雑感「善く生きるとは」

 

 「善く生きる」について以前、200538(すなわちほぼ6年前のこと)、「卒業記念文集」の最後に載せたものがあるので以下に紹介します。最後の担任であり、思い出深いクラスでした。なお「じゃお」とは4年間、ほぼ毎週出した『クラス通信』の名称あり、その名前から「じゃお組」と称しました。


 さらに付言すれば「オヤジ」の逆読みが「じゃお」です。ラテン語についてはクラス通信で何度も述べました(都立四谷商業高等学校定時制はその後、廃校となりました)


 


 


Bis vivit qui bene vivit. 「よく生きる者は二度生きる」


                       担任 鈴木泰之


 


 やはり、ラテン語で締めくくりましょう。英訳すれば“He lives twice who lives well.”


この言葉の意味、「二度生きる」の意味はよくわからない。けれど、よくわからないほうが、その意味をいろいろと思い巡らすことになり、かえってよいのかもしれない。


 


 さて、卒業である。人生には明確にある段階を終えたと思えるときがある。それが「卒業」のように外面的なこともあれば、「私の青春時代は終わった」のように内面的なこともある。そのときに、何を思うか? どのように締めくくるのか?


 


 「私の高校時代とは何だったのだろうか?」 こうした気持ちは、今はわくまい。五、六年して、十数年して振り返り、はじめてわかることもある。


 なつかしく、いとおしく思い出すこともあれば、振り返ってみるほどのものもなく、思い出したくもないかもしれない。その違いは何だろう?


 


 「よく生きたか」、すなわち、月並みな言葉で言えば、「充実した高校時代を送ったか」によるだろう。


 よく生きたとき、追憶の中に、生き生きと楽しい思い出となって、そのときの出来事がその人の中でもう一度「生きる」。逆に、よく生きなかったら、思い出すこともなく、そのまま死んでしまう。


 


 この言葉は、もう一つ別の観点から読み取れる。私は人生の中でいろいろな人に出会ってきた。もう亡くなってしまった人もいる。その人が「よく生きた」人であるとき、「立派な人だったなあ」と思えるとき、その人は私の心の中で生きている。すなわち、その人はその人自身の人生を送り、なおまた私の中に、よい思い出となってもう一度、「二度」生きる。たとえばかつての恋人は私の中に永遠に生きている。


 


 高校時代を「よく生きた」人は、それでよし。不本意ながら、「よく生きなかったかな」と思う人は、これから「よく生き」ようとすればよい。よく生きた人、すなわち、この四谷商業定時制で、いろいろと貴重な経験をした生徒は、その経験を次に生かすことができるであろう。そういう意味でも、その経験が「二度生きる」ことになる。


 


 「二度生きるんだ」の気持ちで、巣立っていってほしい。これを「じゃお組」生徒への最後のはなむけの言葉としよう。


 


(表題の読みは「ビス・ウィウィット・クィ・ベネ・ウィウィット」)

原典講読『神の摂理』 255(~[2])

 

(1) 原文


255.  (ii.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet, cum spectat religiosum Mahumedanum, quod a tot imperiis et regnis receptum sit. Quod hoc religiosum receptum sit a pluribus regnis quam religio Christiana, potest scandalo esse illis, qui de Divina Providentia cogitant, et simul credunt, quod non aliquis salvari possit, nisi qui Christianus natus est, ita ubi Verbum est, et per id Dominus notus est. Ast religiosum mahumedanum non est scandalum illis qui credunt quod omnia sint Divinae Providentiae: hi inquirunt in quo est, et quoque inveniunt; est in eo, quod Mahumedana religio agnoscat Dominum pro Filio Dei, Sapientissimo hominum, proque Maximo Propheta, qui in mundum venit ut doceret homines: plurima pars illorum Ipsum majorem Mahumede faciunt. [2.] Ut plene sciatur, quod illud religiosum ex Divina Domini Providentia exsuscitatum sit ad delendum idololatrias plurium gentium, in aliquo ordine dicetur, quare primum de origine idololatriarum. Ante illud religiosum fuit cultus idolorum communis in toto terrarum orbe. Causa fuit, quia ecclesiae ante adventum Domini fuerunt omnes ecclesiae repraesentativae. Talis etiam fuit Ecclesia Israelitica; ibi tentorium, vestes Aharonis, sacrificia, omnia templi Hierosolymitani, et quoque statuta repraesentabant. Et apud antiquos fuit scientia correspondentiarum, quae etiam est repraesentationum, ipsa scientia sapientium, imprimis exculta in Aegypto; inde illorum hieroglyphica. Ex illa scientia sciverunt, quid significabant omnis generis animalia, tum quid omnis generis arbores, ut et quid montes, colles, fluvii, fontes, et quoque quid sol, luna, stellae; et quia omnis cultus illorum erat repraesentativus consistens ex meris correspondentiis, ideo super montibus et collibus, et quoque in lucis et hortis, habuerunt cultus, ac ideo fontes sanctificabant, et ad solem orientem in adorationibus Dei vertebant facies; et insuper sculptiles equos, boves, vitulos, agnos, immo aves, pisces, serpentes, fecerunt, et hos posuerunt domi et alibi in ordine secundum spiritualia ecclesiae, quibus correspondebant seu quae repraesentabant. Similia etiam posuerunt in suis templis, ut in reminiscentiam revocarent sancta quae significabant. [3.] Post tempus, quando scientia correspondentiarum oblitterata fuit, incepit posteritas colere ipsa sculptilia ut in se sancta, nescientes quod antiqui parentes illorum non viderint aliquid sancti in illis, sed solum quod secundum correspondentias repraesentarent et inde significarent sancta. Inde ortae sunt idololatriae, quae impleverunt totum terrarum orbem, tam Asiaticum cum insulis circum, quam Africanum et Europaeum. Ut omnes illae idololatriae exstirparentur, ex Divina Domini Providentia factum est, ut nova religio geniis Orientalium accommodata auspicaretur; in qua aliquid ex utroque Testamento Verbi foret, et quae doceret quod Dominus in mundum venerit, et quod Ille esset maximus Propheta, sapientissimus omnium, et Filius Dei: hoc factum est per Mahumedem, ex quo religio ista vocata est Religio Mahumedana. [4.] Haec religio ex Divina Domini Providentia exsuscitata est, ac geniis Orientalium, ut dictum est, accommodata, ob finem ut deleret idololatrias tot gentium, ac daret aliquam cognitionem de Domino, antequam in mundum spiritualem venirent; quae religio non recepta fuisset a tot regnis, et potuisset idololatrias exstirpare, nisi conveniens et adaequata ideis cogitationum et vitae omnium illorum facta fuisset. Quod non agnoverit Dominum pro Deo caeli et terrae, erat causa quia Orientales agnoverunt Deum Creatorem Universi, et non comprehendere potuerunt, quod Ille in mundum venerit, et assumpserit Humanum; sicut nec illud comprehendunt Christiani, qui ideo in cogitatione sua separant Divinum Ipsius ab Humano Ipsius, ac Divinum ponunt juxta Patrem in caelo, ac Humanum Ipsius non sciunt ubi. [5.] Ex his videri potest, quod Mahumedana Religio etiam ex Divina Domini Providentia orta sit; et quod omnes illi ex ea religione, qui Dominum pro Filio Dei agnoscunt, et simul secundum praecepta decalogi, quae etiam illis sunt, vivunt, fugiendo mala ut peccata, in caelum, quod vocatur Caelum Mahumedanum, veniant. Hoc caelum etiam divisum est in tres caelos, supremum, medium et infimum. In supremo caelo sunt, qui Dominum unum cum Patre agnoscunt, et sic Ipsum solum Deum: in altero caelo sunt qui abdicant plures uxores, et cum una vivunt; et in ultimo, qui initiantur. Plura de hac religione videantur in Continuatione de Ultimo Judicio, et de Mundo Spirituali (n. 68-72), ubi de Mahumedanis et de Mahumede actum est.


