(1) 原文
259. (vi.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet ex eo, quod in Christiano orbe tot haereses fuerint, et adhuc sint, ut Quaquerismus Moravianismus, Anabaptismus, et plures.― Potest enim secum cogitare, Si Divina Providentia in singularissimis universalis foret, et pro fine haberet omnium salutem, fecisset ut una vera religio foret in universo terrarum orbe, et illa non divisa, et minus discerpta in haereses: sed utere ratione, et cogita altius si potes; num potest homo salvari nisi prius reformetur? Est enim in amorem sui et mundi natus, et quia illi amores in se non aliquid amoris in Deum et aliquid amoris erga proximum, nisi propter se, ferunt, est ille quoque natus in omnis generis mala. Quid amoris seu misericordiae in illis amoribus est? Num aliquid facit defraudare alium, blasphemare illum, odio habere illum usque ad necem, adulterari cum uxore ejus, saevire in illum cum in vindicta est, quum animo fert quod velit supremus omnium esse, ac possidere omnium aliorum bona, ita cum spectat alios respective ad se ut viles ac ut nauci? Annon ut talis salvetur, ab illis malis primum abducendus est, et sic reformandus? Quod hoc non fieri possit, nisi secundum plures leges, quae sunt leges Divinae Providentiae, multis supra ostensum est; quae leges quoad maximam partem ignotae sunt, et tamen sunt Divinae Sapientiae et simul Divini Amoris, contra quas Dominus non potest agere; nam agere contra illas, foret perdere hominem, et non salvare illum. [2.] Percurrantur leges quae allatae sunt, conferantur, et videbis. Cum itaque secundum leges illas etiam sit, ut non aliquis immediatus influxus sit e caelo, sed mediatus per Verbum, doctrinas et praedicationes; ac Verbum, ut esset Divinum, non potuit nisi quam per meras correspondentias esse conscriptum, sequitur quod dissensiones et haereses inevitabiles sint, et quod harum permissiones etiam secundum leges Divinae Providentiae sint: et adhuc plus; cum ipsa ecclesia pro essentialibus suis assumpserat talia quae solius intellectus sunt, ita quae doctrinae, et non quae voluntatis sunt, ita quae vitae; et cum illa quae vitae sunt non essentialia ecclesiae sunt, tunc homo ex intellectu est in meris tenebris, ac errat sicut caecus, qui ubivis impingit, et cadit in foveas. Voluntas enim videbit in intellectu, et non intellectus in voluntate, seu quod idem, vita et ejus amor ducet intellectum ad cogitandum, loquendum et agendum, et non vicissim; si vicissim, posset intellectus ex amore malo, immo diabolico, arripere quicquid per sensus incidit, et injungere voluntati id facere. Ex his videri potest, unde sunt dissensiones et haereses. [3.] Sed usque provisum est, ut quisque in quacunque haeresi quoad intellectum sit, usque reformari et salvari possit, modo mala ut peccata fugiat, et non falsa haeretica apud se confirmet; nam per fugere mala ut peccata reformatur voluntas, et per voluntatem intellectus, qui tunc primum e tenebris in lucem venit. Sunt tria essentialia ecclesiae, agnitio Divini Domini, agnitio sanctitatis Verbi, et vita quae vocatur charitas. Secundum vitam, quae est charitas, est cuivis homini fides, ex Verbo est cognitio qualis vita erit, et a Domino est reformatio et salvatio. Si haec tria ut essentialia ecclesiae fuissent, dissensiones intellectuales non divissent illam, sed solum variassent, sicut lux variat colores in objectis pulchris, et sicut varia diademata faciunt pulchritudinem in corona regis.
