原典講読「神の摂理』 277[a]

 

(1) 原文


277[a].  (i.) Quod omnis homo in malo sit, et quod abducendus a malo ut reformetur. Quod cuivis homini sit malum hereditarium et quod homo ex illo in concupiscentia plurium malorum sit, notum est in ecclesia; et inde est, quod homo a se non possit bonum facere, malum enim non facit bonum, nisi tale in quo intus malum est; malum quod intus est, est quod faciat bonum propter se, et sic ut solum appareat. Quod malum illud hereditarium sit a parentibus, notum est. Dicitur quod sit ab Adamo et ejus uxore, sed hoc est error; quisque enim nascitur in illud a suo parente, et hic in illud a suo, et hic quoque a suo; et sic successive transfertur ab uno in alterum, ita augetur et crescit sicut in cumulum, et infertur proli. Inde est, quod apud hominem nihil integrum sit, sed quod totus quantus sit malum. Quis sentit, quod amare se prae aliis sit malum? Quis inde scit quod sit malum? cum tamen est caput malorum. [2.] Quod hereditarium sit a parentibus, avis et atavis, patet a multis in mundo notis, ut a distinctione domuum, familiarum, immo gentium a solis faciebus, ac facies sunt typi animorum, et animi sunt secundum affectiones quae amoris. Quandoque etiam redit facies atavi in nepote et pronepote. Cognosco ex solis faciebus num Judaeus sit vel non; tum etiam aliquos ex qua prosapia: quin etiam alii similiter cognoscant, non dubito. Si affectiones quae amoris sunt, a parentibus ita derivantur et traducuntur, sequitur quod etiam mala, quia haec sunt affectionum. Sed unde similitudo illa, nunc dicetur. [3.] Anima cujusvis est a patre, ac solum induitur corpore a matre. Quod anima sit a patre, sequitur non solum ex illis quae nunc supra memorata sunt, sed etiam a pluribus aliis indiciis; etiam ab hoc, quod infans nascatur niger ex nigro seu Mauro per feminam albam seu Europeam, ac vicissim; imprimis quod semini insit anima, nam ex illo fit impraegnatio, ac id est quod induitur corpore a matre. Semen est prima forma amoris in quo est pater; est forma amoris regnantis ejus cum proximis derivationibus, quae sunt intimae amoris istius affectiones. [4.] Hae apud unumquemvis circumvelantur honestis quae sunt vitae moralis, ac bonis quae partim sunt vitae civilis, partim vitae spiritualis; haec faciunt externum vitae, etiam apud malos. In hoc externum vitae nascitur omnis infans; inde est quod amabilis sit; sed sicut puerescit seu adolescit, ab externo illo ad interiora venit, et tandem ad amorem regnantem patris sui; qui si malus fuerit, et non temperatus et inflexus fuerit per media ab educatoribus, fit amor ejus sicut fuit patris ejus. At usque non exstirpatur malum, sed modo removetur, de quo in sequentibus. Ex his constare potest, quod omnis homo in malo sit.


 


(2) 直訳


(i.) Quod omnis homo in malo sit, et quod abducendus a malo ut reformetur.― (i) すべての人間は悪の中にいること、また改心されるために悪から導き出されなくてはならないこと―


Quod cuivis homini sit malum hereditarium et quod homo ex illo in concupiscentia plurium malorum sit, notum est in ecclesia; それぞれの人間に遺伝の悪があること、また人間はそれ〔悪〕から多くの悪の欲望の中にいることは、教会の中でよく知られている。


et inde est, quod homo a se non possit bonum facere, malum enim non facit bonum, nisi tale in quo intus malum est; また、ここからである、人間は自分自身から善を行なうことができないこと、というのは、悪は善を行なわないから、このようなもの〔善〕でないなら、その中に悪が内在する。


malum quod intus est, est quod faciat bonum propter se, et sic ut solum appareat. 内在する悪は、自分自身のために善を行なうものである、またこうして見られるためにだけ。


Quod malum illud hereditarium sit a parentibus, notum est. その悪が両親からの遺伝のものであることは、よく知られている。


Dicitur quod sit ab Adamo et ejus uxore, sed hoc est error; アダムと彼の妻からであることが言われる、しかし、このことは誤りである。


quisque enim nascitur in illud a suo parente, et hic in illud a suo, et hic quoque a suo; というのは、それぞれの者がその中に自分の両親から生まれているから、また、これはその中にそのもの〔両親〕から、またこれもまたそのもの〔両親〕から。


et sic successive transfertur ab uno in alterum, ita augetur et crescit sicut in cumulum, et infertur proli. またこうして継続的にある者から他の者へ引き継がれる(移される)、このようにふやされる、また増大する、堆積の中のように、また子孫にもたらされる。


Inde est, quod apud hominem nihil integrum sit, sed quod totus quantus sit malum. ここからである、人間のもとに完全なもの(汚れのないもの)は何もないこと、しかし、すべての点で☆悪であること。


totus quantusで「すべての点で、まったく」という意味です。


Quis sentit, quod amare se prae aliis sit malum? だれが感じる(思う)のか? 自分自身を他の者にまさって愛することが悪であること。


