QUOD DIVINA PROVIDENTIA AEQUE SIT APUD MALOS QUAM APUD BONOS.
神的な摂理は等しく悪い者のもとにある、善い者のもとに(と比べて)☆
☆ ここであえて「~と比べて」と訳出したquamはaequeとともに用いられる時、訳出する必要はありません。
(1) 原文
285. Apud unumquemvis hominem tam bonum quam malum sunt binae facultates, quarum una facit intellectum, et altera voluntatem. Facultas quae facit intellectum, est quod possit intelligere et cogitare; haec inde vocatur rationalitas: et facultas quae facit voluntatem, est quod libere illa possit, nempe cogitare, et inde quoque loqui et facere, modo non sit contra rationem seu rationalitatem; libere enim agere, est quoties vult, et sicut vult. Quoniam hae binae facultates perpetuae sunt, et continuae a primis ad ultima in omnibus et singulis quae homo cogitat et agit, et illae non insunt homini a se, sed sunt apud hominem a Domino, sequitur quod praesentia Domini cum in illis etiam sit in singulis, immo in singularissimis hominis intellectus et cogitationis, tum voluntatis et affectionis, et inde in singularissimis loquelae et actionis. Remove illas facultates ab aliquo singularissimo, et non poteris id cogitare nec loqui sicut homo. [2.] Quod homo per binas illas facultates sit homo, possit cogitare et loqui, percipere bona ac intelligere vera, non modo civilia et moralia, sed etiam spiritualia, ac reformari et regenerari, verbo, quod possit conjungi Domino, et per id vivere in aeternum, prius per multa ostensum est; tum etiam, quod binae illae facultates sint non modo hominibus bonis, sed etiam malis. Nunc quia illae facultate apud hominem a Domino sunt, et non homini appropriatae ut ejus, (Divinum enim non potest appropriari homini ut ejus, sed potest adjungi illi, et per id apparere sicut ejus,) et quia id Divinum apud hominem est in singularissimis ejus, sequitur quod Dominus regat singularissima, tam apud hominem malum, quam apud hominem bonum; ac regimen Domini est quod vocatur Divina Providentia.
(2) 直訳
Apud unumquemvis hominem tam bonum quam malum sunt binae facultates, quarum una facit intellectum, et altera voluntatem. 人間のそれぞれのもとに、善い者も悪い者も、二つの能力がある、それらの一つは理解力をつくる(構成する)、またもう一つは意志を。
Facultas quae facit intellectum, est quod possit intelligere et cogitare; 能力は、それは理解力をつくる(構成する)、理解することと考えることができるものである。
haec inde vocatur rationalitas: ここからこれ〔能力〕は推理力と呼ばれる。
et facultas quae facit voluntatem, est quod libere illa possit, nempe cogitare, et inde quoque loqui et facere, modo non sit contra rationem seu rationalitatem; また能力は、それは意志をつくる(構成する)、自由にそれらができることである、すなわち、考えること、またここから話すことと行なうこともまた、理性または推理力に反していないかぎり。
libere enim agere, est quoties vult, et sicut vult. というのは、自由に行動することは、欲するたびごとに、また欲するように〔行動すること〕であるから。
