原典講読「神の摂理』 330(~[4])原文と直訳

 

(1) 原文


330.  Sed ut appareat quam damnosa est fides praedestinationis communiter intellectae, quatuor illa argumenta reassumenda sunt et confirmanda. Primum: Quod praedestinatio alia quam ad caelum sit contra Divinum Amorem, qui infinitus. Quod Jehovah seu Dominus sit Divinus Amor, et quod ille infinitus sit, et Esse omnis vitae; tum quod homo creatus sit in imaginem Dei secundum similitudinem Dei, in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, demonstratum est: et quia omnis homo formatur in utero in illam imaginem secundum illam similitudinem a Domino, ut quoque demonstratum est, sequitur quod Dominus sit caelestis Pater omnium hominum, et quod homines sint spirituales filii Ipsius; ita etiam Jehovah seu Dominus vocatur in Verbo, et ita homines vocantur ibi, quare dicit,


 


 “Patrem vestrum ne vocetis patrem vestrum in terra, unus namque est Pater vester, qui in caelis est (Matth. xxiii. 9);


per quod intelligitur quod solus sit Pater quod vitam, et quod pater in terra sit solum pater quoad indumentum vitae, quod est corpus; quare in caelo non alius nominatur Pater quam Dominus. Quod homines filii dicantur et nati ab Ipso, qui non vitam illam invertunt, patet etiam a multis locis in Verbo. [2.] Inde constare potest, quod Divinus Amor sit in omni homine tam malo quam bono; consequenter quod Dominus qui est Divinus Amor, non aliter possit agere cum illis, quam sicut pater in terra cum suis liberis; ac infinite magis, quia Divinus Amor est infinitus; tum quod a nullo recedere possit, quia vita cujusvis est ab Ipso. Apparet sicut recedat a malis, sed mali recedunt, at usque ex amore ducit illos. Quare dominus dicit,


 


 “Petite et dabitur vobis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis: ….quis est vestrum homo, qui si filius ejus petierit panem, num lapidem dabit illi? ….Si igitur vos qui mali estis, nostis bona dona dare filiis vestris, quanto magis Pater vester qui in caelis, dabit bona petentibus Ipsum” (Matth. vii. 7-11):


et alibi,


 


Quod solem suum exoriri faciat super malos et bonos, ac pluviam mittat super justos et injustos (Matth. v. 45).


 