 


(2) 直訳


(ii.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet, cum spectat religiosum Mahumedanum, quod a tot imperiis et regnis receptum sit.― (ii.)「単なる自然的な人間は神的な摂理に反して自分自身を確信すること、イスラム教の宗教がこれほど多くの帝国と王国に受け入れられていることを眺めるとき」―


Quod hoc religiosum receptum sit a pluribus regnis quam religio Christiana, potest scandalo esse illis, qui de Divina Providentia cogitant, et simul credunt, quod non aliquis salvari possit, nisi qui Christianus natus est, ita ubi Verbum est, et per id Dominus notus est. この宗教的信念の体系が多くの王国によりキリスト教よりも受け入れられていることは、彼らにつまずきの石となることができる、神的な摂理について考える者、また同時に信じる、ある者は救われることができないこと、キリスト教徒に生まれた者でないなら、このようにそこにみことばがある、またそれによって主が知られている。


Ast religiosum mahumedanum non est scandalum illis qui credunt quod omnia sint Divinae Providentiae: しかし、イスラムの宗教的信念の体系は彼らにつまずきの石でない、その者はすべてのものは神的な摂理に属することを信じる。


hi inquirunt in quo est, et quoque inveniunt; これらの者は捜し求める、どこの中にあるか☆、そしてまた見つける。


「どこにあるか」とは「つまずきの石とならないこと」が「どうしてか」ということです。そしてイスラム教では主を最大の預言者としており、これがかえってつまずきの石となっていないことです。


est in eo, quod Mahumedana religio agnoscat Dominum pro Filio Dei, Sapientissimo hominum, proque Maximo Propheta, qui in mundum venit ut doceret homines: そのことの中にある、イスラム教は主を神の子として認めること、人間の最大に賢い者、最大の預言者としても、その者は人間を教えるために世に来た。


plurima pars illorum Ipsum majorem Mahumede faciunt. 彼らの大部分は、その方をムハンマド〔よりも〕偉大とする。


[2.] Ut plene sciatur, quod illud religiosum ex Divina Domini Providentia exsuscitatum sit ad delendum idololatrias plurium gentium, in aliquo ordine dicetur, quare primum de origine idololatriarum. [2.] 十分に知られるように、その宗教的信念の体系が主の神的な摂理から引き起こされたこと、多くの国民の偶像崇拝を滅ぼす(廃止する)めに、何らかの順序の中で言われる(未来)、それゆえ、最初に偶像崇拝の起源について。


Ante illud religiosum fuit cultus idolorum communis in toto terrarum orbe. その宗教的信念の体系の前に、偶像の礼拝が普遍的であった全地の地球の中に。


Causa fuit, quia ecclesiae ante adventum Domini fuerunt omnes ecclesiae repraesentativae. 理由があった、主の来臨前の教会はすべて表象的な教会であった。


Talis etiam fuit Ecclesia Israelitica; イスラエル教会もまたこのようなものであった。


ibi tentorium, vestes Aharonis, sacrificia, omnia templi Hierosolymitani, et quoque statuta repraesentabant. そこに、天幕、アロンの衣服、いけにえ、エルサレムの神殿のすべてのもの、そしてまた法令は表象した。


Et apud antiquos fuit scientia correspondentiarum, quae etiam est repraesentationum, ipsa scientia sapientium, imprimis exculta in Aegypto; また、古代人のもとに対応の知識があった、それもまた表象のものである、知恵の知識そのもの、特にエジプトで発達した☆。


分詞excultaの辞書形はexcoloです。


inde illorum hieroglyphica. ここから、彼らの象形文字。


Ex illa scientia sciverunt, quid significabant omnis generis animalia, tum quid omnis generis arbores, ut et quid montes, colles, fluvii, fontes, et quoque quid sol, luna, stellae; その知識から知られた、すべての種類の動物が何を意味したか、なおまたすべての種類の木が何を、例えば、また何が山か、丘、川、泉、さらにまた、何が太陽か、月、星。


et quia omnis cultus illorum erat repraesentativus consistens ex meris correspondentiis, ideo super montibus et collibus, et quoque in lucis et hortis, habuerunt cultus, ac ideo fontes sanctificabant, et ad solem orientem in adorationibus Dei vertebant facies; また彼らのすべての礼拝は対応そのものから構成される表象的なものであったので、それゆえ、山や丘の上で、そしてまた杜(もり)や庭園の中で、礼拝を持った、そしてそれゆえ、泉を聖別した(神聖なものとした)、また太陽の昇るところへ神の礼拝の中で顔を(向きを)えた。


et insuper sculptiles equos, boves, vitulos, agnos, immo aves, pisces, serpentes, fecerunt, et hos posuerunt domi et alibi in ordine secundum spiritualia ecclesiae, quibus correspondebant seu quae repraesentabant. また加えて、馬、牛、子牛、子羊、それどころか鳥、魚、ヘビの彫像をつくった、またこれらを家や他のところに置いた、教会の霊的なものにしたがった順序の中で、それらによって対応した、すなわち、それらが表象した。


Similia etiam posuerunt in suis templis, ut in reminiscentiam revocarent sancta quae significabant. 同様のものもまた自分たちの神殿の中に置いた、それらが意味した聖なるものを記憶の中に呼びもどすために。


 


(3) 訳文


255.


