(1) 原文
281. (iv.) Quod sic permissio mali sit propter finem ut salvatio.― Notum est, quod homo in plena libertate cogitandi et volendi sit, sed non in plena libertate loquendi et faciendi quicquid cogitat et vult. Potest enim cogitare sicut atheus, negare Deum, et sancta Verbi [et] ecclesiae blasphemare, immo potest velle loquela et facto illa perdere usque ad eorum internecionem; sed hoc leges civiles, morales et ecclesiasticae arcent; quare impia et scelesta illa intus fovet cogitando et volendo, et quoque intendendo, sed usque non faciendo. Homo qui non atheus est, etiam in plena libertate est cogitandi plura quae mali sunt, ut fraudulenta, lasciva, vindicativa, et alia insana, quod etiam facit per vices. Quis potest credere, quod nisi plena libertas foret homini, non modo non salvari posset, sed etiam in totum periret? [2.] Audiatur nunc causa: Omnis homo in malis plurium generum a nativitate est; illa mala insunt voluntati ejus; et quae voluntati insunt, amantur; nam quod homo ex interiori vult, hoc amat; et quod amat, hoc vult; et amor voluntatis influit in intellectum, et ibi facit ut jucundum ejus sentiatur; inde venit in cogitationes, et quoque in intentiones. Quare nisi permitteretur homini cogitare secundum amorem voluntatis ejus, qui illi ex hereditario insitus est, amor ille inclusus maneret et nusquam in conspectum hominis veniret; et amor mali non apparens est sicut hostis in insidiis, sicut sanies in ulcere, sicut venenatum in sanguine, et sicut putredo in pectore; quae si inclusa tenentur, letum inducunt. At vero cum licet homini cogitare mala amoris vitae suae usque ad intentionem, sanantur illa per media spiritualia, sicut morbi per media naturalia. [3.] Qualis homo futurus esset, si non liceret ei cogitare secundum jucunda amoris vitae suae, nunc dicetur. Non foret homo amplius; perditurus esset binas suas facultates, quae vocantur libertas et rationalitas, in quibus consistit ipsa humanitas; jucunda malorum istorum occuparent interiora mentis ejus, usque adeo ut recluderent portam, et tunc non posset aliter quam similia loqui et agere; et sic insaniret non solum coram se, sed etiam coram mundo, et tandem non sciret velare pudenda. Sed ne talis fiat, permittitur quidem ei cogitare et velle mala hereditatis suae, sed loqui et facere illa; ac interea discit civilia, moralia et spiritualia, quae etiam cogitationes ejus intrant, et removent insanias illas, et per illa a Domino sanatur; sed usque non ultra quam ut sciat custodire portam, nisi etiam agnoscat Deum, et imploret opem Ipsius, ut possit resistere illis: et quantum tunc resistit, tantum non admittit illas in intentiones, et tandem nec in cogitationes. [4.] Cum itaque in hominis libertate est cogitare sicut lubet, propter finem ut amor vitae ejus e latibulis suis in lucem intellectus ejus prodeat, et quod alioqui{1} non sciret aliquid de suo malo, et ita nec fugaret{2} illud, sequitur quod id apud illum accresceret, usque ut non locus redintegrationis superesset apud illum, et aegre apud liberos, si quos gigneret; nam malum parentis traducitur in prolem. Sed hoc ne fiat, Dominus providet.
