生活からではないと信じることよりも、気が狂っているものに何があるだろうか? それゆえ、主は言われている、「わたしはなたがたに言う。多くの者が東と西からやって来て、天界の王国の中でアブラハム、イサク、ヤコブとともに食卓につく。けれども、王国の息子たちは投げ出される」(マタイ8:11, 12)


[8.] 第四:「人類のある者が予定から断罪されることは、残酷な異端である」


 というのは、愛そのものと慈悲そのものである主が、このように莫大な多くの人間が地獄に生まれるように、すなわち、このように多くの無数の者が断罪され、滅ぼされるために生まれている、すなわち、悪魔とサタンに生まれていることを許されている、またご自分の神的な知恵から、善く生きて、神を認める者が永遠の火と責め苦の中に投げ込まれないように備えられていない、と信じることは残酷であるから。それでも、主はすべての者の創造者と救い主であり、またその方だけがすべての者を導き、そしてだれの死をも望まれない。それゆえ、その方の指導の下に、また注視の下に〔あっても〕、それほどに多くの国民と人民が予定から悪魔にえじきとなって渡される、と信じ、考えることは残酷である。

原典講読「神の摂理』 331 (ブログ掲載 2011年6月1日)

 

QUOD DOMINUS NON POSSIT AGERE


CONTRA LEGES DIVINAE PROVIDENTIAE,


QUIA AGERE CONTRA ILLAS FORET AGERE


CONTRA DIVINUM AMOREM SUUM


ET CONTRA DIVINAM SAPIENTIAM SUAM,


ITA CONTRA SE IPSUM.


主は行なうことができなこと


神的な摂理の法則に反して、


それらに反して行なうことは行なうことになるから


ご自分の神的な愛に反して


また自分の神的な知恵に反して、


このように(したがって)自分自身に反して


 


(1) 原文


331.  In Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia ostensum est, quod Dominus sit Divinus Amor et Divina Sapientia, et quod haec duo sint ipsum Esse et ipsa Vita, ex quibus omne Est et Vivit; tum etiam ostensum est, quod simile procedat ab Ipso, ut et quod Divinum Procedens sit Ipse. Inter illa quae procedunt, est Divina Providentia primarium; haec enim continue est in fine, propter quem creatum est universum: operatio et progressio finis per media est quae vocatur Divina Providentia. [2.] Nunc quia Divinum Procedens est Ipse, ac Divina Providentia est primarium quod procedit, sequitur quod agere contra leges Divinae suae Providentiae sit agere contra Se Ipsum. Potest etiam dici, quod Dominus sit Providentia, sicut dicitur quod Deus sit Ordo; nam Divina Providentia est Divinus Ordo primario circa salvationem hominum, et sicut non datur ordo absque legibus, leges enim faciunt illum, et unaquaevis lex ab ordine trahit ut quoque sit ordo, inde sequitur, quod sicut Deus est Ordo, etiam sit Lex sui ordinis: simile dicendum est de Divina Providentia, quod sicut Dominus est sua Providentia, etiam sit Lex suae Providentiae. Inde patet, quod Dominus non possit agere contra leges Divinae suae Providentiae, quia agere contra illas, foret agere contra Se Ipsum. [3.] Porro, non datur aliqua operatio nisi in subjectum et per media in illud, operatio nisi in subjectum et per media in illud, non datur; subjectum Divinae Providentiae est homo, media sunt Divina Vera per quae illi sapientia, et Divina Bona per quae illi amor, Divina Providentia per illa media operatur finem suum, qui est salvatio hominis, nam qui vult finem etiam vult media, quare cum volens operatur finem, operatur illum per media. Sed haec evidentiora fient, dum perlustrantur in hoc ordine:



(i.) Quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet ab ejus nativitate, ac perstet usque ad finem vitae ejus, et postea in aeternum.


(ii) Quod operatio Divinae Providentiae continue fiat per media ex pura misericordia.


(iii.) Quod momentanea salvatio ex immediata misericordia non dabilis sit.


(iv.) Quod momentanea salvatio ex immediata misericordia sit praester volans in ecclesia.


 


(2) 直訳


In Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia ostensum est, quod Dominus sit Divinus Amor et Divina Sapientia, et quod haec duo sint ipsum Esse et ipsa Vita, ex quibus omne Est et Vivit; 『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』の中に示されている、主は神的な愛と神的な知恵であること、またこれら二つのものはエッセそのものといのちそのものであること、それらからすべてのもの「存在する」また「生きる」。


tum etiam ostensum est, quod simile procedat ab Ipso, ut et quod Divinum Procedens sit Ipse. なおまたさらに示されている、似たものがその方から発出すること、そのようにまた発出する神的なもの(神性)はその方であること。


Inter illa quae procedunt, est Divina Providentia primarium; それら発出するものの間に、神的な摂理の最初の(主要な)のがある。


haec enim continue est in fine, propter quem creatum est universum: というのは、これらは絶えず目的の中にあるから、そのために全世界が創造されている。


operatio et progressio finis per media est quae vocatur Divina Providentia. 手段によって(通して)の目的()の働きと前進が、神的な摂理と呼ばれるものである。


[2.] Nunc quia Divinum Procedens est Ipse, ac Divina Providentia est primarium quod procedit, sequitur quod agere contra leges Divinae suae Providentiae sit agere contra Se Ipsum. [2.] そこで、発出する神的なもの(神性)はその方であるので、そして神的な摂理は発出する最初の(主要な)ものである、~ということになる、ご自分の神的な摂理の法則に反して行なうことはご自分自身に反して行なうことであること。


Potest etiam dici, quod Dominus sit Providentia, sicut dicitur quod Deus sit Ordo; さらにまた言われることができる、主は摂理であること、神が秩序であることが言われるように。


nam Divina Providentia est Divinus Ordo primario circa salvationem hominum, et sicut non datur ordo absque legibus, leges enim faciunt illum, et unaquaevis lex ab ordine trahit ut quoque sit ordo, inde sequitur, quod sicut Deus est Ordo, etiam sit Lex sui ordinis: なぜなら、神的な摂理は人間の救いに関して神的な秩序の最初の(主要な)ものであるから、また法則なしに秩序が存在しないように、というのは法則はそれ〔秩序〕をつくるから、またそれぞれの法則は秩序から秩序であるようにもまた導く、ここから~ということになる、神が秩序であるように、〔主は〕ご自分の秩序の法則である。


simile dicendum est de Divina Providentia, quod sicut Dominus est sua Providentia, etiam sit Lex suae Providentiae. 同様のものが神的な摂理について言われるべきである、主がご自分の摂理であるように、ご自分の法則もまた摂理である。


Inde patet, quod Dominus non possit agere contra leges Divinae suae Providentiae, quia agere contra illas, foret agere contra Se Ipsum. ここから明らかである、主はご自分の神的な摂理の法則に反して行なうことができないこと、それらに反して行なうことは、ご自分自身に反して行なう(行なった)とになるから。