(2) 直訳
(vi.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet ex eo, quod in Christiano orbe tot haereses fuerint, et adhuc sint, ut Quaquerismus Moravianismus, Anabaptismus, et plures.― (vi.)「単に自然的な人間は神的な摂理に反して自分自身にこのことから確信する、キリスト教世界の中にこのように多くの異端であること、また今でも(依然として)あること、例えば、クエーカー派の者、モラヴィア派の者、再洗礼派の者、その他の者」―
Potest enim secum cogitare, Si Divina Providentia in singularissimis universalis foret, et pro fine haberet omnium salutem, fecisset ut una vera religio foret in universo terrarum orbe, et illa non divisa, et minus discerpta in haereses: というのは、自分自身に考えることができるから、もし神的な摂理が最も個々のものの中で普遍的であったなら、また目的としてすべての者の救いを持ったなら、一つの真の宗教として地球の全地の中に存在したであろう、また、それらは分裂されない、またまして異端の中で一致しない(異質である)。
sed utere ratione, et cogita altius si potes; しかし、理性を用いよ、また深く考えよ、もしあなたができるなら。
num potest homo salvari nisi prius reformetur? 人間は救われることができるか、最初に改心されないなら?
Est enim in amorem sui et mundi natus, et quia illi amores in se non aliquid amoris in Deum et aliquid amoris erga proximum, nisi propter se, ferunt, est ille quoque natus in omnis generis mala. というのは、自己と世の愛の中に生まれているから、またそれらの愛は本質的に神への何らかの愛と隣人に対する何らかの愛ではないので、自分自身のためでないなら、それらはすべての種類の悪の中にもまた生まれている。
Quid amoris seu misericordiae in illis amoribus est? 愛のまたは慈悲の何がそれらの愛の中にあるのか?
Num aliquid facit defraudare alium, blasphemare illum, odio habere illum usque ad necem, adulterari cum uxore ejus, saevire in illum cum in vindicta est, quum animo fert quod velit supremus omnium esse, ac possidere omnium aliorum bona, ita cum spectat alios respective ad se ut viles ac ut nauci? ある者☆は他の者をだますことをしないか、彼を中傷すること、憎しみを彼に抱くこと、死(殺人)にまでも、彼の妻と姦淫すること、復讐の中にいるとき彼に残酷に振る舞うこと、その者に心で抱く、すべての者の最高の者であることを欲すること、そして他の者たちの財産を所有すること、このように他の者を眺めるとき、自分自身に比べて卑しい者のように、そして価値のない者のように。
☆ aliquidは通常「あるもの」ですが、スヴェーデンボリはaliquidとaliquisに用い方に違いがないようです。
Annon ut talis salvetur, ab illis malis primum abducendus est, et sic reformandus? このような者が救われるためには、〔彼らは〕それらの悪から最初に導き出されなくてはならない、またこうして改心されなくてはならないのではないか?
Quod hoc non fieri possit, nisi secundum plures leges, quae sunt leges Divinae Providentiae, multis supra ostensum est; このことは行なわれることができない、多くの法則にしたがってでないなら、それらは神的な摂理の法則である、上の多く〔のところ〕で示されている。
quae leges quoad maximam partem ignotae sunt, et tamen sunt Divinae Sapientiae et simul Divini Amoris, contra quas Dominus non potest agere; それらの法則は最大の(非常に大きな)部分に関して知られていない、またそれでも神的な知恵のものと同時に神的な愛のものである、それらに反して主は行なうことができない。
nam agere contra illas, foret perdere hominem, et non salvare illum. なぜなら、それらに反して行なうことは、人間を滅ぼすこと、また彼を救わないことであった(であろう)から。
[2.] Percurrantur leges quae allatae sunt, conferantur, et videbis. [2.] 法則がざっと目を通される(接続)、それらは提示された、まとめられる(比較される)(接続)、するとあなたは見る(未来)。
Cum itaque secundum leges illas etiam sit, ut non aliquis immediatus influxus sit e caelo, sed mediatus per Verbum, doctrinas et praedicationes; そこで、そのときそれらの法則にもまたしたがっている、何らかの直接の流入が天界からないように(こと)、しかし、みことば、教えまた説教を通して間接的に。
ac Verbum, ut esset Divinum, non potuit nisi quam per meras correspondentias esse conscriptum, sequitur quod dissensiones et haereses inevitabiles sint, et quod harum permissiones etiam secundum leges Divinae Providentiae sint: そして、みことばは、神的なものであるように(ために)、対応そのものによって以外でないなら書かれることができなかった、~ということになる、意見の衝突と異端が避けられないこと、またこれらの許しもまた神的な摂理の法則にしたがっていること。