@1 for alioqui read alioquin I
@2 fugaret: perhaps fugeret intended; fugare I
(2) 直訳
(iv.) Quod sic permissio mali sit propter finem ut salvatio.― (iv) したがって、救いの(ための)目的のために悪の許しがあること。
Notum est, quod homo in plena libertate cogitandi et volendi sit, sed non in plena libertate loquendi et faciendi quicquid cogitat et vult. よく知られている、人間は、考え、意志する完全な自由の中にいること、しかし、話し、行なう完全な自由の中にない、何でも考え、意志する。
Potest enim cogitare sicut atheus, negare Deum, et sancta Verbi [et] ecclesiae blasphemare, immo potest velle loquela et facto illa perdere usque ad eorum internecionem; というのは、無神論者のように考えることができるから、神を否定すること、またみことば(と)教会の聖なるものを冒涜すること、それどころかそれらを話すことと行なうことを欲することができる、それらの殺害にまで滅ぼすこと。
sed hoc leges civiles, morales et ecclesiasticae arcent; しかし、このことを市民の、道徳の、また教会の法が抑制する。
quare impia et scelesta illa intus fovet cogitando et volendo, et quoque intendendo, sed usque non faciendo. それゆえ、それらの不信心なものや邪悪なことを考え、意志しようと内部に抱く、そしてまた意図しようと、しかしそれでも、行なおうとしない。
Homo qui non atheus est, etiam in plena libertate est cogitandi plura quae mali sunt, ut fraudulenta, lasciva, vindicativa, et alia insana, quod etiam facit per vices. 人間は、その者は無神論者ではない、もまた多くのものを考える完全な自由の中にいる、それらは悪である、例えば、欺き、みだらなこと、復讐、また他の気違いじみたこと、さらにまた時々、行なう。
Quis potest credere, quod nisi plena libertas foret homini, non modo non salvari posset, sed etiam in totum periret? だれが信じることができるか?☆ 完全な自由が人間になかったなら、救われることができないだけでなく、しかしまた全部の中で滅んだであろう。
☆ このままだと、うまい文章ではありません。「~を信じることができる〔者が〕だれか〔いるだろうか〕? なかなか難しいですね、それではその理由を述べてみましょう」といった感じです。
[2.] Audiatur nunc causa: [2.] そこで(今や)、理由が聞かれる。
Omnis homo in malis plurium generum a nativitate est; すべての人間は多くの種類の悪の中に生まれている。
illa mala insunt voluntati ejus; それらの悪は彼の意志に内在する。
et quae voluntati insunt, amantur; また、意志に内在するものは、愛される。
nam quod homo ex interiori vult, hoc amat; なぜなら、人間が内的なものから欲する(意志する)ものは、これを愛するから。
et quod amat, hoc vult; また、愛するもの、これを欲する(意志する)。
et amor voluntatis influit in intellectum, et ibi facit ut jucundum ejus sentiatur; また、意志の愛は理解力の中に流入する、またそこにひき起こす、その快さのように感じられる。
inde venit in cogitationes, et quoque in intentiones. ここから思考の中にやって来る、また意図の中にもまた。
Quare nisi permitteretur homini cogitare secundum amorem voluntatis ejus, qui illi ex hereditario insitus est, amor ille inclusus maneret et nusquam in conspectum hominis veniret; それゆえ、人間に自分の意志の愛にしたがって考えることが許されないなら、それは彼に遺伝から植え付けられている、その愛は閉じ込められて残り、また決して人間の視野の中にやって来ない。
et amor mali non apparens est sicut hostis in insidiis, sicut sanies in ulcere, sicut venenatum in sanguine, et sicut putredo in pectore; また悪の愛は見られない、待ち伏せの中の敵のように、潰瘍の中の膿のように、血液の中の毒のように、また胸の中の腐敗のように。
