原典講読「神の摂理』 278[a]

 

(1) 原文


278[a].  (ii.) Quod mala non possint removeri, nisi appareant. Non intelligitur, quod homo facturus sit mala propter finem ut appareant; sed quod se exploraturus sit, non solum sua facta, sed etiam sua cogitata, et quid facturus esset, si non timeret leges et diffamiam; imprimis quaenam mala in suo spiritu licita facit, et pro peccatis non reputat; nam haec usque facit. Propterea ut homo exploret se, datus ei est intellectus, et ille separatus a voluntate, ob finem ut sciat, intelligat et agnoscat quid bonum et quid malum, tum etiam ut videat qualis sua voluntas est, seu quid amat et quid cupit. Ut homo hoc videat, data est intellectui ejus cogitatio superior et inferior, seu interior et exterior, ut ex cogitatione superiore seu interiore videat, quid voluntas agit in cogitatione inferiore et exteriore; hoc videt sicut homo faciem in speculo, et cum hoc videt, et novit quid peccatum est, potest, si implorat opem Domini, id non velle, id fugere, et postea contra id agere, si non libere, usque cogere id per pugnam, et demum id aversari et abominari; et tunc primum percipit et quoque sentit, quod malum sit malum, ac quod bonum sit bonum, et non prius. Hoc nunc est explorare se, videre sua mala, et agnoscere illa, confiteri illa, et postea desistere ab illis. Sed quia pauci sunt, qui sciunt, quod hoc sit ipsa religio Christiana, quia illis solis est charitas et fides, et illi soli ducuntur a Domino, et faciunt bonum ab Ipso, dicetur aliquid de illis, qui id non faciunt, et usque putant apud se religionem esse. Illi sunt hi: (1.) Qui confitentur se reos omnium peccatorum esse, et non inquirunt, aliquod apud se. (2.) Qui ex religione omittunt inquirere. (3.) Qui propter mundana nihil cogitant de peccatis, et inde illa non sciunt. (4.) Qui favent illis, et ideo non possunt scire illa. (5.) Quod peccata apud omnes illos non appareant, et quod ideo non removeri possint. (6.) Ultimo, causa hactenus ignota manifestabitur, cur mala non removeri possint, absque illorum exploratione, apparentia, agnitione, confessione, ac resistentia.


(2) 直訳


(ii.) Quod mala non possint removeri, nisi appareant.― (ii) 悪は、もし見られないなら、遠ざけられことができないこと―


Non intelligitur, quod homo facturus sit mala propter finem ut appareant; 意味されない、人間は見られるようにとの目的のために悪を行なわなくてはならないこと☆。


私自身も意味が汲み取りづらい文です。「悪が見られなくてはならないために」すなわち「悪を見るために」その悪をわざわざ「行なわなくてはならない」必要はない、すなわち「行なう必要はない」、と常識的に理解しておく(intelligitur)のがよいでしょう。


sed quod se exploraturus sit, non solum sua facta, sed etiam sua cogitata, et quid facturus esset, si non timeret leges et diffamiam; しかし、自分自身を調べなければならないこと、自分の行為だけでなく、しかしまた自分の考えていること(考え)、また何を行なうか、もし法律や悪評を恐れないなら。


imprimis quaenam mala in suo spiritu licita facit, et pro peccatis non reputat; 特に、どの悪を自分の霊の中で許されるとするか、また罪として見なさない。


nam haec usque facit. なぜなら、これらをそれでも行なうから。


Propterea ut homo exploret se, datus ei est intellectus, et ille separatus a voluntate, ob finem ut sciat, intelligat et agnoscat quid bonum et quid malum, tum etiam ut videat qualis sua voluntas est, seu quid amat et quid cupit. 人間が自分自身を調べるようにこのために、彼に理解力が与えられている、またそれは意志から分離されている、何が善かまた何が悪か、知り、理解し、認めるようにとの目的のために、そのうえさらにまた自分の意志がどんなものか知るように、すなわち、何を愛し、何を望む(欲する)か。


Ut homo hoc videat, data est intellectui ejus cogitatio superior et inferior, seu interior et exterior, ut ex cogitatione superiore seu interiore videat, quid voluntas agit in cogitatione inferiore et exteriore; 人間がこのことを見るように、彼の理解力に高いと低い思考が与えられている、すなわち、内的なものと外的なもの、高いまたは低い思考から見るように、意志が何を働く(行なう)か、低いまた高い思考の中で。


hoc videt sicut homo faciem in speculo, et cum hoc videt, et novit quid peccatum est, potest, si implorat opem Domini, id non velle, id fugere, et postea contra id agere, si non libere, usque cogere id per pugnam, et demum id aversari et abominari; このことを人間は鏡の中の顔のように見る、またこれを見るとき、また何が罪であるか知る(知った)、~できる、もし主の助けを切願するなら、それを欲しないこと、それを避けること、またその後、それに反して行なうこと、もし自由にでないなら、それでも闘争を通してそれを強いること、ついにそれを顧みない(追い払う)とと忌み嫌うこと。


et tunc primum percipit et quoque sentit, quod malum sit malum, ac quod bonum sit bonum, et non prius. またその時、初めて知覚する、また感じもする、悪が悪であること、そして善が善であること、また以前にでなく。


Hoc nunc est explorare se, videre sua mala, et agnoscere illa, confiteri illa, et postea desistere ab illis. そこで、このことが自分自身を調べることである、自分の悪を見ること、またそれらを認めること、それらを告白すること、またその後、それらから離れる(やめる)と。


Sed quia pauci sunt, qui sciunt, quod hoc sit ipsa religio Christiana, quia illis solis est charitas et fides, et illi soli ducuntur a Domino, et faciunt bonum ab Ipso, dicetur aliquid de illis, qui id non faciunt, et usque putant apud se religionem esse. しかし、わずかであるので、知っている者、これがキリスト教そのものであること、彼らにだけ仁愛と信仰があるので、また彼らだけが主から教えられる、またその方から善を行なう、彼らについてあることが言われる、その者はそれを行なわない、またそれでも自分自身のもとに宗教があると考える。


Illi sunt hi: 彼らはこれら(の者)である―


(1.) Qui confitentur se reos omnium peccatorum esse, et non inquirunt, aliquod apud se. (1.) 自分自身に告白する者、すべての罪の罪(の自覚)☆があること、また調べない、自分自身のもとに何らかのもの〔があること〕。


ここのreosがわからないのでさんざん考えていました。30分以上調べていました。やっと辞書形がreusとわかりました。


(2.) Qui ex religione omittunt inquirere. (2.) 宗教から☆調べることを放棄する者。


この「~から」は理由を表わします。すなわち「自分の宗教の教えに基づいて」を意味します。


(3.) Qui propter mundana nihil cogitant de peccatis, et inde illa non sciunt. (3.) 世俗的な(ものの)ために罪について何も考えない者、また、ここからそれらを知らない。


(4.) Qui favent illis, et ideo non possunt scire illa. (4.) それらを賛同する者、また、それゆえそれらを知ることができない。