Notum etiam est in ecclesia, quod Dominus omnium salutem velit, et nullius mortem. Ex his videri potest, quod praedestinatio alia quam ad caelum sit contra Divinum Amorem. [3.] Secundum: Quod praedestinatio alia quam ad caelum est contra Divinam Sapientiam, quae infinita. Divinus Amor per Divinam suam Sapientiam providet media, per quae unusquisque homo salvari potest; quare dicere quod praedestinatio alia sit quam ad caelum, est dicere quod non providere possit media, per quae salvatio, cum tamen omnibus sunt media, ut supra ostensum est, et haec sunt ex Divina Providentia, quae infinita est. Quod autem sint qui non salvantur, est causa quia Divinus Amor vult ut homo felicitatem et beatudinem caeli sentiat in se, nam alioqui non foret ei caelum; et hoc non fieri potest, nisi ut appareat homini quod cogitet et velit ex se, absque illa enim apparentia nihil ei appropriaretur, nec foret homo; propter hoc est Divina Providentia, quae est Divinae Sapientiae ex Divino Amore. [4.] Sed hoc non tollit veritatem, quod omnes praedestinati sint ad caelum et nullus ad infernum; at si media salvationis deessent, tolleret: quod autem media salvationis unicuivis provisa sint, et quod caelum tale sit, ut omnes ex quacunque religione sint, qui bene vivunt, locum ibi habeant, supra demonstratum est. Est homo sicut terra, quae producit omnis generis fructus, ex qua facultate terra est terra, quod etiam producat malos fructus, non tollit quin etiam producere possit bonos, at tolleret si non potuisset producere nisi quam malos. Homo etiam est sicut objectum, quod lucis radios in se variegat; si modo sistit colores inamoenos, non est lux in causa; possunt etiam lucis radii variegari in colores amoenos. [5.] Tertium: Quod salventur illi soli, qui intra ecclesiam nati sunt, sit haeresis insana. Sunt illi qui extra ecclesiam nati sunt aeque homines ut illi qui intra illam, ex simili origine caelesti, aeque animae viventes et immortales. Est illis quoque religio, ex qua agnoscunt quod Deus sit, et quod bene vivendum sit, et qui agnoscit Deum et bene vivit, fit spiritualis in suo gradu, et salvatur, ut supra ostensum est. Dicitur quod non sint baptizati, sed baptizatio non alios salvat, quam qui spiritualiter lavantur, hoc est, regenerantur, baptismus enim est in signum et memoriale ejus. [6.] Quod Dominus illis non notus sit, et absque Domino nulla salus; at nulla alicui salus est propterea, quod ei Dominus notus sit, sed quod vivat secundum praecepta Ipsius; ac notus est cuivis qui agnoscit Deum, nam Dominus est Deus caeli et terrae, ut Ipse docet (Matth. xxviii. 18, et alibi); et praeterea illi qui extra ecclesiam sunt, ideam de Deo ut Homine, plus quam Christiani, habent; et illi, quibus idea de Deo ut Homine est, et bene vivunt, acceptantur a Domino; agnoscunt etiam Deum unum persona et essentia, secus ac Christiani: et quoque cogitant de Deo in vita sua mala; enim faciunt peccata contra Deum, et qui hoc faciunt, illi cogitant de Deo in vita sua. Praecepta religionis sunt Christianis ex Verbo, sed pauci sunt qui aliqua praecepta vitae inde hauriunt; [7.] Pontificii non legunt illud; et Reformati qui in fide separata a charitate sunt, non attendunt ad illa ibi quae concernunt vitam, sed solum quae fidem; et usque totum Verbum non est nisi quam Doctrina vitae. Christianismus est modo in Europa, Mahumedismus et Gentilismus est in Asia, Indiis, Africa et America; et genus humanum in his partibus orbis decies excedit multitudine id genus humanum quod in parte orbis Christiani est; et in hac sunt pauci, qui religionem in vita ponunt. Quid itaque insanius est credere, quam quod hi solum salventur, et illi condemnentur, et quod caelum sit homini ex nativitate, et non ex vita? Quare dicit Dominus,


 


 “Dico.. vobis, quod multi ab oriente et occidente venient et accumbent cum Abrahamo, Isaco et Jacobo in regno caelorum; filii vero regni ejicientur” (Matth. viii. 11, 12).


 


[8.] Quartum: Quod aliqui ex humano genere ex praedestinato damnati sint, sit haeresis crudelis. Crudele enim est credere, quod Dominus, qui est ipse Amor et ipsa Misericordia, patiatur ut tam ingens multitudo hominum nascatur ad infernum, seu quod tot myriades myriadum nascantur damnati et devoti, hoc est, quod nascantur diaboli et satanae; et quod non ex Divina sua Sapientia provideat, ne illi qui bene vivunt et agnoscunt Deum, in ignem et cruciatum aeternum conjiciantur. Est usque Dominus omnium Creator et Salvator, et Ipse solus ducit omnes, ac nullius mortem vult; quare crudele est credere et cogitare, quod tanta multitudo gentium et populorum sub auspicio et sub intuitu Ipsius ex praedestinato traderetur diabolo in praedam.