(ii.)「単なる自然的な人間は、イスラム教の宗教がこれほど多くの帝国と王国に受け入れられていることを眺めるとき、神的な摂理に反して確信すること」


 この宗教的信念が多くの王国によりキリスト教よりも受け入れられていることは、神的な摂理について、キリスト教徒に生まれた者でないなら、このようにそこにみことばがあり、またそれによって主が知られていないなら救われることができない、と考え、また同時に信じる者には、つまずきの石となることができる。しかし、イスラムの宗教的信念は、すべてのものは神的な摂理に属することを信じる者に、つまずきの石ではない。これらの者は〔つまずきの石とならないことが〕どこにあるか捜し求め、そしてまた次のことにあることを見つける。イスラム教が、主を神の子として、人間で最大に賢い者、人間を教えるために世に来た最大の預言者としても認めていることである。彼らの大部分は、その方をムハンマド〔よりも〕偉大としている。


[2.] その宗教的信念が、多くの国民の偶像崇拝を廃止するために主の神的な摂理から引き起こされたことが、十分に知られるように、何らかの順序で言わなければならない、それゆえ、最初に偶像崇拝の起源について〔述べよう〕。その宗教的信念の前に、偶像の礼拝は地球の全地の中で普遍的であった。その理由は、主の来臨前の教会はすべて表象的な教会であったことである。イスラエル教会もまたこのようなものであった。そこでは、天幕、アロンの衣服、いけにえ、エルサレムの神殿のすべてのもの、そしてまた法令は、表象するものであった。また、古代人のもとに対応の知識があり、それもまた特にエジプトで発達した表象するもの、知恵の知識そのものであり、ここから、彼らの象形文字があった。


その知識から、すべての種類の動物が、なおまたすべての種類の木が何を、例えばまた、山、丘、川、泉が何を、さらにまた、太陽か、月、星が何を意味したか知られた。また彼らのすべての礼拝は対応そのものから構成される表象的なものであったので、それゆえ、山や丘の上で、そしてまた杜(もり)や庭園の中で、礼拝をもち、そしてそれゆえ、泉を神聖なものとし、また神の礼拝の中では太陽の昇るところへ顔を向けた。また加えて、馬、牛、子牛、子羊、それどころか鳥、魚、ヘビの彫像をつくり、またこれらを家や他のところに、教会の霊的なものにしたがった順序で置き、それらによって対応させた、すなわち、それらで表象した。それらが意味した聖なるものを記憶に呼びもどすために、同じようなものを自分たちの神殿の中にもまた置いた。

原典講読『神の摂理』 255([3]~[5]おわり)

 

(2) 直訳


[3.] Post tempus, quando scientia correspondentiarum oblitterata fuit, incepit posteritas colere ipsa sculptilia ut in se sancta, nescientes quod antiqui parentes illorum non viderint aliquid sancti in illis, sed solum quod secundum correspondentias repraesentarent et inde significarent sancta. [3.] 時の期間の後、対応の知識が消し去られた時、子孫が彫像そのものを本質的に聖なるものとして礼拝することを始めた、知らないで、彼らの祖先の古代人たちがそれらの中に何ら聖なるものを見なかったこと、しかし単に対応にしたがって表象した、また、ここから聖なるものを意味したこと。


Inde ortae sunt idololatriae, quae impleverunt totum terrarum orbem, tam Asiaticum cum insulis circum, quam Africanum et Europaeum. ここから偶像崇拝が起こった、それらは地の全地球を満たした、周囲の島々とともにアジアを、同じく、アフリカとヨーロッパを。


Ut omnes illae idololatriae exstirparentur, ex Divina Domini Providentia factum est, ut nova religio geniis Orientalium accommodata auspicaretur; すべての者にそれらの偶像崇拝が根絶されるように、主の神的な摂理から行なわれた、東洋人の性質に適合した新しい宗教が始められた。


in qua aliquid ex utroque Testamento Verbi foret, et quae doceret quod Dominus in mundum venerit, et quod Ille esset maximus Propheta, sapientissimus omnium, et Filius Dei: その中の何らかのものは両方の契約のみことばからあった、またそれらは教えた、主は世に来られたこと、また、彼は(その方は)最大の預言者者であったこと、すべての者の最も賢い者、また神の子。


hoc factum est per Mahumedem, ex quo religio ista vocata est Religio Mahumedana. このことはムハンマドによって行なわれた、その者からその宗教はムハンマドの宗教(イスラム教)と呼ばれた。


[4.] Haec religio ex Divina Domini Providentia exsuscitata est, ac geniis Orientalium, ut dictum est, accommodata, ob finem ut deleret idololatrias tot gentium, ac daret aliquam cognitionem de Domino, antequam in mundum spiritualem venirent; [4.] この宗教は主の神的な摂理から、そして起こされた東洋人の性質に、言われたように、適合した、このように多くの国民の偶像崇拝を消す(除く)ようにとの目的のために、そして主についての何らかの思考を与える、霊界にやって来る前に。


quae religio non recepta fuisset a tot regnis, et potuisset idololatrias exstirpare, nisi conveniens et adaequata ideis cogitationum et vitae omnium illorum facta fuisset. その宗教はこのように多くの王国に受け入れられなかった、また、偶像崇拝を根絶することができなかった、彼らの思考の観念とすべての生活にふさわしくまた適合していないなら。


Quod non agnoverit Dominum pro Deo caeli et terrae, erat causa quia Orientales agnoverunt Deum Creatorem Universi, et non comprehendere potuerunt, quod Ille in mundum venerit, et assumpserit Humanum; 主を天地の神として認めなかったことは、理由があった、東洋人は全世界の創造者の神を認めたから、また理解することができなかった、その者が世の中にやって来ること、また人間性をとる(帯びる)


sicut nec illud comprehendunt Christiani, qui ideo in cogitatione sua separant Divinum Ipsius ab Humano Ipsius, ac Divinum ponunt juxta Patrem in caelo, ac Humanum Ipsius non sciunt ubi. それをキリスト教徒たちが理解しないように、その者は、それゆえ、自分の思考の中でその方の神性をその方の人間性から眺める、そして、神性を天界の父の近くに置く、そしてどこにその方の神性〔があるか〕を知らない。


[5.] Ex his videri potest, quod Mahumedana Religio etiam ex Divina Domini Providentia orta sit; [5.] これらから見られることができる、ムハンマドの宗教(イスラム教)もまた主の神的な摂理から起こったこと。


et quod omnes illi ex ea religione, qui Dominum pro Filio Dei agnoscunt, et simul secundum praecepta decalogi, quae etiam illis sunt, vivunt, fugiendo mala ut peccata, in caelum, quod vocatur Caelum Mahumedanum, veniant. またすべての者は、彼らはその宗教信念の体系から(の者)、主を神の子として認める、また同時に十戒の戒めにしたがって、それらもまた彼らにある、生きる、悪を罪として避けて、天界の中に、それはイスラム教徒の天界と呼ばれる、やって来る。