[3.] Porro, non datur aliqua operatio nisi in subjectum et per media in illud, operatio nisi in subjectum et per media in illud, non datur; [3.] さらに、何らかの働(作用)は存在しない、主体(対象)中でないなら、また手段によってその中に〔でないなら〕、主体(対象)中でないなら、また手段によってその中に〔でないなら〕働(作用)存在しない☆。


ここはある意味で難解ではないでしょうか? というのは書いてあることは最もで、わかりやすいのですが、前段部分と、後段部分がaliquaのあるなし、そして文章の語順の違いだけで同一だからです。私には、同語反復・同じことの繰り返しに見えます。


しかし、「同じことを繰り返し述べる」とい表現法もあるかもしれないし(いわゆる、念押し)わざとそすることもあるかもしれません。


ポイントは前段にだけあるaliqua「あるもの」でしょう。私としては後半が一般論なり原則であって、前半は、「そうしたあるもの・何らかのもの」は存在しない、という主張だととらえています。それでその間を「なので」といった言葉でつなげばよいのではないでしょうか。


subjectum Divinae Providentiae est homo, media sunt Divina Vera per quae illi sapientia, et Divina Bona per quae illi amor, Divina Providentia per illa media operatur finem suum, qui est salvatio hominis, nam qui vult finem etiam vult media, quare cum volens operatur finem, operatur illum per media. 神的な摂理の主体(対象)は人間である、手段は神的な真理である、それによって彼に知恵が〔ある〕、また神的な善はそれによって彼に愛が〔ある〕、神的な摂理はその手段によって自分の目的を生み出す(獲得する)、それは人間の救いである。なぜなら、目的を欲する者は手段もまた欲するから、それゆえ、欲するもの(現在分詞)は目的を生み出す(獲得する)とき、それを手段によって生み出す(獲得する)


Sed haec evidentiora fient, dum perlustrantur in hoc ordine: しかし、これらはさらに明白なものになる、この順序の中で調べられる(熟考される)時。
(i.) Quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet ab ejus nativitate, ac perstet usque ad finem vitae ejus, et postea in aeternum.
 (i.) 神的な摂理の働きは人間の救いのために彼の出生から始まること、そして彼の生活(生涯)の終わりまでも続く、またその後、永遠に。


(ii) Quod operatio Divinae Providentiae continue fiat per media ex pura misericordia. (ii.) 神的な摂理の働きは純粋な慈悲からの手段によって絶えず生じること。


(iii.) Quod momentanea salvatio ex immediata misericordia non dabilis sit. (iii.) 直接の慈悲からの瞬間の(瞬間に起こる)救いはありえないこと。


(iv.) Quod momentanea salvatio ex immediata misericordia sit praester volans in ecclesia. (iv.) 直接の慈悲からの瞬間の(瞬間に起こる)救いは教会の中で飛びかける火蛇☆(燃えるヘビ)であること。


飛びかける火蛇」(イザヤ14:29)については、この後340(最後)にでてきます。ここで出版した『信仰について』の53番にもあります。


 


(3) 訳文


331.  『神の愛と知恵(についての天使の知恵)』の中に、主は神的な愛と神的な知恵であること、またこれら二つのものはエッセそのものといのちそのものであり、それらからすべてのもの「存在する」また「生きる」ことが示されている。なおまたさらに、その方から似たものが発出すること、そのようにまた発出する神性はその方であることが示されている。それら発出するものの間に、神的な摂理の最初ののがある。というのは、これらは絶えず目的の中にあり、そのために全世界が創造されているから。手段による目的の働きと前進が神的な摂理と呼ばれるものである。


[2.] そこで、発出する神性はその方であり、そして神的な摂理は発出する最初のものであるので、ご自分の神的な摂理の法則に反して行なうことはご自分自身に反して行なうことであることがいえる。さらにまた神が秩序である、と言われるように、主は摂理である、と言われることができる。なぜなら、神的な摂理は人間の救いに関して神的な秩序の最初のものであるから、また法則なしに秩序が存在しないように、というのは法則はその秩序をつくるから、またそれぞれの法則は秩序から秩序であるようにもまた導き、ここから、神が秩序であるように、〔主は〕ご自分の秩序の法則であることがいえる。同様に、神的な摂理について、主がご自分の摂理であるように、ご自分の法則もまた摂理である、と言われるべきである。


 ここから、主はご自分の神的な摂理の法則に反して行なうことができないことが明らかである、それらに反して行なうことは、ご自分自身に反して行なうとになるからである。


[3.] さらに、働きは主体の中でないなら、また手段によってその中でないなら存在しない〔ので〕、主体の中、また手段によってその中でないなら、何らかの働きは存在しない。神的な摂理の主体は人間であり、手段は神的な真理である、その手段によって彼に知恵があり、また神的な善によって彼に愛がある、神的な摂理はその手段によって自分の目的である人間の救いを生み出す。なぜなら、目的を欲する者は手段もまた欲し、それゆえ、欲するものは目的を生み出すとき、それを手段によって生み出すから。


 しかし、これらは次の順序の中で熟考される時、さらに明白なものになる。


 


 (i.) 人間の救いのための神的な摂理の働きは、彼の出生から始まり、そしてその生涯の終わりまでも、またその後、永遠に続くこと。


 (ii.) 神的な摂理の働きは、純粋な慈悲からの手段によって絶えず生じること。


 (iii.) 直接の慈悲からの瞬間の救いは、ありえないこと。


 (iv.) 直接の慈悲からの瞬間の救いは、教会の中で飛びかける火蛇であること。

原典講読「神の摂理』 332 (ブログ掲載 2011年6月2日)

 

