(1) 原文
278[a]. (ii.) Quod mala non possint removeri, nisi appareant.― Non intelligitur, quod homo facturus sit mala propter finem ut appareant; sed quod se exploraturus sit, non solum sua facta, sed etiam sua cogitata, et quid facturus esset, si non timeret leges et diffamiam; imprimis quaenam mala in suo spiritu licita facit, et pro peccatis non reputat; nam haec usque facit. Propterea ut homo exploret se, datus ei est intellectus, et ille separatus a voluntate, ob finem ut sciat, intelligat et agnoscat quid bonum et quid malum, tum etiam ut videat qualis sua voluntas est, seu quid amat et quid cupit. Ut homo hoc videat, data est intellectui ejus cogitatio superior et inferior, seu interior et exterior, ut ex cogitatione superiore seu interiore videat, quid voluntas agit in cogitatione inferiore et exteriore; hoc videt sicut homo faciem in speculo, et cum hoc videt, et novit quid peccatum est, potest, si implorat opem Domini, id non velle, id fugere, et postea contra id agere, si non libere, usque cogere id per pugnam, et demum id aversari et abominari; et tunc primum percipit et quoque sentit, quod malum sit malum, ac quod bonum sit bonum, et non prius. Hoc nunc est explorare se, videre sua mala, et agnoscere illa, confiteri illa, et postea desistere ab illis. Sed quia pauci sunt, qui sciunt, quod hoc sit ipsa religio Christiana, quia illis solis est charitas et fides, et illi soli ducuntur a Domino, et faciunt bonum ab Ipso, dicetur aliquid de illis, qui id non faciunt, et usque putant apud se religionem esse. Illi sunt hi: (1.) Qui confitentur se reos omnium peccatorum esse, et non inquirunt, aliquod apud se. (2.) Qui ex religione omittunt inquirere. (3.) Qui propter mundana nihil cogitant de peccatis, et inde illa non sciunt. (4.) Qui favent illis, et ideo non possunt scire illa. (5.) Quod peccata apud omnes illos non appareant, et quod ideo non removeri possint. (6.) Ultimo, causa hactenus ignota manifestabitur, cur mala non removeri possint, absque illorum exploratione, apparentia, agnitione, confessione, ac resistentia.
(2) 直訳
(ii.) Quod mala non possint removeri, nisi appareant.― (ii) 悪は、もし見られないなら、遠ざけられることができないこと―
Non intelligitur, quod homo facturus sit mala propter finem ut appareant; 意味されない、人間は見られるようにとの目的のために悪を行なわなくてはならないこと☆。
☆ 私自身も意味が汲み取りづらい文です。「悪が見られなくてはならないために」すなわち「悪を見るために」その悪をわざわざ「行なわなくてはならない」必要はない、すなわち「行なう必要はない」、と常識的に理解しておく(intelligitur)のがよいでしょう。
sed quod se exploraturus sit, non solum sua facta, sed etiam sua cogitata, et quid facturus esset, si non timeret leges et diffamiam; しかし、自分自身を調べなければならないこと、自分の行為だけでなく、しかしまた自分の考えていること(考え)、また何を行なうか、もし法律や悪評を恐れないなら。
imprimis quaenam mala in suo spiritu licita facit, et pro peccatis non reputat; 特に、どの悪を自分の霊の中で許されるとするか、また罪として見なさない。
nam haec usque facit. なぜなら、これらをそれでも行なうから。
Propterea ut homo exploret se, datus ei est intellectus, et ille separatus a voluntate, ob finem ut sciat, intelligat et agnoscat quid bonum et quid malum, tum etiam ut videat qualis sua voluntas est, seu quid amat et quid cupit. 人間が自分自身を調べるようにこのために、彼に理解力が与えられている、またそれは意志から分離されている、何が善かまた何が悪か、知り、理解し、認めるようにとの目的のために、そのうえさらにまた自分の意志がどんなものか知るように、すなわち、何を愛し、何を望む(欲する)か。
Ut homo hoc videat, data est intellectui ejus cogitatio superior et inferior, seu interior et exterior, ut ex cogitatione superiore seu interiore videat, quid voluntas agit in cogitatione inferiore et exteriore; 人間がこのことを見るように、彼の理解力に高いと低い思考が与えられている、すなわち、内的なものと外的なもの、高いまたは低い思考から見るように、意志が何を働く(行なう)か、低いまた高い思考の中で。