(5.) Quod peccata apud omnes illos non appareant, et quod ideo non removeri possint. (5.) それらすべての者のもとに罪は見られないこと、またそれゆえ遠ざけられることができないこと。


(6.) Ultimo, causa hactenus ignota manifestabitur, cur mala non removeri possint, absque illorum exploratione, apparentia, agnitione, confessione, ac resistentia. (6.) 最後に、今まで無知(知られていないこと)が明らかにされなかった理由は、なぜ悪が遠ざけられることができないか、それらの調査、出現、承認、告白、そして抵抗なしに。


(3) 訳文


278[a].  (ii)「悪は、もし見られないなら、遠ざけられことができないこと」


 見られる目的のために、人間がその悪を行なわなくてはならないことではなく、もし法律や悪評を恐れないなら何を行なうか、自分の行為だけでなく、しかしまた自分の考えている自分自身を調べなければならないことが意味される。特に、どの悪を自分の霊の中で許され、また罪として見なさないとするかである。なぜなら、これらをそれでも行なうから。


何が善かまた何が悪か、知り、理解し、認める目的のために、さらにまた自分の意志がどんなものか、すなわち、何を愛し、何を望むか知り、人間が自分自身を調べるために、彼に理解力が与えられ、またそれは意志から分離されている。


 人間がこのことを見るように、彼の理解力に、高い思考と低い思考、すなわち、内的なものと外的なものが与えられ、高いまたは低い思考から意志が何を働くか、低いまた高い思考の中で見るようにされている。このことを人間は鏡の中の顔のように見、またこれを見るとき、また何が罪であるか知り、それを欲しないこと、それを避けること、またその後、それに反して行なうを、主にその助けを切願するなら、もし自由にでないなら、それでも闘争を通してそれを強いて、ついにそれを追い払い、忌み嫌うことができる。またその時、初めて、悪が悪であること、そして善が善であること、以前にでなく知覚し、さらにまた感じる。


 そこで、このことが自分自身を調べ、自分の悪を見、それらを認め、それらを告白し、またその後、それらから離れることである。しかし、これがキリスト教そのものであり、彼らにだけ仁愛と信仰があり、また彼らだけが主から教えられ、その方から善を行なうので、そのことを知っている者がわずかであるので、それを行なわないが、それでも自分自身のもとに宗教があると考える者についてあることが言われる。


 彼らは次のである―


 


 (1.) 自分自身にすべての罪があること告白し、〔それでも〕自分自身のもとに何らかのものがあるか調べない者。


 (2.) 〔自分の〕宗教〔的な信念〕から調べることを放棄する者。


 (3.) 世俗的な(ものの)ために罪について何も考えず、ここからそれらを知らない者。


 (4.) それら〔の罪〕に賛同し、それゆえ、それらを知ることができない者。


 (5.) それらすべての者のもとに罪は見られないこと、またそれゆえ、遠ざけられることができないこと。


 (6.) 最後に、それらの調査、出現、承認、告白、そして抵抗なしに、なぜ悪が遠ざけられることができないか、今まで知られていないことが明らかにされなかった理由。

原典講読「神の摂理』 278[secundo](~[2])

 

(1) 原文


278[Secundo]. Sed haec momenta singillatim lustranda sunt, quia sunt primaria Religionis Christianae a parte hominis. Primum: De illis, qui confitentur se reos omnium peccatorum esse, et non inquirunt aliquod in se, dicentes, “Sum peccator; natus sum in peccatis; nihil in me integrum est a capite ad calcem; non sum nisi quam malum; bone Deus, sis mihi propitius, ignosce mihi, purifica me, salva me, fac ut ambulem in puritate, et in via justi”; et plura similia; et usque non explorat se, et inde non scit aliquod malum, et nemo id quod non scit potest fugere, minus contra id pugnare. Et ille quoque credit se post confessiones mundum et lotum, cum tamen est immundus ac illotus a capite ad volam pedis; confessio enim omnium est sopitio omnium, et tandem occaecatio; et est sicut universale absque omni singulari, quod non est aliquid. [2.] Secundum: De illis qui ex religione omittunt inquirere. Sunt illi imprimis qui separant charitatem a fide; dicunt enim secum, “Cur inquiram num sit malum vel bonum, cur malum, cum id me non damnat? cur bonum, cum id me non salvat? Est sola fides cogitata et enuntiata cum fiducia et confidentia, quae justificat et purificat ab omni peccato; et cum semel justificatus sum, coram Deo integer sum. Sum quidem in malo, sed hoc Deus, illico cum fit, abstergit, et sic non apparet amplius”; praeter similia alia. Sed quis non videt, si aperit oculum, quod talia sint voces inanes, quibus nihil rei, quia nihil boni, inest? Quis non potest ita cogitare et loqui, etiam cum fiducia et confidentia, cum simul cogitat de inferno et de aeterna damnatione? Num talis vult scire aliquid praeterea, sive sit verum sive bonum? De vero dicit, quid verum nisi quod fidem illam confirmat; de bono dicit, “Quid bonum, nisi id quod ex fide illa in me est? Sed ut in me sit, non faciam illud sicut ex me, quoniam id est meritorium; et bonum meritorium non est bonum.” Ita omittit omnia usque dum non scit quid malum; quid tunc apud se explorabit et videbit? Annon tunc status ejus fit, quod ignis concupiscentiarium mali inclusus interiora mentis ejus consumat, ac devastet illa usque ad portam? Hanc solam custodit ne incendium appareat; sed aperitur post obitum, et tunc coram omnibus apparet. [3.] Tertium: De illis qui propter mundana non cogitant de peccatis, et inde illa non sciunt. Sunt qui mundum super omnia amant, et non admittunt aliquod verum quod ab aliquo falso religionis eorum abducat; dicentes secum, “Quid mihi hoc? Non meae cogitationis est.” Ita rejiciunt id illico cum audiunt, et si audiunt, id suffocant. Iidem paene similiter faciunt cum audiunt praedicationes; ex illis non plus retinent quam aliquas voces, et non aliquam rem. Quia ita cum veris faciunt, ideo non sciunt quid bonum, unum enim agunt, et ex bono quod non est ex vero, non cognoscitur malum, nisi ut quoque dicatur bonum, quod fit per ratiocinia ex falsis. Hi sunt qui intelliguntur per semina quae ceciderunt inter spinas, de quibus ita Dominus:


“Alia.. semina ceciderunt inter spinas; et ascenderunt spinae, et suffocarunt illa… Hi sunt qui Verbum audiunt, sed cura saeculi hujus et fraus divitiarum suffocat Verbum, ut infrugiferum fiat” (Matth. xiii. 7, 22; Marc. iv. 7, [1]19; Luc. viii. 7, 14).