(1) 原文


332.  (i.) Quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet ab ejus nativitate, ac perstet usque ad finem vitae ejus, et postea in aeternum.Supra ostensum est, quod caelum ex humano genere sit ipse finis creationis universi, et quod finis ille in sua operatione et progressione sit Divina Providentia ad salvandum homines; et quod omnia quae extra hominem sunt, et inserviunt illi pro usu, sunt fines creationis secundarii,quae in summa, se referunt ad omnia quae in tribus regnis, animali vegetabili et minerali, sunt. Cum illa quae ibi sunt, secundum leges ordinis Divini in prima creatione constibilitas constanter procedunt, quomodo tunc non potest finis primarius, qui est salvatio generis humani, secundum sui ordinis leges, quae sunt leges Divinae Providentiae, constanter procedere? [2.] Specta modo arborem fructus; annon illa ab exiguo semine primum nascitur ut tenue germen, et postea successive crescit in caulem, et expandit ramos, et hi operiuntur foliis, et dein extrudit flores, et parit fructus, et in illis ponit nova semina, per quae perpetuitati suae prospicit? Simile fit cum omni virgulto, et cum omni herba agri. Annon in his omnia et singula constanter et mirabiliter secundum leges sui ordinis a fine ad finem procedunt? Quid non similiter finis primarius, qui est caelum ex humano genere? Num aliquid in ejus progressione dari potest, quod non secundum leges Divinae Providentiae constantissime procedat? [3.] Quoniam est correspondentia vitae hominis cum vegetatione arboris, fiat parallelismus seu comparatio: infantia hominis est comparative sicut tenerum germen arboris pullulans e terra ex semine; pueritia et adolescentia hominis est sicut germen illud crescens in caulem et ramusculos: vera naturalia, quibus omnis homo primum imbuitur, sunt sicut folia quibus rami operiuntur (“folia” non aliud in Verbo significant); initiamenta hominis in conjugium boni et veri, seu conjugium spirituale, sunt sicut flores quos arbor illa tempore veris producit; vera spiritualia sunt foliola istorum florum; primitiva conjugii spiritualis, sunt sicut inchoamenta fructus; bona spiritualia quae sunt bona charitatis, sunt sicut fructus; significantur etiam per “fructus” in Verbo; procreationes sapientiae ex amore, sunt sicut semina, per quas procreationes homo fit sicut hortus et paradisus. Homo etiam in Verbo describitur per arborem, ac ejus sapientia ex amore per hortum; per “hortum Edenis” non aliud significatur. [4.] Homo quidem est arbor mala ex semine, sed usque datur insitio seu inoculatio ex ramulis desumptis ex Arbore vitae, per quos succus ex veteri radice exantlatus vertitur in succum facientem fructus bonos. Haec comparatio facta est, ut sciatur, quod cum tam constans progressio Divinae Providentiae est in vegetatione et regeneratione arborum, constans omnino erit in reformatione et regeneratione hominum, qui arboribus multum praestantiores sunt, secundum haec Domini verba:


“Nonne quinque passeres venduntur assariis duobus, unus tamen ex illis non est oblivioni datus coram Deo? jam vero etiam pili capitis vestri omnes numerati sunt, ideo ne timete, multum passeribus praestatis. ….Quis praeterea ex vobis sollicitus potest apponere ad staturam suam cubitum…; si ergo ne minimum potestis, cur de reliquis solliciti estis? Attendite ad lilia quomodo crescent; …quod si gramen in agro quod hodie est, cras autem in clibanum injicitur, Deus ita vestit, quanto magis vos, o parvae fidei homines” (Luc. xii 6, 7, 25-28).


 


(2) 直訳


(i.) Quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet ab ejus nativitate, ac perstet usque ad finem vitae ejus, et postea in aeternum. (i.) 人間の救いのための神的な摂理の働きは、彼の出生から始まり、そしてその生涯の終わりまでも、またその後、永遠に続くこと―


Supra ostensum est, quod caelum ex humano genere sit ipse finis creationis universi, et quod finis ille in sua operatione et progressione sit Divina Providentia ad salvandum homines; 上に示されている、人類からの天界が全世界の創造の目的そのものであること、またその目的はその働きと前進の中に人間の救いへの神的な摂理があること。


et quod omnia quae extra hominem sunt, et inserviunt illi pro usu, sunt fines creationis secundarii,― またすべてのものは、それらは人間の外にある、またそれらは役立ちのために仕える、創造の第二位の(二次の)目的である―


quae in summa, se referunt ad omnia quae in tribus regnis, animali vegetabili et minerali, sunt. それらは、要するに、すべてのものに関係する、それらは三界にある、動物、植物、また鉱物の。


Cum illa quae ibi sunt, secundum leges ordinis Divini in prima creatione constibilitas constanter procedunt, quomodo tunc non potest finis primarius, qui est salvatio generis humani, secundum sui ordinis leges, quae sunt leges Divinae Providentiae, constanter procedere? それらそこにあるものが、神的な秩序の法則にしたがって、創造の最初に確定性(安定性)☆が絶えず進む、そのとき、どのように最初の(第一位の)的にできないか? それは人類の救いである、ご自分の秩序の法則にしたがって、それは神的な摂理の法則である、不変に(絶えず)むことが。


ここのconstibilitasは初版にconstabilitasとあり、これが正しいでしょう。すなわち、これはミスプリです。また、この語は『レキシコン』にありませんが、「確定性・安定性」の意味でよいでしょう。


[2.] Specta modo arborem fructus; [2.] 果樹だけを眺めよ(考慮せよ)


annon illa ab exiguo semine primum nascitur ut tenue germen, et postea successive crescit in caulem, et expandit ramos, et hi operiuntur foliis, et dein extrudit flores, et parit fructus, et in illis ponit nova semina, per quae perpetuitati suae prospicit? それは最初に小さい種から生まれないか? 柔らかい芽として、またその後、引き続いて茎()に生長する、また枝を広げる、またこれらは葉でおおわれる、またその後、花をつき出す、また実を用意する(得る)、またその中に新しい種を置く、それ〔種〕によって自分の永続を備える。


Simile fit cum omni virgulto, et cum omni herba agri. 同様のものがすべての灌木に生じる、またすべての野()草本に。


Annon in his omnia et singula constanter et mirabiliter secundum leges sui ordinis a fine ad finem procedunt? これらすべてと個々のものの中に、絶えず、また不思議に、自分の秩序の法則にしたがって目的から目的まで進まないか?


Quid non similiter finis primarius, qui est caelum ex humano genere? 何が最初の(第一位の)的に同様でないか? それは人類からの天界である。


Num aliquid in ejus progressione dari potest, quod non secundum leges Divinae Providentiae constantissime procedat? 何らかのものがその前進の中に存在することできないか? 神的な摂理の法則にしたがって最も不変に進まないもの。


[3.] Quoniam est correspondentia vitae hominis cum vegetatione arboris, fiat parallelismus seu comparatio: [3.] 人間のいのち(生涯)に木の(植物の)成長と対応があるので、並行(相似性)または比較(類似)が生じる(~になる)


infantia hominis est comparative sicut tenerum germen arboris pullulans e terra ex semine; 人間の幼児期は比較によって、種から、地から芽を出す木の柔らかい芽のようである。


pueritia et adolescentia hominis est sicut germen illud crescens in caulem et ramusculos: 人間の少年期と青年期は茎()小枝の中の生長するその芽のようである。


vera naturalia, quibus omnis homo primum imbuitur, sunt sicut folia quibus rami operiuntur (“folia” non aliud in Verbo significant); 自然的な真理は、それらにすべての人間は最初に教えられる、葉のようである、それらの枝におおわれる(「葉」は、みことばの中で他のものを意味しない)


initiamenta hominis in conjugium boni et veri, seu conjugium spirituale, sunt sicut flores quos arbor illa tempore veris producit; 善と真理の結婚の中に人間の最初の段階は、すなわち、霊的な結婚は、その木の花のようである、それは春の時に生じる。


vera spiritualia sunt foliola istorum florum; 霊的な真理はその花の花弁である。


primitiva conjugii spiritualis, sunt sicut inchoamenta fructus; 霊的な結婚の初期の段階のものは、実の始まりのようである。


bona spiritualia quae sunt bona charitatis, sunt sicut fructus; 霊的な善は、それは仁愛の善である、実に似ている。


significantur etiam per “fructus” in Verbo; さらまた、みことばの中の「実」によって意味される。


procreationes sapientiae ex amore, sunt sicut semina, per quas procreationes homo fit sicut hortus et paradisus. 愛からの知恵の出産(繁殖)は、種のようである、その出産(繁殖)によって人間は庭園と楽園のようになる。