hoc videt sicut homo faciem in speculo, et cum hoc videt, et novit quid peccatum est, potest, si implorat opem Domini, id non velle, id fugere, et postea contra id agere, si non libere, usque cogere id per pugnam, et demum id aversari et abominari; このことを人間は鏡の中の顔のように見る、またこれを見るとき、また何が罪であるか知る(知った)、~できる、もし主の助けを切願するなら、それを欲しないこと、それを避けること、またその後、それに反して行なうこと、もし自由にでないなら、それでも闘争を通してそれを強いること、ついにそれを顧みない(追い払う)ことと忌み嫌うこと。
et tunc primum percipit et quoque sentit, quod malum sit malum, ac quod bonum sit bonum, et non prius. またその時、初めて知覚する、また感じもする、悪が悪であること、そして善が善であること、また以前にでなく。
Hoc nunc est explorare se, videre sua mala, et agnoscere illa, confiteri illa, et postea desistere ab illis. そこで、このことが自分自身を調べることである、自分の悪を見ること、またそれらを認めること、それらを告白すること、またその後、それらから離れる(やめる)こと。
Sed quia pauci sunt, qui sciunt, quod hoc sit ipsa religio Christiana, quia illis solis est charitas et fides, et illi soli ducuntur a Domino, et faciunt bonum ab Ipso, dicetur aliquid de illis, qui id non faciunt, et usque putant apud se religionem esse. しかし、わずかであるので、知っている者、これがキリスト教そのものであること、彼らにだけ仁愛と信仰があるので、また彼らだけが主から教えられる、またその方から善を行なう、彼らについてあることが言われる、その者はそれを行なわない、またそれでも自分自身のもとに宗教があると考える。
Illi sunt hi: 彼らはこれら(の者)である―
(1.) Qui confitentur se reos omnium peccatorum esse, et non inquirunt, aliquod apud se. (1.) 自分自身に告白する者、すべての罪の罪(の自覚)☆があること、また調べない、自分自身のもとに何らかのもの〔があること〕。
☆ ここのreosがわからないのでさんざん考えていました。30分以上調べていました。やっと辞書形がreusとわかりました。
(2.) Qui ex religione omittunt inquirere. (2.) 宗教から☆調べることを放棄する者。
☆ この「~から」は理由を表わします。すなわち「自分の宗教の教えに基づいて」を意味します。
(3.) Qui propter mundana nihil cogitant de peccatis, et inde illa non sciunt. (3.) 世俗的な(ものの)ために罪について何も考えない者、また、ここからそれらを知らない。
(4.) Qui favent illis, et ideo non possunt scire illa. (4.) それらを賛同する者、また、それゆえそれらを知ることができない。
(5.) Quod peccata apud omnes illos non appareant, et quod ideo non removeri possint. (5.) それらすべての者のもとに罪は見られないこと、またそれゆえ遠ざけられることができないこと。
(6.) Ultimo, causa hactenus ignota manifestabitur, cur mala non removeri possint, absque illorum exploratione, apparentia, agnitione, confessione, ac resistentia. (6.) 最後に、今まで無知(知られていないこと)が明らかにされなかった理由は、なぜ悪が遠ざけられることができないか、それらの調査、出現、承認、告白、そして抵抗なしに。
(3) 訳文
278[a]. (ii)「悪は、もし見られないなら、遠ざけられることができないこと」
見られる目的のために、人間がその悪を行なわなくてはならないことではなく、もし法律や悪評を恐れないなら何を行なうか、自分の行為だけでなく、しかしまた自分の考えている自分自身を調べなければならないことが意味される。特に、どの悪を自分の霊の中で許され、また罪として見なさないとするかである。なぜなら、これらをそれでも行なうから。
何が善かまた何が悪か、知り、理解し、認める目的のために、さらにまた自分の意志がどんなものか、すなわち、何を愛し、何を望むか知り、人間が自分自身を調べるために、彼に理解力が与えられ、またそれは意志から分離されている。
人間がこのことを見るように、彼の理解力に、高い思考と低い思考、すなわち、内的なものと外的なものが与えられ、高いまたは低い思考から意志が何を働くか、低いまた高い思考の中で見るようにされている。このことを人間は鏡の中の顔のように見、またこれを見るとき、また何が罪であるか知り、それを欲しないこと、それを避けること、またその後、それに反して行なうを、主にその助けを切願するなら、もし自由にでないなら、それでも闘争を通してそれを強いて、ついにそれを追い払い、忌み嫌うことができる。またその時、初めて、悪が悪であること、そして善が善であること、以前にでなく知覚し、さらにまた感じる。
そこで、このことが自分自身を調べ、自分の悪を見、それらを認め、それらを告白し、またその後、それらから離れることである。しかし、これがキリスト教そのものであり、彼らにだけ仁愛と信仰があり、また彼らだけが主から教えられ、その方から善を行なうので、そのことを知っている者がわずかであるので、それを行なわないが、それでも自分自身のもとに宗教があると考える者についてあることが言われる。
彼らは次の者である―
(1.) 自分自身にすべての罪があること告白し、〔それでも〕自分自身のもとに何らかのものがあるか調べない者。
(2.) 〔自分の〕宗教〔的な信念〕から調べることを放棄する者。
(3.) 世俗的な(ものの)ために罪について何も考えず、ここからそれらを知らない者。
(4.) それら〔の罪〕に賛同し、それゆえ、それらを知ることができない者。
(5.) それらすべての者のもとに罪は見られないこと、またそれゆえ、遠ざけられることができないこと。
(6.) 最後に、それらの調査、出現、承認、告白、そして抵抗なしに、なぜ悪が遠ざけられることができないか、今まで知られていないことが明らかにされなかった理由。