原典講読「神の摂理』 311

 

(1) 原文


311.  Ex descriptione propriae prudentiae, et illorum qui in illa sunt, videri potest qualis est prudentia non propria, et quales illi qui in ea sunt; quod nempe prudentia non propria sit prudentia apud illos qui non apud se confirmant quod intelligentia et sapientia sint ex homine, dicentes “Quomodo quis potest sapere ex se, et quomodo quis potest bonum facere ex se?” Et hoc cum dicunt, vident in se quod ita sit, cogitant enim interius; et quoque credunt, quod alii similiter cogitent, imprimis eruditi, quia non sciunt quod aliquis solum exterius possit cogitare. [2.] Non per aliquas confirmationes apparentiarum in fallaciis sunt; quare sciunt et percipiunt quod homicidia, adulteria, furta et falsa testimonia sint peccata, et fugiunt illa ideo; tum quod malitia non sit sapientia, et quod astutia non sit intelligentia; cum audiunt ratiocina itione ingeniosas ex fallaciis, mirantur et in se rident. Causa est, quia apud illos non est velum inter interiora et exteriora, seu inter spiritualia et naturalia mentis, sicut est apud sensuales; quare ex caelo recipiunt influxum, ex quo interius vident talia. [3.] Loquuntur simplicius et sincerius quam alii, ac in vita ponunt sapientiam, et non in sermone. Sunt respective sicut agni et oves, cum illi qui in prudentia propria sunt, sicut lupi et vulpes; et sunt sicut qui habitant in domo, et per fenestras vident caelum, illi autem qui in propria prudentia sunt, sunt sicut qui habitant in fundamento domus, et per suas fenestras non vident nisi quae sub terra sunt; et sunt sicut qui in monte stant, et vident illos qui in propria prudentia sunt sicut errantes in vallibus et in silvis. [4.] Ex his constare potest, quod prudentia non propria sit prudentia ex Domino, in simili apparentia in externis cum prudentia propria, sed in prorsus dissimili in internis; in internis apparet prudentia non propria in mundo spirituali sicut homo, at prudentia propria sicut simulacrum apparens vitale ex eo solo, quod illis qui in ea sunt, usque sit rationalitas et libertas seu facultas intelligendi et volendi, et inde loquendi et agendi; et quod per illas facultates possint simulare quod etiam homines sint. Quod talia simulacra sint, est quia mala et falsa non vivunt, sed solum bona et vera; et quia hoc ex rationalitate sua sciunt, nam si non scirent non simularent illa, possident vitale humanum in simulacris suis. [5.] Quis non scire potest, quod homo talis sit, qualis est interius? consequenter quod ille homo sit, qui interius est qualis vult videri exterius? et quod ille simulacrum sit, qui solum exterius homo est, et non interius? Cogita sicut loqueris pro Deo, pro religione, proque justitia et sinceritate, et eris homo; et tunc Divina Providentia erit prudentia tua, et videbis apud alios quod propria prudentia sit insania.


 


(2) 直訳


Ex descriptione propriae prudentiae, et illorum qui in illa sunt, videri potest qualis est prudentia non propria, et quales illi qui in ea sunt; プロプリウムの思慮の記述から、また彼らの〔思慮〕、その中にいる者、プロプリウムでない思慮がどんなものであるか見られることができる、また彼らがどんなものか、その中にいる者。


quod nempe prudentia non propria sit prudentia apud illos qui non apud se confirmant quod intelligentia et sapientia sint ex homine, dicentes “Quomodo quis potest sapere ex se, et quomodo quis potest bonum facere ex se?” すなわち、プロプリウムの思慮でない思慮である、彼らのもとの、その者は自分自身のもとに確信していない、知性と知恵は人間からでないことを、言って、「どのようにしてだれが自分自身から賢明であることができるのか、またどのようにしてだれが自分自身から善を行なうことができるのか?」。


Et hoc cum dicunt, vident in se quod ita sit, cogitant enim interius; また、このことが言われるとき、自分自身の中にそのようであることを見ている、というのは内的に考えるから。


et quoque credunt, quod alii similiter cogitent, imprimis eruditi, quia non sciunt quod aliquis solum exterius possit cogitare. そしてまた、信じている、他の者たちが同様に信じること、特に学識のある者(学者)ち、ある者が外的にだけ考えることができることを知らないので。


[2.] Non per aliquas confirmationes apparentiarum in fallaciis sunt; [2.] 外観の何らかの確信によっての欺きの中にいない。


quare sciunt et percipiunt quod homicidia, adulteria, furta et falsa testimonia sint peccata, et fugiunt illa ideo; それゆえ、知り、知覚する、殺人、姦淫、盗みと偽りの証言が罪であること、またそれゆえそれらを避ける。


tum quod malitia non sit sapientia, et quod astutia non sit intelligentia; なおまた、悪意が知恵ではないこと、また狡猾が知性ではないこと。


cum audiunt ratiocina itione ingeniosas ex fallaciis, mirantur et in se rident. 欺きから才気のある,行って☆1(誤った)推論を聞くとき、驚き(いぶかり)、自分自身の中でほほえむ☆2


1 順序を変え、意訳して、欺きから「つき進めた」才気ある(誤った)推論を…とすればよいでしょう。


2 もちろん「冷笑」です。


Causa est, quia apud illos non est velum inter interiora et exteriora, seu inter spiritualia et naturalia mentis, sicut est apud sensuales; 理由がある、彼らのもとに内的なものと外的なものの間の垂れ幕(ヴェール)ないからである、すなわち、心の霊的なものと自然的なものの間の、感覚的な者のもとのような。


quare ex caelo recipiunt influxum, ex quo interius vident talia. それゆえ、天界から流入を受ける、それ〔流入〕から内的にこのようなものを見る。


[3.] Loquuntur simplicius et sincerius quam alii, ac in vita ponunt sapientiam, et non in sermone. [3.] 〔彼らは〕他の者よりもさらに単純にまたさらに誠実に話す、そして生活の中に知恵を置く、談話(説教)の中に〔置か〕ない。


Sunt respective sicut agni et oves, cum illi qui in prudentia propria sunt, sicut lupi et vulpes; 比較すれば、子羊(小羊)と羊のようである、彼らと、プロプリウムの思慮の中にいる者、オオカミとキツネのような。


et sunt sicut qui habitant in domo, et per fenestras vident caelum, illi autem qui in propria prudentia sunt, sunt sicut qui habitant in fundamento domus, et per suas fenestras non vident nisi quae sub terra sunt; また家の中に住む者のようである、また窓を通して天界()見る、けれども、彼らは、プロプリウムの思慮の中にいる者、家の土台(地下室☆)中に住む者、またその窓を通して見ない、地の下にあるもの以外に。


fundamentumに「地下室」の意味はありませんが、これは明らかに地下室を意味しているので、スヴェーデンボリの使用した言葉として、この意味を付け加えておくべきでしょう。現在、私が取り組んでいて最終場面に入っている『レキシコン』で本日、項目「F」を終えたばかりですが、ここですぐさま追加修正です(こんなことをしていると、いつまでも終わりません、どこかで見切りをつけて出版しようと思っており、それがこの夏になりそうです)


et sunt sicut qui in monte stant, et vident illos qui in propria prudentia sunt sicut errantes in vallibus et in silvis. また山の中に立つ者のようである、また彼らを見る、プロプリウムの思慮の中にいる者が谷の中や森の中をさ迷っているように。


[4.] Ex his constare potest, quod prudentia non propria sit prudentia ex Domino, in simili apparentia in externis cum prudentia propria, sed in prorsus dissimili in internis; [4.] これらから明らかにすることができる、プロプリウムでない思慮は主からの思慮であること、プロプリウムの思慮と外的なものの中で似た外観の中に〔ある〕、しかし、内的なものの中でまったく似ていない。


in internis apparet prudentia non propria in mundo spirituali sicut homo, at prudentia propria sicut simulacrum apparens vitale ex eo solo, quod illis qui in ea sunt, usque sit rationalitas et libertas seu facultas intelligendi et volendi, et inde loquendi et agendi; 内的なものの中で、プロプリウムでない思慮は霊界の中で人間のように見える、しかし、プロプリウムの思慮はそれら(quod以下)だけから生きて(いるように)見える肖像()のよう〔である〕、彼らに、その〔思慮の〕中にいる者、それでも推理力と自由が、すなわち、理解し、意志する能力、またここから話し、行動する〔能力〕。


et quod per illas facultates possint simulare quod etiam homines sint. またそれらの能力によって偽り装うことができること、さらにまた人間であること。