Homo etiam in Verbo describitur per arborem, ac ejus sapientia ex amore per hortum; 人間もまた、みことばの中で木によって述べられている、そして愛からの彼の知恵は庭園によって。


per “hortum Edenis” non aliud significatur. 「エデンの園」によって、他のものは意味されない。


[4.] Homo quidem est arbor mala ex semine, sed usque datur insitio seu inoculatio ex ramulis desumptis ex Arbore vitae, per quos succus ex veteri radice exantlatus vertitur in succum facientem fructus bonos. [4.] 人間は確かに種から悪い木である、しかし、それでも、いのちの木から取られた枝からの接ぎ木にすることまたは接ぎ木(接ぎ穂)が与えられている、それによって古い根から汲み出された汁は善い実を結ぶ汁に変えられる。


Haec comparatio facta est, ut sciatur, quod cum tam constans progressio Divinae Providentiae est in vegetatione et regeneratione arborum, constans omnino erit in reformatione et regeneratione hominum, qui arboribus multum praestantiores sunt, secundum haec Domini verba: この比較がなされた、知られるように、このように神的な摂理の不変の前進があるとき、木の生長と再生産(生殖)があるとき、すべてのものに不変である(未来)、人間の改心と再生の中で、その者は木に〔よりも〕多くさらに優越がある、この主のことばにしたがって、
“Nonne quinque passeres venduntur assariis duobus, unus tamen ex illis non est oblivioni datus coram Deo?
 「五つのスズメが二アサリオンで売られていないか? それでもなお、それらから一つが神の前に忘却を与えられていない☆。


ここはギリシア原文は「忘れられてこなかった」という意味です。もすこし詳しく言えば動詞「忘れる・無視する」の完了受動分詞と動詞「である」です。ここギリシア原文としましょう。


jam vero etiam pili capitis vestri omnes numerati sunt, ideo ne timete, multum passeribus praestatis. けれども、今(すでに)☆、もまた、あなたがたの頭の髪がすべて数えられている、それゆえ、恐れるな、多くのスズメにあなたがたはまさる。


ここのjam「今・すでに」はギリシア原文にありません。


….Quis praeterea ex vobis sollicitus potest apponere ad staturam suam cubitum…; …さらにだれがあなたがたの心配から、自分の身長(背丈)に〔…一☆〕キュービットをそばに置く(あてがう)とができるのか。


…に数「一」が省略されています。キュービットは「腕尺」とも訳される長さの単位、一キュービット約45cm


si ergo ne minimum potestis, cur de reliquis solliciti estis? それゆえに、もしあなたがたが最小のことをできないなら、なぜ、残りのこと(他のこと)についてあなたがたは心配にいるのか?


Attendite ad lilia quomodo crescent: ユリに留意せよ、どのように生長するか。


….quod si gramen in agro quod hodie est, cras autem in clibanum injicitur, Deus ita vestit, quanto magis vos, o parvae fidei homines” (Luc. xii 6, 7, 25-28). …(1)もし、野()中の草が、それは今日ある、けれども明日、かまどの中に投げ込まれる、神はこのように着せるなら、あなたがたをどれほどもっと〔装わないだろうか〕、ああ、信仰の足りない(少ない)人間たち☆2(ルカ12:6, 7, 25-28)


1 ここのquodには意味がありませんね。


2 「人間」の言葉はギリシア原文にありません。なぜ、ここに付加したのでしょうか? 注釈つきで削除すべきでしょう。


 


(3) 訳文


332.  (i.)「人間の救いのための神的な摂理の働きは、彼の出生から始まり、そしてその生涯の終わりまでも、またその後、永遠に続くこと」


人類からの天界が全世界の創造の目的そのものであること、またその目的はその働きと前進の中に人間の救いへの神的な摂理があることが、前に示されている。また人間の外にあるすべてのものは、創造の二次の目的の役立ちのために仕えるものである、要するに、動物、植物、鉱物の三界にあるすべてのものに関係するものである。


 そこに創造の最初にあるものが神的な秩序の法則にしたがって、確定して絶えず進むとき、人類の救いである最初の的が、神的な摂理の法則であるご自分の秩序の法則にしたがって、絶えず進むことがないであろうか。


[2.] 果樹だけを眺めてみよ。


 それは最初に小さい種から、柔らかい芽として生まれ、またその後、引き続いて茎()に生長し、また枝を広げ、これらは葉でおおわれ、またその後、花を出し、実を用意し、その中に新しい種を置き、その種によって自分の永続に備えないか? 同様のものがすべての灌木に、またすべての野草本に生じる。これらすべてと個々のものの中に、絶えず、また不思議に、自分の秩序の法則にしたがって目的から目的まで進まないか? 人類からの天界である最初の的と何が同様でないか? 神的な摂理の法則にしたがって進む何らかのものが必ずやその前進の中に存在するのではないか?


[3.] 人間の生涯に木の生長との対応があるので、並行または比較がある


比較によって、人間の幼児期は、地の種から芽を出す柔らかい木の芽のようである。人間の少年期と青年期は茎()小枝の中で生長するその芽のようである。すべての人間が最初に教えられる自然的な真理は、それらの枝におおわれる葉のようである (みことばの中で「葉」は他のものを意味しない)。善と真理の結婚、すなわち、霊的な結婚の中での人間の最初の段階は、春の時に生じる木の花のようである。霊的な真理はその花の花弁である。霊的な結婚の初期の段階のものは、実の始まりのようである。仁愛の善である霊的な善は、実に似ており、みことばの中の「実」によってもまた意味されている。愛からの知恵の産出は、種のようであり、その産出によって人間は庭園と楽園のようになる。みことばの中でもまた人間は木によって、そして愛からの彼の知恵は庭園によって述べられている。「エデンの園」によって、他のものは意味されない。


[4.] 人間は確かに種から悪い木であるが、しかし、それでも、いのちの木から取られた枝からの接ぎ木または接ぎ穂が与えられ、それによって古い根から汲み出された汁は善い実を結ぶ汁に変えられる。