Quoniam hae binae facultates perpetuae sunt, et continuae a primis ad ultima in omnibus et singulis quae homo cogitat et agit, et illae non insunt homini a se, sed sunt apud hominem a Domino, sequitur quod praesentia Domini cum in illis etiam sit in singulis, immo in singularissimis hominis intellectus et cogitationis, tum voluntatis et affectionis, et inde in singularissimis loquelae et actionis. これらの二つの能力が永続するので、またすべてと個々のものの中に最初から最後まで連続〔する〕、それらを人間は考え、行なう、またそれら〔能力〕は人間に自分自身から内在しない、しかし、人間のもとに主からある、~ということになる、それら〔能力〕の中にもまた主の現存があるとき、個々のものの中に〔ある〕、それどころか人間の最も個々のものの中に、理解力と思考の、なおまた意志と情愛の、またここから話すことと行動の最も個々のものの中に。
Remove illas facultates ab aliquo singularissimo, et non poteris id cogitare nec loqui sicut homo. それらの能力を何らかの最も個々のもの(最小の部分、些細なもの)から取り除け、するとあなたはそれを考えることも話すこともできない(未来)、人間のように。
[2.] Quod homo per binas illas facultates sit homo, possit cogitare et loqui, percipere bona ac intelligere vera, non modo civilia et moralia, sed etiam spiritualia, ac reformari et regenerari, verbo, quod possit conjungi Domino, et per id vivere in aeternum, prius per multa ostensum est; [2.] 人間はそれらの二つの能力によって人間であること、考えることと話すことができる、善を知覚することそして真理を理解すること、市民的なものと道徳的なものだけでなく、しかし霊的なものもまた、そして改心されることと再生されること、一言でいえば、主と結合されることができること、またそのことによって永遠に生きること、前に多くのものによって示されている。
tum etiam, quod binae illae facultates sint non modo hominibus bonis, sed etiam malis. なおまた〔次のこと〕もまた〔示されている〕、それら二つの能力は善い人間にだけあるのではなく、しかし、悪い者にもまた。
Nunc quia illae facultate apud hominem a Domino sunt, et non homini appropriatae ut ejus, (Divinum enim non potest appropriari homini ut ejus, sed potest adjungi illi, et per id apparere sicut ejus,) et quia id Divinum apud hominem est in singularissimis ejus, sequitur quod Dominus regat singularissima, tam apud hominem malum, quam apud hominem bonum; そこで、それらの能力は人間のもとに主からあるので、また人間に彼の〔ものの〕ように(として)専有されない、(というのは神性は人間に彼の〔ものの〕ように(として)専有されない専有されることができないから、しかし、それに結び付けられることができる、またそのことによって彼の〔ものの〕ように(として)見られること)、またその神性は人間のもとに彼の最も個々のものの中にあるので、~ということになる、主は最も個々のものを支配すること、悪い人間のもとと同じく、善い者のもとに(と比べて)☆。
☆ ここのquamも表題と同じく訳しません、というよりもtam~quam~「~も~も」の相関文です。
ac regimen Domini est quod vocatur Divina Providentia. そして主の統治(支配)は神的な摂理と呼ばれるものである。
(3) 訳文
285. 善い者も悪い者も人間のそれぞれのもとに、一つは理解力を、またもう一つは意志をつくっている二つの能力がある。理解力をつくっている能力は、理解し、考えることができるものである。ここからこの能力は推理力と呼ばれる。また、意志をつくっている能力は、理性または推理力に反していないかぎり、考えること、またここから話すことと行なうことを自由に、それらができることである。というのは、自由に行動することは、欲するたびごとに、また欲するように行動することであるから。
これらの二つの能力は、人間が考え、行なうすべてと個々のものの中に最初から最後まで連続して永続し、またそれらの能力は、人間に自分自身から内在せず、人間のもとに主からあるので、それらの能力の中にもまた主が現存されるとき、理解力と思考、なおまた意志と情愛、またここから話すことと行動の個々のものの中に、それどころか人間の最も個々のものの中にあることがいえる。
それらの能力を何らかの最も個々のものから取り除いてみよ、するとあなたは人間としてそれを考えることも話すこともできなくなる。
[2.] 人間はそれらの二つの能力によって人間であり、市民的なものと道徳的なものだけでなく、霊的なものもまた、考えることと話すことができ、善を知覚し、真理を理解し、そして改心し、再生することができる、一言でいえば、主と結合され、またそのことによって永遠に生きることができる、このことは前に多くのものによって、なおまた、それら二つの能力は、善い者だけでなく、悪い人間にもまたあることが示されている。
そこで、それらの能力は人間のもとに主からあるので、また人間に彼のものとして専有されない(というのは神性は人間に彼のものとして専有されることができず、しかし、神性に結び付けられることができ、またそのことによって彼のものとして見られることができるから)、またその神性は人間のもとに彼の最も個々のものの中にあるので、主は悪い者と同じく善い人間のもとの最も個々のものを支配することがいえる。そして主の支配は神的な摂理と呼ばれるものである。