Hoc caelum etiam divisum est in tres caelos, supremum, medium et infimum. この天界もまた三つの天界に分かれている、最高、中間、最も低い。


In supremo caelo sunt, qui Dominum unum cum Patre agnoscunt, et sic Ipsum solum Deum: 最高の天界の中にいる、主を父と一つと認める者、またこのようにその方だけを神と。


in altero caelo sunt qui abdicant plures uxores, et cum una vivunt; 第二の天界の中にいる、多くの妻を退ける者、また一人〔の妻〕と生きる。


et in ultimo, qui initiantur. また最も低い中に、その者は導かれる(初歩の教えを教えられる)


Plura de hac religione videantur in Continuatione de Ultimo Judicio, et de Mundo Spirituali (n. 68-72), ubi de Mahumedanis et de Mahumede actum est. この宗教について多くのものが『最後の審判についての続き、また霊界について』(68-72)の中に見られる、そこにイスラム教徒についてとムハンマドについて扱われている。


 


(3) 訳文


255.  [3.] 時の〔経過〕後、対応の知識が消し去られた時、祖先の古代人たちがそれらの中に何ら聖なるものを見なず、しかし単に対応にしたがって表象し、また、ここから聖なるものを意味したをこと知らないで、その子孫が彫像そのものを本質的に聖なるものとして礼拝することを始めた。ここから偶像崇拝が起こり、それらは地球の全地、アフリカとヨーロッパと同じく、周囲の島々とともにアジアを満たした。すべての者にそれらの偶像崇拝が根絶されるように、主の神的な摂理から、東洋人の性質に適合した新しい宗教が始まることが行なわれた。その〔宗教の〕中のあるものは両契約聖書からであり、また、主は世に来られ、その方はすべての者で最も賢い者、最大の預言者者であり、また神の子であったことも教えられた。このことはムハンマドによって行なわれ、その者からその宗教はムハンマドの宗教(イスラム教)と呼ばれた。


[4.] 言われたように、東洋人の性質に適合したこの宗教は、主の神的な摂理から、このように多くの国民の偶像崇拝を除き、霊界にやって来る前に主についての何らかの思考を与えるようにとの目的のために起こされた。その宗教は彼らの思考の観念とすべての生活にふさわしく、また適合していなかったなら、このように多くの王国に受け入れられず、また、偶像崇拝を根絶することはできなかった。主を天地の神として認めなかったことの理由は、東洋人は全世界の創造者の神を認めたから、また、その方が世の中にやって来ること、また人間性をとられることを理解することができなかったからである。キリスト教徒たちが自分の思考の中でその方の神性をその方の人間性から眺め、そして、神性を天界の父の近くに置き、そしてどこにその方の神性〔があるか〕を知らないず、理解しないように〔と同じである〕。


[5.] これらから、ムハンマドの宗教(イスラム教)もまた主の神的な摂理から起こったこと、また、主を神の子として認め、また同時に十戒の戒めにしたがって――それらもまた彼らにある――悪を罪として避けて、その宗教信念に生きるすべての者は、イスラム教徒の天界と呼ばれる天界の中に、やって来ることを見られることができる。この天界もまた、最高、中間、最も低い三つの天界に分かれている。主を父と一つと認め、またこのようにその方だけを神と認める者は最高の天界の中にいる。多くの妻を退け、一人〔の妻〕と生きる者は第二の天界の中にいる。また、その教えへ導かれる者は最も低い天界の中にい


 この宗教について多くのものが『最後の審判についての続き、また霊界について』(68-72)の中に見られ、そこにはイスラム教徒とムハンマドについて扱われている。

原典講読『神の摂理』 256

 

(1) 原文


256.  (iii.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet, cum videt, quod religio Christiana sit modo in orbis habitabilis parte minore, quae vocatur Europa, et quod ibi sit divisa. Quod religio Christiana sit modo in orbis habitabilis parte minore, quae vocatur Europa, est quia non accommodata fuit geniis Orientalium, sicut religio Mahumedana, quae mixta est, ut mox supra ostensum est; et religio non accommodata non recipitur. Ut pro exemplo; religio quae sancit, quod non liceat plures uxores ducere, non recipitur, sed rejicitur ab illis qui a saeculis retro polygami fuerunt; ita quoque in quibusdam aliis religionis Christianae sancitis. [2.] Nec refert, sive minor pars mundi sive major illam receperit, modo sint populi, apud quos Verbum est; nam inde usque est lux illis qui extra ecclesiam sunt, et non habent Verbum, ut in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 104-113), ostensum est: et quod mirabile est, ubi Verbum sancte legitur, ac Dominus ex Verbo colitur, ibi est Dominus cum caelo; causa est, quia Dominus est Verbum, ac Verbum est Divinum Verum, quod facit caelum; quare Dominus dicit,


 


“Ubi duo aut tres congregati sunt in nomine meo, ibi sum in medio eorum” (Matth. xviii. 20):


ita fieri potest cum Verbo in multis locis orbis habitabilis ab Europaeis, quia illis est commercium super universum terrarum orbem, et ubivis ab illis vel legitur vel a Verbo docetur. Hoc apparet sicut inventum, sed usque est verum. [3.] Quod religio Christiana sit divisa, est quia haec ex Verbo est, ac Verbum per meras correspondentias conscriptum est; et correspondentiae sunt quoad multam partem apparentiae veri, in quibus tamen genuina vera latent inclusa; et quia doctrina ecclesiae ex sensu litterae Verbi, qui talis est, haurienda est, non potuit aliter quam in ecclesia existere lites, controversiae et dissensiones, imprimis quoad intellectum Verbi, non autem quoad ipsum Verbum, et quoad ipsum Divinum Domini; ubivis enim agnoscitur quod Verbum sit sanctum, et quod Domino sit Divinum, et haec duo sunt essentialia ecclesiae: quare etiam qui Divinum Domini negant, qui sunt qui vocantur Sociniani, ab ecclesia excommunicati sunt; et qui negant sanctitatem Verbi, non pro Christianis reputantur. His adjiciam aliquod memorabile de Verbo, ex quo potest concludi, quod Verbum interius sit ipsum Divinum Verum, ac intime Dominus: [4.] dum aliquis spiritus aperit Verbum, et eo fricat faciem aut vestem suam, tunc facies aut vestis ejus ex sola fricatione tam candide lucet sicut luna aut sicut stella, et hoc in conspectu omnium quos offendit; hoc testatur, quod non detur aliquod sanctius in mundo, quam Verbum. Quod Verbum per meras correspondentias conscriptum sit, videatur in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 5-26). Quod doctrina ecclesiae ex sensu litterae Verbi haurienda sit, et per illum confirmanda (n. 50-61, ibi). Quod haereses ex sensu litterae Verbi captari possint, sed quod confirmare illas damnosum [1]sit (n. 91-97). Quod ecclesia sit ex Verbo, et quod talis sit, qualis ei intellectus Verbi est (n. 76-79).