 


[4.] Quartum: De illis, qui favent peccatis, et ideo non possunt scire illa. Hi sunt qui agnoscunt Deum, et Ipsum secundum ritus solennes colunt, et apud se confirmant, quod aliquod malum, quod est peccatum, non sit peccatum; infucant enim id per fallacias et apparentias, et sic enormitatem ejus abscondunt; quod cum fecerunt, favent ei, ac id sibi amicum et familiare reddunt. Dicitur quod illi hoc faciant, qui Deum agnoscunt, quia alii non aliquod malum pro peccato reputant, omne enim peccatum est contra Deum. Sed exempla illustrent. Malum non peccatum facit lucri cupidus, qui aliquas defraudationis species, ex rationibus, quas excogitat, licitas reddit: similiter facit, qui vindictam contra inimicos apud se confirmat; et qui depraedationes illorum qui non hostes sunt in bellis. [5.] Quintum: Quod peccata apud illos non appareant, et quod ideo non removeri possint. Omne malum quod non apparet, fomentat se; est sicut ignis in ligno sub cinere; et est sicut sanies in vulnere quod non aperitur; nam omne malum obstructum increscit, et non desinit priusquam totum consummatum est; quare ne aliquod malum obstruatur, permittitur cuique cogitare pro Deo et contra Deum, proque sanctis ecclesiae et contra illa, et in mundo propterea non plecti. De hoc ita Dominus apud Esaiam:


“A vola pedis usque ad caput non….est integritas, vulnus et cicatrix, et plaga recens, non expressa sunt, non obligata, et non emollita oleo. … Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis; cessate malum facere; discite bonum facere;…tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent; si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt…. Si renueritis et rebellaveritis, gladio comedemini (i 6, 16, [17,] 18, 20);


gladio comedi significat falso mali perire. [6.] Sextum: Causa hactenus occulta, cur mala non removeri possint absque illorum exploratione, apparentia, agnitione, confessione, et resistentia. In praecedentibus memoratum est, quod universum caelum ordinatum sit in societates secundum [affectiones boni, et universum infernum secundum] concupiscentias mali affectionibus boni oppositas. Unusquisque homo quoad spiritum suum est in aliqua societate, in societate caelesti si in affectione boni, at in societate infernali si in concupiscentia mali. Hoc nescit homo cum in mundo vivit, sed usque quoad spiritum suum in aliqua est; absque eo non potest vivere, et per id regitur a Domino. Si in societate infernali est, non potest inde educi a Domino nisi secundum leges Divinae Providentiae Ipsius, inter quas etiam est, ut homo videat quod ibi sit, utque velit exire, ac ut ipse id a se conetur. Hoc potes, homo cum in mundo est, non autem post mortem; tunc enim manet in societate, cui se inseruit in mundo, in aeternum. Haec causa est, quod homo se exploraturus sit, peccata sua visurus et agniturus, ac paenitentiam acturus, et dein perseveraturus usque ad finem vitae. Quod ita sit, per multam experientiam usque ad plenam fidem potuissem confirmare; sed documenta experientiae adducere non hujus loci est.


@1 19 pro “14”


 


(2) 直訳


[Secundo] Sed haec momenta singillatim lustranda sunt, quia sunt primaria Religionis Christianae a parte hominis. [第二] しかし、これらの細目は個々に調べられなければならない、人間の部分()からのキリスト教の主要なものであるので。


Primum: De illis, qui confitentur se reos omnium peccatorum esse, et non inquirunt aliquod in se, dicentes,  第一:彼らについて、自分自身に告白する者、すべての罪の罪(の自覚)あること、また調べない、自分自身のもとに何らかのもの〔があること〕、言って、


“Sum peccator;  「私は罪びとである。


natus sum in peccatis; 私は罪の中に生まれている。


nihil in me integrum est a capite ad calcem; 私の中に正しいもの(無傷なもの、完全なもの)は何もない、頭からかかとまで。


non sum nisi quam malum; 私でない、悪以外でないなら。


bone Deus, sis mihi propitius, ignosce mihi, purifica me, salva me, fac ut ambulem in puritate, et in via justi”; 善き☆神よ、あなたは私に好意を有する(接続)、私を許せ、私を清めよ、私を救え、清廉(潔白)の中を私が歩く(接続)ようにせよ、また正しい道の中を」


bonebonusの「呼格」です。呼格はめずらしいです。


et plura similia; また多くの同様のこと。


et usque non explorat se, et inde non scit aliquod malum, et nemo id quod non scit potest fugere, minus contra id pugnare. またそれでも自分自身を調べない、またここから何らかの悪を知らない、まただれもそれを、知らないこと避けることができない、ましてそれに対し戦うこと。


Et ille quoque credit se post confessiones mundum et lotum, cum tamen est immundus ac illotus a capite ad volam pedis; そしてまた彼は自分自身を信じる、告白の後、清潔で洗われた、そのとき、それでも不潔で洗っていない(汚れている)から足の裏まで。


confessio enim omnium est sopitio omnium, et tandem occaecatio; というのはすべての〔罪の〕告白は、すべての眠らせることから、またついに盲目にすること。


et est sicut universale absque omni singulari, quod non est aliquid. またすべての個々のもの(特定のもの、細目)しの全般的なもののようである、それは何らかのものでない。


[2.] Secundum: [2.] 第二:


De illis qui ex religione omittunt inquirere. 彼らについて、宗教から調べることを放棄する者。


Sunt illi imprimis qui separant charitatem a fide; 彼らは特に信仰から仁愛を分離する者である。


dicunt enim secum, “Cur inquiram num sit malum vel bonum, cur malum, cum id me non damnat? というのは、自分自身に言うから、「なぜ、私は探すのか? 悪あるいは善があるか、なぜ悪を、それが私を断罪しないとき。


cur bonum, cum id me non salvat? なぜ善を? それが私を救わないとき。


Est sola fides cogitata et enuntiata cum fiducia et confidentia, quae justificat et purificat ab omni peccato; 信仰だけである、考えていることと言辞、信頼と信任とともに、それが義とし、すべての罪から清める。


et cum semel justificatus sum, coram Deo integer sum. いったん私が義とされたとき、神の前に私は正しい(完全である)


Sum quidem in malo, sed hoc Deus, illico cum fit, abstergit, et sic non apparet amplius”; 私は確かに悪の中にいる、しかし、それを神は、行なうときすぐさま、ぬぐい取る、またこのようにもはや見られない」


praeter similia alia. 他に、同様の他のこと。


Sed quis non videt, si aperit oculum, quod talia sint voces inanes, quibus nihil rei, quia nihil boni, inest? しかし、だれが見ないか? もし目を開けるなら、このようなものは狂った言葉であること、それらに物(現実、実在性)の何も内在しない、善の何もないので。


Quis non potest ita cogitare et loqui, etiam cum fiducia et confidentia, cum simul cogitat de inferno et de aeterna damnatione? だれがそのように考え、話すことができるのか? さらにまた信頼と信任とともに、そのとき同時に地獄についてと永遠の断罪について。


Num talis vult scire aliquid praeterea, sive sit verum sive bonum? このような者がさらに何らかのものを知ることを欲するか? あるいは真理である、あるいは善〔ものを〕。


De vero dicit, quid verum nisi quod fidem illam confirmat; 真理について言う、「何が真理か? 信仰がそれ〔真理〕を確信するものでないなら」


de bono dicit, “Quid bonum, nisi id quod ex fide illa in me est? 善について言う、「何が善か? それでないなら、その信仰から私の中にあるもの」


Sed ut in me sit, non faciam illud sicut ex me, quoniam id est meritorium; しかし、私の中にあるために、私はそれを私からのようにはしない、それは功績のものであるので。


et bonum meritorium non est bonum.” また、功績の善は善ではない」


Ita omittit omnia usque dum non scit quid malum; このようにすべてのものを捨て(放棄する)何が悪か知らないまでも。


quid tunc apud se explorabit et videbit? その時、何を自分自身のもとで調べ(見つけ出し)また見るのか?


