(1) 原文
257. (iv.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet ex eo, quod in pluribus regis, ubi religio Christiana recepta est, sint qui Divinam potestatem sibi vindicant, et volunt coli sicut dii; et quod invocent homines mortuos.― Dicunt quidem quod Divinam potestatem sibi non arrogaverint, et quod [non] velint coli ut dii; sed usque dicunt quod aperire et claudere possint caelum, remittere et retinere peccata, proinde salvare et condemnare homines, et hoc est ipsum Divinum; Divina enim Providentia non aliud pro fine habet, quam reformationem et inde salvationem; haec est ejus operatio continua apud unumquemvis; ac salvatio non potest fieri nisi quam per agnitionem Divini Domini, et per confidentiam quod Ipse faciat, dum homo secundum praecepta Ipsius vivit. [2.] Quis non videre potest, quod hoc sit Babylonia in Apocalypsi descripta; et quod hoc sit Babel, de qua passim apud Prophetas? Quod etiam hoc sit Lucifer apud Esaiam xiv., patet a versibus 4 et 22 illius capitis, in quibus haec verba sunt:
“Enunties hanc parabolam de rege Babelis” (vers. 4);
Dein “Exscindam Babeli nomen et residuum” (vers. 22);
ex quo liquet, quod Babel ibi sit Lucifer, de quo dicitur,
“Quomodo cecidisti de caelo, Lucifer, filius aurorae;….atqui tu dixisti in corde tuo, caelos ascendam; supra stellas Dei exaltabo thronum meum, et sedebo in monte conventus, in lateribus septentrionis; ascendam supra excelsa nubis; similis fiam Altissimo” (vers. 12-14).
Quod invocent homines mortuos, ac orent ut opem ferant, notum est. Dicitur quod invocent, quia invocatio illorum stabilita est per Bullam Papalem confirmantem decretum Concilii Tridentini, in qua aperte dicitur quod invocandi sint. Quis tamen non novit, quod solus Deus invocandus, et quod non aliquis homo mortuus? [3.] Sed nunc dicetur, cur Dominus talia permiserit. Quod permiserit propter finem, qui est salvatio, non negari potest; scitur enim quod absque Domino nulla salus sit; et quia ita est, necessum fuit, ut praedicaretur Dominus ex Verbo, et per id Ecclesia Christiana instauraretur; sed hoc non potuit fieri nisi ab antesignanis, qui id ex zelo facerent; nec dari sunt alii, quam qui in aestu, sicut zelo, ex igne amoris sui fuerunt. Hic ignis primum excitavit illos ad praedicandum Dominum et ad docendum Verbum; ex primaevo hoc illorum statu est quod
Lucifer dicatur filius aurorae (vers. 12).
Sed sicut viderunt, quod per sancta Verbi et ecclesiae dominari possent, amor sui, a quo primum excitati fuerunt ad praedicandum Dominum, ab interiori erupit, et tandem usque ad illud fastigium se extulit, ut omnem Divinam potestatem Domini in se transtulerint, non relinquendo aliquid. [4.] Hoc per Divinam Domini Providentiam non inhiberi potuit; nam si inhiberetur, proclamavissent Dominum non Deum, ac Verbum non sanctum, ac fecissent se Socinianos vel Arianos, et sic destruxissent totam ecclesiam; quae, qualescunque sint praesules, usque apud subditam gentem permanent; omnes enim illi ex ea religione, qui etiam Dominum adeunt, ac mala fugiunt ut peccata, salvantur; quapropter ex illis etiam plures societates caelestes sunt in mundo spirituali. Et quoque provisum est, ut sit gens inter illos quae non subivit jugum talis dominationis, et quae sanctum habet Verbum; haec gens nobilis est gens Gallica. Sed quid factum est? [5.] Quando amor sui evexit dominium usque ad thronum Domini, removit Ipsum, et se super imposuit, non potuit aliter ille amor, qui est Lucifer, quam profanare omnia Verbi et ecclesiae: quod ne fieret, Dominus per Divinam suam Providentiam consuluit, ut a cultu Ipsius recederent, ac invocarent homines mortuos, orarent ad sculptilia illorum, oscularentur ossa illorum, et procumberent ad sepulcra illorum, prohiberent Verbum legi, et sanctum cultum ponere in missis a vulgo non intellectis, et pro argento vendere salutem; quoniam si haec non fecissent, sancta Verbi et ecclesiae profanavissent: nam, ut in praecedente paragrapho ostensum est, non alii profanant sancta, quam qui sciunt illa. [6.] Ne itaque profanarent sanctissimam Cenam, ex Divina Domini Providentia est, ut dividerent illam, ac panem darent populo, ac ipse vinum biberent; vinum enim in Sancta Cena significat sanctum verum, ac panis sanctum bonum; at cum divisa sunt, significat vinum profanatum verum, ac panis adulteratum bonum; ac insuper quod illam corpoream et materialem facerent, et hoc pro primario religionis assumerent. Qui ad singula illa animum advertit, et illa in quadam illustratione mentis expendit, potest videre Divinae Providentiae mirabilia, ad tutandum sancta ecclesiae, et ad salvandum omnes quotcunque salvari possunt, et quasi ex incendio eripiendi, qui volunt eripi.
