(1) 原文
320. (iv.) Quod si homo crederet sicut veritas est, quod omne bonum et verum sit a Domino, ac omne malum et falsum ab inferno, non appropriaret sibi bonum, et id meritorium faceret, nec appropriaret sibi malum, ac se reum ejus faceret.―Sed haec quia sunt contra fidem illorum, qui apud se confirmaverunt apparentiam, quod sapientia et prudentia ab homine sint, et non influant secundum statum organizationis mentis eorum, (de qua mox supra, n. 319,) ideo demonstranda sunt: quod ut fiat distincte, erit in hoc ordine:― (1.) Quod qui confirmat apud se apparentiam, quod sapientia et prudentia sint ab homine et inde in illo ut ejus, non videre possit aliter, quam quod alioqui non foret homo, sed vel bestia, vel sculptile; cum tamen contrarium est. (2.) Quod credere et cogitare sicut veritas est, quod omne bonum et verum sit a Domino, ac omne malum et falsum ab inferno, appareat sicut impossibile, cum tamen id est vere humanum et inde angelicum. (3.) Quod ita credere et cogitare sit impossibile illis, qui non agnoscunt Divinum Domini, et qui non agnoscunt mala esse peccata; at quod possibile sit illis, qui duo illa agnoscunt. (4.) Quod qui in duabus illis agnitionibus sunt, solum reflectant super mala apud se, et illa a se ad infernum, unde sunt, rejiciant, quantum illa ut peccata fugiunt et aversantur. (5.) Quod sic Divina Providentia non appropriet alicui malum, nec alicui bonum, sed quod propria prudentia utrumque appropriet.
(2) 直訳
(iv.) Quod si homo crederet sicut veritas est, quod omne bonum et verum sit a Domino, ac omne malum et falsum ab inferno, non appropriaret sibi bonum, et id meritorium faceret, nec appropriaret sibi malum, ac se reum ejus faceret.― (iv.) もし人間が(あたかも)真理であるかのように信じるなら、すべての善と真理は主からであること、そしてすべての悪と虚偽は地獄から、自分自身に善を帰さなかった、またそれを功績のものにする(しなかった)、自分自身に悪も帰さなかった、また自分自身がその事柄を行なう(行なわない)こと。
Sed haec quia sunt contra fidem illorum, qui apud se confirmaverunt apparentiam, quod sapientia et prudentia ab homine sint, et non influant secundum statum organizationis mentis eorum, (de qua mox supra, n. 319,) ideo demonstranda sunt: しかし、このことは彼らの信仰(信念)に反しているので、自分自身のもとに外観を確信した者、知恵と思慮は人間からであること、また彼らの心の組織(構成)の状態にしたがって流入しない、(そのことについてはすぐ上に、319番)、それゆえ、論証しなければならない。
quod ut fiat distincte, erit in hoc ordine:― そのことは区別して(明確に)なるように、この順序の中にある(未来)。
(1.) Quod qui confirmat apud se apparentiam, quod sapientia et prudentia sint ab homine et inde in illo ut ejus, non videre possit aliter, quam quod alioqui non foret homo, sed vel bestia, vel sculptile; (1.) 自分自身のもとに外観を確信する者は、知恵と思慮は人間から存在すること、またここから彼らの中に彼の〔もの〕のように、異なって見ることができない、そうでなければ人間でなかったこと以外に、しかしあるいは獣、あるいは彫像。
cum tamen contrarium est. そのとき、それでもなお正反対(逆)である。
(2.) Quod credere et cogitare sicut veritas est, quod omne bonum et verum sit a Domino, ac omne malum et falsum ab inferno, appareat sicut impossibile, cum tamen id est vere humanum et inde angelicum. (2.) 真理であるように信じることと考えることは、すべての善と真理は主からであること、そしてすべての悪と虚偽は地獄から、不可能のように見える、そのときそれでもなおそのことは真の人間性(人間らしさ)とここから天使のものである。
(3.) Quod ita credere et cogitare sit impossibile illis, qui non agnoscunt Divinum Domini, et qui non agnoscunt mala esse peccata; (3.) そのように信じることと考えることは彼らに不可能であることは、主の神性を認めない者、また悪が罪であることを認めない者、
at quod possibile sit illis, qui duo illa agnoscunt. しかし、彼らに可能であること、それら二つを認める者。
(4.) Quod qui in duabus illis agnitionibus sunt, solum reflectant super mala apud se, et illa a se ad infernum, unde sunt, rejiciant, quantum illa ut peccata fugiunt et aversantur. (4.) これら二つの承認の中にいる者は、単に自分自身のもとに悪を熟考する(考慮する)、またそれらを自分自身から地獄へ、〔その悪は〕そこからである、押し戻す(追い払う)、それらを罪として避け、退けるかぎり。
(5.) Quod sic Divina Providentia non appropriet alicui malum, nec alicui bonum, sed quod propria prudentia utrumque appropriet. (5.) このように神的な摂理はある者に悪を所有物とさせない(専有する)こと、ある者に善をも、しかしプロプリウムの思慮が両方のものを所有物とする(専有する)こと。
(3) 訳文
320. (iv.) 「もし人間が、すべての善と真理は主からであり、すべての悪と虚偽は地獄からであることを真理であると信じていたなら、自分自身に善を帰さず、またその善を功績ともせず、自分自身に悪も帰さず、また自分自身がその事を行なうこともなかったこと」
しかし、このことは知恵と思慮が人間からであるという外観を自分自身のもとに確信した者の信念に反し、また彼らの心の組織の状態にしたがって流入しない(そのことについては直前の319番)ので、それゆえ、明確になるように、次の順序の中で論証しなければならない。
(1.) 知恵と思慮が人間から存在し、またここから彼らの中に自分のものであるとの外観を自分自身のもとに確信する者は、そうでなければ〔人間は〕人間ではなく、あるいは獣、あるいは彫像〔である〕としか見ることができないこと。そのとき、それでも正反対である。
(2.) すべての善と真理は主から、そしてすべての悪と虚偽は地獄からであることが真理であると信じることと考えることは、不可能のように見える、そのときそれでもなお、そのことは真の人間性であり、ここから天使性である。
(3.) そのように信じることと考えることは、主の神性を認めない者、また悪が罪であることを認めない者に不可能であること、しかし、それら二つを認める者に可能であること。
(4.) これら二つの承認の中にいる者は、ただ自分自身のもとに悪を考慮し、それらを罪として避け、退けるかぎり、それの悪を自分自身からもとの地獄へ押し戻すだけである。
(5.) このように神的な摂理は、ある者に悪を、また善も専有させず、しかしプロプリウムの思慮がその両方のものを専有すること。