Annon tunc status ejus fit, quod ignis concupiscentiarium mali inclusus interiora mentis ejus consumat, ac devastet illa usque ad portam? その時、彼の状態はならないか? 閉じ込められた悪の欲望の火が彼の心の内的なものを焼きつくす、そしてそれを門にまで荒(破壊する)


Hanc solam custodit ne incendium appareat; これ〔門〕だけが火事が見られないように守っている。


sed aperitur post obitum, et tunc coram omnibus apparet. しかし、死後に開かれる、またその時、すべての者の前で見られる。


 


(3) 訳文


278 [その二]しかし、これらは、人間のからのキリスト教の主要なものであるので、その細目は個々に調べられなければならない。


第一: 「自分自身にすべての罪があること告白し、〔それでも〕自分自身のもとに何らかのものがあるか調べない者について」


 彼らは、「私は罪びとである。私は罪の中に生まれている。私の中に正しいところは頭からかかとまで何もない。私は悪でしかない。善き神よ、私に好意をもってください、私を許し、清め、救え、私が清廉の中を、正しい道の中を歩くようにしてください」、また多くの同様のことを言う。それでも自分自身を調べず、またここから何らかの悪を知らない。また、だれも知らないことを避けること、ましてそれに対して戦うことはできない。


 そしてまた彼は、告白の後、自分自身が清潔で洗われたと信じる、そのとき、それでもから足の裏まで不潔で汚れている。というのは、すべての〔罪の〕告白は、すべての者を眠らせ、またついに盲目にするから。またすべての個々のもののない全般的なもののようであり、それは何ものでない。


[2.] 第二:「宗教から調べることを放棄する者について」


 彼らは特に信仰から仁愛を分離する者である。というのは、自分自身に、「なぜ、私は悪あるいは善があるどうかか探すのか? 悪が私を断罪しないときなぜ? 善が私を救わないときなぜ? 信頼と信任とともに、考えていることと言辞の信仰だけが、義とし、すべての罪から清める。私がいったん義とされたとき、神の前に私は正しい私は確かに悪の中にいる、しかし、行なうときすぐさま、神はそれをぬぐい取られ、このようにもはや見られない」、他にも同様のことを言うからである。


しかし、もし目を開けるなら、このようなものは、それらに善が何もないので、物事に何も内在しない狂った言葉であることを、だれが見ないか? 


そのとき同時に地獄についてと永遠の断罪について、さらにまた信頼と信任とともに、だれがそのように考え、話すことができるのか? このような者が、あるいは真理、あるいは善である何らかのものを、さらに知ることを欲するか? 。


 真理について、「信仰が真理を確信するものでないなら、何が真理か?」と言い、善については、「その信仰から私の中にあるものでないなら、何が善か? しかし、〔その善が〕私の中にあるために、私はそれを私からのようにはしない、それは功績のものである。功績の善は善ではないからである」と言う。このようにすべてのものを、何が悪か知らないまでも放棄する。その時、何を自分自身のもとで調べ、見るのか?


 その時、彼の状態は閉じ込められた悪の欲望の火が彼の心の内的なものを焼きつくし、門にまで荒すことにならないか? この門だけが火事が見られないように守っている。しかし、死後に〔その門が〕開かれ、その時、すべての者の前で見られる。

原典講読「神の摂理』 278[secundo]([3, 4)

 

(2) 直訳


[3.] Tertium: [3.] 第三:


De illis qui propter mundana non cogitant de peccatis, et inde illa non sciunt. 世俗的な(ものの)ために罪について考えず、ここからそれらを知らない者について。


Sunt qui mundum super omnia amant, et non admittunt aliquod verum quod ab aliquo falso religionis eorum abducat; 世をすべてにまさって愛する者がいる☆1、また何らかの真理を許容しない、それは彼らの宗教の虚偽から導き出す☆2


1 この文面からはこのように訳せますが、文脈からは「彼らは~者である」です。


2 補足・解説します。その真理によって自分たちの宗教の虚偽(ここではある種の悪を罪としないこと)から導き出されるのですが、その真理を認めない者がいる、ということです。


dicentes secum, “Quid mihi hoc? Non meae cogitationis est.” 自分自身に言って、「これは私に〔取って〕何か? 私の思考のものではない☆」。


属格の意味は「~に属する」です。「私の思考に属さない」→「私の考えることではない」となります。


Ita rejiciunt id illico cum audiunt, et si audiunt, id suffocant. このようにそれをただちに退ける、聞くとき、またもし聞くなら、それを窒息させる(ふさぐ)


Iidem paene similiter faciunt cum audiunt praedicationes; 同じことをほとんど同様に行なう、説教を聞くとき。


ex illis non plus retinent quam aliquas voces, et non aliquam rem. それらから何らかの言葉よりも多く心に留めない、また何らかの事(主題、事実)なく。


Quia ita cum veris faciunt, ideo non sciunt quid bonum, unum enim agunt, et ex bono quod non est ex vero, non cognoscitur malum, nisi ut quoque dicatur bonum, quod fit per ratiocinia ex falsis. このように真理に行なうので、それゆえ、何が善か知らない、というのは〔真理は善と〕一つとして働くから、善から、真理からでないこと、悪は知られない、善と言われるようにしてもまた〔知られ〕ないなら、このこと☆は虚偽からの論証によってなされる。


やはり文が込み入っています。「このこと」とは最初の「何が善かわからなくなる」ことでしょう。


Hi sunt qui intelliguntur per semina quae ceciderunt inter spinas, de quibus ita Dominus: これらの者である、種によって意味される者、それはいばらの間に落ちた、彼らについてそのように主は、
“Alia.. semina ceciderunt inter spinas;
 「別の…種は、いばらの中に落ちた。


et ascenderunt spinae, et suffocarunt illa… またいばらが成長し(伸びて)、それをふだいだ…


Hi sunt qui Verbum audiunt, sed cura saeculi hujus et fraus divitiarum suffocat Verbum, ut infrugiferum fiat” (Matth. xiii. 7, 22; Marc. iv. 7, [1]19; Luc. viii. 7, 14). これらの者である、みことばを聞く者、しかしこの世の心配(関心事)と富のごまかしがみことばをふさぐ、実を結ばないようにする」(マタイ13:7, 22;マルコ4:7, 19;ルカ7, 14)


