原典講読『神の摂理』 231([4.]~[9]おわり)

 

(2) 直訳


[4.] Quartum genus profanationis ab illis est, qui pia et sancta ore loquuntur, et quoque simulant, sono et gestu affectiones amoris illorum, et tamen corde non credunt et amant illa.— [4.] 冒涜の第四の種類は彼らからである、「その者は敬虔なことや聖なるものを口で話す、そしてまた偽り装う、声と振る舞いで、彼らの愛の情愛を、またそれでも心でそれらを信じ、愛さない」。


Plerique ex his sunt hypocritae et Pharisaei, a quibus post mortem omne verum et bonum aufertur, et dein mittuntur in tenebras exteriores. これらの者から大部分は偽善者とパリサイ人である、その者から、死後、すべての真理と善は取り去られる、またその後、外部の暗やみの中に送られる。


Illi, qui ex hoc genere se confirmaverunt contra Divinum, et contra Verbum, et inde quoque contra spiritualia Verbi, in tenebris illis sedent muti, impotes loquendi, volentes effutire pia et sancta, sicut in mundo, sed non possunt; 彼らは、その者はこの種類〔の冒涜〕から、自分自身に神性に反して確信して、またみことばに反して、そしてまたここから、みことばの霊的なものに反して、その暗やみの中に口がきけないで座る、話すことができなくて(無能で)、敬虔と聖なることをしゃべりまくることを望んで、世の中のように、しかし、できない。


nam in mundo spirituali quisque adigitur loqui sicut cogitat; なぜなら、霊界の中ではだれもが考えるように話すことを強いられるから。


sed hypocrita vult loqui aliter quam cogitat; しかし、偽善者は考える以外に異なって話すことを欲する。


inde oppositio in ore existit, ex qua est quod possit solum mutire. ここから、対(するもの)口の中に存在するようになる(生じる)、そのものからである、単にブツブツ言うことができること。


Sed hypocrises sunt leviores et graviores, secundum confirmationes contra Deum, et ratiocinationes pro Deo exterius. しかし、偽善はさらに軽い、またさらに重い、神に反する確信にしたがって、また神のために外的な推論〔にしたがって〕。


[5.] Quintum profanationis genus ab illis est, qui Divina sibi attribuunt.— [5.] 冒涜の第五の種類は彼らからである、「その者は、神的なものを自分自身に帰する」。


Illi sunt qui intelliguntur per “Luciferum” apud Esaiam xiv: 彼らは「イザヤ」14のもとの「明けの明星(魔王)」によって意味される者である」―


per “Luciferum” ibi intelligitur Babel, ut constare potest a vers. 4, 22, illius capitis, ubi etiam illorum sors describitur: 「明けの明星(魔王)」によってそこにバベル(バビロン)が意味される、422節から明らかにすることができるように、その章に、そこに彼らの運命もまた述べられている。


iidem etiam sunt qui intelliguntur et describuntur per meretricem sedentem super bestia coccinea, in Apocalypsi xvii. さらにまた同じ者である、その者は緋色の獣の上に座っている淫婦によって意味され、述べられている、「黙示録」17の中に。


Multis in locis in Verbo nominatur Babel et Chaldaea;  みことばの中の個所の中の多くにバベルとカルデアが名前を挙げられている。


et per ” Babelem” ibi intelligitur profanatio boni, et per “Chaldaeam” profanatio veri, utraque apud illos qui sibi Divina attribuunt. また「バベル」によってそこに善の不純化が意味される、また「カルデア」によって真理の虚偽化が、二つとも彼らのもとで〔冒涜が行なわれる☆〕その者は自分たちに神性を帰する。


ここの文は明らかに言葉足らずです。冒涜が問題となっているので、「冒涜が行なわれる」といった言葉が省略されていると見なしましょう。


[6.] Sextum profanationis genus ab illis est, qui Verbum agnoscunt, et usque Divinum Domini negant. [6.] 冒涜の第六の種類は彼らからである、「その者は、みことばを認める、またそれでも主の神性を認めない」。