 


(2) 直訳


Sed ut appareat quam damnosa est fides praedestinationis communiter intellectae, quatuor illa argumenta reassumenda sunt et confirmanda. しかし、一般的に理解された予定説の信仰(信念)どれほど有害か見られるように、それらの四つの論拠(主題)再び取り上げられ、確信されなければならない。


Primum: 第一:


Quod praedestinatio alia quam ad caelum sit contra Divinum Amorem, qui infinitus. 「天界へ以外の予定神的な愛とその無限性に反すること」


Quod Jehovah seu Dominus sit Divinus Amor, et quod ille infinitus sit, et Esse omnis vitae; エホバ、すなわち、主は神的な愛であること、またそれは無限であること、またすべてのいのちのエッセ〔である〕。


tum quod homo creatus sit in imaginem Dei secundum similitudinem Dei, in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, demonstratum est: なおまた、人間は神の似姿にしたがって神の映像に創造されていること、論文『神の愛と神の知恵について』の中に示されている。


et quia omnis homo formatur in utero in illam imaginem secundum illam similitudinem a Domino, ut quoque demonstratum est, sequitur quod Dominus sit caelestis Pater omnium hominum, et quod homines sint spirituales filii Ipsius; またすべての人間は子宮の中で主によりその似姿にしたがってその映像に形作られるので、示されてもまたいるように、~ということになる、主はすべての人間の天界の父であること、また人間はその方の霊的な息子であること。


ita etiam Jehovah seu Dominus vocatur in Verbo, et ita homines vocantur ibi, quare dicit, このように(したがって)さらにまたエホバ、すなわち、主はみことばの中で呼ばれている、またこのように(したがって)人間はそこに呼ばれている、それゆえ、〔主は〕言われた、


“Patrem vestrum ne vocetis patrem vestrum in terra, unus namque est Pater vester, qui in caelis est (Matth. xxiii. 9); 「あなたがたの父をあなたがたは地の中の(上の☆)あなたがたの父と呼ばないように、なぜなら、あなたがたの父はひとりであるから、その者は天界の中にいる」(マタイ23:9)


ギリシア語原文は「上に」を意味する前置詞です。
per quod intelligitur quod solus sit Pater quod vitam, et quod pater in terra sit solum pater quoad indumentum vitae, quod est corpus;
 このことによって父だけあることが意味される、それはいのち、また地の中の父は単に父であること、いのちの衣服に関して、それは身体である。


quare in caelo non alius nominatur Pater quam Dominus. それゆえ、天界の中で、ある者は父と呼ばれない、主以外に。


Quod homines filii dicantur et nati ab Ipso, qui non vitam illam invertunt, patet etiam a multis locis in Verbo. 人間は息子とまたその方から生まれたと言われること、その者はそのいのちをひっくり返さない、さらにまたみことばの多くの個所から明らかである。


[2.] Inde constare potest, quod Divinus Amor sit in omni homine tam malo quam bono; [2.] ここから明らかにすることができる、神的な愛がすべての人間の中にあること、悪い者も善い者も。


consequenter quod Dominus qui est Divinus Amor, non aliter possit agere cum illis, quam sicut pater in terra cum suis liberis; それゆえに、主は、その者は神的な愛である、異なって彼らに行なうことができない、地の中の父が自分の子供に〔行なう〕ように以外に。


ac infinite magis, quia Divinus Amor est infinitus; そしてさらに無限に、神的な愛は無限であるので。


tum quod a nullo recedere possit, quia vita cujusvis est ab Ipso. なおまた、だれからも去ることができない、いのちがそれぞれの者にその方からあるから。


Apparet sicut recedat a malis, sed mali recedunt, at usque ex amore ducit illos. 〔主は〕悪い者から去るように見える、しかし、悪い者が去る、しかし、それでも、愛から彼らを導く。


Quare dominus dicit, それゆえ、主☆は言われた、


ここのdominusはもちろんDominusです、初版は頭文字が大文字で正しいです。


“Petite et dabitur vobis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis: 「(あなたがたは)求めよ、するとあなたがたに与えられる、(あなたがたは)探せ(尋ねよ、質問せよ)、するとあなたがたは見つける(出会う)(あなたがたは)叩け、するとあなたがたに与えられる☆。


☆ 感想を述べましょう。(4) 「求めよ」何を? を参照。


….quis est vestrum homo, qui si filius ejus petierit panem, num lapidem dabit illi? …だれがあなたがたの人間☆か、その者は、もし彼の息子がパンを求めるなら、彼に石を与えるのか?