[4.] Quartum: [4.] 第四:


De illis, qui favent peccatis, et ideo non possunt scire illa. 彼らについて、罪に賛同し、それゆえ、それらを知ることができない者。


Hi sunt qui agnoscunt Deum, et Ipsum secundum ritus solennes colunt, et apud se confirmant, quod aliquod malum, quod est peccatum, non sit peccatum; これらの者は神を認める者である、またその方を習慣的な儀式にしたがって礼拝する、また自分自身のもとで確信する、何らかの悪を、それが罪である、また罪でない。


infucant enim id per fallacias et apparentias, et sic enormitatem ejus abscondunt; というのは、それを欺きと外観で偽装するから、またこのように彼の極悪を隠す。


quod cum fecerunt, favent ei, ac id sibi amicum et familiare reddunt. 行なうとき、それに賛同する、そしてそれを自分自身に友や親しい者とする(戻す)


Dicitur quod illi hoc faciant, qui Deum agnoscunt, quia alii non aliquod malum pro peccato reputant, omne enim peccatum est contra Deum. 彼らがこのことを行なう、その者は神を認める、と言われる、他の者たちは何らかの悪を罪として見なす〔ことが〕ないので、というのは、すべての罪は神に反しているから。


文が込み入っています。別の言い方をしてみれば、「何らかの悪を罪として認めない者もいるので、神を認める者の中にもその悪を行なう者がいる、それでもどんな罪も神に反するものである」。


Sed exempla illustrent. しかし、例が説明する(未来)


Malum non peccatum facit lucri cupidus, qui aliquas defraudationis species, ex rationibus, quas excogitat, licitas reddit: 利益の欲望は悪を罪でないとする、その者は何らかの詐欺の種類を、論証から、それを考え出す、許されるものにする。


similiter facit, qui vindictam contra inimicos apud se confirmat; 同様に行なう、その者は復讐を敵に対して、自分自身のもとで確信する。


et qui depraedationes illorum qui non hostes sunt in bellis. またその者は彼らの略奪に、その者は戦いの中の敵でない。


 


(3) 訳文


278[Secundo].


[3.] 第三:「世俗的な(ものの)ために罪について考えず、ここからそれらを知らない者について」


 世をすべてにまさって愛する者、自分たちを宗教の虚偽から導き出す何らかの真理を許容しない者がいる。自分自身に、「これは私に〔取って〕何か? 私の考えることではない」と言って、聞くとき、このようにそれをただちに退け、またもし聞くなら、それを窒息させる。


 説教を聞くときも、同じことをほとんど同様に行なう。何らかの主題でなく、それらから何らかの言葉以上の多くのものは心に留めない。このように真理に行なうので、それゆえ、何が善か知らない、というのは〔真理は善と〕一つとして働き、真理からでなく、善と言われるようにしなくては、善から悪は知られないから。この〔知られなくなる〕ことは虚偽からの論証によってなされる。


これらの者が、いばらの間に落ちた種によって意味される者であり、彼らについて主は次のように〔言われている〕、


 


「別の…種は、いばらの中に落ちた。いばらが成長し、それをふだいだ…。これらの者が、みことばを聞くが、この世の関心事と富のごまかしが、みことばをふさぎ、実を結ばないようにする者である」(マタイ13:7, 22;マルコ4:7, 19;ルカ7, 14)


 


[4.] 第四:「罪に賛同し、それゆえ、それらを知ることができない者について」


 これらの者は神を認め、またその方を習慣的な儀式にしたがって礼拝し、また自分自身のもとで、何らかの悪を、それが罪であり、また罪でないと確信する者である。というのは、それを欺きと外観で偽装、またこのように彼の極悪を隠するから。〔このことを〕行なうとき、それに賛同し、そしてそれを自分自身に〔とって〕友や親しい者とする。神を認める者がこのことを行なう、と言われるのは、他の者たちは何らかの悪を罪として見なす〔ことが〕ないからである、というのは、すべての罪は神に反しているから。


 しかし、例で説明しよう。


利益の欲望は悪を罪でないとし、〔その欲望をもつ〕者は何らかの種類の詐欺を、考え出した論証から、許されるものにする。


 同様に、その者は復讐を敵に対して、自分自身のもとで確信して、行なう。またその者は、戦いの中で敵でない者の略奪も〔行なう〕。

原典講読「神の摂理』 278[secundo]([5, 6]) 

 

(2) 直訳


[5.] Quintum: [5.] 第五:


Quod peccata apud illos non appareant, et quod ideo non removeri possint. 彼らのもとに罪は見られないこと、またそれゆえ、遠ざけられることができないこと。


Omne malum quod non apparet, fomentat se; すべての悪は、それは見られない、それ自体で燃えている。


est sicut ignis in ligno sub cinere; 灰の下の木材の中の火のようである。


et est sicut sanies in vulnere quod non aperitur; また傷の中の膿(うみ)のようである、それは開かれない。


nam omne malum obstructum increscit, et non desinit priusquam totum consummatum est; なぜなら、すべてのふさがれた悪は増大するから、また終わらない、~しないうちに、全体が滅ぼされる。


quare ne aliquod malum obstruatur, permittitur cuique cogitare pro Deo et contra Deum, proque sanctis ecclesiae et contra illa, et in mundo propterea non plecti. それゆえ、何らかの悪がふさがれないように、それぞれの者に神のために(賛成して、選んで)、また神に反して考えることが許されている、教会の聖なるものにもまた〔その〕ために、またそれらに反して、また世の中でこのために打って罰せられない。


De hoc ita Dominus apud Esaiam: このことについて、このように主は「イザヤ書」に―
“A vola pedis usque ad caput non….est integritas, vulnus et cicatrix, et plaga recens, non expressa sunt, non obligata, et non emollita oleo….
 「足の裏から頭まで…健全〔なところは〕ない、傷ときずあと、また新しい打撃、絞り出され(押し出され)ない、包帯されていない、また油で和らげられていない…。


Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis; あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、わたしの目の前から、あなたがたの悪意の働きを遠ざけよ。


cessate malum facere; 悪を行なうことをやめよ。


discite bonum facere; 善を行なうことを学べ。


…tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent; …その時、もし〔=たとい〕あなたがたの罪が緋()のようであったなら〔=にしても〕、雪のように白くなる。


si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt…. もし〔=たとい〕赤()が紫のようであったなら〔=にしても〕、羊毛のようになる。


Si renueritis et rebellaveritis, gladio comedemini” (i 6, 16, [17,] 18, 20); もし、あなたがたが拒む(未来)またあなたがたがそむく(逆らう) (未来)なら、あなたがたは剣で食べられる☆(未来)(イザヤ1:6, 16, 17, 18, 20)