@1 sit pro “fit”


 


(2) 直訳


(iii.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet, cum videt, quod religio Christiana sit modo in orbis habitabilis parte minore, quae vocatur Europa, et quod ibi sit divisa.― (iii.)「単に自然的な人間は神的な真理に反して自分自身を確信すること、〕また、キリスト教が地球の中の住むに適した小さい部分にだけあること、それはヨーロッパと呼ばれる、またそこに分裂していることを見るとき」―


Quod religio Christiana sit modo in orbis habitabilis parte minore, quae vocatur Europa, est quia non accommodata fuit geniis Orientalium, sicut religio Mahumedana, quae mixta est, ut mox supra ostensum est; キリスト教が地球の中の住むに適した小さい部分にだけあることは、それはヨーロッパと呼ばれる、東洋人の性格に適合しなかったからである、ムハンマドの宗教(イスラム教)のように、それは混合したもの〔宗教〕である、すぐ上に示されたように。


et religio non accommodata non recipitur. また、適合しない宗教は、受け入れられない。


Ut pro exemplo; 例えば、例として。


religio quae sancit, quod non liceat plures uxores ducere, non recipitur, sed rejicitur ab illis qui a saeculis retro polygami fuerunt; 宗教、それは規定する、多くの妻をめとることは許さないこと、受け入れられない、しかし、彼らから追い払われる(拒否される)、その者はこれまで数代(世紀)から一夫多妻であった。


ita quoque in quibusdam aliis religionis Christianae sancitis. このようにキリスト教の規定の他の何らかのものの中に。


[2.] Nec refert, sive minor pars mundi sive major illam receperit, modo sint populi, apud quos Verbum est; [2.] 重要でもない、あるいは世の少ない部分に、あるいは多い〔部分に〕それが受け入れられているか、人々がいるかぎり、みことばがその者のもとにある。


nam inde usque est lux illis qui extra ecclesiam sunt, et non habent Verbum, ut in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 104-113), ostensum est: なぜなら、それでもここから彼らに光があるから、その者は教会の外にいる、またみことばを持たない、『新しいエルサレムの教え、聖書について』(104-113)の中に、示されているように。


et quod mirabile est, ubi Verbum sancte legitur, ac Dominus ex Verbo colitur, ibi est Dominus cum caelo; また、驚くべきことであること、みことばが敬意をもって(信心深く)読まれる場所に、そして主がみことばから崇拝される、そこに天界とともに主がいる。


causa est, quia Dominus est Verbum, ac Verbum est Divinum Verum, quod facit caelum; 理由である、主はみことばであるので、そして、みことばは神的な真理である、それが天界をつくる。


quare Dominus dicit, それゆえ、主は言われる、


“Ubi duo aut tres congregati sunt in nomine meo, ibi sum in medio eorum” (Matth. xviii. 20): 「ふたりまたは三人がわたしの名前の中に集まる場所に、そこにわたしは彼らの真ん中にいる」(マタイ18:20)
ita fieri potest cum Verbo in multis locis orbis habitabilis ab Europaeis, quia illis est commercium super universum terrarum orbem, et ubivis ab illis vel legitur vel a Verbo docetur.
 みことばにこのようになることができる、住むに適した多くの場所の中にヨーロッパ人から、彼らに交際(交流)あるので、地球の全地の上に、またどこでも彼らによりあるいは読まれるかあるいは教えられる、みことばから。


Hoc apparet sicut inventum, sed usque est verum. このことは作りごとのように見える、しかし、それでも真理である。


[3.] Quod religio Christiana sit divisa, est quia haec ex Verbo est, ac Verbum per meras correspondentias conscriptum est; [3.] キリスト教が分裂していることは、これはみことばからであるからである、そして、みことばは対応そのものによって書かれている。


et correspondentiae sunt quoad multam partem apparentiae veri, in quibus tamen genuina vera latent inclusa; また真理の外観の多くの部分に関して対応であること、それでもなお、それらの中に純粋な真理が包まれて隠れている。


et quia doctrina ecclesiae ex sensu litterae Verbi, qui talis est, haurienda est, non potuit aliter quam in ecclesia existere lites, controversiae et dissensiones, imprimis quoad intellectum Verbi, non autem quoad ipsum Verbum, et quoad ipsum Divinum Domini; また、教会の教えは、みことばの文字通りの意味から、それは〔直前に述べた〕そのようである、汲み取られなければならない、教会の中に論争、論戦と(意見の)突が存在するようになること以外に異なってできない、特に、みことばの理解に関して、けれども、みことばそのものに関して、また主の神性そのものに関して〔そのような争いは〕ない。


ubivis enim agnoscitur quod Verbum sit sanctum, et quod Domino sit Divinum, et haec duo sunt essentialia ecclesiae: というのは、どこでも、みことばが聖なるものであることが認められているから、また、主に神性があること、またこれら二つのものが教会の本質的なものであること。


quare etiam qui Divinum Domini negant, qui sunt qui vocantur Sociniani, ab ecclesia excommunicati sunt; それゆえ、さらにまた主の神性を否定する者は、その者はソッツィーニの信奉者と呼ばれる、教会から追放される。


et qui negant sanctitatem Verbi, non pro Christianis reputantur. また、みことばの神聖さを否定する者は、キリスト教徒として見なされない。


His adjiciam aliquod memorabile de Verbo, ex quo potest concludi, quod Verbum interius sit ipsum Divinum Verum, ac intime Dominus: これらに私はみことばについて何らかの注目すべきこと(記憶に値すること)を付け加える(未来)、そのことから結論されることができる、みことばは内部で神的な真理そのものであること、そして最内部で主―


[4.] dum aliquis spiritus aperit Verbum, et eo fricat faciem aut vestem suam, tunc facies aut vestis ejus ex sola fricatione tam candide lucet sicut luna aut sicut stella, et hoc in conspectu omnium quos offendit; [4.] ある霊がみことばを開く時、またそれによって自分の顔または衣服をこする、その時、彼の顔または衣服はこのように白く輝いて光を放つ、月のようにまたは星のように、またこのことはすべての者の視野の中で、その者に出会う。


hoc testatur, quod non detur aliquod sanctius in mundo, quam Verbum. このことは証しする、世の中に聖なる何らかのものが存在しないこと、みことばよりも。