et adhuc plus; またさらに多く(のことがある)。
cum ipsa ecclesia pro essentialibus suis assumpserat talia quae solius intellectus sunt, ita quae doctrinae, et non quae voluntatis sunt, ita quae vitae; 教会そのものがそれ自体の本質的なものとしてこのようなものを受け入れるとき、それらは単に理解力のものである、このようにそれらは教えのもの、またそれらは意志のものではない、このようにそれらは生活のもの。
et cum illa quae vitae sunt non essentialia ecclesiae sunt, tunc homo ex intellectu est in meris tenebris, ac errat sicut caecus, qui ubivis impingit, et cadit in foveas. また、それらがそれらは生活のものである、教会の本質的なものでないとき、その時、人間は理解力から暗やみそのものの中にいる、そして盲目のようになる、その者はどこでもぶつかる(つまずく)、また穴(くぼみ)に落ちる。
Voluntas enim videbit in intellectu, et non intellectus in voluntate, seu quod idem, vita et ejus amor ducet intellectum ad cogitandum, loquendum et agendum, et non vicissim; というのは、意志は理解力の中で見る(未来)、また理解力が意志の中で〔見るのでは〕ない、すなわち、同じこと〔であるが〕いのちとその愛が理解力を思考へ、話すことと行動することへ導く、また逆ではない。
si vicissim, posset intellectus ex amore malo, immo diabolico, arripere quicquid per sensus incidit, et injungere voluntati id facere. もし逆なら、理解力は悪の愛から、それどころか悪魔〔から〕、何でも捕えることができる、感覚によって起こる(感覚を通して出会う)、また意志にそれを行なうことを押しつけること(強いること)。
Ex his videri potest, unde sunt dissensiones et haereses. これらから見られることができる、どこからであるか、意見の衝突と異端が。
[3.] Sed usque provisum est, ut quisque in quacunque haeresi quoad intellectum sit, usque reformari et salvari possit, modo mala ut peccata fugiat, et non falsa haeretica apud se confirmet; [3.] しかし、それでも備えられている、それぞれの者が理解力に関してどんな異端の中にいても、それでも改心されることと救われることができるように、悪を罪として避けるかぎり、また虚偽の異端を自分自身のもとで確信しない。
nam per fugere mala ut peccata reformatur voluntas, et per voluntatem intellectus, qui tunc primum e tenebris in lucem venit. なぜなら、悪を罪として避けることによって意志が改心されるから、また意志によって理解力が、その時、それは初めて暗やみから光の中にやって来る。
Sunt tria essentialia ecclesiae, agnitio Divini Domini, agnitio sanctitatis Verbi, et vita quae vocatur charitas. 教会の三つの本質的なものがある、主の神性の承認、みことばの神聖さの承認、また仁愛と呼ばれる生活。
Secundum vitam, quae est charitas, est cuivis homini fides, ex Verbo est cognitio qualis vita erit, et a Domino est reformatio et salvatio. 生活にしたがって、それは仁愛である、それぞれの人間に信仰がある、みことばから知識がある、どのような生活があるか(未来)、また主から改心と再生がある。
Si haec tria ut essentialia ecclesiae fuissent, dissensiones intellectuales non divissent illam, sed solum variassent, sicut lux variat colores in objectis pulchris, et sicut varia diademata faciunt pulchritudinem in corona regis. もし、これら三つのものが教会の本質的なものとしてあったなら、理解力の(知的な)意見の衝突はそれを分裂させなかった、しかし、単に変えた(多様にした)、光が美しい対象物の中で変化する(多様になる)ように、また、いろいろな宝石☆が王の王冠の中の美をつくるように。
☆ diademaの通常の意味は「王冠」です。しかし、『結婚愛』42:4にはflores ex diadematibusとあり、このままでは「王冠からできた花」の飾りを頭髪にさしていることになり、異様です。ここは「宝石でできた花」のような頭飾りでなくてはなりません。それで、スヴェーデンボリの著作に限っては「宝石」と訳すべきです。すなわち、通常の意味とは異なる用い方をしている語もあることです、このことはどのような著述家にも多少存在します。
(3) 訳文
259. (vi.)「単に自然的な人間は、キリスト教世界の中に,例えば、クエーカー派の者、モラヴィア派の者、再洗礼派の者、その他の者のように多くの異端であること、また今でもあることから、神的な摂理に反して自分自身に確信する」―
というのは、自分自身に考えることができるから、「もし神的な摂理が最も個々のものの中で普遍的であったなら、また目的がすべての者の救いであるなら、一つの真の宗教として地球の全地の中に存在したであろう、また、それらは分裂しない、まして一致することのない異端とならない」と。しかし、もしあなたができるなら、理性を用いよ、また深く考えよ。まず改心しないなら、人間は救われることができないのではないか?