Quod talia simulacra sint, est quia mala et falsa non vivunt, sed solum bona et vera; このようなものは肖像()である、悪と虚偽は生きていないからである、しかし、善と真理だけが。


et quia hoc ex rationalitate sua sciunt, nam si non scirent non simularent illa, possident vitale humanum in simulacris suis. またこのことを自分の推理力から知るので、なぜなら、もし知らないならそれを偽り装わないから、自分の肖像()の中に人間の生命力(活力)を所有する。


[5.] Quis non scire potest, quod homo talis sit, qualis est interius? [5.] だれが知ることができないか? 人間がこのようなものであること、内的なものがどんなものか〔によって〕。


consequenter quod ille homo sit, qui interius est qualis vult videri exterius? したがって、彼は人間であること? その者は内的に、外的にどんなものであるか見られること欲する☆。


そのような者に見られたい内的な人間が、(彼の内的な)人間(そのもの)である、ということです。


et quod ille simulacrum sit, qui solum exterius homo est, et non interius? また、彼は肖像()であること? 単に外的に人間である者、また内的でない。


Cogita sicut loqueris pro Deo, pro religione, proque justitia et sinceritate, et eris homo; 神のため(~のほうを選んで、賛成して)宗教のために、公正と誠実のためにも、あなたが話すように〔そのように〕考えよ、するとあなたは人間になる☆。


「なる」は意訳です、直訳は「あなたは人間であろう」です。これもありえます。erissumの直接法2人称単数未来形です。


et tunc Divina Providentia erit prudentia tua, et videbis apud alios quod propria prudentia sit insania. またその時、神的な摂理があなたの思慮となる、またあなたは他の者のもとに見る、プロプリウムの思慮が狂気であること。


 


(3) 訳文


311.  プロプリウムの思慮、またその中にいる者の記述から、プロプリウムでない思慮、その中にいる者がどんなものであるか見ることができる。すなわち、プロプリウムの思慮でない思慮は、「どのようにしてだれが自分自身から賢明であることができるのか、またどのようにしてだれが自分自身から善を行なうことができるのか?」と言って、知性と知恵は人間からでないことを、自分自身のもとに確信していない者の思慮である。


 また、このことが言われるとき、自分自身の中でそのようであることを見ている、というのは内的に考えるから。そしてまた、他の者たちが、特に学識のある者ちが同様に信じることを信じている、外的にだけ考えることができる者がいることを知らないからである。


[2.] 彼らは外観の何らかの確信による欺きの中にいない。それゆえ、殺人、姦淫、盗みと偽りの証言が罪であることを知り、知覚し、またそれゆえそれらを避ける。なおまた、悪意が知恵ではなく、また狡猾が知性ではないことも。欺きからの才気のある(誤った)推論を聞くとき、いぶかり、自分自身の中でほほえむ。


 その理由は、彼らのもとに内的なものと外的なものの間の、すなわち、感覚的な者のもとにあるのような心の霊的なものと自然的なものの間の垂れ幕(ヴェール)ないからである。それゆえ、天界から流入を受け、その流入から内的にこのようなものを見る。


[3.] 彼らは他の者よりも単純にまた誠実に話し、そして生活の中に知恵を置き、話の中に置かない。プロプリウムの思慮の中にいる者と比較すれば、子羊や羊とオカミたキツネのようなである。また家の中に住み、窓を通して空を見る者のようであるが、プロプリウムの思慮の中にいる者は家の地下室の中に住み、その窓を通して地の下にあるものしか見ない者のようである。また山に立ち、プロプリウムの思慮の中にいる者が谷の中や森の中をさ迷っているように見る者のようである。


[4.] これらから、プロプリウムでない思慮が主からの思慮であること、外的なものの中で似た外観の中にあるプロプリウムの思慮とは、内的なものの中ではまったく似ていないことを明らかにすることができる。内的なものの中では、プロプリウムでない思慮は霊界の中で人間のように見える、しかし、プロプリウムの思慮の中にいる者は、推理力と自由、すなわち、理解し、意志し、またここから話し、行動する能力だけからそれでも生きているように見える肖像ようである。またそれらの能力によって、偽り装うこと、さらにまた人間であることができる。


 このようなものは肖像である、悪と虚偽が生きていないで、善と真理だけが生きているものでからである。またこのことを自分の推理力から知るので自分の肖像の中に人間の生命力をもつ、なぜなら、もし知らないならそれを偽り装わないから


[5.] 内的なものがどんなものかによって、人間はそのようなものであることを、したがって、外的にどんなものであるか見られること欲する者が、内的にその人間であることを、また、また内的でなく、単に外的に人間である者は肖像であることを、だれが知ることができないか?


 神のために、宗教、公正と誠実のために、あなたが話すように、そのように考えてみよ、するとあなたは人間になる。またその時、神的な摂理があなたの思慮となり、あなたは他の者のもとに、プロプリウムの思慮が狂気であることを見る。

原典講読「神の摂理』 312

 

(1) 原文


312.  (ii.) Quod homo ex prudentia propria persuadeat sibi, et confirmet apud se, quod omne bonum et verum sit a et in se; similiter omne malum et falsum.Fiat argumentatio per analogiam inter bonum et verum naturale, ac bonum et verum spirituale. Quaeritur, Quid verum et bonum in visu oculi? Annon id ibi est verum quod vocatur pulchrum, et ibi bonum quod vocatur jucundum? sentitur enim jucundum ex visis pulchris. Quid verum et bonum in auditu? Annon id ibi est verum quod vocatur harmonicum, et id ibi est bonum quod vocatur amoenum? sentitur enim amoenum ex auditis harmonicis. Similiter in aliis sensibus. Inde patet quid verum et bonum naturale. Expendatur nunc quid verum et bonum spirituale. Num verum spirituale est aliud quam pulchrum et harmonicum rerum et objectorum spiritualium? et num bonum spirituale est aliud quam jucundum et amoenum ex percepta illorum pulchritudine aut harmonia? [2.] Videatur nunc, num aliud dici possit de uno quam de altero; seu de spirituali quam de naturali. De naturali dicitur, quod pulchrum et jucundum in oculo influant ex objectis, et quod harmonicum et amoenum in aure influant ex instrumentis. Quid aliud est in substantiis organicis mentis? Dicitur de his quod illa insint, et de illis quod influant; sed si quaeritur, cur dicitur quod influant, non aliud responderi potest quam quia distantia apparet; at cur dicitur quod insint, non aliud responderi potest quam quia distantia non apparet: consequenter, quod apparentia distantiae sit quae facit, quod credatur aliud de illis quae homo cogitat et percipit, quam de illis quae videt et audit. Sed hoc cadit, dum scitur quod spirituale non sit in distantia sicut est naturale. Cogita de sole et luna, aut de Roma et Constantinopoli: annon sunt in cogitatione absque distantia, modo cogitatio illa non conjungitur cum experientia facta per visum aut per auditum? Cur itaque persuades tibi, quod quia distantia in cogitatione non apparet, bonum et verum, ut et malum et falsum sint ibi, et non influant? [3.] Addam his experientiam, quae in mundo spirituali communis est. Potest unus spiritus infundere suas cogitationes et affectiones in alterum spiritum, et hic non scit aliter quam quod id sit suae propriae cogitationis et affectionis; hoc vocatur ibi cogitare ex alio et cogitare in alio. Hoc millies vidi, et quoque centies ego feci; et tamen apparentia distantiae fuit insignis. Ast ut primum sciverunt, quod alius esset qui intulit cogitationes et affectiones illas, indignati sunt, et se averterunt, agnoscentes tamen quod distans non appareat in visu interno seu cogitatione, nisi detegatur, sicut in visu [1]externo seu oculo, et quod inde credatur quod influat. [4.] Huic experientiae cottidianam meam adjiciam. Spiritus mali saepius in meam cogitationem injecerunt mala et falsa, quae apud me apparuerunt sicut in me et a me essent, seu quod ipse cogitarem illa; sed quia novi quod mala et falsa essent, inquisivi quinam illa injecerunt, ac detecti et abacti sunt; et erant in eximia a me distantia. Ex his constare potest, quod omne malum cum ejus falso influat ab inferno ac omne bonum cum ejus vero influat a Domino, et quod utrumque appareat sicut in homine.