Quis inde scit quod sit malum? だれがここから知るのか? 悪であることを。


cum tamen est caput malorum. そのとき、それでも悪の頭である。


[2.] Quod hereditarium sit a parentibus, avis et atavis, patet a multis in mundo notis, ut a distinctione domuum, familiarum, immo gentium a solis faciebus, ac facies sunt typi animorum, et animi sunt secundum affectiones quae amoris. [2.] 遺伝は両親、祖父、高祖父☆からであることは、世で知られている多くのことから明らかである、例えば、家(家族)、一族、それどころか国民の区別から、顔だけから、そして、顔はアニムス(気質)の象徴()ある、またアニムスは愛のものである情愛にしたがっている。


ここはスヴェーデンボリのミスかなと思える部分です。すなわち、順番として祖父(proavus)が抜けていることです。


Quandoque etiam redit facies atavi in nepote et pronepote. さらにまた時々、高祖父(先祖)☆の顔が孫やひ孫の中に戻る(繰り返される)


atavusは高祖父(曾祖父の父)たは先祖という意味ですが、ここは祖父としてもよいと思います。高祖父と孫の顔を比較する人がいるとは思えません。


Cognosco ex solis faciebus num Judaeus sit vel non; 私は顔だけからユダヤ人であるかあるいは〔そうで〕ないか知る。


tum etiam aliquos ex qua prosapia: なおまた他の者もまたその家系(一族)から


quin etiam alii similiter cognoscant, non dubito. ~でなくて(むしろ)☆他の者もまた同様に知る、疑いなく。


副詞または接続詞quinの意味はまずは「むしろ」ですが、ここではうまくありません。否定を伴って「~ではなくて」という意味があります。私「でなくても」という意味ですね。


Si affectiones quae amoris sunt, a parentibus ita derivantur et traducuntur, sequitur quod etiam mala, quia haec sunt affectionum. もし情愛が、それは愛のものである、両親からこのように運ばれる、また移される、~ということになる、悪もまた、これは情愛のものであるので。


Sed unde similitudo illa, nunc dicetur. しかし、その似ていること(類似性)どこからか、今、言われる。


[3.] Anima cujusvis est a patre, ac solum induitur corpore a matre. [3.] それぞれの者の霊魂は父からである、そして単に母から身体を着せられる。


Quod anima sit a patre, sequitur non solum ex illis quae nunc supra memorata sunt, sed etiam a pluribus aliis indiciis; 霊魂が父からであることは、それらからだけでなく~ということになる、それらは今、上に話しに出された、しかしまた多くのことから他のものでしるしで(証拠で)


etiam ab hoc, quod infans nascatur niger ex nigro seu Mauro per feminam albam seu Europeam, ac vicissim; さらにまたこのことから、幼児は黒い者が生まれること、黒い者すなわちムーア人から、白い者すなわちヨーロッパ人の女を通して、そして逆に。


imprimis quod semini insit anima, nam ex illo fit impraegnatio, ac id est quod induitur corpore a matre. 特に、精子()に霊魂が内在すること、なぜなら、それから受精があるから、そしてそれである、母から身体を着せられるもの。


Semen est prima forma amoris in quo est pater;  精子()は愛の最初の形である、その中に父がある。


est forma amoris regnantis ejus cum proximis derivationibus, quae sunt intimae amoris istius affectiones. 彼の支配愛の形である、最も近い派生物とともに、それらはその愛の最内部の情愛である。


[4.] Hae apud unumquemvis circumvelantur honestis quae sunt vitae moralis, ac bonis quae partim sunt vitae civilis, partim vitae spiritualis; [4.] これら〔情愛〕はそれぞれの者もとで道徳的な生活のものである体面(名誉、立派なもの)周囲を包まれている、また善で、それらは一部は(部分的に)道徳的ないのちのものである、一部は(部分的に)霊的ないのちのもの。


haec faciunt externum vitae, etiam apud malos. これらのものがいのちの外なるものをつくる、悪い者のもとにもまた。


In hoc externum vitae nascitur omnis infans; この外なるいのちの中にすべての幼児は生まれている。


inde est quod amabilis sit; ここからである、愛らしいこと。


sed sicut puerescit seu adolescit, ab externo illo ad interiora venit, et tandem ad amorem regnantem patris sui; しかし、少年になるまたは成長するに応じて、その外なるものから内的なものへやって来る、また最後に自分の父の支配愛へ。


qui si malus fuerit, et non temperatus et inflexus fuerit per media ab educatoribus, fit amor ejus sicut fuit patris ejus. それがもし悪であったなら、また教育する者(育てる者)よる手段を通して和らげられ、曲げられなかった、彼の愛は彼の父のもののようになる。


At usque non exstirpatur malum, sed modo removetur, de quo in sequentibus. しかし、それでも、悪は根絶されない、しかし、単に遠ざけられる、そのことについて続くものの中で。