べブル語原典も「食べる、食い尽くす」の語を使っています。新改訳聖書は「(剣に)のまれる」としていますが、私はこの直訳のほうがよくわかります。それで原文で読みます。なお、ここには引用されていませんが、19節に「あなたがたは地のよいものを食べる」とあり、同じ「食べる」の語を使っています。同一文脈で、このように訳語を変更することは(内意を慮る)私の取る立場ではありません。
“gladio comedi” significat falso mali perire.
 「剣で食べること」は悪の虚偽で滅びることを意味する。


[6.] Sextum: [6.] 第六:


Causa hactenus occulta, cur mala non removeri possint absque illorum exploratione, apparentia, agnitione, confessione, et resistentia. 今まで閉ざされた理由、なぜ悪が遠ざけられることができないか、それらの調査、出現、承認、告白、そして抵抗なしに。


In praecedentibus memoratum est, quod universum caelum ordinatum sit in societates secundum [affectiones boni, et universum infernum secundum] concupiscentias mali affectionibus boni oppositas. 先行するもの☆の中で話しに出されている、全天界は[善の情愛]にしたがった社会に配列されていること、[また、全地獄は]善に対立する悪の情愛の欲望[にしたがって]


これがどこか、私には見当たりません。なお[]の部分は編集者による補足であり、こうしないと文意が通りません。


Unusquisque homo quoad spiritum suum est in aliqua societate, in societate caelesti si in affectione boni, at in societate infernali si in concupiscentia mali. それぞれの人間は自分の霊に関して何らかの社会の中にいる、天界の社会の中に、もし善の情愛の中に〔いる〕なら、しかし、地獄の社会の中に、もし悪の欲望の中に〔いる〕なら。


Hoc nescit homo cum in mundo vivit, sed usque quoad spiritum suum in aliqua est; このことを人間は知らない、世の中に生きるとき、しかし、それでも自分の霊に関して何らかのものの中にいる。


absque eo non potest vivere, et per id regitur a Domino. そのことなしに生きることができない、またそのことによって主により支配される☆。


感想です。「主の支配」はこの世で直接ではなく、自分の(霊の)所属する世界で支配されていることにしたがっていることがわかります。別の言葉でいえば、「自分の霊がどこに住んでるのか」です。


Si in societate infernali est, non potest inde educi a Domino nisi secundum leges Divinae Providentiae Ipsius, inter quas etiam est, ut homo videat quod ibi sit, utque velit exire, ac ut ipse id a se conetur. もし、地獄の社会の中にいるなら、主によりここから連れ出されることができない、その方の神的な摂理の法則にしたがってでないなら、それら〔の法則〕の中にもまたある、人間はそこにいることを見るための、また出ることを欲するための、そして自分自身からそのことそのものを努力するための。


Hoc potes, homo cum in mundo est, non autem post mortem; このことをあなたはできる☆、人間が世の中にいるとき、けれども死後〔でき〕ない。


突然と「あなた」と述べています。このことは、他人事ではなく、「あなたのことですよ」と呼びかけている気持ちが伝わる気がします。


tunc enim manet in societate, cui se inseruit in mundo, in aeternum. というのは、その時、社会の中に留まるから、それに自分自身を挿入する、世の中で、永遠に〔留まる〕。


Haec causa est, quod homo se exploraturus sit, peccata sua visurus et agniturus, ac paenitentiam acturus, et dein perseveraturus usque ad finem vitae. これが理由である、人間が自分自身を調べなければならないこと、自分の罪を見、また認め〔なければならない〕、そして悔い改めを行な〔わなければならない〕、またその後、いのちの終わりまで続け〔なければならない〕。


Quod ita sit, per multam experientiam usque ad plenam fidem potuissem confirmare; そのようであることは、多くの経験によって私は十分な信念にまで確信することができた(過去完了)


sed documenta experientiae adducere non hujus loci est. しかし、〔その〕経験〔から〕の実例(証明)を提示することは、この場所でではない。


@1 19 pro “14” 注1 14」の代わりに「19


 


(3) 訳文


278[Secundo]. [5.] 第五:「彼らのもとに罪は見られないこと、またそれゆえ、遠ざけられることができないこと」


見られないすべての悪は、それ自体で燃えている。灰の下の木の中の火のようである。また傷の中の開かれない膿(うみ)のようである。なぜなら、すべてのふさがれた悪は増大し、全体が滅ぼされるないうちは、終わらないから。それゆえ、何らかの悪がふさがれないように、それぞれの者に神に賛成して、また神に反して、教会の聖なるものにもまた賛成して、またそれらに反して考えることが許されており、世の中でこのために打って罰せられない。


 このことについて、主は「イザヤ書」で次のように〔言われている〕―


 「足の裏から頭まで…健全〔なところは〕ない、傷ときずあと、また新しい打撃、絞り出されず、包帯されず、また油で和らげられていない…。あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、わたしの目の前から、あなたがたの悪意の働きを遠ざけよ。悪を行なうことをやめよ。善を行なうことを学べ。…その時、たとい、あなたがたの罪が緋()のようであったにしても、雪のように白くなる。たとい、赤()が紫のようであったにしても、羊毛のようになる。もし、あなたがたが拒み、またそむくなら、あなたがたは剣で食べられる」(イザヤ1:6, 16, 17, 18, 20)


 


「剣で食べること」は悪の虚偽で滅びることを意味する。


 


[6.] 第六:「それらの調査、出現、承認、告白、そして抵抗なしに、なぜ悪が遠ざけられることができないか、今まで閉ざされた理由」


前に、全天界は善の情愛に、また全地獄は善に対立する悪の情愛の欲望にしたがった社会に配列されていることが話しに出された。


 それぞれの人間は自分の霊に関して何らかの社会の中に、善の情愛の中にいるなら天界の社会の中に、しかし、悪の欲望の中にいるなら地獄の社会の中にいる。このことを人間は世の中で生きるとき知らない、しかし、それでも自分の霊に関して何らかのものの中にいる。そのことなしに生きることができない、またそのことによって主により支配される。もし、地獄の社会の中にいるなら、主によりその方の神的な摂理の法則にしたがってでないならそこから連れ出されることができない。それらの法則には、人間がそこにいることを見るための、また出ることを欲するための、そして自分自身からそのことを努力するためのものもまたある。人間が世の中にいるとき、このことをあなたはできる、けれども死後はできない。というのは、その時、世の中でその社会の中に自分自身を入れ留まり、永遠に留まるからである。


 これが、人間が自分自身を調べ、自分の罪を見、また認め、そして悔い改めを行ない、またその後、いのちの終わりまで〔そのことを〕続けなければならない理由である。そのようであることは、多くの経験によって私は十分な信念にまで確信することができた。しかし、ここは〔その〕経験の実例を提示するところではない。

原典講読「神の摂理』 279(その前論だけ)

 