Hi in mundo vocantur Sociniani, et quidam Ariani. これらの者は世の中でソッツィーニの信奉者と呼ばれる、またある者はアリウス主義の信奉者。


Horum et illorum sors est, quod invocent Patrem, et non Dominum, et continue orent Patrem, quidam etiam propter Filium, ut admittantur in caelum, sed frustra, usque dum absque spe salvationis fiunt; これらとそれらの運命である、父を呼ぶ(祈る)こと、また主でない、また絶えず父を祈る(懇願する)、ある者はさらにまた子のために、天界に入れられるように、しかし、少量、~するまで、救いの希望なしになる。


et tunc demittuntur in infernum inter illos qui negant Deum. またその時、地獄の中に降ろされる、彼らの間に、神を否定する者。


Hi sunt qui intelliguntur per illos これらの者である、彼らによって意味される者


Qui blasphemant Spiritum Sanctum, quibus non remittetur in hoc saeculo nec in futuro (Matth. xii. 32): 聖霊を冒涜する者、彼らに許されない、この時代の中で、来るべき〔時代の〕中でもない(マタイ12:32)
causa est, quia Deus est unus Persona et Essentia, in quo Trinitas, et ille Deus est Dominus;
 理由がある、神は一つの位格(人物)と本質であるからである、その中に三一性〔がある〕、またその神は主である。


et quia Dominus etiam est Caelum, et inde illi qui in caelo sunt in Domino sunt, ideo illi qui negant Divinum Domini, non possunt admitti in caelum, ac in Domino esse: また、さらにまた主は天界であるので、またここから彼らは、天界の中にいる者は主の中にいる、それゆえ、彼らは、主の神性を否定する者、天界に入れられることができない、そして主の中にいること。


quod Dominus sit Caelum, et quod inde illi qui in caelo sunt, in Domino sint, supra ostensum est. 主は天界であること、またここから彼らは、天界の中にいる者は、主の中にいること、上に示されている。


[7.] Septimum profanationis genus ab illis est, qui primum agnoscunt Divina vera, ac vivunt secundum illa, ac postea recedunt et negant illa.— [7.] 冒涜の第七の種類は彼らからである、「その者は、最初に神的な真理を認める、そしてそれらにしたがって生きる、そしてその後、それる(去る)、またそれらを否定する」。


Hoc pessimum genus profanationis est, ex causa quia commiscent sancta profanis, usque adeo ut separari nequeant; これは冒涜の最悪の種類の者である、その理由は、聖なるものを冒涜的なものに混ぜるからである、分離されることができない、これほどまでも。


et tamen separanda sunt, ut sint vel in caelo vel in inferno; またそれでも、分離されなければならない、あるいは天界の中に、あるいは地獄の中にいるために。


et quia hoc apud illos fieri nequit, eruitur omne intellectuale et voluntarium humanum, et fiunt non homines magis, ut prius dictum est. またこのことは彼らのもとで生じることができないので、人間のすべての理解力と意志のものが取り出される、またもやは人間でなくなる、前に述べられたように。


Paene simile fit cum illis, qui Divina Verbi et ecclesiae corde agnoscunt, ac illa prorsus immergunt proprio suo, quod est amor dominandi super omnia, de quo prius plura dicta sunt: ほとんど同様のことが彼らに生じる、みことばと教会の神性を心で認め、そしてそれらを完全に自分のプロプリウムに浸す(投げ込む)、それはすべての上に支配する愛である、それについては前に多くのものが言われた。


hi enim post mortem, dum fiunt spiritus, prorsus non volunt duci a Domino, sed a semet; というのは、これらの者は、死後、霊となる時、主により導かれることをまったく欲しないから、しかし、自分自身から。


et cum taxatur amori illorum frenum, volunt non modo dominari super caelum, sed etiam super Dominum; また彼らの愛に束縛がゆるめられる☆とき、天の上に支配することだけでなく、しかしまた主の上に〔支配することを〕欲する。