Ex his constare potest, quod omnis homo in malo sit. これらから明らかにすることができる、すべての人間は悪の中にいること。


(3) 訳文


277[a]. (i) 「すべての人間は悪の中にいること、また改心されるために悪から導き出されなくてはならないこと」


 それぞれの人間に遺伝の悪があること、また人間はその悪から多くの悪の欲望の中にいることは、教会の中でよく知られている。また、ここから、人間は自分自身から善を行なうことができない。というのは、悪は善を行なわないからであり、〔行なうにしても〕悪が内在するような善である。内在する悪は、自分自身のために善を行なうもの、またこうして見られるためだけのものである。


 その悪が両親からの遺伝のものであることは、よく知られている。アダムと彼の妻からであることが言われるが、しかし、このことは誤りである。というのは、それぞれの者が自分の両親からその悪の中に生まれており、これはその両親から、またこれもまたその両親からのものであるから。またこうして継続的に、ある者から他の者へ引き継がれ、このようにふやされ、堆積するかのように増大し、また子孫にもたらされる。ここから、人間のもとに汚れのないものは何もなく、しかし、すべての点で悪である。自分自身を他の者にまさって愛することが悪である、とだれが感じるのか? だれがここから悪であることを知るのか? そのとき、それでも悪の頭である。


[2.] 遺伝は両親、祖父、また先祖からであることは、世で知られている多くのことから明らかである、例えば、顔だけから、家族、一族、それどころか国民が区別されることから。そして、顔はアニムス(気質)の象徴であり、またアニムスは愛のものである情愛にしたがっている。さらにまた時々、先祖の顔が孫やひ孫の中に戻る。


 私は顔だけからユダヤ人であるかないか、なおまた他の者もその一族の者であるかないか知る。私でなくてもまた、疑いなく同様に知るであろう。愛のものである情愛が、両親からこのように運ばれ、移されるなら、情愛のものである悪もまたこのことがいえる。しかし、その似ていることどこからか、今、述べよう。


[3.] それぞれの者の霊魂は父からであり、母からは単に身体を着せられる。霊魂が父からであることは、今、前に話しに出されたそれらからだけでなく、他のしるしとなる多くのことからいえる。さらにまた、黒い者すなわちムーア人から、白い者すなわちヨーロッパ人の女を通して、その幼児は黒い者が生まれること、またその逆のことからもいえる。特に、精子に霊魂が内在すること〔からいえる〕、なぜなら、それから受精し、そして母から身体を着せられるからである。精子は、その中に父がある愛の最初の形である。最も近い派生物とともに、彼の支配愛の形であり、それらはその愛の最内部の情愛である。


[4.] これらの情愛はそれぞれの者もとで道徳的な生活の立派なもので、また、一部は道徳的ないのちであり、一部は霊的ないのちのものある善で周囲を包まれているこれらのものが、悪い者のもとにもまた、いのちの外なるものをつくる。この外なるいのちの中にすべての幼児は生まれており、愛らしいのは、ここからである。しかし、少年になるかまたは成長するに応じて、その外なるものから内的なものへ、また最後に自分の父の支配愛へやって来る。それがもし悪であり、また教育する者よる手段を通して和らげられ、曲げられなかったったなら、彼の愛は彼の父のもののようになる。しかし、それでも、悪は根絶されないで、遠ざけられるだけであるが、そのことについて続くものの中で述べよう。


 これらから、すべての人間は悪の中にいることを明らかにすることができる。


 


(4) 遺伝について、特に「遺伝悪」


 遺伝についてよく知られていることは言うまでもない。そっくりな親子を見かけると見比べてしまう。そして、そっくりなのは顔や体型、声などだけではない。年を取ってから、自分の親を思い出し、そのときの「くせ」までが自分のもの似ていたことビックリした、というようなことを聞く。


 身体的特徴だけでなく、内面の気質や心までも似ている。「内面的なものまで」ではなくて、本来、内面的なものが遺伝し、その外面的なものが目に見えるだけのことであろう。


その遺伝をどう受け止めたらよいだろうか。女の人は美しさを求める。醜く生まれたら(心も醜く)、親を怨むのか。人は生まれた「境遇や環境」が異なるように、その遺伝も異なる。貧しく生まれたら親を怨むのか。そうではない、「生まれは、生まれ」であって、それを克服することが求められている。


逆の例がある。美しく生まれた妹がいた。周囲からちやほやされ、何でもまわりの者が面倒を見てくれた。それで内面を磨くことはなかった。一方、姉は醜かった。だれも相手にしない。それで、懸命に学び、手に職もつけた。晩年になり、美しかった妹は美貌の衰えともに人は去った。姉は恵まれた。


裕福な家に生まれても同じである。放蕩してしまうより(これも一つの生き方ではあるが)、貧しい家に生まれ、地道に、またまじめに生活したほがよっぽど幸せと思える。


結論、「遺伝悪」を醜さや貧しさに置き換えてみれば、どのように受け止め、歩めばよいかわかる。

コメントを残す