Quod Verbum per meras correspondentias conscriptum sit, videatur in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra (n. 5-26). みことばが対応そのものによって書かれていることは、『新しいエルサレムの教え、聖書について』の中に見られる(5-26)


Quod doctrina ecclesiae ex sensu litterae Verbi haurienda sit, et per illum confirmanda (n. 50-61, ibi). 教会の教えは、みことばの文字通りの意味から汲み取られること、またそれによって確信しなければならない(50-61番、そこに)


Quod haereses ex sensu litterae Verbi captari possint, sed quod confirmare illas damnosum [1]sit (n. 91-97). みことばの文字通りの意味から異端を捕えることができる、しかし、それを確信することは有害である(91-97)


Quod ecclesia sit ex Verbo, et quod talis sit, qualis ei intellectus Verbi est (n. 76-79). 教会はみことばからであること、またそのようなものであること、彼にみことばの理解がどんなものであるか〔によって〕(76-79)


@1 sit pro “fit” 注1 fit」の代わりにsit


 


(3) 訳文


256.  (iii.)「単に自然的な人間は、キリスト教が地球の中のヨーロッパと呼ばれる住むに適した小さい部分にだけあること、またそこで分裂していることを見るとき、神的な真理に反して確信すること」


 キリスト教が地球の中のヨーロッパと呼ばれる住むに適した小さい部分にだけあることは、すぐ前に示されたように混合した宗教であるムハンマドの宗教(イスラム教)のように、それが東洋人の性格に適合しなかったからであり、また、適合しない宗教は、受け入れられないからである。


例として、多くの妻をめとることを許さないことを規定する宗教は受け入れられず、これまで数代も一夫多妻であった者から拒否される。キリスト教の他の何らかの規定もこのようである。


[2.] 世の少ない部分に、あるいは多い部分に宗教が受け入れられているかどうかは、その者のもとに、みことばがある人々がいるかぎり重要ではない。なぜなら、教会の外にいて、みことばを持たなくても、『新しいエルサレムの教え、聖書について』(104-113)の中に示されているように、それでも、そこから彼らに光があるから。また、驚くべきことであるが、みことばが信心深く読まれ、主がみことばから崇拝される場所に、天界とともに主がいるのである。その理由は、主は、みことばであられ、みことばは神的な真理であり、それが天界をつくるからである。それゆえ、主は言われている、


 


「ふたりまたは三人がわたしの名前の中で集まる所に、そこにわたしは彼らの真ん中にいる」(マタイ18:20)


 


 みことばがこのようなものになることができるのは、住むに適した多くの場所の中に、ヨーロッパ人から地球の全地の上の彼らと交流があり、どこでも彼らにより、みことばが読まれるかあるいは教えられるからである。


これは作りごとのように見えるが、しかし、それでも真理である。


[3.] キリスト教が分裂しているのは、みことばからであり、みことばが対応そのものによって書かれており、多くの部分に関して真理の外観は対応であり、それでもなお、それらの中に純粋な真理が包まれて隠れているからである。また、教会の教えは、みことばの文字通りの意味から、汲み取られなければならないようなものであり、教会の中に論争、論戦、意見の衝突が、特に、みことばの理解に関して存在するようにしかならないからである、けれども、みことばそのものに関して、また主の神性そのものに関して〔そのような争いは〕ない。というのは、どこでも、みことばが聖なるものであること、主に神性があること、またこれら二つのものが教会の本質的なものであることが認められているから。それゆえまた、ソッツィーニの信奉者と呼ばれる主の神性を否定する者は教会から追放される。


また、みことばの神聖さを否定する者は、キリスト教徒として見なされない。


これらに私は、みことばについてある注目すべきことを付け加えよう、そのことから、みことばは内部で神的な真理そのものであり、そして最内部では主であることが結論されることができる―


[4.] ある霊が、みことばを開き、またそれによって自分の顔または衣服をこする時、彼の顔または衣服は月のようにまた星のように白く輝いて光を放ち、またこのことは出会うすべての者に見られる。このことは、世の中に、みことばよりも聖なるものが存在しないことを証ししている。


 みことばが対応そのものによって書かれていることは、『新しいエルサレムの教え、聖書について』の中に見られる(5-26)。教会の教えは、みことばの文字通りの意味から汲み取られ、またそれによって確信しなければならないこと(同書50-61)。みことばの文字通りの意味から異端をつかむことができるが、しかし、それを確信することは有害である(91-97)。教会は、みことばからのものであり、みことばの理解がどんなものであるかによって、そのようなものであること(76-79)

原典講読『神の摂理』 257(~[3])

 

(1) 原文


257.  (iv.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet ex eo, quod in pluribus regis, ubi religio Christiana recepta est, sint qui Divinam potestatem sibi vindicant, et volunt coli sicut dii; et quod invocent homines mortuos. Dicunt quidem quod Divinam potestatem sibi non arrogaverint, et quod [non] velint coli ut dii; sed usque dicunt quod aperire et claudere possint caelum, remittere et retinere peccata, proinde salvare et condemnare homines, et hoc est ipsum Divinum; Divina enim Providentia non aliud pro fine habet, quam reformationem et inde salvationem; haec est ejus operatio continua apud unumquemvis; ac salvatio non potest fieri nisi quam per agnitionem Divini Domini, et per confidentiam quod Ipse faciat, dum homo secundum praecepta Ipsius vivit. [2.] Quis non videre potest, quod hoc sit Babylonia in Apocalypsi descripta; et quod hoc sit Babel, de qua passim apud Prophetas? Quod etiam hoc sit Lucifer apud Esaiam xiv., patet a versibus 4 et 22 illius capitis, in quibus haec verba sunt:


 


“Enunties hanc parabolam de rege Babelis” (vers. 4);
Dein “Exscindam Babeli nomen et residuum” (vers. 22);


 


ex quo liquet, quod Babel ibi sit Lucifer, de quo dicitur,


 


“Quomodo cecidisti de caelo, Lucifer, filius aurorae;….atqui tu dixisti in corde tuo, caelos ascendam; supra stellas Dei exaltabo thronum meum, et sedebo in monte conventus, in lateribus septentrionis; ascendam supra excelsa nubis; similis fiam Altissimo” (vers. 12-14).