ここで相当に時間を使いました。taxaturの言葉です。これは何だろうとずっと辞書で探し続けていましたが(もちろんチャドウイックに載っていません、それで他の辞書も、でもtaxoではおかしい)。最後に初版を見て、びっくりしましたlaxaturとあるではありませんか。すなわち、ミスプリ! ややがっくり。


et quia hoc non possunt, negant Dominum, et fiunt diaboli. また、このことはできないので、主を否定する、また悪魔になる。


Sciendum est quod amor vitae, qui etiam est amor regnans, maneat unumquemvis post mortem, et quod non auferri possit. 知られなくてはならない、いのちの愛は、それはまた支配する愛である、それぞれの者に、死後、残る、また取り除かれることができないこと。


[8.] Hujus generis profani intelliguntur per Tepidos, de quibus ita in Apocalypsi: [8.] 冒涜の第八の種類はまぬるい者」によって意味される、彼らについて「黙示録」の中にこのように―
“Novi opera tua, quod neque frigidus sis, neque calidus;
 「わたしはあなたの働き(行ない)を知った(知っている)、あなたは冷たくもないし、熱くもないこと。


utinam frigidus esses, aut calidus; あなたが冷たければよいのに、または熱い。


sed quia tepidus es, et neque frigidus neque calidus, exsputurus sum te ex ore meo” (iii. 14, 15, [16]). しかし、あなたはなまぬるい、また冷たくもないし、熱くもないので、あなたをわたしの口から吐き出そう」(3:14, 15, 16)


Hoc genus profanationis describitur ita a Domino apud Matthaeum: 冒涜のこの種類がこのように主により「マタイ」に述べられている―
“Quando.. immundus spiritus exit ab homine, perambulat arentia loca, quaerens requiem, sed non invenit;
 「汚れた霊が人間から出る時、乾いた場所を歩きまわる、休息(安らぎ)☆を求めて、しかし、見つけない。


requiesは「休養、平安」の意味です。有名な「レクイエム」の語源はミサの冒頭の文句からです。「(魂に)安らぎを」から「鎮魂歌」となるのでしょう。


tunc dicit, revertar ad domum unde exivi; その時、言う、私は家に戻る(未来、形式受動態)、そこから私は出た。


dum redit et invenit illam vacuam, ac scopis purgatam et ornatam sibi, abit, et adjungit sibi septem alios spiritus pejores se, et ingressi habitant ibi; 戻る、またそれを空いているのを見る時、そしてほうきで掃除されていた、またそれに飾られていた、出る、また自分自身より悪い七つの他の霊を自分自身に結びつける、また、入ってそこに住む。


atque fiunt posteriora hominis pejora primis” (xii. [1]43-45): そして人間のその後は、前よりも悪いものになった」(12:43-45)


ここに注記の記号[1]がありますが、該当するものは見当たりません。無視してよいでしょう。


conversio hominis describitur ibi per exitum spiritus immundi ab illo: 人間の回心がそこに述べられている、汚れた霊が彼から出ることによって。


ac reversio ad mala priora, ejectis veris et bonis, per reditum spiritus immundi cum septem se pejoribus in domum sibi ornatam; そして前の悪へ戻る行為が、真理と善を投げ出して〔そこに述べられている〕、汚れた霊が自分自身より悪い七つ〔の霊〕とともに飾られた自分の家に帰ることによって。


ac profanatio sancti a profano, per quod posteriora illius hominis fiant pejora primis. そして冒涜的なものからの聖なるものの冒涜が、人間のその後は、前よりも悪いものになることによって。


Simile intelligitur per hoc apud Johannem, 似たことがこのことによって意味される、「ヨハネ」に、


Jesus dixit ad sanatum in lacu Bethesda, “Ne amplius pecca, ne pejus tibi fiat” (v. 14). イエスはいやされた者に言われた、ベテスダの池の中で、「今後、罪を犯さないように、あなたに悪く生じないように」(5:14)


