原典講読「神の摂理』 286

 

(1) 原文


286.  Nunc quia lex Divinae Providentiae est, ut homo possit ex libero secundum rationem, hoc est, ex binis illis facultatibus, libertate et rationalitate, agere,et quoque lex Divinae Providentiae est, quod id quod agit, appareat homini sicut ab ipso, et inde sicut ipsius,tum lex, quod permittenda sint mala, ut ex illis possit educi,sequitur quod homo possit abuti illis facultatibus, et ex libero secundum rationem confirmare quicquid lubet; potest enim rationis facere quodcunque vult, sive sit sive non sit rationis in se. Quare aliqui dicunt, “Quid verum? Annon possum verum facere quodcunque volo?” Annon etiam mundus ita facit? Et qui hoc potest, facit id per ratiocinationes. Sume falsissimum, et dic ingenioso, Confirma, et confirmabit. Ut dic ei, ut confirmet quod homo sit bestia; aut dic quod anima sit sicut araneola in sua tela, et regat corpus sicut illa per fila; aut dic ei quod religio non sit aliquid sed modo vinculum, et confirmabit quodlibet horum, usque ut appareat sicut verum. Quid facilius? quia non scit quid apparentia, nec quid falsum ex caeca fide pro vero assumptum. [2.] Ex hoc est, quod homo non possit videre hoc verum, quod Divina Providentia sit in singularissimis intellectus et voluntatis, seu quod idem, in singularissimis cogitationum et affectionum apud unumquemvis hominem, tam malum quam bonum. Confundit se imprimis per id, quod sic forent mala etiam a Domino; sed quod usque ne hilum mali sit a Domino, sed ab homine, per id quod apparentiam, quod cogitet, velit, loquatur et agat ex se, apud se confirmaverit, videbitur in nunc sequentibus; quae ut clare videantur, demonstranda sunt in hoc ordine:
 (i.) Quod Divina Providentia non solum sit apud bonos sed etiam apud malos in singularissimis universalis; et quod usque non sit in illorum malis.


(ii.) Quod mali se ipsos continue inducant in mala, sed quod Dominus illos continue abducat a malis.


(iii.) Quod mali non possint a Domino prorsus abduci a malo, et duci in bono, quamdiu credunt propriam intelligentiam esse omne, et Divinam Providentiam non aliquid.


(iv.) Quod Dominus regat infernum per opposita, et quod malos qui in mundo sunt, regat in inferno quoad interiora, at non quoad exteriora.


 


(2) 直訳


Nunc quia lex Divinae Providentiae est, ut homo possit ex libero secundum rationem, hoc est, ex binis illis facultatibus, libertate et rationalitate, agere,et quoque lex Divinae Providentiae est, quod id quod agit, appareat homini sicut ab ipso, et inde sicut ipsius,tum lex, quod permittenda sint mala, ut ex illis possit educi,sequitur quod homo possit abuti illis facultatibus, et ex libero secundum rationem confirmare quicquid lubet; さて、神的な摂理の法則であるので、人間が自由から理性にしたがって、すなわち、これらの二つの能力から、自由性と推理力から、行動することができるために、―そしてまた神的な摂理の法則である、それが、行動することが、人間に自分自体からのように見える、またここから自分そのもののように、なおまた法則、悪が許されなくてはならないこと、それらから導き出されるために―~ということになる、人間はそれらの能力を誤用することができること、また自由から理性にしたがって好む(気にいる)どんなものでも確信す(証明する)と〔ができる〕。


potest enim rationis facere quodcunque vult, sive sit sive non sit rationis in se. というのは、理性の欲するどんなものでも行なうことができるから、あるいは本質的に理性のものである、あるいは〔理性のもので〕ない。


Quare aliqui dicunt, “Quid verum? それゆえ、ある者は言う、「何が真理か?


Annon possum verum facere quodcunque volo?” 私は私の欲するどんなものでも、真理を行なう☆ことができないか?」


このように訳してみましたが、これは「真理とする」が文脈上、正しいですね。


Annon etiam mundus ita facit? 〔私だけでなく〕世もまたそのように行なわないか?


Et qui hoc potest, facit id per ratiocinationes. また、このことをできる者は、そのことを誤った推論によって行なう。


Sume falsissimum, et dic ingenioso, Confirma, et confirmabit. 最も間違ったものを取れ、また才気ある者に言え、「証明せよ」、すると証明するであろう。


Ut dic ei, ut confirmet quod homo sit bestia; たとえば、彼に言え、人間は獣であることを証明するように。


aut dic quod anima sit sicut araneola in sua tela, et regat corpus sicut illa per fila; あるいは言え、霊魂は自分のクモの巣の中の小さいクモのようであること、また身体を支配する(統制する)、糸によってそれ〔クモの巣〕のように。


aut dic ei quod religio non sit aliquid sed modo vinculum, et confirmabit quodlibet horum, usque ut appareat sicut verum. あるいは彼に言え、宗教は何らかのものではないこと、しかし単なる束縛、すると証明するであろう、これらのどんなものでも、真理のように見えるまでも。


Quid facilius? 何がもっと容易か?☆


もっと容易なものが他にあるか? こんなごまかし、簡単だろう、という意味です。


quia non scit quid apparentia, nec quid falsum ex caeca fide pro vero assumptum. 何が外観か知らないからである、何が虚偽かも、真理として取り上げられた盲目の信仰から。