@1 externo pro “interno”


 


(2) 直訳


(ii.) Quod homo ex prudentia propria persuadeat sibi, et confirmet apud se, quod omne bonum et verum sit a et in se; similiter omne malum et falsum.― (ii.)「人間はプロプリウムの思慮から、すべての善と真理は、同様にすべての悪と虚偽は、自分自身から、また自分自身の中にあることを自分自身に説きつけ、自分自身のもとで確信すること」―


Fiat argumentatio per analogiam inter bonum et verum naturale, ac bonum et verum spirituale. 自然的な善と真理、そして霊的な善と真理の間の類似(類推)によって論証(論拠)が行なわれる(行なおう)


Quaeritur, Quid verum et bonum in visu oculi? 質問される(質問がある)、目の視覚(見ること)中で真理と善は何か?


Annon id ibi est verum quod vocatur pulchrum, et ibi bonum quod vocatur jucundum? それはそこに真理であるのではないか? 美しいものと呼ばれるもの、またそこに善、快いものと呼ばれるもの。


sentitur enim jucundum ex visis pulchris. というのは、快さは美しいものの視覚(見ること)から感じられるから。


Quid verum et bonum in auditu? 聴覚(聞くこと)の中の善と真理は何か?


Annon id ibi est verum quod vocatur harmonicum, et id ibi est bonum quod vocatur amoenum? それはそこに真理であるのではないか? 調和したものと呼ばれるもの、またそこに善、楽しさ(快感)と呼ばれるもの。


sentitur enim amoenum ex auditis harmonicis. というのは、楽しさ(快感)は調和したものの聴覚(聞くこと)から感じられるから。


Similiter in aliis sensibus. 他の感覚の中で同様〔である〕。


Inde patet quid verum et bonum naturale. ここから明らかである、何が自然的な真理と善か。


Expendatur nunc quid verum et bonum spirituale. そこで、何が霊的な真理と善か熟考される☆。


☆「熟考される」が接続法なのでどう解釈すればよいでしょうか、基本的には「願望」であり「熟考することができるかな」といった感じです。でも多くの場合「命令」としておけばよいようです。


Num verum spirituale est aliud quam pulchrum et harmonicum rerum et objectorum spiritualium? 霊的な真理は何らかのものなのか? 霊的な事柄や対象の美しいものと調和するもの以外の。


et num bonum spirituale est aliud quam jucundum et amoenum ex percepta illorum pulchritudine aut harmonia? また霊的な善は何らかのものなのか? それらの美しいものまたは調和するものを知覚したことからの快さと楽しさ(快感)以外の。


[2.] Videatur nunc, num aliud dici possit de uno quam de altero; [2.] そこで見られる(接続)、何らかのことがあるものについて言われることができないか、他のものについてと比べて(よりも)


seu de spirituali quam de naturali. すなわち、霊的なものについて、自然的なものについてと比べて。


De naturali dicitur, quod pulchrum et jucundum in oculo influant ex objectis, et quod harmonicum et amoenum in aure influant ex instrumentis. 自然的なものについて言われる、美しいものと快いものが対象から目の中に流入すること、また調和するものと楽しいものが楽器から耳の中に流入すること。


Quid aliud est in substantiis organicis mentis? 何が、心の有機的な実体の中にあるか?


Dicitur de his quod illa insint, et de illis quod influant; これ(後者=霊的なもの)ついて言われる、それらが内在すること、またそれ(前者=自然的なもの)について、〔それらが〕流入すること。


sed si quaeritur, cur dicitur quod influant, non aliud responderi potest quam quia distantia apparet; しかし、もし質問されるなら、なぜ、流入することが言われるのか、何らかのものを答えられることができない、距離(隔たり)見えるから以外に。


at cur dicitur quod insint, non aliud responderi potest quam quia distantia non apparet: しかし、なぜ、内在することが言われるのか、何らかのものを答えられることができない、距離(隔たり)見られないから以外に。


consequenter, quod apparentia distantiae sit quae facit, quod credatur aliud de illis quae homo cogitat et percipit, quam de illis quae videt et audit. したがって、距離(隔たり)の外観である、それらをつくる(ものは)、それらは人間が考え、知覚するそれらについて何らかのものが信じられること、見、聞くものそれらについてと比べて。


Sed hoc cadit, dum scitur quod spirituale non sit in distantia sicut est naturale. しかし、このことは倒れる(むだである)、霊的なものは距離(隔たり)の中にないことが知られる時、自然的なもの〔が距離(隔たり)の中に〕あるようには。


Cogita de sole et luna, aut de Roma et Constantinopoli: 太陽と月について考えよ、またはローマとコンスタンティノープルについて。


annon sunt in cogitatione absque distantia, modo cogitatio illa non conjungitur cum experientia facta per visum aut per auditum? 〔それらは〕距離(隔たり)なしの思考の中に存在するのではないか? それらの思考が視覚を通してまたは聴覚を通しての事実の経験に結合されていないかぎり。


Cur itaque persuades tibi, quod quia distantia in cogitatione non apparet, bonum et verum, ut et malum et falsum sint ibi, et non influant? そこで、なぜ、あなたはあなたに説きつけるのか、距離(隔たり)は思考の中に見られないので、善と真理は、そのようにまた悪と虚偽はそこにある、また流入しないこと。


[3.] Addam his experientiam, quae in mundo spirituali communis est. [3.] 私はこれらに経験を加えよう(言いたそう)、それは霊界の中で普通である。


Potest unus spiritus infundere suas cogitationes et affectiones in alterum spiritum, et hic non scit aliter quam quod id sit suae propriae cogitationis et affectionis; ある霊は自分の思考と情愛を他の霊の中に注ぎ込む(伝える)とができる、またこのことを異なって知らない、それが自分の思考と情愛の固有のもの(プロプリウム)であること以外に。


hoc vocatur ibi cogitare ex alio et cogitare in alio. このことは、そこに他の者から考えること、また他の者の中で考えることと呼ばれる。


Hoc millies vidi, et quoque centimes ego feci; このことを、私は千回見た、そしてまた、百回私は行なった。


et tamen apparentia distantiae fuit insignis. またそれでもなお、距離(隔たり)の外観は著しかった(目立った)


Ast ut primum sciverunt, quod alius esset qui intulit cogitationes et affectiones illas, indignati sunt, et se averterunt, agnoscentes tamen quod distans non appareat in visu interno seu cogitatione, nisi detegatur, sicut in visu [1]externo seu oculo, et quod inde credatur quod influat. しかし、知られると直ぐに、他の者がいたこと、その者はそれらの思考と情愛をもたらした、〔彼らは〕憤慨した、また自分自身を背かせた(=背いた)、それでも距離(隔たり)は内なる視覚、すなわち、思考の中に見られないことを認めて、示され(あばかれ)ないなら、外なる視覚、すなわち、目の中のように、またここから流入することが信じられること。


[4.] Huic experientiae cottidianam meam adjiciam. [4.] これに私は私の毎日の経験を付け加えよう。


Spiritus mali saepius in meam cogitationem injecerunt mala et falsa, quae apud me apparuerunt sicut in me et a me essent, seu quod ipse cogitarem illa; 悪霊がしばしば私の思考の中に悪と虚偽を持ち込んだ、それらは私のもとで私の中に、また私から存在したように見られた、すなわち、私そのものがそれらを考えたこと。


sed quia novi quod mala et falsa essent, inquisivi quinam illa injecerunt, ac detecti et abacti sunt; しかし、私は悪と虚偽であったことを知っている(知った)ので、私は調べた(質問した)、だれがそれらを持ち込んだか、そしてあばかれ、追い払われた。


et erant in eximia a me distantia. また著しく(非常に)私から隔たった中にいた。


Ex his constare potest, quod omne malum cum ejus falso influat ab inferno ac omne bonum cum ejus vero influat a Domino, et quod utrumque appareat sicut in homine. これらから明らかにすることができる、すべての悪はその虚偽とともに地獄から流入すること、そしてすべての善はその真理とともに主から流入する、また両方とも人間の中に〔ある〕ように見えること。