 この比較は、このように神的な摂理が不変に前進し、木の生長と再生産があるとき、人間の改心と再生がすべてのものの中で不変に進むことが知られるようになされた。次の主のことばにしたがって、人間は木よりもさらにまさっている、


 


 「五つのスズメが二アサリオンで売られていないか? それでもなお、それらから一つが神の前に忘れられてこなかった。けれども、あなたがたの頭の髪もまたすべて数えられている、それゆえ、恐れるな、多くのスズメにあなたがたはまさる。


 …さらにだれがあなたがたの心配から、自分の背丈に一キュービットをあてがうことができるのか。それゆえ、あなたがたが最小のことをできないなら、なぜ、他のことについて、あなたがたは心配するのか? ユリに留意せよ、どのように生長するか。…今日ある野中の草が、明日は、かまどの中に投げ込まれるけれども、神はこのように服を着せるなら、あなたがたにはどれほど着せないか、ああ、信仰の足りない者よ」(ルカ12:6, 7, 25-28)

原典講読「神の摂理』 333, 334

 

(1) 原文


333.  Dicitur quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet a nativitate ejus et perstet usque ad finem vitae ejus. Quod ut intelligatur, sciendum est, quod Dominus videat, qualis homo est, ac praevideat qualis vult esse, ita qualis futurus est; et liberum voluntatis ejus non potest auferri, ut sit homo et inde immortalis, ut prius multis ostensum est; quare Dominus praevidet statum ejus post mortem, et illum providet a nativitate ejus usque ad finem vitae. Apud malos providet permittendo et continue abducendo a malis; apud bonos autem providet ducendo ad bonum. Ita Divina Providentia est continue in operatione salvandi hominem; sed non salvari possunt plures quam salvari volunt, ac illi volunt salvari, qui Deum agnoscunt, et ab Ipso ducuntur; et illi non volunt, qui Deum non agnoscunt, et semet ducunt; hi enim non cogitant de vita aeterna, et de salvatione, illi vero cogitant. Hoc videt Dominus, et usque ducit illos, et ducit secundum leges Divinae Providentiae suae, contra quas non potest agere, quoniam agere contra illas, foret agere contra Divinum suum Amorem, et contra Divinam suam Sapientiam, quod est contra Se Ipsum. [2.] Nunc quia praevidet omnium status post mortem, et quoque praevidet loca illorum, qui non salvari volunt, in inferno, ac loca illorum, qui salvari volunt, in caelo, sequitur, quod, ut dictum est, provideat malis sua loca permittendo et abducendo, ac bonis sua loca ducendo; quod nisi fieret continue a nativitate cujusvis ad finem vitae ejus, caelum non subsisteret, nec infernum: nam absque illa Praevidentia et simul Providentia non foret caelum nec infernum nisi confusum quoddam. Quod cuivis suus locus a Domino ex praeviso provisus sit, videatur supra (n. 202, 203). [3.] Hoc illustrari potest per hanc comparationem: si jaculator aut sclopetarius collimaret ad scopum, et a scopo post illum duceretur linea recta ad milliaris distantiam, si in collimatione aberraret ungue solum, telum vel globulus ad finem milliaris immensum recederet a linea post scopum ducta. Ita foret, nisi Dominus omni momento, immo minutissimo spectaret aeternum in praevidendo et providendo cujusvis locum post mortem; sed hoc fit a Domino, quia omne futurum est Ipsi praesens, et omne praesens est Ipsi aeternum. Quod Divina Providentia in omni quod facit, spectet infinitum ac aeternum, videatur supra (n. 46-69, 214 seq.).


 


(2) 直訳


Dicitur quod operatio Divinae Providentiae ad salvandum hominem inchoet a nativitate ejus et perstet usque ad finem vitae ejus. 人間の救いのための(向けて)神的な摂理の働きは、彼の出生から始まる、また彼のいのち(生涯)の終わりまでも続くことが言われている。


Quod ut intelligatur, sciendum est, quod Dominus videat, qualis homo est, ac praevideat qualis vult esse, ita qualis futurus est; 理解されるように、知らなければならないこと、主が見ること、人間がどんなであるか、そしてどのようでありたいか先見する、このように〔将来〕どのようであるか。


et liberum voluntatis ejus non potest auferri, ut sit homo et inde immortalis, ut prius multis ostensum est; また彼の意志の自由は取り去られることができない、人間であり、またここから不死であるために、以前に多く示されているように。


quare Dominus praevidet statum ejus post mortem, et illum providet a nativitate ejus usque ad finem vitae. それゆえ、主は、死後の彼の状態を先見する、またそれを備える、彼の出生から彼のいのち(生涯)の終わりまでも。


Apud malos providet permittendo et continue abducendo a malis; 悪い者のもとで備える、悪から許されるように、また絶えず導き出されるように。


apud bonos autem providet ducendo ad bonum. けれども、善い者のもとで備える、善へ導くように。


Ita Divina Providentia est continue in operatione salvandi hominem; このように神的な摂理が、絶えず人間を救う働きの中にある。


sed non salvari possunt plures quam salvari volunt, ac illi volunt salvari, qui Deum agnoscunt, et ab Ipso ducuntur; しかし、もっと多く救われることができない、救われることを欲する以上に、そして、救われることを欲する者は、その者は神を認める、またその方により導かれる。


et illi non volunt, qui Deum non agnoscunt, et semet ducunt; また、彼らは欲しない、神を認めない者、また自分自身を導く。


hi enim non cogitant de vita aeterna, et de salvatione, illi vero cogitant. というのは、これらの者〔後者〕は永遠のいのちについて考えないから、また救いについて、けれども、それらの者〔前者〕は考える。


Hoc videt Dominus, et usque ducit illos, et ducit secundum leges Divinae Providentiae suae, contra quas non potest agere, quoniam agere contra illas, foret agere contra Divinum suum Amorem, et contra Divinam suam Sapientiam, quod est contra Se Ipsum. このことを主は見る、またそれでも彼らを導く、またご自分の神的な摂理の法則にしたがって導く、それらに反して行なうことはできない、それらに反して行なうことは、ご自分の神的な愛に反して行なうことになるので、またご自分の神的な知恵に反して、そのことはご自分自身に反することである。


[2.] Nunc quia praevidet omnium status post mortem, et quoque praevidet loca illorum, qui non salvari volunt, in inferno, ac loca illorum, qui salvari volunt, in caelo, sequitur, quod, ut dictum est, provideat malis sua loca permittendo et abducendo, ac bonis sua loca ducendo; [2.] そこで、〔主は〕死後のすべての者の状態を先見するので、そしてまた彼らの場所を先見する、救われることを欲しない者は、地獄の中に、そして彼らの場所を、救わることを欲する者は、天界の中に、~ということになる、言われたように、悪い者に自分の場所を許して、また導き出して備える、そして善い者に自分の場所を、導いて。


quod nisi fieret continue a nativitate cujusvis ad finem vitae ejus, caelum non subsisteret, nec infernum: このことが絶えず、それぞれの者に出生から彼のいのち(生涯)終わりまでなかったなら、天界は存続しなかった、地獄も。


nam absque illa Praevidentia et simul Providentia non foret caelum nec infernum nisi confusum quoddam. なぜなら、その先見と同時に摂理なしに、天界は地獄も、ある種の混乱がないなら、存在しない(しなかった)から。