[2.] Ex hoc est, quod homo non possit videre hoc verum, quod Divina Providentia sit in singularissimis intellectus et voluntatis, seu quod idem, in singularissimis cogitationum et affectionum apud unumquemvis hominem, tam malum quam bonum. [2.] このことからである、人間がこの真理を見ることができないこと、神的な摂理が理解力と意志の最も個々のものの中にあること、すなわち、同じこと〔であるが〕、それぞれの人間のもとの思考と情愛の最も個々のものの中に、悪い者も善い者も。


Confundit se imprimis per id, quod sic forent mala etiam a Domino; 特にそのことによって(自分自身が)混乱する、このように悪もまた主からであったこと。


sed quod usque ne hilum mali sit a Domino, sed ab homine, per id quod apparentiam, quod cogitet, velit, loquatur et agat ex se, apud se confirmaverit, videbitur in nunc sequentibus; しかし、それでも悪の少しのものでも☆主からではない、しかし、人間から、そのことによって、外観を、自分自身から考え、意志し、話しまた行なうこと〔から〕自分自身のもとで確信した、今や、続くものの中で見られる。


ne hilumは「少しのものでもない」という意味です。


quae ut clare videantur, demonstranda sunt in hoc ordine: それらがはっきりと見られるために、この順序の中で示されなければならない。
(i.) Quod Divina Providentia non solum sit apud bonos sed etiam apud malos in singularissimis universalis;
 (i.) 神的な摂理は善い者のもとにだけあるのではなく、しかし悪い者のもとにもまた全般的な最も個々のものの中に〔ある〕こと。


et quod usque non sit in illorum malis. また、それでも、彼らの悪の中にないこと。


(ii.) Quod mali se ipsos continue inducant in mala, sed quod Dominus illos continue abducat a malis. (ii.) 悪い者は自分自身そのものを悪の中へ絶えず導き入れること、しかし、主は彼らを悪から絶えず導き出されること。


(iii.) Quod mali non possint a Domino prorsus abduci a malo, et duci in bono, quamdiu credunt propriam intelligentiam esse omne, et Divinam Providentiam non aliquid. (iii.) 悪い者は主により悪からまったく導き出されることができないこと、また善の中へ導かれること、プロプリウム(自己固有)知性がすべてであることを信じているかぎり、また神的な摂理は何ものでもない。


(iv.) Quod Dominus regat infernum per opposita, et quod malos qui in mundo sunt, regat in inferno quoad interiora, at non quoad exteriora. (iv.) 主は地獄を正反対のものによって支配されること、悪い者をその者らは世の中にいる、地獄の中で支配されること、内的なものに関して、しかし外的なものに関して〔支配され〕ない。


 


(3) 訳文


286.  さて、人間が自由から理性にしたがって、すなわち、自由性と推理力のこれらの二つの能力から行動できることが神的な摂理の法則であるので―そしてまた自分自身から行動するように人間に見え、またここから自分のものそのもののように見えることが神的な摂理の法則であり、なおまた、それらから導き出されるために悪が許されなくてはならないことも法則であるので―人間はそれらの能力を誤用することができ、また自由から理性にしたがって好むどんなものでも証明することができることがいえる。というのは、理性の欲するどんなものでも、本質的に理性のものであっても、あるいは理性のものでなくても、行なうことができるから。


 それゆえ、ある者は言う、「真理とは何か? 私は自分の欲するどんなものでも真理とすることができないか?」 〔私だけでなく〕世もまたそのように行なっていないか? また、このことをできる者は、そのことを誤った推論によって行なう。


 最も間違ったものを取れ、また才気ある者に、「証明せよ」と言え、すると証明するであろう。


 たとえば、人間は獣であることを証明するよう、彼に言え。あるいは、霊魂はクモの巣の中のクモのようであり、糸によってクモの巣である身体を支配している、と言え。あるいは、宗教は単なる束縛であって何でもない、と彼に言え、するとこれらのどんなものでも真理に見えるようにまでも証明するであろう。もっと容易なものは何か? 〔なぜ、こんなにも容易なのかと言えば〕真理として取り上げられた盲目の信仰から何が外観か、何が虚偽かも知らないからである。


[2.] 神的な摂理が理解力と意志の最も個々のものの中にあること、すなわち、同じことであるが、悪い者も善い者もそれぞれの人間のもとの思考と情愛の最も個々のものの中にある、という真理を人間が見ることができないのは、このことからである。


 特に,悪もまた主からであったことそによって混乱する。しかし、それでも、少しの悪ですら主からではなく、しかし、自分自身から考え、意志し、話しまた行なうことから外観を自分自身のもとで確信した人間からであることが、今や、続くものの中で見られる。それらがはっきりと見られるために、次の順序の中で示されなければならない。


 


(i.) 神的な摂理は全般的な最も個々のものの中に、善い者のもとにだけではなく、しかし悪い者のもとにもあること。それでも、彼らの悪の中にはないこと。


(ii.) 悪い者は自分自身を悪の中へ絶えず導き入れるが、しかし、主は彼らを悪から絶えず導き出されること。


(iii.) 悪い者は、プロプリウム(自己固有)知性がすべてであり、神的な摂理は何ものでもない、と信じているかぎり、主により悪から導き出され、善の中へ導かれることがまったくできないこと。


(iv.) 主は地獄を正反対のものによって支配され、世の中にいる悪い者を内的なものに関して地獄の中で支配されるが、しかし外的なものに関しては支配されないこと。