@1 externo pro “interno” 注1interno」の代わりにexterno


 


(3) 訳文


312.  (ii.)「人間はプロプリウムの思慮から、すべての善と真理は、同様にすべての悪と虚偽は、自分自身から、また自分自身の中にあることを自分自身に説きつけ、自分自身のもとで確信すること」


 自然的な善と真理そして霊的な善と真理の間の類推によって論証行なおう


 質問がある、目で見る真理と善は何か? 美しいものと呼ばれるものに真理が、快いものと呼ばれるものに善があるのではないか? というのは、快さは美しいものを見ることから感じられるから。


 聞くことでの善と真理は何か? 調和したものと呼ばれるものに真理が、またそこに善、楽しさと呼ばれるものに善があるのではないか?。というのは、楽しさは調和したものを聞くことから感じられるから。他の感覚でも同様である。ここから、何が自然的な真理と善か明らかである。


 そこで、何が霊的な真理と善か熟考してみよ。


 霊的な真理は霊的な事柄や対象からの美しいものや調和するものでないなら何のなのか? また霊的な善は、それらの美しいものまたは調和するものを知覚した快さと楽しさでないいなら何なのか?


[2.] そこで、あるものについて他のものについて比べて何らかのことが言われることができないか、見られであろう。すなわち、自然的なもの比べて霊的なものについてである。


 自然的なものについて、美しいものと快いものが対象から目の中に流入すること、また調和するものと楽しいものが楽器から耳の中に流入することが言われる。


 心の有機的な実体の中に何があるか?


 霊的なものについては、それらが内在すると言われ、自然的なものについては、それらが流入すると言われる。しかし、なぜ流入すると言われるのか、と質問されるなら、隔たりが見られるからとしか答えられることができない。また、なぜ内在すると言われるのか、と質問されるなら、隔たりが見られないからとしか答えることができない。したがって、人間が見、聞くものと比べて、考え、知覚するものについて何らかのものが信じられ、それらをつくるものは、距離(隔たり)の外観である。


 しかし、このことは、自然的なものが距離(隔たり)の中にあるように〔とは異なって〕霊的なものが距離(隔たり)の中にないことが知られる時、倒れる。


 太陽と月について、またはローマとコンスタンティノープルについて考えよ。それらは思考が視覚または聴覚を通して事実の経験に結合されていないかぎり、距離感のない思考の中に存在するのではないか? 


 距離(隔たり)は思考の中に見られないので、そこにある善と真理は、そのようにまた悪と虚偽は、流入しないのに、なぜ、あなたは〔そうでないことを〕自分自身に説きつけようとするのか?


[3.] 私はこれらに霊界の中で普通の経験を言いたそう


 ある霊は自分の思考と情愛を他の霊の中に注ぎ込むとができ、またそれが自分の思考と情愛の固有のものであることとしか知らない。このことは、そこでは他の者から考えること、他の者の中で考えることと呼ばれる。このことを、私は千回も見、そしてまた、私は百回も行なった。それでもなお、隔たりの外観ははっきりしてい


 しかし、それらの思考と情愛をもたらした他の者がいたことが知られると直ぐに、彼らは憤慨し、背いた。それでも隔たりは外なる視覚、すなわち、目の中のように示されないなら、内なる視覚、すなわち、思考の中に見られないことを認め、ここから流入すると信じられている。


[4.] これに私は自分の日々の経験を付け加えよう。


 悪霊がしばしば私の思考の中に悪と虚偽を持ち込み、それらは私のもとで、私の中に、また私から存在したように、すなわち、私自身がそれらを考えたように見られた。しかし、私は悪と虚偽であったことを知ったので、私はだれがそれらを持ち込んだか調べ、そしてあばかれ、追い払われた。彼らは私から非常に隔たった中にいた。

 これらから、すべての悪はその虚偽とともに地獄から流入し、そしてすべての善はその真理とともに主から流入すること、また両方とも人間の中にあるように見えることを明らかにすることができる。

原典講読「神の摂理』 313

 

(1) 原文


313.  Quales illi sunt qui in propria prudentia, et quales qui in prudentia non propria, et inde in Divina Providentia sunt, describitur in Verbo per Adamum et Chaivam uxorem ejus in horto Edenis, ubi binae arbores, una vitae, et altera scientiae boni et mali, et per eorum esum ex hac arbore. Quod per Adamum et Chaivam uxorem ejus in sensu interno seu spirituali intelligatur et describatur Antiquissima Domini Ecclesia in hac tellure, prae sequentibus nobilis et caelestis, videatur supra (n. 241); per cetera significantur haec sequentia: [2.] per “hortum Edenis” significatur sapientia hominum illius ecclesiae; per “arborem vitae” Dominus quoad Divinam Providentiam, et per “arborem scientiae” homo quoad propriam prudentiam; per “serpentem” sensuale et proprium hominis, quod in se est amor sui et fastus propriae intelligentiae, ita diabolus et satanas; per “esum ex arbore scientiae,” appropriatio boni et veri, quod haec non a Domino et inde Domini sint, sed quod ab homine et inde hominis. Et quia bonum et verum sunt ipsa Divina apud hominem, per bonum enim intelligitur omne amoris, et per verum omne sapientiae, ideo si homo vindicat sibi illa ut sua, non potest aliter credere quam quod sit sicut Deus; quare dixit serpens,


 


“Quo die comederitis de eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut Deus scientes bonum et malum (Genes. iii. 5);


ita quoque faciunt illi qui in amore sui et inde fastu propriae intelligentiae sunt, in inferno; [3.] per damnationem “serpentis” significatur damnatio proprii amoris et propriae intelligentiae, per damnationem “Chaivae” damnatio proprii voluntarii, et per damnationem “Adami” damnatio proprii intellectualis, per “spinam et tribulum,”‘ quae terra germinabit illi, significatur mere falsum et malum; per “ejectionem ex horto” significatur deprivatio sapientiae; per “custoditionem viae ad arborem vitae” tutela Domini ne sancta Verbi et ecclesiae violentur; per “folia ficus” per quae texerunt nuditates, significantur vera moralia, per quae velantur illa quae amoris et fastus eorum sunt; et per “tunicas pellis,” quibus postea vestiebantur, apparentiae veri, in quibus solis sunt. Hic est intellectus illorum spiritualis. Sed maneat qui vult in sensu litterae, sciat modo quod ille in caelo ita intelligatur.


 


(2) 直訳


Quales illi sunt qui in propria prudentia, et quales qui in prudentia non propria, et inde in Divina Providentia sunt, describitur in Verbo per Adamum et Chaivam uxorem ejus in horto Edenis, ubi binae arbores, una vitae, et altera scientiae boni et mali, et per eorum esum ex hac arbore. 彼らがどんなものであるか、プロプリウムの思慮の中にいる者、またプロプリウムでない思慮の中にいる者が、またここから神的な摂理の中にいる、どんなものか、みことばの中で、エデンの庭園の中のアダムとその妻エバによって描かれている、そこに二つの木、一つはいのちの、もう一つは善の悪の知識の〔木〕、またこの木から彼らの食べることによって。


Quod per Adamum et Chaivam uxorem ejus in sensu interno seu spirituali intelligatur et describatur Antiquissima Domini Ecclesia in hac tellure, prae sequentibus nobilis et caelestis, videatur supra (n. 241); アダムとその妻エバによって内的なまたは霊的な意味で、この地球の中の主の最古代教会が意味され、描かれていることは、続くもの〔教会〕よりも高貴で、また天的で〔あった〕、上に見られる(241)


per cetera significantur haec sequentia: その他のものによってこれら続くものが意味される。〔[2.]の区切りはここのほうが適切でしょう〕