 


Quod invocent homines mortuos, ac orent ut opem ferant, notum est. Dicitur quod invocent, quia invocatio illorum stabilita est per Bullam Papalem confirmantem decretum Concilii Tridentini, in qua aperte dicitur quod invocandi sint. Quis tamen non novit, quod solus Deus invocandus, et quod non aliquis homo mortuus? [3.] Sed nunc dicetur, cur Dominus talia permiserit. Quod permiserit propter finem, qui est salvatio, non negari potest; scitur enim quod absque Domino nulla salus sit; et quia ita est, necessum fuit, ut praedicaretur Dominus ex Verbo, et per id Ecclesia Christiana instauraretur; sed hoc non potuit fieri nisi ab antesignanis, qui id ex zelo facerent; nec dari sunt alii, quam qui in aestu, sicut zelo, ex igne amoris sui fuerunt. Hic ignis primum excitavit illos ad praedicandum Dominum et ad docendum Verbum; ex primaevo hoc illorum statu est quod


 


Lucifer dicatur filius aurorae (vers. 12).


 


Sed sicut viderunt, quod per sancta Verbi et ecclesiae dominari possent, amor sui, a quo primum excitati fuerunt ad praedicandum Dominum, ab interiori erupit, et tandem usque ad illud fastigium se extulit, ut omnem Divinam potestatem Domini in se transtulerint, non relinquendo aliquid. [4.] Hoc per Divinam Domini Providentiam non inhiberi potuit; nam si inhiberetur, proclamavissent Dominum non Deum, ac Verbum non sanctum, ac fecissent se Socinianos vel Arianos, et sic destruxissent totam ecclesiam; quae, qualescunque sint praesules, usque apud subditam gentem permanent; omnes enim illi ex ea religione, qui etiam Dominum adeunt, ac mala fugiunt ut peccata, salvantur; quapropter ex illis etiam plures societates caelestes sunt in mundo spirituali. Et quoque provisum est, ut sit gens inter illos quae non subivit jugum talis dominationis, et quae sanctum habet Verbum; haec gens nobilis est gens Gallica. Sed quid factum est? [5.] Quando amor sui evexit dominium usque ad thronum Domini, removit Ipsum, et se super imposuit, non potuit aliter ille amor, qui est Lucifer, quam profanare omnia Verbi et ecclesiae: quod ne fieret, Dominus per Divinam suam Providentiam consuluit, ut a cultu Ipsius recederent, ac invocarent homines mortuos, orarent ad sculptilia illorum, oscularentur ossa illorum, et procumberent ad sepulcra illorum, prohiberent Verbum legi, et sanctum cultum ponere in missis a vulgo non intellectis, et pro argento vendere salutem; quoniam si haec non fecissent, sancta Verbi et ecclesiae profanavissent: nam, ut in praecedente paragrapho ostensum est, non alii profanant sancta, quam qui sciunt illa. [6.] Ne itaque profanarent sanctissimam Cenam, ex Divina Domini Providentia est, ut dividerent illam, ac panem darent populo, ac ipse vinum biberent; vinum enim in Sancta Cena significat sanctum verum, ac panis sanctum bonum; at cum divisa sunt, significat vinum profanatum verum, ac panis adulteratum bonum; ac insuper quod illam corpoream et materialem facerent, et hoc pro primario religionis assumerent. Qui ad singula illa animum advertit, et illa in quadam illustratione mentis expendit, potest videre Divinae Providentiae mirabilia, ad tutandum sancta ecclesiae, et ad salvandum omnes quotcunque salvari possunt, et quasi ex incendio eripiendi, qui volunt eripi.


 


(2) 直訳


(iv.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet ex eo, quod in pluribus regis, ubi religio Christiana recepta est, sint qui Divinam potestatem sibi vindicant, et volunt coli sicut dii; et quod invocent homines mortuos.― (iv.)「単に自然的な人間は神的な摂理に反して自分自身をこのことから確信する、多くの王国の中に、そこにキリスト教が受け入れられている、神的な力を自分自身に要求し、また神々として崇拝されることを欲する者がいること。また、死んだ人間を祈ること」


Dicunt quidem quod Divinam potestatem sibi non arrogaverint, et quod [non] velint coli ut dii; 確かに言う、神的な力(権力)を自分自身に主張しないこと、また神々として崇拝されることを欲しないこと。


sed usque dicunt quod aperire et claudere possint caelum, remittere et retinere peccata, proinde salvare et condemnare homines, et hoc est ipsum Divinum; しかし、それでも、天界を開けることと閉ざすことができることを言う、罪を許すことと保有す(抑える)と、それゆえに、人間を救うことと断罪すること、またこのことが神性そのものである。


Divina enim Providentia non aliud pro fine habet, quam reformationem et inde salvationem; というのは、神的な摂理は何らかのものを目的として持たないから、改心とここから救い以外。


haec est ejus operatio continua apud unumquemvis; これはその絶え間のない働きである、それぞれの者のもとの。


ac salvatio non potest fieri nisi quam per agnitionem Divini Domini, et per confidentiam quod Ipse faciat, dum homo secundum praecepta Ipsius vivit. そして、救いは主の神性の承認によってで以外でないなら行なわれることができない、またその方が行なわれることの信任(信頼)よって、人間がその方の戒めにしたがって生きる時。


[2.] Quis non videre potest, quod hoc sit Babylonia in Apocalypsi descripta; [2.] だれが見ることができないか? このことが「黙示録」の中に記述されたバビロンであること。


et quod hoc sit Babel, de qua passim apud Prophetas? またこれがバベルであること、それについて預言書のもとにたびたび。


Quod etiam hoc sit Lucifer apud Esaiam xiv., patet a versibus 4 et 22 illius capitis, in quibus haec verba sunt: さらにまたこれが「イザヤ」14のもとの明けの明星(魔王)であることは、その章の422節から明らかである、それらの中にこれらの言葉がある―
“Enunties hanc parabolam de rege Babelis” (vers. 4);
 「あなたは、バビロンの王について、このあざけりの歌(たとえ話)を語る」(4)
Dein “Exscindam Babeli nomen et residuum” (vers. 22);
 その後、「わたしはバビロンから名前と残りの者を切り離す」(22)
ex quo liquet, quod Babel ibi sit Lucifer, de quo dicitur,
 そのことから明らかである、そこのバビロンが明けの明星(魔王)あること、それについて言われている、