(1) 原文


279.  (iii.) Quod quantum mala removentur, tantum remittantur. Error saeculi est, quod credatur, quod mala ab homine separata sint, immo ejecta, quando sunt remissa: et quod status vitae hominis momento mutari possit, etiam in oppositum, et sic homo a malo fieri bonus, consequenter ab inferno educi et illico in caelum transferri, hoc ex immediata Domini misericordia. Sed illi qui ita credunt et opinantur, nihil quicquam sciunt quid malum et quid bonum, et nihil quicquam de statu vitae hominis; et prorsus non, quod affectiones, quae sunt voluntatis, sint merae mutationes et variationes status substantiarum pure organicarum mentis; et quod cogitationes, quae sunt intellectus, sint merae mutationes et variationes formae illarum; et quod memoria sit status illarum mutationum permanens. Ex his et illis cognitis clare videri potest, quod aliquod malum non possit removeri nisi successive; et quod remissio mali non sit remotio ejus. Sed haec in compendio dicta sunt, quae nisi demonstrentur, quidem agnosci possunt, sed usque non comprehendi; et quod non comprehenditur, est sicut rota quae manu circum agitur: quare supradicta singillatim demonstranda sunt in ordine quo adducta. [2.] Primum: Quod error saeculi sit, quod credatur quod mala separata, immo ejecta sint, quando sunt remissa. Quod omne malum, in quod homo nascitur, et quod ipse actualiter imbuit, non separetur ab homine, sed removeatur, usque ut non appareat, mihi datum est scire e caelo. Antea in fide fui, in qua plerique in mundo, quod mala quando remittuntur, rejiciantur, et sicut sordes a facie per aquam, abluantur et abstergantur: sed simile non est cum malis seu peccatis; omnia remanent; et cum post paenitentiam remittuntur, e medio ad latera promoventur; et tunc quod in medio est, quia directe sub intuitu, in luce quasi diei apparet, et quod ad latera, in umbra, et quandoque sicut in tenebris noctis: et quia mala non separantur, sed modo removentur, hoc est, ad latera ablegantur, et homo potest transferri e medio circumcirca, fieri etiam potest, quod in mala sua, quae credidit rejecta esse, redire possit: homo enim talis est, ut possit ab una affectione in alteram venire, et quandoque in oppositam, et sic ab uno medio in alterum; affectio hominis facit medium dum in illa est, est enim tunc in jucundo ejus et in luce ejus. [3.] Sunt quidam homines post mortem, qui a Domino in caelum elevantur, quia bene vixerunt, sed usque secum tulerunt fidem, quod mundi et puri sint a peccatis, et quod ideo non in aliquo reatu sint. Hi primum induuntur vestibus albis secundum fidem eorum, vestes albae enim significant statum purificatum a malis; sed postea incipiunt cogitare sicut in mundo, quod ab omni malo sicut abluti sint, et inde gloriari quod non amplius peccatores sint sicut alii; quod aegre potest separari a quadam elatione animi, et a quodam contemptu aliorum prae se; ideo tunc, ut a fide sua imaginaria removeantur, delegantur a caelo, et remittuntur in sua mala, quae in mundo contraxerunt, et simul monstratur illis, quod etiam sint in malis hereditariis, de quibus non prius sciverunt: et postquam sic acti sunt ad agnoscendum, quod mala eorum non sint ab illis separata, sed solum remota, et quod sic ex se impuri sint, immo non nisi quam malum, et quod a Domino detineantur a malis, ac teneantur in bonis, et quod hoc appareat illis sicut a se, denuo in caelum a Domino elevantur. [4.] Secundum: Quod error saeculi sit, quod credatur quod status vitae hominis possit momento immutari, et sic homo a mala fieri bonus, consequenter ab inferno educi, et illico in caelum transferri, et hoc ex immediata Domini misericordia. In hoc errore sunt illi qui separant charitatem a fide, et in sola fide ponunt salvationem; nam putant quod sola cogitatio et enuntiatio vocum, quae istius fidei sunt, si fiat cum fiducia et confidentia, justificet et salvet; quod etiam a multis ponitur momentaneum, et si non prius, circa ultimam horam vitae hominis. Hi non possunt aliter credere, quam quod status vitae hominis possit momento mutari, et homo ex immediata misericordia salvari. Sed quod misericordia Domini non sit immediata, et quod homo non possit a malo momento fieri bonus, et ex inferno educi et in caelum transferri, nisi per operationes Divinae Providentiae continuas ab infantia usque ad extremum vitae hominis, videbitur in ultimo paragrapho hujus transactionis: hic solum ex eo, quod omnes leges Divinae Providentiae pro fine habeant reformationem et sic salvationem hominis; ita inversionem status ejus, qui nativitate est infernalis, in oppositum, qui est caelestis; quod non fieri potest nisi progressive, sicut homo recedit a malo et ejus jucundo ac intrat in bonum et ejus jucundum. [5.] Tertium: Quod illi qui ita credunt, nihil quicquam sciant quid malum et quid bonum: non enim sciunt, quod malum sit jucundum concupiscentiae agendi et cogitandi contra Divinum ordinem, et quod bonum sit jucundum affectionis agendi et cogitandi secundum Divinum ordinem; et quod myriades concupiscentiarum sint, quae unumquodvis malum ingrediuntur et componunt, et quod myriades affectionum sint, quae similiter unumquodvis bonum, et quod myriades illae in tali ordine et nexu sint in interioribus hominis, ut non unum possit mutari, nisi simul omnia. Illi, qui hoc non sciunt, credere seu opinari possunt, quod malum, quod ut unicum coram illis apparet, possit facile removeri, et bonum, quod etiam ut unicum apparet, possit loco ejus inferri. Hi quia non sciunt quid malum et quid bonum, non possunt aliter quam opinari, quod detur momentanea salvatio et immediata misericordia; sed quod non dabiles sint, videbitur in ultimo paragrapho hujus transactionis. [6.] Quartum: Quod illi qui credunt momentaneam salvationem et immediatam misericordiam, non sciant quod affectiones, quae sunt voluntatis, sint merae mutationes status substantiarum pure organicarum mentis; et quod cogitationes, quae sunt intellectus, sint merae mutationes et variationes formae illarum; et quod memoria sit status istarum mutationum et variationum permanens. Quis non agnoscit, quando dicitur, quod affectiones et cogitationes non dentur nisi in substantiis et earum formis, quae sunt subjecta, et quia dantur in [1]cerebro, quod plenum est substantiis et formis, vocantur formae pure organicae. Nemo, qui rationaliter cogitat, non potest non ridere ad quorundam phantasias, quod affectiones et cogitationes non sint in subjectis substantiatis, sed quod sint halitus modificati a calore et luce, sicut apparentes imagines in aere et aethere; cum tamen cogitatio non plus dari potest separata a forma substantiali, quam visus a sua quae est oculus, auditus a sua quae auris, et gustus a sua quae est lingua. Specta cerebrum, et videbis substantias innumerabiles, et similiter fibras, et quod nihil non ibi organizatum sit; quid opus est alia confirmatione, quam oculari illa? [7.] Sed quaeritur, Quid ibi affectio et quid cogitatio? Hoc concludi potest ab omnibus et singulis quae in corpore; ibi sunt plura viscera, singula in sua sede fixa, et suas functiones per mutationes et variationes status et formae operantur; quod in operationibus suis sint, notum est; ventriculus in suis, intestina in suis, renes in suis, hepar, pancreas et lien in suis, ac cor et pulmo in suis; et omnes illae operae solum intrinsecus moventur, ac intrinsecus moveri est per mutationes et variationes status et formae. Ind
e constare potest, quod substantiarum pure organicarum mentis operationes non aliud sint, cum differentia quod operationes substantiarum organicarum corporis sint naturales, at mentis spirituales, et quod hae et illae unum faciant per correspondentias. [8.] Non potest ad oculum monstrari, quales sunt status et formae mutationes et variationes substantiarum organicarum mentis, quae sunt affectiones et cogitations; sed usque possunt sicut in speculo videri a mutationibus et variationibus status pulmonis in loquela et cantu; est etiam correspondentia; nam sonus loquelae et cantus, et quoque articulationes soni, quae sunt voces loquelae et modulamina cantus, fiunt per pulmonem, ac sonus correspondet affectioni, et loquela cogitationi. Producuntur etiam ex illis, et hoc fit per mutationes et variationes status et formae substantiarum organicarum in pulmone, et ex pulmone per trachiam seu asperam arteriam in larynge et glottide, et postea in lingua, et demum in labris oris. Mutationes et variationes status et formae soni primae fiunt in pulmone, alterae in trachia et larynge, tertiae in glottide per varias aperturas ejus orificii, quartae in lingua per varias ejus applicationes ad palatum et dentes, quintae in labris oris per varias formas. Ex his constare potest, quod merae mutationes et variationes status formarum organicarum successive continuatae, producant sonos et illorum articulationes, quae sunt loquelae et cantus. Nunc quia sonus et loquela non aliunde producuntur quam ab affectionibus et cogitationibus mentis, nam ex his illa existunt, et nusquam absque illis, patet quod affectiones voluntatis sint mutationes et variationes status substantiarum pure organicarum mentis, et quod cogitationes intellectus sint mutationes et variationes formae illarum substantiarum; similiter ut in pulmonariis. [9.] Quoniam affectiones et cogitationes sunt merae mutationes status formarum mentis, sequitur quod memoria non aliud sit quam status illarum permanens; nam omnes mutationes et variationes status in substantiis organicis tales sunt, ut semel imbutae permaneant; ita imbuitur pulmo producere varios sonos in trachia, ac variare illos in glottide, articulare illos in lingua, et modificare illos in ore; et quando organica illa semel imbuta sunt, in illis sunt, et reproduci possunt. Quod mutationes et variationes illae infinite perfectiores sint in organicis mentis quam in organicis corporis, constat ex illis quae in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. [2]199-204) dicta sunt, ubi ostensum est, quod omnes perfectiones crescant et ascendant cum gradibus et secundum illos. De his plura videantur infra (n. 319).