というのは、自己と世の愛の中に生まれており、またそれらの愛は本質的に神への何らかの愛と隣人に対する何らかの愛ではないので、自分自身のためでないなら、すべての種類の悪の中にもまた生まれているからである。愛または慈悲の何がそれらの愛の中にあるのか? 他の者をだまし、中傷し、殺したいほどの憎しみを抱き、彼の妻と姦淫し、復讐の中で彼に残酷に振る舞う者は、すべての者のうちで最高の者であること、他の者の財産を所有することを欲し、このように他の者を眺めるとき、自分自身に比べて他の者を卑しい者、価値のない者のように心に抱いていないか? このような者が救われるために、最初にそれらの悪から導き出され、またこうして改心しなくてはならないのではないか?
このことは前の多くのところで示されている神的な摂理の多くの法則にしたがってでないなら、行なわれることができない。それらの法則の大部分は知られていないが、それでも神的な知恵と同時に神的な愛に属するものであり、それらに反して主は行なうことがおできにならない。なぜなら、それらに反して行なうことは、人間を滅ぼし、救わないことになったであろうから。
[2.] 提示された法則にざっと目を通し、それらをまとめれば、あなたはきっと見るであろう。そのとき、それらの法則にもまた、天界からの何らかの直接の流入でなく、みことば、教えまた説教を通して間接的な流入にしたがっていることである。そして、みことばが神的なものであるようにと、対応そのものによってでしか書かれることができず、意見の衝突と異端が避けられないこと、またこれらの許しもまた神的な摂理の法則にしたがっていることがいえる。
またさらに多くのことがある。教会そのものがその本質的なものとして単に理解力に属するもの、したがって教えに属するものを受け入れるとき、それらは意志に属さない、したがって生活に属さないものである。また、生活に属すものが教会の本質的なものでない時、人間は理解力からまさに暗やみの中にいて、盲目のようになり、その者はどこでもつまずき、また穴に落ちる。というのは、意志は理解力の中で見るのであって、理解力が意志の中で見るのではない、すなわち、同じことであるが、いのちとその愛が、理解力を思考、話すこと、行動することへ導き、逆ではないから。もし逆なら、理解力は、悪の愛から、実に悪魔から、感覚によって起こる何であっても捕え、またそれを意志に行なうこと強いることができる。これらから、意見の衝突と異端がどこからであるか見られることができる。
[3.] しかし、それでも、それぞれの者が理解力に関してどんな異端の中にいても、それでも悪を罪として避け、また虚偽の異端を自分自身のもとで確信しないかぎり、改心し、救われることができるよう備えられている。なぜなら、悪を罪として避けることによって意志が、また意志によって理解力が改心し、その時、初めて暗やみから光の中にやって来るから。
教会の三つの本質的なものに、主の神性の承認、みことばの神聖さの承認、また仁愛と呼ばれる生活がある。仁愛である生活にしたがって、どのような生活したらよいか、みことばの知識からそれぞれの人間に信仰があり、主から改心と再生がある。もし、教会の本質的なものとしてこれら三つのものがあったなら、知的な意見の衝突は、教会を分裂させることはなく、ただ多様なものにしただけのことであろう。それは、光が美しい対象物の中で変化し、また、いろいろな宝石が王の王冠の中の美をつくるようなものである。