[9.] Quod Dominus provideat, ne homo interius agnoscat vera, ac postea recedat, et fiat profanus, intelligitur per haec: [9.] 主は備えられていること、人間が内的に真理を認め、そしてその後、それる(去る)、また冒涜を生じないように、これらによって意味される―


[2]Occaecavit illorum oculos et [3]obturavit illorum cor, ut non videant oculis ac intelligant corde, et convertant se, et sanem illos” (Joh. xii. [4]40), 「彼らの目を盲目にした、また彼らの心をふさいだ、目で見ないように、そして心で理解する、また自分自身を回心させる、またわたしが彼らをいやす」(ヨハネ12:40)


ここに注記の記号[2][3][4]がありますが、該当するものは見当たりません。無視してよいでしょう。初版では[2]Obturavit[3]occaecavitとなっているので、それらの入れ替えの注釈、[4]は初版で4なのでそのミスプリの訂正でしょう。


“ne convertant se et sanem illos,” significat ne agnoscant vera et dein recedant, et sic fiant profane: 「自分自身を回心させる、またわたしが彼らをいやさないように」は、真理を認め、その後、それ(去り)、またこうして冒涜を行なわないように、を意味する。


propter eandem causam Dominus locutus est per parabolas, ut Ipse dicit (Matth. xiii. 13). 同じ理由のために、主はたとえ話で語られた、その方が言われるように(マタイ13:13)


Quod Judaeis prohibitum fuerit comedere pinguedinem et sanguinem (Levit. iii. 17; vii. 23, 25), significabat ne profanarent sancta, “pinguedo” enim significabat Divinum Bonum, et “sanguis” Divinum Verum. ユダヤ人が脂肪と血を食べることを禁止されたこと(レビ記3:177:23, 25)は、彼らが聖なるものを冒涜しないように、を意味した、というのは「脂肪」は神的な善を意味したから、また「血」は神的な真理を。


Quod semel conversus in bono et vero permansurus sit ad finem vitae, docet Dominus apud Matthaeum: 一度回心した〔なら〕善と真理の中にいのちの終わりまでとどまらなくてはならないことを、主はマタイで教えられている―
Jesus dixit, “Quisquis perseveraverit ad finem, salvabitur” (x. 22; pariter Marc. xiii. 13).
 イエスは言われた、「だれでも最後まで続けた〔者は〕、救われます」(10:22、同じくマルコ13:13)


 


(3) 訳文


231.  [4.] 第四の種類の冒涜は、「敬虔なことや聖なるものを口で話し、そしてまた声と振る舞いで、彼らの愛の情愛を偽り装う、またそれでも心ではそれらを信じないし、愛さない」者からである。


 これらの者から大部分は偽善者とパリサイ人であり、その者から、死後、すべての真理と善は取り去られ、またその後、外部の暗やみの中に送られる。この種類の冒涜をする者は、神性に反し、みことばに反して、そしてまたここから、みことばの霊的なものに反して確信し、その暗やみの中に、話すことができなくて無口で座る。世の中でのように敬虔と聖なることをしゃべりまくることを望むが、しかし、できない。なぜなら、霊界の中ではだれもが考えるように話すことを強いられるが、しかし、偽善者は考えることと異なることを話すことを欲するから。ここから、対立するものが口の中に存在するようになり、そこから、ただブツブツ言うことしかできない。しかし、偽善は、神に反する確信にしたがって、また神のためにする外的な推論にしたがって軽く、また重い。


[5.] 第五の種類の冒涜は、「神的なものを自分自身に帰する」者からである。


 彼らは「イザヤ」第14章の「明けの明星(魔王)」によって意味される者である」―そこの「明けの明星(魔王)」によって、その章の422節から明らかにすることができるように、バベル(バビロン)が意味され、そこに彼らの運命もまた述べられている。さらにまた、「黙示録」第17章に述べられている、緋色の獣の上に座っている淫婦によって意味される者も同じ者である。みことばの中の多く個所にバベルとカルデアの名前が挙げられている。また「バベル」によって、そこに善の不純化が、また「カルデア」によって真理の虚偽化が意味され、二つとも彼らのもとで冒涜が行なわれ、その者は自分たちに神性を帰する。