ここでわざわざ「人間」(ギリシア語でアントローポス)と述べているのは興味深い(なお、このあたりはギリシア語もラテン語もきっちりと同じ意味となっています)。また、すぐ「息子」がでてきて、この二語からは「人の子」の言葉が思い浮かびます。


….Si igitur vos qui mali estis, nostis bona dona dare filiis vestris, quanto magis Pater vester qui in caelis, dabit bona petentibus Ipsum” (Matth. vii. 7-11): …そこで、もし、あなたがたが(その者は)悪い者である、あなたがたの息子によいもの贈り物を与えることを知っているなら、さらにどれほどか、あなたがたの父は、その者は天の中に、その方を求める者によいものを与える(未来)(マタイ7:7-11)
et alibi,
 また他の個所に、


Quod solem suum exoriri faciat super malos et bonos, ac pluviam mittat super justos et injustos (Matth. v. 45). ご自分の太陽を悪い者と善い者の上に昇ることをすること、そして雨を正しい者と不正な者の上に送る(マタイ5:45)


Notum etiam est in ecclesia, quod Dominus omnium salutem velit, et nullius mortem. さらにまた教会の中によく知られている、主はすべての者の救い欲すること、まただれの死〔も欲し〕ない。


Ex his videri potest, quod praedestinatio alia quam ad caelum sit contra Divinum Amorem. これらから見られることができる、天界へ以外の予定神的な愛に反すること。


[3.] Secundum: [3.] 第二:


Quod praedestinatio alia quam ad caelum est contra Divinam Sapientiam, quae infinita. 「天界へ以外の予定は神的な知恵とその無限性に反すること」


Divinus Amor per Divinam suam Sapientiam providet media, per quae unusquisque homo salvari potest; 神的な愛は、その神的な知恵によって手段を備える、それによってそれぞれの人が救われることができる。


quare dicere quod praedestinatio alia sit quam ad caelum, est dicere quod non providere possit media, per quae salvatio, cum tamen omnibus sunt media, ut supra ostensum est, et haec sunt ex Divina Providentia, quae infinita est. それゆえ、天界へ以外の(他のものへの)予定があることを言うことは、手段を備えることができないことを言うことである、それによって救い〔がある〕、そのとき、それでもすべての者に手段がある、上に示されているように、またこれらは神的な摂理からである、それは無限である。


Quod autem sint qui non salvantur, est causa quia Divinus Amor vult ut homo felicitatem et beatudinem caeli sentiat in se, nam alioqui non foret ei caelum; けれども救われない者がいる、理由がある、神的な愛は人間が天界の幸福と幸運の状態を自分自身の中に感じるように欲するからである、なぜなら、そうでなければ彼に天界とならないから。


et hoc non fieri potest, nisi ut appareat homini quod cogitet et velit ex se, absque illa enim apparentia nihil ei appropriaretur, nec foret homo; またこのことは生じることができない、人間に見られるようにでないなら、自分自身から考え、欲すること、というのはそれらの外観なしに何も彼に専有されないから、人間でもなくなる。


propter hoc est Divina Providentia, quae est Divinae Sapientiae ex Divino Amore. このことのためである、神的な摂理は、それは神的な愛からの神的な知恵である。