“Quomodo cecidisti de caelo, Lucifer, filius aurorae; 「どのようにあなたは天から落ちた☆か、明けの明星(魔王)、暁の子よ。


cecidisticadoの完了。


….atqui tu dixisti in corde tuo, caelos ascendam; ……しかしそれでも、あなたはあなたの心の中で言った、私は天にのぼろう。


supra stellas Dei exaltabo thronum meum, et sedebo in monte conventus, in lateribus septentrionis; 私は神の星々の上に私の王座を上げる、また私は集会の山の中に座る、北の側面の中の。


ascendam supra excelsa nubis; 私は雲の高みの上にのぼろう。


similis fiam Altissimo” (vers. 12-14). 私は最高の者に似た〔者に〕なろう」(12-14)


Quod invocent homines mortuos, ac orent ut opem ferant, notum est. 死んだ人間を祈る(呼ぶ)こと、そして助けをもたらすように祈る(祈願する)、よく知られている。


Dicitur quod invocent, quia invocatio illorum stabilita est per Bullam Papalem confirmantem decretum Concilii Tridentini, in qua aperte dicitur quod invocandi sint. 祈ることが言われる、それらの祈りが「教皇の勅書」によって確定されているので、トレント公会議の決定(教令)で確かめられた、その中に公然と祈らなければならないことが言われている。


Quis tamen non novit, quod solus Deus invocandus, et quod non aliquis homo mortuus? それでもだれが知らないか? 神だけを祈るべきであること、また他の死んだ人間を〔祈ってはなら〕ないこと。


[3.] Sed nunc dicetur, cur Dominus talia permiserit. [3.] しかし、今、言われる、なぜ主がこのようなことを許されたか。


Quod permiserit propter finem, qui est salvatio, non negari potest; 目的のために許されたこと、それ〔目的〕は救いである、否定されることができない。


scitur enim quod absque Domino nulla salus sit; というのは、知られているから、主なしに何の救いもないこと。


et quia ita est, necessum fuit, ut praedicaretur Dominus ex Verbo, et per id Ecclesia Christiana instauraretur; またこのようであるので、必要であった、みことばから主が宣べ伝えられること、またそのことによって「キリスト教会」が設立される。


sed hoc non potuit fieri nisi ab antesignanis, qui id ex zelo facerent; しかし、このことは指導者(主唱者)によってでないなら行なわれることができなかった、その者はそのことを熱意(熱狂)から行なう。


nec dari sunt alii, quam qui in aestu, sicut zelo, ex igne amoris sui fuerunt. また他の者たちに存在しない、熱(熱情)の中に〔いる〕者以外に、熱意(熱狂)のような、自己愛の火からあった。


Hic ignis primum excitavit illos ad praedicandum Dominum et ad docendum Verbum; この火は最初、彼らをかきたてた(刺激した)、主を宣べ伝えることへ、またみことばを教えることへ。


ex primaevo hoc illorum statu est quod この彼らの初期の状態からである、~のこと


Lucifer dicatur filius aurorae (vers. 12). 明けの明星(魔王)は暁の子と言われている(12)


Sed sicut viderunt, quod per sancta Verbi et ecclesiae dominari possent, amor sui, a quo primum excitati fuerunt ad praedicandum Dominum, ab interiori erupit, et tandem usque ad illud fastigium se extulit, ut omnem Divinam potestatem Domini in se transtulerint, non relinquendo aliquid. しかし、彼らが見たように、みことばと教会の聖なるものによって支配することができること、自己愛が、それから最初、かきたてられた(刺激された)、主を宣べ伝えることへ、内的なものから突発した、またついにその頂点にまで、自分自身を上げた☆1、主のすべての神的な力を自分自身に移した☆2ように、何も残さない。


1 このextulitが辞書にないので初心者泣かせと思います。辞書形はextolloです。


2 同じくtransutulerintの辞書形はtransferoです。feroは不規則動詞で有名なので見当がつくかもしれません。


 


(3) 訳文


257. (iv.)「単に自然的な人間は、キリスト教が受け入れられている多くの王国の中に、神的な力を自分自身に要求し、また神々として崇拝されることを欲する者がいること、また、死んだ人間を祈ることから、神的な摂理に反して確信する」


 確かに、神的な力を自分自身に主張しないこと、また神々として崇拝されることを欲しない、と言う。しかしそれでも、天界を開け、閉ざすこと、罪を許し、保つと、それゆえ、人間を救い、断罪することができること、またこのことが神性そのものである、と言う。というのは、神的な摂理は、改心とここからの救い以外の何らかのものを目的として持たないから。これはそれぞれの者のもとのその絶え間のない働きである。そして、救いは人間が主の戒めにしたがって生きる時、その方の神性の承認によって、またその方が行なわれるとの信任よらないなら行なわれることができない。


[2.] このことが「黙示録」の中に述べられバビロンであり、預言書にもたびたびる述べられているバベルであることを、だれが見ることができないか? さらにまたこれが「イザヤ書」第14章の明けの明星(魔王)であることは、その章の4節と22節から明らかであり、それらの中に次の言葉がある―


 


 「あなたは、バビロンの王について、このあざけりの歌を語る」(4)


 その後、「わたしはバビロンから名前と残りの者を切り離す」(22)


 ここから、そこのバビロンが明けの明星(魔王)あることが明らかであり、それについて言われている、


 


 「どのようにして、あなたは天から落ちたのか、明けの明星(魔王)、暁の子よ。……しかしそれでも、あなたは心の中で言った、私は天にのぼろう。私は神の星々の上に私の王座を上げ、また私は北の側面の中の集会の山の中に座る。私は雲の高みの上にのぼろう。私は最高者に似た者になろう」(12-14)


 


 死んだ人間に祈り、そして助けをもたらすように祈願することは、よく知られている。それらの祈りがトレント公会議の決定(教令)で確認された「教皇の勅書」に公然と祈らなければならないことが言われていて確定されているので、祈ることが言われる。それでも、神だけを祈るべきであり、他の死んだ人間を祈ってはならないことを、だれが知らないか?


[3.] しかし、今、なぜ主がこのようなことを許され述べよう。救いの目的のために許されたことは、否定されることができない。というのは、主なしに何の救いもないことが知られているから。またこのようであるので、みことばから主が宣べ伝えられ、またそのことによって「キリスト教会」が設立されることが必要であった。しかし、このことは、そのことを熱意から行なう指導者によってでないなら行なわれることができなかった。また自己愛の火からあった熱意のような熱の中にいる者以外の他の者に存在しない最初、この火は、主を宣べ伝えることへ、またみことばを教えることへと彼らをかきたてた。明けの明星(魔王)が暁の子と言われている(12)のは、この彼らの初期の状態からである。しかし、みことばと教会の聖なるものによって支配することができることを彼らが見たように、自己愛が、それから最初、主を宣べ伝えることへと、かきたてられたのであるが、内的なものから突発し、またついに自分自身をその頂点にまで上げ、主のすべての神的な力を何も残さない自分自身に移した。