quae si inclusa tenentur, letum inducunt. それらはもし閉じ込められて保たれるなら、死をひき起こす。
At vero cum licet homini cogitare mala amoris vitae suae usque ad intentionem, sanantur illa per media spiritualia, sicut morbi per media naturalia. しかし、けれども、人間に自分のいのち(生活)の愛の悪を考えることが許されるとき、意図にまでも、それら〔悪〕は霊的な手段によって治療される(癒される)、病気が自然的な手段によってのように。
[3.] Qualis homo futurus esset, si non liceret ei cogitare secundum jucunda amoris vitae suae, nunc dicetur. [3.] 人間がどんなものになるか、もし彼に自分のいのち(生活)の愛の快さにしたがって考えることが許されないなら、今や言われる。
Non foret homo amplius; 人間ではなかった、もはや。
perditurus esset binas suas facultates, quae vocantur libertas et rationalitas, in quibus consistit ipsa humanitas; 自分の二つの能力は滅ぼされる、それらは自由性と推理力を呼ばれる、それらの中に人間性そのものがある。
jucunda malorum istorum occuparent interiora mentis ejus, usque adeo ut recluderent portam, et tunc non posset aliter quam similia loqui et agere; それらの悪の快さは彼の心の内的なものを占める、扉(入口)を開く、そこまでも、またその時、〔それらの悪に〕似たもの以外に異なって話すことと行なうことができない。
et sic insaniret non solum coram se, sed etiam coram mundo, et tandem non sciret velare pudenda. またこのように(したがって)自分自身の前だけでなく、しかしまた世の前で狂う、また最後は陰部を隠すことを知らない☆。
☆ もちろん「恥も外聞もなくなる」ということです。
Sed ne talis fiat, permittitur quidem ei cogitare et velle mala hereditatis suae, sed loqui et facere illa; しかし、このようなことが起こらないように、確かに彼に自分の遺伝悪を考えることと意志することが許されている、しかしそれらを話すことと行なうことは〔許されない〕。
ac interea discit civilia, moralia et spiritualia, quae etiam cogitationes ejus intrant, et removent insanias illas, et per illa a Domino sanatur; そしてその間に、市民的なもの、道徳的なもの、霊的なものを学ぶ、それらもまた彼の思考に入る、またそれらの狂気を遠ざける(取り去る)、それらを通して主により癒される。
sed usque non ultra quam ut sciat custodire portam, nisi etiam agnoscat Deum, et imploret opem Ipsius, ut possit resistere illis: しかし、それでも、扉(入口)を守ることを知るように以外には越えない、神もまた認めないなら、またその方の助けを嘆願する、それらに抵抗することができるように。
et quantum tunc resistit, tantum non admittit illas in intentiones, et tandem nec in cogitationes. またその時、どれだけ抵抗するか〔よって〕、それだけそれらを意図の中に入れない、またついに思考の中にも〔入れ〕ない。
[4.] Cum itaque in hominis liberte est cogitare sicut lubet, propter finem ut amor vitae ejus e latibulis suis in lucem intellectus ejus prodeat, et quod alioqui{1} non sciret aliquid de suo malo, et ita nec fugaret{2} illud, sequitur quod id apud illum accresceret, usque ut non locus redintegrationis superesset apud illum, et aegre apud liberos, si quos gigneret; [4.] そこで、人間の自由の中に考えることがあるので、好むように、目的のために、彼のいのち(生活)の愛が自分の隠れ場から彼の理解力の光の中に出てくる、またそうでなければ自分の悪について何らかのものを知らない、またこのようにそれ〔悪〕を追い払う〔追い払うこと☆〕、~ということになる、それは彼のもとで増える、彼のもとで回復の余地が残らないようにまで、また子供のもとでほとんどない、もしその者に生まれているなら。