[4.] Sed hoc non tollit veritatem, quod omnes praedestinati sint ad caelum et nullus ad infernum; [4.] しかし、このことは真理を取り去らない、すべての者は天界へ予定されており、だれも地獄へ予定されていないこと。


at si media salvationis deessent, tolleret: しかし、もし救いの手段が欠けるなら、取り去る。


quod autem media salvationis unicuivis provisa sint, et quod caelum tale sit, ut omnes ex quacunque religione sint, qui bene vivunt, locum ibi habeant, supra demonstratum est. けれども、救いの手段がそれぞれの者に備えられていること、また天界がこのようなものであること、すべての者がどんな宗教からいる〔者でも〕、善く生きた者、〔いる〕場所をそこに持つ、上に示されている。


Est homo sicut terra, quae producit omnis generis fructus, ex qua facultate terra est terra, quod etiam producat malos fructus, non tollit quin etiam producere possit bonos, at tolleret si non potuisset producere nisi quam malos. 人間は地のようである、それはすべての種類の実を生み出す、その能力から地は地である、悪の実もまた生み出すことは、〔地はその能力を〕取り去らない、むしろ、善もまた生み出すことを、しかし、もし悪以外でないなら生み出すことができないなら取り去る。


Homo etiam est sicut objectum, quod lucis radios in se variegat; さらにまた人間は対象物のようである、それは光線の光をそれ自体の中で多彩に変化する。


si modo sistit colores inamoenos, non est lux in causa; もし単にいやな(不愉快な)色をもたらす(示す)なら、光は理由の中にない。


possunt etiam lucis radii variegari in colores amoenos. 光線の光は快い色に多彩に変化させらることもできる。 

原典講読「神の摂理』 330(~[4])訳文と感想

 

(3) 訳文


330.  しかし、一般的に理解された予定説の信念がどれほど有害か見られるように、それらの四つの主題が再び取り上げられ、確信されなければならない。


第一:「天界へ以外の予定神的な愛とその無限性に反すること」


 エホバ、すなわち、主は神的な愛であること、またそれは無限であり、すべてのいのちのエッセであること、なおまた、人間は神の似姿にしたがって神の映像に創造されていることは、著作『神の愛と知恵』の中に示されている。また示されてもいるように、すべての人間は子宮の中で主によりその似姿にしたがってその映像に形作られるので、主はすべての人間の天界の父であること、また人間はその方の霊的な息子であることがいえる。さらにまたエホバ、すなわち、主はこのようにみことばの中で呼ばれており、そこに人間もこのおうに呼ばれていおり、それゆえ、〔主は〕言われた、


 


「あなたがたは地上のあなたがたの父を、あなたがたの父と呼ばないように、なぜなら、あなたがたの父はひとりであり、その者は天界にいるから」(マタイ23:9)


 


 このことによって、いのちである父だけあること、また地の上の父は単にいのちの衣服に関して父であることが意味され、それは身体である。それゆえ、天界の中で、父と呼ばれる者は主以外にいない。そのいのちをひっくり返さない人間は、息子またその方から生まれたと言われることは、みことばの多くの個所からもまた明らかである。


[2.] ここから、悪い者にも善い者にも、神的な愛がすべての人間の中にあることを明らかにすることができる。それゆえ、神的な愛である主は、地上の父が自分の子供に行なうようにしか、彼らに行なうことができない。そして神的な愛は無限であるので、さらに無限にである。なおまた、主からいのちがそれぞれの者にあるので、主はだれからも去ることができない。〔主は〕悪い者から去るように見える、しかし、悪い者が去る、しかし、それでも、主は愛から彼らを導く。


 それゆえ、主は言われた、


 


 「(あなたがたは)求めよ、するとあなたがたに与えられる。探せ、すると見つける。叩け、するとあなたがたに与えられる。…だれがあなたがたの人間か? その者は、もし彼の息子がパンを求めるなら、彼に石を与える。…そこで、もし、悪い者であるあなたがたが、あなたがたの息子によい贈り物を与えることを知っているなら、天の中のあなたがたの父は、その方を求める者に、さらにどれほどよいものを与えられるであろうか」(マタイ7:7-11)