[2.] per “hortum Edenis” significatur sapientia hominum illius ecclesiae; [2.] 「エデンの庭園」によってその教会の人間の知恵が意味される。


per “arborem vitae” Dominus quoad Divinam Providentiam, et per “arborem scientiae” homo quoad propriam prudentiam; 「いのちの木」によって神的な摂理に関する主が、また「知識の木」によってプロプリウムの思慮に関する人間が〔意味される〕。


per “serpentem” sensuale et proprium hominis, quod in se est amor sui et fastus propriae intelligentiae, ita diabolus et satanas; 「蛇」によって人間の感覚的なものとプロプリウムが〔意味される〕、それは本質的に自己愛とプロプリウムの知性の高慢である、そのように悪魔とサタン。


per “esum ex arbore scientiae,” appropriatio boni et veri, quod haec non a Domino et inde Domini sint, sed quod ab homine et inde hominis. 「知識の木から食べること」によって、善と真理の専有が〔意味される〕、これらが主からではない、またここから主のものでないこと、しかし、人間から、またここから人間の(もの)


Et quia bonum et verum sunt ipsa Divina apud hominem, per bonum enim intelligitur omne amoris, et per verum omne sapientiae, ideo si homo vindicat sibi illa ut sua, non potest aliter credere quam quod sit sicut Deus; また、善と真理は人間のもとの神性そのものであるので、というのは善によって愛のすべてのものが意味されるから、また真理によって知恵のすべてのものが、それゆえ、もし人間がそれらを自分のものとして要求するなら、異なって信じることができない、〔自分が〕神のようであること以外に。


quare dixit serpens, それゆえ、蛇は言った、


“Quo die comederitis de eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut Deus scientes bonum et malum (Genes. iii. 5); 「あなたがそれについて食べるその日に、あなたの目が開かれる、またあなたは善と悪を知る神のようになる」(創世記3:5)
ita quoque faciunt illi qui in amore sui et inde fastu propriae intelligentiae sunt, in inferno;
 このようにまた彼らは行なう☆、自己愛とここからプロプリウムの知性の高慢の中にいる者、地獄の中で。


彼らが地獄の中で「このように行なう」とは何でしょうか? 神のように行なうので、ここは「振る舞う」の訳語(この意味もあります)がよいでしょう。


[3.] per damnationem “serpentis” significatur damnatio proprii amoris et propriae intelligentiae, per damnationem “Chaivae” damnatio proprii voluntarii, et per damnationem “Adami” damnatio proprii intellectualis, per “spinam et tribulum,”‘ quae terra germinabit illi, significatur mere falsum et malum; [3.] 「蛇の」断罪によって愛のプロプリウムと知性のプロプリウムの断罪が意味される、「エバの」断罪によって意志のプロプリウムの断罪、また「アダムの」断罪によって理解力(知力)のプロプリウムの断罪、「いばらとあざみ」によって、その地が彼に発芽する(未来)、虚偽と悪そのものが意味される。


per “ejectionem ex horto” significatur deprivatio sapientiae; 「庭園から追い出すこと」によって知恵の剥奪が意味される。


per “custoditionem viae ad arborem vitae” tutela Domini ne sancta Verbi et ecclesiae violentur; 「いのちの木への道の保護(警戒)」によって、主の保護が〔意味される〕みことばと教会の聖なるものが害されないように。


per “folia ficus” per quae texerunt nuditates, significantur vera moralia, per quae velantur illa quae amoris et fastus eorum sunt; 「いちじくの葉」によって、それによって編み合わせた、裸(であること)を〔隠した〕、道徳的な真理を意味される、それによってそれらが隠された、それらは彼らの愛と高慢のものである。


et per “tunicas pellis,” quibus postea vestiebantur, apparentiae veri, in quibus solis sunt. また「(獣の)皮の衣」によって、その後それらで着せられた、真理の外観が〔意味される〕、それらの中にだけいる。


Hic est intellectus illorum spiritualis. これがそれらの霊的な理解されること(意味)である。


Sed maneat qui vult in sensu litterae, sciat modo quod ille in caelo ita intelligatur. しかし、〔彼は〕とどまる(接続)、文字通りの意味の中に〔とどまることを〕欲する者、ただそれらは天界の中でそのように理解されることだけを知る(接続)


 


(3) 訳文


313.  プロプリウムの思慮の中にいる者がどんなものであるか、、またプロプリウムでない思慮の中にいる者、またここから神的な摂理の中にいる者がどんなものであるか、みことばの中で、エデンの庭園の中のアダムとその妻エバによって、そこに一つはいのちの木、もう一つは善の悪の知識の木の二つの木、またこの木から彼らが食べることによって描かれている。アダムとその妻エバによって内的なまたは霊的な意味で、この地上の主の最古代教会が意味され、描かれており、続くもの〔教会〕よりも高貴で、また天的で〔あった〕ことは、前に見られる(241)


[2.] その他のものによって意味されるものは次のものである。


「エデンの園」によってその教会の人間の知恵が、「いのちの木」によって神的な摂理に関する主が、また「知識の木」によってプロプリウムの思慮に関する人間が意味される。「蛇」によって人間の感覚的なものとプロプリウムが意味され、それは本質的に自己愛とプロプリウムの知性の高慢であり、そのように悪魔とサタンである。「知識の木から食べること」によって、善と真理の専有が意味され、これらが主から、またここから主のものでないこと、しかし、人間から、またここから人間のものである


 また、善と真理は人間のもとの神性そのものであるので、というのは善によって愛のすべてのもの、また真理によって知恵のすべてのものがが意味されるから、それゆえ、もし人間がそれらを自分のものとして要求するなら、〔自分が〕神のようであるとしか信じることができない。それゆえ、蛇は言った、


 


 「あなたがそれを食べるその日に、あなたの目は開かれ、あなたは善と悪を知る神のようになる」(創世記3:5)


 


 このようにまた、自己愛とここからプロプリウムの知性の高慢の中にいる者は、地獄の中で振る舞う。


[3.] 「蛇の断罪」によって愛のプロプリウムと知性のプロプリウムの断罪が意味され、「エバの断罪」によって意志のプロプリウムの断罪が、「アダムの断罪」によって理解力のプロプリウムの断罪が、「いばらとあざみ」によって、その地で彼に芽生えてくる虚偽と悪そのものが意味される。「園から追い出すこと」によって知恵の剥奪が意味される。「いのちの木への道を守ること」によって、みことばと教会の聖なるものが害されないようにとの、主の保護が、編み合わせた「いちじくの葉」によって、裸(であること)、また彼らの愛と高慢が隠され道徳的な真理が意味される。またその後に着せられた「皮の衣」によって、真理の外観の中にだけいることが意味される。


 これがそれらの霊的な意味である。しかし、文字通りの意味の中にとどまることを欲する者は、ただそれらは天界の中でそのように理解されることだけを知って、〔そのままに〕とどまればよいであろう。

原典講読「神の摂理』 314

 

(1) 原文


314.  Quales sunt illi, qui infatuati sunt ex propria intelligentia, constare potest ex [1]illorum imaginariis in rebus interioris judicii; pro exemplo, de influxu, de cogitatione, deque vita. De Influxu inverse cogitant, ut quod visus oculi influat in visum internum mentis qui est intellectus; et quod auditus auris influat in auditum internum, qui etiam est intellectus; et non percipiunt quod intellectus ex voluntate influat in oculum et in aurem, et non modo faciat illos sensus, sed etiam utatur illis ut suis instrumentis in naturali mundo. Sed quia hoc non secundum apparentiam est, non percipiunt, solummodo si dicitur, quod naturale non influat in spirituale, sed quod spirituale in naturale; at usque tunc cogitant, “Quid spirituale nisi quam purius naturale?” tum “Annon apparet quod si oculus videt aliquod pulchrum, et auris audit aliquod harmonicum, mens, quae est intellectus et voluntas, delectetur?” non scientes quod oculus non videat ex se, nec lingua gustet ex se, nec nares odorent ex [se], nec cuticula sentiat ex se; sed quod sit mens seu spiritus hominis, qui illa ibi sensu percipit, et ex illo secundum quale ejus afficitur; sed usque quod mens seu spiritus hominis non sentiat illa a se, sed a Domino, et quod aliter cogitare, sit ex apparentiis, et si confirmantur, ex fallaciis. [2.] De Cogitatione, dicunt, quod sit aliquod modificatum in aere, variatum secundum objecta, et ampliatum secundum cultum; ita quod ideae cogitationum sint imagines, sicut meteora, apparentes in aere; et quod memoria sit tabula cui impressae sunt; non scientes quod cogitationes sint aeque in substantiis pure organicis, sicut sunt visus et auditus in suis. Spectent modo cerebrum, et videbunt illud talibus substantiis plenum: laede illas et delirabis, ac perde illas et morieris. Quid autem cogitatio, et quid memoria, videatur supra (n. 279, fin.). [3.] De Vita non sciunt aliud, quam quod sit quaedam naturae activitas, quae se facit sentiri diversimode, sicut corpus quod vivit, se organice movet. Si dicitur quod sic natura vivat, hoc negant, sed quod natura det vivere. Si dicitur, “Annon tunc vita dissipatur, cum corpus moritur,” respondent quod vita in particula aeris, quae vocatur anima, maneat. Si dicitur, Quid tunc Deus? Numne Ille est ipsa Vita? ad haec tacent, et non volunt edicere quod cogitant. Si dicitur, Velitisne quod Divinus Amor et Divina Sapientia sint ipsa Vita? respondent, Quid amor et quid sapientia? Nam in suis fallaciis non vident quid haec, nec quid Deus. Haec adducta sunt, ut videatur quomodo homo a propria prudentia infatuatur, ex causa quia omnia ex apparentiis et inde fallaciis concludit.