☆ 「追う払う」か「追い払うこと」かは、下記参照。私は「追い払うこと」でよいと思います。
nam malum parentis traducitur in prolem. なぜなら、両親の悪は子孫の中に伝えられるから。
Sed hoc ne fiat, Dominus providet. しかし、このことが起こらないように、主は備えられている。
@1 for alioqui read alioquin I 注1 alioquiの代わりにalioquinと読む。初版。
@2 fugaret: perhaps fugeret intended; fugare I 注2 fugaret:おそらくfugeretを意図している。初版(I)はfugare☆。
☆ ここの「注」ついて解説します。まず初版はfugareとあります。この原文通りに読めばfugareはfugoの不定詞であり、意味は「駆逐すること、追い払うこと」です。これは「またしたがって、それ(悪)を追い払うことを知らない」と訳せて、これは非常に有力な読みであり、私は支持します。
しかしその後の編集者によりfugaretと校訂されています。このままで訳せば「またこのようにそれ(悪)を追い出さない」となります。これもありえます。「t」が付くか付かないか、ミスプリかどうか微妙だからです。最後の「おそらくfugeretを意図している」は、実はこれも有力です。というのは「悪」に対し「追い出す」(fugo)も、「避ける」(fugio)もありえるからです。「悪を避ける」というつもりならfugeret illumと記述しなければなりません。スヴェーデンボリはどのようなつもりで、ここを記述したのでしょうか。
ただしこの@1、@2とも私がこの講座の定本としているSwedenborg Societyの1982年版には載っていません。ネット上で@1、@2について調べました。
(3) 訳文
281. (iv) 「したがって、救いの目的のために悪の許しがあること」
人間は、考え、意志する完全な自由の中にいる、しかし、何でも考え、意志することを話し、行なう完全な自由の中にいないことは、よく知られている。というのは、無神論者のように考え、神を否定し、みことばと教会の聖なるものを冒涜すること、それどころか、それらを話すことと行なうことを欲することができ、それらをなくすまでに滅ぼすことができるから。しかし、このことを市民、道徳、また教会の法が抑制する。それゆえ、内部にそれらの不信心なものや邪悪なことを考え、意志しよう、そしてまた意図しようと抱くが、しかしそれでも、行なおうとしない。
無神論者ではない人間もまた、悪であるくのものを考える完全な自由の中にいる、例えば、欺き、みだらなこと、復讐、また他の気違いじみたことであり、さらにまた時々は行なう。
完全な自由が人間になかったなら、救われることができないだけでなく、しかしまた全面的に滅んだであろうことを、だれが信じることができるだろうか?
[2.] そこで、理由を聞きなさい。
すべての人間は多くの種類の悪の中に生まれている。それらの悪は彼の意志に内在する。意志に内在するものは、愛される。なぜなら、人間が内的なものから意志するものは、これを愛し、また、愛するもの、これを意志し、また、意志の愛は理解力の中に流入し、ここから思考の中に、また意図の中にもまたやって来るものを、そこに、その快さのように感じられるものをひき起こすからである。
それゆえ、人間に遺伝から植え付けられている自分の意志の愛にしたがって考えることが許されないなら、、その愛は閉じ込められて残り、また決して人間の視野の中にやって来ない。また、待ち伏せする敵、潰瘍の中の膿、血液の中の毒の、また胸の中の腐敗のように、悪の愛は見られることがない。それらは閉じ込められて保たれるなら、死をひき起こす。
しかし、人間に自分のいのち(生活)の愛の悪を、その意図までも考えることが許されるとき、それらの悪は、病気が自然的な手段によって治療されるように、霊的な手段によって癒される。
[3.] もし彼に自分のいのち(生活)の愛の快さにしたがって考えることが許されないなら、人間がどんなものになるか、今、述べよう。自由性と推理力を呼ばれる二つの能力は滅ぼされ、もはや人間ではない。それら二つの能力の中に人間性そのものがある。悪の快さは彼の心の内的なものを、扉を開くまでも占め、またその時、それらの悪に似たものしか話し、行なうことができない。したがって、自分自身だけでなく、世の前でもまた狂い、ついには陰部を隠すことすら知らない。
しかし、このようなことが起こらないように、確かに彼に自分の遺伝悪を考えることと意志することが許されているが、しかしそれらを話すことと行なうことは許されない。そしてその間に、市民的なもの、道徳的なもの、霊的なものを学び、それらもまた彼の思考に入り、またそれらの狂気を遠ざけ、それらを通して主により癒される。しかし、それでも、神もまた認め、それらの悪に抵抗することができるようにその方の助けを嘆願しないなら、扉を守ること以外に、これを越えて知ることはない。またその時、どれだけ抵抗するかよって、それだけそれらの悪を意図の中に、最後には思考の中にも入れない。
[4.] そこで、人間には、彼のいのち(生活)の愛が自分の隠れ場から彼の理解力の光の中に出てくる目的のために、またそうでなければ自分の悪について何らかのものを、またしたがってそれの悪を追い払うことを知らず、自由の中で好むように考えるので、その悪は、彼のもとで回復の余地が残らないようにまで、またもしその者に子供が生まれているなら、その子供のもとでほとんどその余地がないほどに増えることがいえる。なぜなら、両親の悪は子孫の中に伝えられるから。
しかし、このことが起こらないように、主は備えられている。