Quod cuivis suus locus a Domino ex praeviso provisus sit, videatur supra (n. 202, 203). それぞれの者に自分の場所が主により先見する力から備えられることは、上に見られる(202, 203)


[3.] Hoc illustrari potest per hanc comparationem: [3.] このことはこの比較(たとえ)によって説明されることができる。


si jaculator aut sclopetarius collimaret ad scopum, et a scopo post illum duceretur linea recta ad milliaris distantiam, si in collimatione aberraret ungue solum, telum vel globulus ad finem milliaris immensum recederet a linea post scopum ducta. もし射る者または(マスケット)を撃つ者が的をねらうとき、また的からその後ろに線が真っ直ぐに導かれている一マイルの距離に向けて、もし、ねらいの動作の中で、つめの幅だけはずれるなら、矢または球()は一マイルの目標に向けて、計り知れないほどそれる、的の後ろに導かれた線から。


Ita foret, nisi Dominus omni momento, immo minutissimo spectaret aeternum in praevidendo et providendo cujusvis locum post mortem; このようになった〔であろう〕、主がすべての者に、瞬間に、それどころか最小の瞬間に、それぞれの者に場所を死後に先見する、また備える中で、永遠を眺めないなら。


sed hoc fit a Domino, quia omne futurum est Ipsi praesens, et omne praesens est Ipsi aeternum. しかし、このことは主により生じる、すべての将来はその方に現在するので、またすべての現在はその方に永遠である。


Quod Divina Providentia in omni quod facit, spectet infinitum ac aeternum, videatur supra (n. 46-69, 214 seq.).  神的な摂理が、すべてのものの中で、それは生じる、無限と永遠を眺めることは、上に見られる(46-69番、214番と続き)


 


(3) 訳文


333.  人間の救いのための神的な摂理の働きは、彼の出生から始まり、彼の生涯の終わりまでも続くことが言われている。主が、人間がどんなであるか見る、そしてどのようでありたいか、このように将来どのようであるか先見すること、また、人間であり、またここから不死であるために、以前に多く示されているように、彼の意志の自由は取り去られることができないことを知らなければならないことが理解されるためである。それゆえ、主は、死後の彼の状態を先見し、それを彼の出生からその生涯の終わりまでも備えられる。悪い者のもとでは、悪から許されるように、また絶えず導き出されるように備える。けれども、善い者のもとでは、善へ導くように備えられる。このように神的な摂理が、絶えず人間を救う働きの中にある。しかし、救われることを欲する以上にさらに救われることはできない、そして、救われることを欲する者は、神を認め、その方により導かれる。また、神を認めない者、自分自身を導く者は〔救われることを〕欲しない。というのは、後者は永遠のいのちについて、また救いについて考えない、けれども、前者は考えるから。


 このことを主は見、彼らを導く、ご自分の神的な摂理の法則にしたがって導くがそれでも、それら〔法則〕に反して行なうことはできない、それらに反して行なうことは、ご自分の神的な愛に反して、またご自分の神的な知恵に反して行なうことになりからであり、そのことはご自分自身に反することである。


[2.] さて、〔主は〕死後のすべての者の状態を先見し、そしてまた彼らの場所を先見するので、彼らの場所を救われることを欲しない者は地獄の中に、そして、救わることを欲する者は天界の中に、いま言われたように、悪い者には自分の場所を許し、また導き出して、そして善い者には自分の場所を導いて備えることがいえる。このことが、それぞれの者に絶えず出生からその生涯の終わりまでなかったなら、天界は、地獄も、存続しなかった。なぜなら、その先見と同時に摂理がないなら、天界は地獄もある種の混乱なしに存在しなかったであろうから。


主による先見から、それぞれの者に自分の場所が備えられることは前に見られる(202, 203)


[3.] このことは次のたとえによって説明されることができる。


 もし射る者またはを撃つ者が的をねらい、的からその後ろに線が真っ直ぐに一マイルの距離引かれており、またもし、ねらいの動作で、つめの幅だけはずれるなら、目標に向けて、矢またはは的の後ろに導かれた線から一マイル〔のところ〕で、計り知れないほど、それる。


 主がすべての者に、瞬間に、それどころか最小の瞬間に、それぞれの者に死後の場所を先見し、また備える中で、永遠を眺めないなら、このようになったであろう。しかし、このことは主により生じる。すべての将来はその方に現在し、また現在のすべてのものはその方にとって永遠であるからである。


 生じるすべてのものの中で、神的な摂理が無限と永遠を眺めていることは、前に見られる(46-69番、214番と続き)


 


(1) 原文


334.  Dicitur etiam quod operatio Divinae Providentiae perstet in aeternum, quoniam omnis angelus perficitur sapientia in aeternum; at quisque secundum gradum affectionis boni et veri, in quo fuit cum abivit e mundo. Hic gradus est qui in aeternum perficitur; quod ultra illum gradum est, hoc extra angelum est, et non intra illum; et id quod extra illum est, non potest perfici intra illum. Hoc intelligitur per


 


 “Mensuram bonam, pressam, agitatam et superfluentem,” quae dabitur in sinum illorum, qui remittunt et dant aliis (Luc. vii. 37, 38);


hoc est, qui in bono charitatis sunt.


 


(2) 直訳


Dicitur etiam quod operatio Divinae Providentiae perstet in aeternum, quoniam omnis angelus perficitur sapientia in aeternum; 神的な摂理の働きが永遠に続くこともまた言われた、すべての天使は知恵を永遠に完成させられるので。


at quisque secundum gradum affectionis boni et veri, in quo fuit cum abivit e mundo. しかし、それぞれの者が、善と真理の情愛の段階にしたがって、その中にいた、世から立ち去ったとき。


Hic gradus est qui in aeternum perficitur; この段階である、それは永遠に完成させられる。


quod ultra illum gradum est, hoc extra angelum est, et non intra illum; その段階を越えるものは、これは天使の外にある、また彼の内にない。


et id quod extra illum est, non potest perfici intra illum. またそれは、彼の外にあるもの、彼の内で完成せられることができない。


Hoc intelligitur per このことが、~によって意味される、


“Mensuram bonam, pressam, agitatam et superfluentem,” quae dabitur in sinum illorum, qui remittunt et dant aliis (Luc. vii. 37, 38); 「善い計量を、圧したものを、揺さぶったものとあふれるものを」☆1、それらが彼らのふところの中に与えられる、その者は許し、また他の者に与える(ルカvi.237, 38)