 また他の個所に、


 


 ご自分の太陽を悪い者と善い者の上に昇るようにする、そして雨を正しい者と不正な者の上に送る(マタイ5:45)


 


 さらにまた教会の中に、主はすべての者の救い欲し、だれの死も欲しないことがよく知られている。


 これらから、天界へ以外の予定神的な愛に反することを見ることができる。


[3.] 第二:「天界へ以外の予定は神的な知恵とその無限性に反すること」


 神的な愛は、その神的な知恵によって、それによってそれぞれの人が救われることができる手段を備える。それゆえ、天界へ以外の予定があると言うことは、救いの手段を備えることができないと言うことである。そのとき、前に示されているように、それでもすべての者に手段があり、これらは神的な摂理からであり、それは無限である。


 けれども救われない者がいる理由は、神的な愛は人間が天界の幸福と幸運の状態を自分自身の中に感じるよう欲するからである、なぜなら、そうでなければ彼に天界とならないから、またこのことは、人間に、自分自身から考え、欲するように見られないなら、生じることができない、というのはそれらの外観なしに何も彼に専有されず、人間でもなくなるから。このことのために神的な摂理があり、それは神的な愛からの神的な知恵である。


[4.] しかし、このことは、すべての者は天界へ予定されており、だれも地獄へ予定されていない、という真理を取り去らない。しかし、もし救いの手段が欠けるなら、取り去る。けれども、救いの手段がそれぞれの者に備えられていること、また天界が、どんな宗教からの者でもすべて善く生きた者が、そこに場所を持つようなものであることが前に示されている。


 人間は、すべての種類の実を生み出す地のようであり、その能力から地は地である。悪の実もまた生み出すことは、むしろ善もまた生み出すとき、〔地はその能力を〕取り去らない、しかし、もし悪しか生み出すことができないなら、取り去られる。


 さらにまた人間は、光線の光をそれ自体の中で多彩に変化させる対象物のようである。もし単にいやな色を示すなら、その原因は光にはない。光線の光は、快い色に変えられこともできる。


 


(4) 感想:「求めよ」何を?


 有名な「求めよ、さらば与えられん」の個所です。でも、(ギリシア)原文から読むと、いろいろと考えさせられ、興味が尽きません。全部述べていると、膨大な内容になりそうな気がします。当面の疑問だけを述べますので、あとは各自で考えてみてください。私もここで小1時間ほど原文を眺めていました。


 


①「求めよ」とは何を、また何が与えられるのでしょうか(いつ、どこで、どのように)。直後にはパンを求めて、石が与えられることはない、と書いてありますが。(魚の代わりにヘビも)


②「求める」「さがす」「叩く」のこの順が重要ではないか。すなわち、求めるのは「心」探すのは「目」そして「足」(どこかへ出かけるのであろうから)、その次に「手」で扉を叩くのです。


また、「求める」だけでなく、続いて「さがし」「たたく」という三点セットも重要であろう。


ここからは原文でないとわかりづらいですか、「与えられる」のと「開かれる」のは受動態。「見つける」のは能動態です。ここに私は大いなる意味がある気がします。また同じく受動態には「あなたがたに」がついています。


 すなわち、三点セットで最初と最後で受身、真ん中の「さがす」のは自分で行ない、その結果「見つける」のも自分が行ないます。


 


 さて、付け足しです、「求める」例として言及されているパンは本人ではなく「息子」が求めます。新改訳聖書には「また子が魚を下さい…」とありますが、「子」は原文にない付け足しです。すなわち、「パン」は息子が求めますが、「魚」は本人が求めています。微妙でしかも重要な違いですね。


 これもまた原文にありませんが9(ここのラテン語訳にはあります)12節には「人間」の言葉が入っています! 12節は「人間は、あなたがたにしなければならない」という意味です。この「人間」をわざわざ述べるのは、「ほんとうの人間であるためには」という意味でしょうか。