(2) 直訳
(iv.) Quod mere naturalis homo contra Divinam Providentiam se confirmet ex eo, quod in pluribus regis, ubi religio Christiana recepta est, sint qui Divinam potestatem sibi vindicant, et volunt coli sicut dii; et quod invocent homines mortuos.― (iv.)「単に自然的な人間は神的な摂理に反して自分自身をこのことから確信する、多くの王国の中に、そこにキリスト教が受け入れられている、神的な力を自分自身に要求し、また神々として崇拝されることを欲する者がいること。また、死んだ人間を祈ること」
Dicunt quidem quod Divinam potestatem sibi non arrogaverint, et quod [non] velint coli ut dii; 確かに言う、神的な力(権力)を自分自身に主張しないこと、また神々として崇拝されることを欲しないこと。
sed usque dicunt quod aperire et claudere possint caelum, remittere et retinere peccata, proinde salvare et condemnare homines, et hoc est ipsum Divinum; しかし、それでも、天界を開けることと閉ざすことができることを言う、罪を許すことと保有する(抑える)こと、それゆえに、人間を救うことと断罪すること、またこのことが神性そのものである。
Divina enim Providentia non aliud pro fine habet, quam reformationem et inde salvationem; というのは、神的な摂理は何らかのものを目的として持たないから、改心とここから救い以外。
haec est ejus operatio continua apud unumquemvis; これはその絶え間のない働きである、それぞれの者のもとの。
ac salvatio non potest fieri nisi quam per agnitionem Divini Domini, et per confidentiam quod Ipse faciat, dum homo secundum praecepta Ipsius vivit. そして、救いは主の神性の承認によってで以外でないなら行なわれることができない、またその方が行なわれることの信任(信頼)によって、人間がその方の戒めにしたがって生きる時。
[2.] Quis non videre potest, quod hoc sit Babylonia in Apocalypsi descripta; [2.] だれが見ることができないか? このことが「黙示録」の中に記述されたバビロンであること。
et quod hoc sit Babel, de qua passim apud Prophetas? またこれがバベルであること、それについて預言書のもとにたびたび。
Quod etiam hoc sit Lucifer apud Esaiam xiv., patet a versibus 4 et 22 illius capitis, in quibus haec verba sunt: さらにまたこれが「イザヤ」14のもとの明けの明星(魔王)であることは、その章の4と22節から明らかである、それらの中にこれらの言葉がある―
“Enunties hanc parabolam de rege Babelis” (vers. 4); 「あなたは、バビロンの王について、このあざけりの歌(たとえ話)を語る」(4節)。
Dein “Exscindam Babeli nomen et residuum” (vers. 22); その後、「わたしはバビロンから名前と残りの者を切り離す」(22節)。
ex quo liquet, quod Babel ibi sit Lucifer, de quo dicitur, そのことから明らかである、そこのバビロンが明けの明星(魔王)であること、それについて言われている、
“Quomodo cecidisti de caelo, Lucifer, filius aurorae; 「どのようにあなたは天から落ちた☆か、明けの明星(魔王)、暁の子よ。
☆ cecidistiはcadoの完了。
….atqui tu dixisti in corde tuo, caelos ascendam; ……しかしそれでも、あなたはあなたの心の中で言った、私は天にのぼろう。
supra stellas Dei exaltabo thronum meum, et sedebo in monte conventus, in lateribus septentrionis; 私は神の星々の上に私の王座を上げる、また私は集会の山の中に座る、北の側面の中の。
ascendam supra excelsa nubis; 私は雲の高みの上にのぼろう。
similis fiam Altissimo” (vers. 12-14). 私は最高の者に似た〔者に〕なろう」(12-14節)。
Quod invocent homines mortuos, ac orent ut opem ferant, notum est. 死んだ人間を祈る(呼ぶ)こと、そして助けをもたらすように祈る(祈願する)、よく知られている。
Dicitur quod invocent, quia invocatio illorum stabilita est per Bullam Papalem confirmantem decretum Concilii Tridentini, in qua aperte dicitur quod invocandi sint. 祈ることが言われる、それらの祈りが「教皇の勅書」によって確定されているので、トレント公会議の決定(教令)で確かめられた、その中に公然と祈らなければならないことが言われている。
Quis tamen non novit, quod solus Deus invocandus, et quod non aliquis homo mortuus? それでもだれが知らないか? 神だけを祈るべきであること、また他の死んだ人間を〔祈ってはなら〕ないこと。
[3.] Sed nunc dicetur, cur Dominus talia permiserit. [3.] しかし、今、言われる、なぜ主がこのようなことを許されたか。