1 なめらかに訳せば「量りをよくし、押しつけ、揺さぶり、あふれるものを」でしょう。


2 初版もviiとなっていますがviのミスプリです。
hoc est, qui in bono charitatis sunt.
 すなわち、仁愛の善の中にいる者。


 


(3) 訳文


334.  すべての天使は知恵を永遠に完成させられるので、神的な摂理の働きが永遠に続くこともまた言われた。しかし、それぞれの者が、世から立ち去ったときにいた善と真理の情愛の段階にしたがって。この段階で永遠に完成させられる。その段階を越えるものは、天使の外にあり、彼の内にない。彼の外にあるものは、彼の内で完成せられることができない。

このことが、「量りをよくし、押しつけ、揺さぶり、あふれるもの」が、許し、また他の者に与える者、すなわち、仁愛の善の中にいる者のふところの中に与えられること(ルカvi.237, 38)によって意味される。

原典講読「神の摂理』 335

 

(1) 原文


335.  (ii.) Quod operatio Divinae Providentiae continue fiat per media ex pura misericordia. Sunt media et modi Divinae Providentiae. Media sunt, ex quibus homo fit homo, ac perficitur quoad intellectum et quoad voluntatem; modi sunt, per quos illa fiunt. Media ex quibus homo fit homo, ac perficitur quoad intellectum, communi voce vocantur vera, quae fiunt ideae in cogitatione, et dicuntur res in memoria, et in se sunt cognitiones, ex quibus scientiae. Omnia illa media in se spectata sunt spiritualia; sed quia sunt in naturalibus, ex indusio seu vestitu suo apparent sicut naturalia, et quaedam sicut materialia. Media illa infinita sunt numero, ac infinita sunt varietate; sunt simplicia et composita minus et magis, et sunt imperfecta et perfecta minus et magis. Sunt media pro formanda et perficienda vita civili naturali; tum pro formanda et perficienda vita morali rationali; ut et pro formanda et perficienda vita spirituali caelesti. [2.] Media illa succedunt, unum genus post alterum, ab infantia usque ad aetatem hominis ultimam, et post illam in aeternum: et sicut succedunt crescendo, ita priora fiunt media posteriorum, ingrediuntur enim omne formatum sicut causae mediae; nam ex his omnis effectus seu omne conclusum est efficiens, et inde fit causa; ita posteriora fiunt successive media: et quia hoc fit in aeternum, non datur postremum seu ultimum, quod claudit. Nam sicut aeternum est absque fine, ita sapientia quae in aeternum crescit est absque fine. Si finis sapientiae foret apud sapientem, periret jucundum sapientiae ejus, quod consistit in perpetua multiplicatione et fructificatione ejus; et sic jucundum vitae ejus, et loco ejus succederet jucundum gloriae, in quo solo non est vita caelestis; fit homo ille sapiens tunc non amplius sicut juvenis, sed sicut senex, et tandem sicut decrepitus. [3.] Tametsi sapientia sapientis in caelo crescit in aeternum, usque tamen non datur sapientiae angelicae approximatio ad sapientiam Divinam talis, ut illam possit contingere; est comparative sicut dicitur de linea recta circum hyperbolam ducta continue approximante et nusquam tangente; et sicut dicitur de quadrando circulo. Ex his constare potest, quid intelligitur per media, per quae Divina Providentia operatur, ut homo sit homo, ac ut perficiatur quoad intellectum; et quod haec media communi voce dicantur vera. Totidem etiam sunt media, per quae homo formatur et perficitur quoad voluntatem, sed haec communi voce dicuntur bona; ex his est homini amor, ex illis autem est homini sapientia. Conjunctio illorum facit hominem; nam qualis illa est, talis est homo. Haec conjunctio est quae vocatur conjugium boni et veri.


 


(2) 直訳


(ii.) Quod operatio Divinae Providentiae continue fiat per media ex pura misericordia.― (ii.) 神的な摂理の働きは純粋な慈悲からの手段によって絶えず生じること―


Sunt media et modi Divinae Providentiae. 神的な摂理の手段と方法がある。


Media sunt, ex quibus homo fit homo, ac perficitur quoad intellectum et quoad voluntatem; 手段がある、それらから人間は人間になる、そして理解力に関して、また意志に関して完全にされる(理想に近づけさせられる)


modi sunt, per quos illa fiunt. 方法がある、それらによってそれら〔手段〕が行なわれる。


Media ex quibus homo fit homo, ac perficitur quoad intellectum, communi voce vocantur vera, quae fiunt ideae in cogitatione, et dicuntur res in memoria, et in se sunt cognitiones, ex quibus scientiae. 手段は、それらから人間は人間となる、そして理解力に関して完全にされる、通常の言葉で真理を呼ばれる、それらは思考の中で観念となる、また記憶の中で〔記憶の〕事柄と言われる、また本質的に認識(知識)である、それらから知識〔がある〕。


Omnia illa media in se spectata sunt spiritualia;  本質的に見られたそれらのすべての手段は霊的なものである。


sed quia sunt in naturalibus, ex indusio seu vestitu suo apparent sicut naturalia, et quaedam sicut materialia. しかし、自然的なものの中にあるので、その衣服または服装から、自然的なものに見える、またあるものは物質的なもののようである。


Media illa infinita sunt numero, ac infinita sunt varietate; それらの手段は数で無限である、そして多様性(変化)無限である。


sunt simplicia et composita minus et magis, et sunt imperfecta et perfecta minus et magis. 少なくまた多く、単純なものと合成され(組み合わされた)のである、また少なくまた多く不完全なものと完全なものである。


Sunt media pro formanda et perficienda vita civili naturali; 手段がある、自然的な市民の生活をつくり、完全にするための。


tum pro formanda et perficienda vita morali rationali; なおまた、理性的な道徳の生活をつくり、完全にするための。


ut et pro formanda et perficienda vita spirituali caelesti. そのようにまた、天界的な霊的の生活をつくり、完全にするための。


[2.] Media illa succedunt, unum genus post alterum, ab infantia usque ad aetatem hominis ultimam, et post illam in aeternum: [2.] これらの手段は続く、一つの種類からもう一つの後ろへ、幼児期から人間の最後の年齢にまでも、またその後、永遠に。


et sicut succedunt crescendo, ita priora fiunt media posteriorum, ingrediuntur enim omne formatum sicut causae mediae; また増大(成長)て続くように、そのように前のものは後ろのものの手段となる、というのはそれらは入るから、手段の原因のように形成されたすべてのものに。


nam ex his omnis effectus seu omne conclusum est efficiens, et inde fit causa; なぜなら、これらのすべての結果または結論は有効な(効果を引き起こす)ものである、またここから原因となるから。


ita posteriora fiunt successive media: そのように後のものは引き続いて手段になる。


et quia hoc fit in aeternum, non datur postremum seu ultimum, quod claudit. またこのことは永遠に生じるので、最終のものまたは最後のものは存在しない、それは閉じる。