@1 cerebro pro “cerebris” @2 199 pro “119”


 


(2) 直訳


(iii.) Quod quantum mala removentur, tantum remittantur.― (iii) どれだけ悪が遠ざけられるかによって、それだけ許されること―


Error saeculi est, quod credatur, quod mala ab homine separata sint, immo ejecta, quando sunt remissa: 現代の誤り(間違い)あること、信じられること、悪は人間から分離されたこと、それどころか追い出された、赦された時。


et quod status vitae hominis momento mutari possit, etiam in oppositum, et sic homo a malo fieri bonus, consequenter ab inferno educi et illico in caelum transferri, hoc ex immediata Domini misericordia. また人間のいのち(生活)の状態は瞬間に変えられることができること、正反対のものにもまた、またこのように悪から善になること、したがって地獄から連れ出されること、またすぐさま天界の中に移されること、このことは主の直接の慈悲から。


Sed illi qui ita credunt et opinantur, nihil quicquam sciunt quid malum et quid bonum, et nihil quicquam de statu vitae hominis; しかし、彼らは、そのように信じ、信念を抱く者、何も、何も知らない、何が悪かまた何が善か、また何も、何も人間のいのち(生活)の状態について。


et prorsus non, quod affectiones, quae sunt voluntatis, sint merae mutationes et variationes status substantiarum pure organicarum mentis; またまったく〔知ら〕ない、情愛が、それは意志のものである、心の有機体の(器官の)純粋な実体的な変化と相違(多様性)の状態にほかならない。


et quod cogitationes, quae sunt intellectus, sint merae mutationes et variationes formae illarum; また思考が、それは理解力のものである、それらの形の変化と相違(多様性)ほかならない。


et quod memoria sit status illarum mutationum permanens. また記憶は、これらの変化のとどまっている(持続している)状態であること。


Ex his et illis cognitis clare videri potest, quod aliquod malum non possit removeri nisi successive; これらやそれらの知識から明らかに見られることができる、何らかの悪は遠ざけられることができないこと、連続的にでないなら。


et quod remissio mali non sit remotio ejus. また悪の赦しはその遠ざけるこ(除去)はないこと。


Sed haec in compendio dicta sunt, quae nisi demonstrentur, quidem agnosci possunt, sed usque non comprehendi; しかし、これらは要約(縮小した形)中で言われた、それらは論証されないなら、確かに認められることができる、しかしそれでも理解されないこと〔ができる〕。


et quod non comprehenditur, est sicut rota quae manu circum agitur: また理解されないことは、輪のようである、それを手で丸く動かす(動きまわす)☆。


circum agoのままでは、私にこの意味がわかりません。チャドウイックのレキシコンにcircumagoという動詞が載っていました。それで、ここはこの二語を結びつけた語と見なします。しかし、「手で回転させる輪のような」「理解されないもの」とは何でしょうか? 同じところを空回りするだけで結論に達しない、ということのたとえでしょうか?


quare supradicta singillatim demonstranda sunt in ordine quo adducta. それゆえ、前述のことを一つずつ論証しなけれ(示さなければ)ならない、その提示された順序の中で。


 


(3) 訳文


279. (iii) 「悪がどれだけ遠ざけられるかによって、それだけ許されること」


悪は赦された時、人間から分離された、それどころか追い出されたと信じること、また人間のいのち(生活)の状態は、瞬間に正反対のものに変えられ、またこのように悪から善になること、したがって地獄から連れ出され、すぐさま天界の中に移されることができること、このことは主の直接の慈悲からである、と信じることは、現代の誤りある。しかし、そのように信じ、信念を抱く者は、何が悪かまた何が善か、人間のいのち(生活)の状態について、何も知らない。また、それは意志に属する情愛が、心の有機体の純粋で実体的な変化と相違の状態にほかならないこと、また理解力に属する思考が、それらの形の変化と相違ほかならないこと、また記憶は、これらの変化のとどまっている状態であることをまったく知らない。


 これらやそれらの知識から、何らかの悪は連続的にでないなら遠ざけられることができないこと、また悪の赦しはその遠ざけることではないことを明らかに見ることができる。しかし、要約で言われたこれらのものは論証されないなら、認められることができても、それでも理解されない。また理解されないことは、手で回転させる輪のようなものである。それゆえ、前述のことをその提示された順序で、一つずつ論証しなければならない。