Quod permiserit propter finem, qui est salvatio, non negari potest; 目的のために許されたこと、それ〔目的〕は救いである、否定されることができない。
scitur enim quod absque Domino nulla salus sit; というのは、知られているから、主なしに何の救いもないこと。
et quia ita est, necessum fuit, ut praedicaretur Dominus ex Verbo, et per id Ecclesia Christiana instauraretur; またこのようであるので、必要であった、みことばから主が宣べ伝えられること、またそのことによって「キリスト教会」が設立される。
sed hoc non potuit fieri nisi ab antesignanis, qui id ex zelo facerent; しかし、このことは指導者(主唱者)によってでないなら行なわれることができなかった、その者はそのことを熱意(熱狂)から行なう。
nec dari sunt alii, quam qui in aestu, sicut zelo, ex igne amoris sui fuerunt. また他の者たちに存在しない、熱(熱情)の中に〔いる〕者以外に、熱意(熱狂)のような、自己愛の火からあった。
Hic ignis primum excitavit illos ad praedicandum Dominum et ad docendum Verbum; この火は最初、彼らをかきたてた(刺激した)、主を宣べ伝えることへ、またみことばを教えることへ。
ex primaevo hoc illorum statu est quod この彼らの初期の状態からである、~のこと
Lucifer dicatur filius aurorae (vers. 12). 明けの明星(魔王)は暁の子と言われている(12節)。
Sed sicut viderunt, quod per sancta Verbi et ecclesiae dominari possent, amor sui, a quo primum excitati fuerunt ad praedicandum Dominum, ab interiori erupit, et tandem usque ad illud fastigium se extulit, ut omnem Divinam potestatem Domini in se transtulerint, non relinquendo aliquid. しかし、彼らが見たように、みことばと教会の聖なるものによって支配することができること、自己愛が、それから最初、かきたてられた(刺激された)、主を宣べ伝えることへ、内的なものから突発した、またついにその頂点にまで、自分自身を上げた☆1、主のすべての神的な力を自分自身に移した☆2ように、何も残さない。
☆1 このextulitが辞書にないので初心者泣かせと思います。辞書形はextolloです。
☆2 同じくtransutulerintの辞書形はtransferoです。feroは不規則動詞で有名なので見当がつくかもしれません。
(3) 訳文
257. (iv.)「単に自然的な人間は、キリスト教が受け入れられている多くの王国の中に、神的な力を自分自身に要求し、また神々として崇拝されることを欲する者がいること、また、死んだ人間を祈ることから、神的な摂理に反して確信する」
確かに、神的な力を自分自身に主張しないこと、また神々として崇拝されることを欲しない、と言う。しかしそれでも、天界を開け、閉ざすこと、罪を許し、保つこと、それゆえ、人間を救い、断罪することができること、またこのことが神性そのものである、と言う。というのは、神的な摂理は、改心とここからの救い以外の何らかのものを目的として持たないから。これはそれぞれの者のもとのその絶え間のない働きである。そして、救いは人間が主の戒めにしたがって生きる時、その方の神性の承認によって、またその方が行なわれるとの信任によらないなら行なわれることができない。
[2.] このことが「黙示録」の中に述べられバビロンであり、預言書にもたびたびる述べられているバベルであることを、だれが見ることができないか? さらにまたこれが「イザヤ書」第14章の明けの明星(魔王)であることは、その章の4節と22節から明らかであり、それらの中に次の言葉がある―
「あなたは、バビロンの王について、このあざけりの歌を語る」(4節)。
その後、「わたしはバビロンから名前と残りの者を切り離す」(22節)。
ここから、そこのバビロンが明けの明星(魔王)であることが明らかであり、それについて言われている、
「どのようにして、あなたは天から落ちたのか、明けの明星(魔王)、暁の子よ。……しかしそれでも、あなたは心の中で言った、私は天にのぼろう。私は神の星々の上に私の王座を上げ、また私は北の側面の中の集会の山の中に座る。私は雲の高みの上にのぼろう。私は最高者に似た者になろう」(12-14節)。
死んだ人間に祈り、そして助けをもたらすように祈願することは、よく知られている。それらの祈りがトレント公会議の決定(教令)で確認された「教皇の勅書」に公然と祈らなければならないことが言われていて確定されているので、祈ることが言われる。それでも、神だけを祈るべきであり、他の死んだ人間を祈ってはならないことを、だれが知らないか?
[3.] しかし、今、なぜ主がこのようなことを許され述べよう。救いの目的のために許されたことは、否定されることができない。というのは、主なしに何の救いもないことが知られているから。またこのようであるので、みことばから主が宣べ伝えられ、またそのことによって「キリスト教会」が設立されることが必要であった。しかし、このことは、そのことを熱意から行なう指導者によってでないなら行なわれることができなかった。また自己愛の火からあった熱意のような熱の中にいる者以外の他の者に存在しない。最初、この火は、主を宣べ伝えることへ、またみことばを教えることへと彼らをかきたてた。明けの明星(魔王)が暁の子と言われている(12節)のは、この彼らの初期の状態からである。しかし、みことばと教会の聖なるものによって支配することができることを彼らが見たように、自己愛が、それから最初、主を宣べ伝えることへと、かきたてられたのであるが、内的なものから突発し、またついに自分自身をその頂点にまで上げ、主のすべての神的な力を何も残さない自分自身に移した。