Nam sicut aeternum est absque fine, ita sapientia quae in aeternum crescit est absque fine. なぜなら、永遠が終わりなしであるように、そのように知恵は、それは永遠に増大する、終わりなしであるから。


Si finis sapientiae foret apud sapientem, periret jucundum sapientiae ejus, quod consistit in perpetua multiplicatione et fructificatione ejus; もし、賢明な者のもとで知恵の終わりがあったなら、彼の知恵の快さ(楽しさ)は滅びる(失われる)、それは絶え間ないその増加と結実を構成する。


et sic jucundum vitae ejus, et loco ejus succederet jucundum gloriae, in quo solo non est vita caelestis; またこのように(したがって)、そのいのちの快さ(楽しさ)は、またそれに代わって栄光(称賛)快さ(楽しさ)、その中に、単独で☆、天界のいのちはない。


☆ 「単独で」とは、説明するまでもないでしょうが、「称賛される快感だけがそこにあるなら」ということです。


fit homo ille sapiens tunc non amplius sicut juvenis, sed sicut senex, et tandem sicut decrepitus. その賢明な人間はその時、もはや若者のようではない、しかし老人のよう〔である〕、また最後によぼよぼに〔なる〕。


[3.] Tametsi sapientia sapientis in caelo crescit in aeternum, usque tamen non datur sapientiae angelicae approximatio ad sapientiam Divinam talis, ut illam possit contingere; [3.] たとえ天界の中で賢明な者の知恵は永遠に増大しても、やはりそれでもなお天使の知恵の接近は与えられない(存在しない)、このような神的な知恵へ、それらと接触するような。


est comparative sicut dicitur de linea recta circum hyperbolam ducta continue approximante et nusquam tangente; 比較によって存在する、双曲線のまわりの直線について言われるような、絶えず近づいてまた決して触れないで導かれる。


et sicut dicitur de quadrando circulo. また円を四角にすること☆について言われるようである。


直訳は「円を四角にすること」ですが解説が必要でしょう。これを柳瀬は「円を直線にする」と意図的に誤訳し、長島も「四角を円にすることができない」すなわち、「曲がった漸近線を直線にできない」ことの類例としてとらえています。これでは「近づくことはできても、完全に一致することが不可能であるものの例」であるであることがわかりません。これは古代ギリシアの数学で三大難問として知られていた「円と等面積の正方形を作図すること」です。スヴェーデンボリの時代には、これが不可能であることが(ずっと以前から)よく知られていました。


Ex his constare potest, quid intelligitur per media, per quae Divina Providentia operatur, ut homo sit homo, ac ut perficiatur quoad intellectum; これらから明らかにすることができる、手段によって何が意味されるか、神的な摂理が働くものによって、人間が人間であるように、そして理解力に関して完全されるように。


et quod haec media communi voce dicantur vera. またこれらの手段が通常の言葉で真理と言われること。


Totidem etiam sunt media, per quae homo formatur et perficitur quoad voluntatem, sed haec communi voce dicuntur bona; さらにまた同数の手段がある、それらによって人間が意志に関して形作られ、完全にされる、しかし、これらは通常の言葉で善と言われる。


ex his est homini amor, ex illis autem est homini sapientia. これら〔後者〕から人間に愛がある、けれどもそれら〔前者〕から人間に知恵がある。


Conjunctio illorum facit hominem; それらの結合が人間をつくる。


nam qualis illa est, talis est homo. なぜなら、それらがどのようなものであるか〔によって〕、人間はそのようなものであるから。


Haec conjunctio est quae vocatur conjugium boni et veri.  この結合である、それが善と真理の結婚と呼ばれる。


 


(3) 訳文


335.  (ii.)「神的な摂理の働きは純粋な慈悲からの手段によって絶えず生じること」


 神的な摂理の手段と方法がある。手段から人間は人間になり、そして理解力に関して、また意志に関して完全にされる。方法よってそれらの手段が行なわれる。


 手段から人間は人間となり、そして理解力に関して完全にされるが、その手段は通常の言葉で真理を呼ばれ、それらは思考の中で観念となり、また記憶の中で〔記憶の〕事柄と言われ、また本質的には認識であり、それらから知識がある。本質的に見られたそれらのすべての手段は霊的なものである。しかし、その衣服または服装から自然的なものの中にあるので、自然的なものに見え、またあるものは物質的なもののようである。それらの手段は数で無限であり、そして多様性無限である。多かれ少なかれ単純なものと組み合わされたものであり、また多かれ少なかれ不完全なものと完全なものである。


 自然的な市民の生活をつくり、完全にするための、なおまた、理性的な道徳の生活をつくり、完全にするための、そのようにまた、天界的な霊的の生活をつくり、完全にするための手段がある。


[2.] これらの手段は、一つからもう一つの後ろの種類へ、幼児期から人間の最後の年齢にまでも、またその後、永遠に続く。また成長して続くように、そのように前のものは後ろのものの手段となる、というのは、それらは手段の原因のように形成されたすべてのものの中に入るから。なぜなら、これらのすべての結果または結論は有効なものであり、またここから原因となるから。そのように後のものは引き続いて手段になる。またこのことは永遠に生じるので、閉じる最終のものまたは最後のものは存在しない。なぜなら、永遠に終わりがないように、そのように永遠に増大する知恵に終わりがないから。


 もし、賢明な者のもとで知恵の終わりがあったなら、絶え間ない増加と結実を構成する彼の知恵の快さは失われる。またしたがって、そのいのちの快さは、それに代わって称賛の快さとなり、その快さだけしかないなら、その中に天界のいのちはない。その時、その賢明な人間はもはや若者のようではなく、老人のようであり、最後にはよぼよぼになる。


[3.] たとえ天界の中で賢明な者の知恵は永遠に増大しても、やはりそれでもなお、神的な知恵へと接触するような天使の知恵の接近は与えられない。


 比較すれば、絶えず近づくが決して触れないような双曲線のまわりの直線について言われるようなものである。また円を四角にすること〔円と等面積の正方形を作図すること〕ついて言われるようなものである。


 これらから、神的な摂理が、人間が人間であるように、そして理解力に関して完全されるように働く手段によって何が意味されるか明らかにすることができる。またこれらの手段が通常の言葉で真理と言われる。さらにまた同数の手段があり、それらによって人間が意志に関して形作られ、完全にされる、しかし、これらは通常の言葉で善と言われる。後者から人間に愛がある、けれども前者から人間に知恵がある。それらの結合が人間をつくる。なぜなら、それらがどのようなものであるかによって、人間はそのようなものであるから。この結合が善と真理の結婚と呼ばれるものである。