@1 illorum pro “illarum”


 


(2) 直訳


Quales sunt illi, qui infatuati sunt ex propria intelligentia, constare potest ex [1]illorum imaginariis in rebus interioris judicii; 彼らがどんなものであるか、プロプリウムの知性から愚鈍となった(のぼせあがった)☆者、内的な判断の事柄における彼らの想像☆から明らかにすることができる。


「想像」というよりも、内容的に空想、さらに妄想に近いものです。


infatuoにはこのように「愚鈍となる」と「のぼせあがる」の意味があります(もう一つ「味をなくす」という意味がありますが、ここではあたりません)。このどちらでしょうか? それとも見方の違いで、この二つは同じことなのでしょうか?


pro exemplo, de influxu, de cogitatione, deque vita. 例として、流入について、思考について、いのちについて。


De Influxu inverse cogitant, ut quod visus oculi influat in visum internum mentis qui est intellectus; 「流入」について、〔彼らは〕逆に考えている、目の視覚が心の内なる視覚の中に流入することのように、それは理解力である。


et quod auditus auris influat in auditum internum, qui etiam est intellectus; また耳の聴覚が内なる聴覚の中に流入すること、それもまた理解力である。


et non percipiunt quod intellectus ex voluntate influat in oculum et in aurem, et non modo faciat illos sensus, sed etiam utatur illis ut suis instrumentis in naturali mundo. また知覚しない(認めない)、意志からの理解力が目の中と耳の中に流入すること、またそれらを感覚をつくるだけ〔のものとし〕ないで、しかしまたそれらで用いる、自然界の中で自分の道具のように。


Sed quia hoc non secundum apparentiam est, non percipiunt, solummodo si dicitur, quod naturale non influat in spirituale, sed quod spirituale in naturale; しかし、このことは外観にしたがっていないので、知覚しない(認めない)、単に、もし言われるなら、自然的なものが霊的なものの中に流入しないこと、しかし、霊的なものが自然的なものの中に〔流入する〕こと。


at usque tunc cogitant, “Quid spirituale nisi quam purius naturale?” しかしそれでも、その時、考える、「何が霊的なものか? さらに純粋な自然的なもの以外でないなら」。


tum “Annon apparet quod si oculus videt aliquod pulchrum, et auris audit aliquod harmonicum, mens, quae est intellectus et voluntas, delectetur?” なおまた、「(~のように)見えるのではないか? もし目が何らかの美しいものを見るなら、また耳が何らかの調和するものを聞くなら、心は、それは理解力と意志である、楽しむ(喜ぶ)


non scientes quod oculus non videat ex se, nec lingua gustet ex se, nec nares odorent ex [se], nec cuticula sentiat ex se; 知らないで、目はそれ自体から見ないこと、舌もそれ自体から味わない☆、鼻もそれ自体から嗅がない、皮膚もそれ自体から感じない。


雑談ながらgustoはファミレスの店名「ガスト」の語源です、この店の前を通るたびこの言葉を想い浮かべます。


sed quod sit mens seu spiritus hominis, qui illa ibi sensu percipit, et ex illo secundum quale ejus afficitur; しかし、人間の心または霊であること、それはそれらをそこに感覚で知覚する、またそれ〔感覚〕からそれのどんなものが働きかけられる。


sed usque quod mens seu spiritus hominis non sentiat illa a se, sed a Domino, et quod aliter cogitare, sit ex apparentiis, et si confirmantur, ex fallaciis. しかしそれでも、人間の心または霊はそれらをそれ自体から感じない、しかし、主から、また異なって考えることは、外観からであること、またもし〔そのことが〕確信されるなら、〔感覚の〕欺きから〔である〕。


[2.] De Cogitatione, dicunt, quod sit aliquod modificatum in aere, variatum secundum objecta, et ampliatum secundum cultum; [2.] 「思考」について、〔彼らは〕言う、空気の中の何らかの変化物であること、対象にしたがって変化するもの、また耕されるにしたがって増大されるもの。


ita quod ideae cogitationum sint imagines, sicut meteora, apparentes in aere; そのように(したがって)思考の観念は像(想像の産物)ある、流星のような、空気中に見られて。


et quod memoria sit tabula cui impressae sunt; また記憶は板(書字板)である、それに刻みつけられる。


non scientes quod cogitationes sint aeque in substantiis pure organicis, sicut sunt visus et auditus in suis. 知らないで、思考は等しく純粋に有機的な実体(物質)の中にあること、視覚と聴覚が自分のもの☆の中にあるように。


☆「自分のもの」とは「自分の有機的な実体」、すなわち、「視覚や聴覚の感覚器官」です。


Spectent modo cerebrum, et videbunt illud talibus substantiis plenum: 脳だけが眺められる(未来)、するとそれがこのような実体(物質)で満ちているのが見られる。


laede illas et delirabis, ac perde illas et morieris. それら〔実体(物質)〕を傷つけよ、するとあなたは気が狂う(未来)、そしてそれらを破壊せよ、するとあなたは死ぬ(未来)


Quid autem cogitatio, et quid memoria, videatur supra (n. 279, fin.). けれども、何が思考か、また何が記憶かは、上に見られる(279番、末尾)


[3.] De Vita non sciunt aliud, quam quod sit quaedam naturae activitas, quae se facit sentiri diversimode, sicut corpus quod vivit, se organice movet. [3.] 「いのち」について何らかのことを知らない、何らかの自然の活動であること以外に、それはそれ自体をいろいろな方法で感じさせることを行なう、身体が、それは生きる、それ自体を有機的に動くように。


Si dicitur quod sic natura vivat, hoc negant, sed quod natura det vivere. もし言われるなら、このようにして(したがって)然は生きていること、このことを否定する、しかし、自然が生きることを与えること。


Si dicitur, “Annon tunc vita dissipatur, cum corpus moritur,” respondent quod vita in particula aeris, quae vocatur anima, maneat. もし言われるなら、「その時、いのちは消散させられないか? 身体が死ぬとき」、答える、いのちが空気の小部分の中に、それは霊魂と呼ばれる、残る(とどまる)こと


Si dicitur, Quid tunc Deus? Numne Ille est ipsa Vita? もし言われるなら、「その時(とき)、何が神か?」、「それはいのちそのものではないか?」


ad haec tacent, et non volunt edicere quod cogitant. これに関して黙る、また考えていることを言い表わすことを欲しない。


Si dicitur, Velitisne quod Divinus Amor et Divina Sapientia sint ipsa Vita? もし言われるなら、「あなたがたは欲する(接続)のですね? 神的な愛と神的な知恵がいのちそのものであること」。


respondent, Quid amor et quid sapientia? 答える、「何が愛か、また何が知恵か?」


Nam in suis fallaciis non vident quid haec, nec quid Deus. なぜなら、自分の欺き(誤り)の中でこれらが何か見ないから、何が神かも。


Haec adducta sunt, ut videatur quomodo homo a propria prudentia infatuatur, ex causa quia omnia ex apparentiis et inde fallaciis concludit. これらのことが提示された、人間がプロプリウムの思慮からどのように愚鈍とされる(のぼせあがる)か見られるために、理由から(である)、すべてのものを外観からまたここからの欺きから推論したので。


@1 illorum pro “illarum” 注1illarum」の代わりにillorum


 


(3) 訳文


314.  プロプリウムの知性から愚鈍となった者がどんなものであるか、内的な判断の事柄における彼らの空想から明らかにすることができる。例として、流入について、思考について、いのちについて。


 「流入」について、彼らは逆に考えている。目の視覚が心の内なる視覚である理解力の中に流入する、また耳の聴覚が内なる聴覚それもまた理解力であるその中に流入する。また、意志からの理解力が目の中と耳の中に流入すること、またそれらを感覚のものだけとしないで、自然界の中で自分の道具のようにそれらを用いることを認めない。


 しかし、このことは外観にしたがっていないので、もし単に、自然的なものは霊的なものの中に流入しない、しかし、霊的なものが自然的なものの中に流入する、と言われるなら、このことを認めない。そしてその時、それでも、「さらに純粋な自然的なものでないなら、霊的なものとは何か?」なおまた、「もし目が何らかの美しいものを見、また耳が何らかの調和するものを聞くなら、理解力と意志である心は、喜ぶように見えるではないか?と考えている。目はそれ自体から見ない、舌もそれ自体から味わない、鼻もそれ自体から嗅がない、皮膚もそれ自体から感じないことを知らない、しかし、それらを感覚で知覚するものは人間の心または霊であり、それがどんなものかにっしたがってその感覚から働きかけられている。しかしそれでも、人間の心または霊はそれらをそれ自体からは感じないで、主から感じており、またこれと異なって考えることは外観からであり、またもし〔そのことが〕確信されるなら、〔それは感覚の〕欺きからである。


[2.]「思考」について、〔彼らは〕空気の中の何らかの変化物であり、対象にしたがって変化し、また耕されるにしたがって増大されるものである、したがって思考の観念は空気中に見られる流星のような想像の産物であり、また記憶は刻みつけられる板である、と言う。視覚と聴覚が有機的な実体の中にあるように、それと等しく、思考が純粋な有機的な実体の中にあることを知らない。


 脳だけでも眺めてみよ、するとそれがこのような実体(物質)で満ちているのが見られる。それらを傷つけてみよ、するとあなたは気が狂う、そしてそれらを破壊してみよ、するとあなたは死ぬ


 けれども、何が思考か、また何が記憶かは、前に見られる(279番、末尾)


[3.] 「いのち」については、何らかの自然の活動であり、生きている身体がそれ自体を有機的に動かすように、それ自体をいろいろな方法で感じさせることを行なうこと以外に、何も知らない。


 もし、「そのように然は生きている」と言われるなら、このことを否定し、自然が生きることを与える、とする。


 もし、「身体が死ぬとき、その時、いのちは消散させられないか?」と言われるなら、いのちは霊魂と呼ばれる空気の小部分の中に残る、答える。


 もし、「そのとき、神とは何か? それはいのちそのものではないか?」と言われるなら、これに関しては黙り、考えていることを言い表わそうとしない。


 もし、「あなたがたは神的な愛と神的な知恵がいのちそのものであって欲しいのですね?」と言われるなら、「愛と何か、知恵とは何か?」と答える。なぜなら、自分の欺きの中でこれらが何か、神が何かも見ないから。


 これらのことは、すべてのものを外観からまたここからの欺きから推論したという理由で、人間がプロプリウムの思慮からどのように愚鈍とされるか見られるために、提示された。

原典講読「神の摂理』 316, 317

 

(1) 原文


[1]316.   Quod propria prudentia persuadeat et confirmet, quod omne bonum et verum ab homine in homine sit, est quia propria prudentia est proprium intellectuale hominis influens ex amore sui, qui est proprium voluntarium hominis; et proprium non potest aliter quam sua facere omnia; non enim potest ab illo elevari. Omnes qui a Divina Domini Providentia ducuntur, elevantur a proprio, et tunc vident quod omne bonum et verum a Domino sit, immo etiam vident, quod id quod a Domino in homine est, sit perpetuo Domini, et nusquam hominis. Qui aliter credit, est sicut qui domini sui bona apud se deposita habet, ac illa sibi vindicat aut appropriat ut sua, qui non est dispensator sed est fur; et quia proprium hominis non est nisi quam malum, quare ille etiam immergit illa suo malo, ex quo consumerentur, sicut uniones stercori aut liquori acetoso injectae.


@1 “316,” et seq.:–sic editio princeps.


 


(2) 直訳


Quod propria prudentia persuadeat et confirmet, quod omne bonum et verum ab homine in homine sit, est quia propria prudentia est proprium intellectuale hominis influens ex amore sui, qui est proprium voluntarium hominis; プロプリウムの思慮が説きつけることまた確信することは、すべての善と真理は人間から、人間の中にあること、プロプリウムの思慮が自己愛から流入する人間の理解力の(知的な)プロプリウムであるからである、それは人間の意志のプロプリウムである。


et proprium non potest aliter quam sua facere omnia; またプロプリウムは異なってできない、すべてのものを自分自身のものにすること以外に。


non enim potest ab illo elevari. というのは、それ〔考え☆〕から高揚されることができないから。


☆ それ(中性奪格)とは何でしょうか? 直後の文脈からは「プロプリウム」が妥当です。でも論理の流れからは(後述のものを前に述べることになって)転しています。それで「すべてのものを自分自身のものにする」という「考え」と見なすことができます。英訳者ディックはそうとらえています。


Omnes qui a Divina Domini Providentia ducuntur, elevantur a proprio, et tunc vident quod omne bonum et verum a Domino sit, immo etiam vident, quod id quod a Domino in homine est, sit perpetuo Domini, et nusquam hominis. すべての者は、主の神的な摂理により導かれる者、プロプリウムから高揚される、またその時、すべての善と真理は主からであることを見る、それどころかさらにまた見る、それは、主から人間の中にあるもの、永続的に主にあること、また決して人間にない。


Qui aliter credit, est sicut qui domini sui bona apud se deposita habet, ac illa sibi vindicat aut appropriat ut sua, qui non est dispensator sed est fur; 異なって信じる者は、自分の主人の財産を自分自身のもとに蓄えて持つ者のようである、そしてそれらを自分自身に要求するかまたは自分のものとして専有する、その者は財産管理人(執事)でなく、しかし泥棒である。


et quia proprium hominis non est nisi quam malum, quare ille etiam immergit illa suo malo, ex quo consumerentur, sicut uniones stercori aut liquori acetoso injectae. また人間のプロプリウムは悪以外でないなら、ないので、それゆえ、彼はまたそれら〔財産〕を自分の悪の中に浸す(投げ込む)、そのことから消費される(消耗される)、真珠のように、糞または酸っぱい(腐敗した)液体に投げつけられた。


@1 “316,” et seq.:–sic editio princeps.  1316」と続くもの〔番号〕:―このように初版に〔ある〕。


 


(3) 訳文


[1]316.  すべての善と真理は人間から、人間の中にあることをプロプリウムの思慮が説きつけ、また確信するのは、プロプリウムの思慮が人間の意志のプロプリウムである自己愛から流入する人間の知的なプロプリウムであるからであり、またプロプリウムは、すべてのものを自分自身のものにすることしかできない。というのは、その考えから高揚されることができないから。


 主の神的な摂理により導かれるすべての者は、プロプリウムから高揚され、またその時、すべての善と真理は主からであることを見る、それどころかさらにまた、主から人間の中にあるものは永続的に主にあること、また決して人間にないことを見る。


 〔これと〕異なって信じる者は、自分の主人の財産を自分自身のもとに蓄えて保持する者のようであり、それらを自分自身に要求するかまたは自分のものとして専有する。その者は執事でなく、泥棒である。また人間のプロプリウムは悪でしかないので、それゆえ、彼はまたそれら〔財産〕を自分の悪の中に浸し、そのことから、糞または酸い液体に投げ込まれたつけられた真珠のように消費される。


  1:「316」と続くもの番号は、初版ではこのようである。


 


(1) 原文


317.  (iii.) Quod omne persuasum et confirmatum permaneat sicut proprium apud hominem. Creditur a multis, quod non videri aliquod verum ab homine possit, nisi ex confirmatis, sed hoc est falsum. In illis quae civilia et oeconomica regni et reipublicae sunt, non videri potest utile et bonum, nisi sciantur plura statuta et sancita ibi; inque rebus judicii nisi sciantur leges; inque rebus naturalibus, ut in physicis, chymicis, anatomicis, mechanicis et aliis, nisi homo imbutus sit scientiis. Sed in puris rationalibus, moralibus et spiritualibus, apparent vera ex ipsa luce eorum, modo homo ex justa educatione aliquantum rationalis, moralis, et spiritualis factus est. Causa est, quia unusquisque homo quoad spiritum suum, qui est qui cogitat, est in mundo spirituali, ac unus inter illos ibi, proinde in luce spirituali, quae interiora intellectus ejus illustrat, et quasi dictat. Nam lux spiritualis in sua essentia est Divinum Verum Divinae Sapientiae Domini. Inde est quod homo possit analytice cogitare, de justo et recto in judiciis concludere, ac honestum in morali vita, et bonum in spirituali, videre; et quoque multa vera, quae non in tenebras cadunt nisi quam ex confirmatis falsis. Illa videt homo comparative vix aliter quam sicut videt animum alterius ex facie ejus, ac percipit affectiones ejus ex sono loquelae ejus, absque alia scientia quam quae cuivis insita est. Cur non homo suae vitae interiora, quae sunt spiritualia et moralia aliquatenus ex influxu videret, cum nullum animal est, quod non scit sua necessaria, quae sunt naturalia ex influxu? Avis scit nidos facere, ova ponere, pullos excludere, et novit suas escas; praeter mirabilia alia, quae vocantur instinctus.


 


(2) 直訳


(iii.) Quod omne persuasum et confirmatum permaneat sicut proprium apud hominem.― (iii.) きつけられ、また確信したすべてのものはプロプリウムのように人間のもとに残ること」―


Creditur a multis, quod non videri aliquod verum ab homine possit, nisi ex confirmatis, sed hoc est falsum. 多くの者に信じられている、ある真理が人間に見られることができないこと、証明(証拠)からでないなら、しかしこのことは虚偽である。


In illis quae civilia et oeconomica regni et reipublicae sunt, non videri potest utile et bonum, nisi sciantur plura statuta et sancita ibi; それらの中に、それらは王国と共和国の市民的なことと経済的なことである、役立つものと善は見られることができない、そこに多くの法律(規定)(規範)が知られないなら。


inque rebus judicii nisi sciantur leges; そして裁判の事柄の中に、法律が知られないなら。


inque rebus naturalibus, ut in physicis, chymicis, anatomicis, mechanicis et aliis, nisi homo imbutus sit scientiis. そして自然の事柄の中に、例えば、物理学、化学、解剖学、機械学の中に、人間が知識(科学)に教え込まれてないなら。


Sed in puris rationalibus, moralibus et spiritualibus, apparent vera ex ipsa luce eorum, modo homo ex justa educatione aliquantum rationalis, moralis, et spiritualis factus est. しかし、純粋に理性的なもの、道徳的なものや霊的なものの中で、真理はそれらの光そのものから見られる、人間が正しい教育から多少理性的に、道徳的に、また霊的になっているかぎり。


Causa est, quia unusquisque homo quoad spiritum suum, qui est qui cogitat, est in mundo spirituali, ac unus inter illos ibi, proinde in luce spirituali, quae interiora intellectus ejus illustrat, et quasi dictat.  理由である、それぞれの人間は自分の霊に関して、それは考える者である、霊界の中にいるので、そしてそこにある者は他の者の間に、それゆえに霊的な光の中に〔いる〕、それは彼の内的な理解力を照らす、またいわば指図する(命ずる)


Nam lux spiritualis in sua essentia est Divinum Verum Divinae Sapientiae Domini. なぜなら、霊的な光は、その本質では、主の神的な知恵の神的な真理であるから。


Inde est quod homo possit analytice cogitare, de justo et recto in judiciis concludere, ac honestum in morali vita, et bonum in spirituali, videre; ここからである、人間が分析的に考えることができること、裁判(判断)の中で正しいもの(公正なもの)また真っ直ぐなもの(正直なもの)ついて結論すること、そして道徳的な生活の中で尊敬すべきものを、また霊的なものの中で善を、見ること〔ができる〕。


et quoque multa vera, quae non in tenebras cadunt nisi quam ex confirmatis falsis. そしてまた多くの真理を〔見ることができる〕、それらは暗やみの中に落ちない、虚偽の確信からでないなら。


Illa videt homo comparative vix aliter quam sicut videt animum alterius ex facie ejus, ac percipit affectiones ejus ex sono loquelae ejus, absque alia scientia quam quae cuivis insita est. 人間はそれらを見る、比較すれば、ほとんど異ならない、他の者のアニムス(気質)を彼の顔から見るように以外に、そして彼の話しの声から彼の情愛を知覚する(気づく)他の知識なしに、それらはそれぞれの者に生来のものである。


Cur non homo suae vitae interiora, quae sunt spiritualia et moralia aliquatenus ex influxu videret, cum nullum animal est, quod non scit sua necessaria, quae sunt naturalia ex influxu? なぜ、人間は自分のいのちの内的なものを、それらは流入からある程度(多少)霊的なものと道徳的なものである、見ないのか? そのとき、どんな動物もない、自分の必要なものを知らないこと、それらは自然的なものである、流入から。


Avis scit nidos facere, ova ponere, pullos excludere, et novit suas escas; 鳥は、巣をつくることを知っている、卵を産むこと、ひなを孵化すること、また自分の食べ物を熟知している☆。


nosco「知る」は完了形で「よく知っている」という意味になります。


praeter mirabilia alia, quae vocantur instinctus. 加えて(ほかに)驚くべき他のもの、それらは本能と呼ばれる。


 


(3) 訳文


317.  (iii.) きつけられ、また確信したすべてのものはプロプリウムのように人間のもとに残ること」


 証明(証拠)からでないなら、ある真理が人間に見られることはできない、と多くの者に信じられている、しかし、このことは虚偽である。


 それらの中に、王国と共和国の市民的なことと経済的なことであり、そこでは多くの規定や規範が知られないなら、役立つものと善は見られることができない。そして裁判の事柄のものは、法律が知られないなら。自然の事柄は、例えば、物理学、化学、解剖学、機械学は、人間が知識を教え込まれていないなら見られることができない〔と信じられている〕。


 しかし、純粋に理性的なもの、道徳的なもの、霊的なもののその真理は、人間が正しい教育から多少とも理性的に、道徳的に、また霊的になっているかぎり、それらの光そのものから見られる。その理由は、それぞれの人間は、考える者である自分の霊に関して霊界の中に、そしてそこの他の者の間に、それゆえに霊的な光の中にいて、その光が彼の内的な理解力を照らし、またいわば指図するからである。なぜなら、霊的な光は、その本質では、主の神的な知恵の神的な真理であるから。


 ここから、人間が分析的に考え、裁判の中で正しいものまた真っ直ぐなものについて結論し、そして道徳的な生活の中で尊敬すべきものを、また霊的なものの中で善を見ることができるのである。そしてまた虚偽の確信からでないなら、暗やみの中に落ち込まない多くの真理を見ることができる。


I 人間がそれらを見るのは、比較すれば、それぞれの者に生来のものであって、それ以外の他の知識なしに、他の者の顔から彼のアニムスを見、彼の話し声から彼の情愛に気づくのとほとんど異ならない。


 どんな動物でも、流入から自然的なものである自分に必要なものを知っているのに、なぜ、人間は流入からある程度、霊的で道徳的なものである自分のいのちの内的なものを見ないのか? 


 鳥は、巣をつくること、卵を産むこと、ひなをかえすことを知っており、また自分の食べ物を熟知している。加えてほかにも、本能と呼ばれるものに驚くべきものがある。