[6.] 第六の種類の冒涜は、「みことばを認め、それでも主の神性を認めない」者からである。


 これらの者は世でソッツィーニの信奉者と呼ばれ、またある者はアリウス主義の信奉者と呼ばれる。 これらとそれらの運命である、主でなく父を呼び、また、また絶えず父に、ある者はさらにまた子のために天界に入れられるよう祈るが、しかし、たいしたことなく、救いの希望がなくなるまでになる。


またその時、神を否定する者らの間の地獄の中に降ろされる。こ

原典講読『神の摂理』 232

 

(1) 原文


232.  (iv.) Quod ideo Dominus non interius immittat hominem in vera sapientiae et simul in bona amoris, nisi quantum homo in illis potest teneri usque ad finem vitae. Ad hoc demonstrandum distincte progrediendum est, ex binis causis; una quia interest saluti humanae altera; quia ex cognitione hujus legis pendet cognitio legum permissionis, de quibus in sequenti paragrapho. Interest enim saluti humanae; nam, ut prius dictum est, qui Divina Verbi et inde ecclesiae primum agnoscit, et postea ab illis recedit, sancta gravissime profanat. Ut itaque hoc arcanum Divinae Providentiae detegatur, usque ut homo rationalis in sua luce id videre possit, evolvendum est in hac serie: (1.) Quod in interioribus apud hominem non possit malum et simul bonum esse, inde nec falsum mali et simul verum boni. (2.) Quod a Domino in interiora hominis non possit inferri bonum ac verum boni, nisi quantum ibi remotum est malum ac falsum mali. (3.) Si bonum cum suo vero ibi inferretur prius aut plus quam remotum est malum cum suo falso, homo recederet a bono, ac rediret ad suum malum. (4.) Quod cum homo in malo est, intellectui ejus possint inferri multa vera, et haec in memoria recondi, et tamen non profanari. (5.) Sed quod Dominus per Divinam suam Providentiam quam maxime prospiciat, ne prius et plus inde recipiatur a voluntate, quam quantum homo sicut a se removet malum in externo homine. (6.) Quod si prius et plus, tunc voluntas adulteraret bonum, et intellectus falsificaret verum, commiscendo illa cum malis et cum falsis. (7.) Quod ideo Dominus non interius immittat hominem in vera sapientiae et in bona amoris, nisi quantum homo in illis potest teneri usque ad finem vitae.


 


(2) 直訳


(iv.) Quod ideo Dominus non interius immittat hominem in vera sapientiae et simul in bona amoris, nisi quantum homo in illis potest teneri usque ad finem vitae.— (iv.) 「それゆえ、主は人間を知恵の真理の中と同時に愛の善の中に、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができないかぎり、内的に入れられないこと」


Ad hoc demonstrandum distincte progrediendum est, ex binis causis; このことが明瞭に(区別して)示されるために(向けて)、進まなければならない、二つの理由から。


una quia interest saluti humanae; 一つは人間の救いに重要であるから。


altera quia ex cognitione hujus legis pendet cognitio legum permissionis, de quibus in sequenti paragrapho. もう一つはこの法則の知識から許しの法則の知識がかかる(依存する、~しだいである)から、それらについては続く節(段落)の中で〔述べる〕。


Interest enim saluti humanae; というのは☆、人間の救いに重要であるから。


enimの訳語が「~というのは」では、ここでは一見、不適合のように見えます。enimは「先行する文の理由を与える接続詞」です。ここで先行する文とは「人間の救いに重要である」であり、それをここで繰り返しています。それで、ここはその理由を改めて述べ始めるために使われています。訳出する上では(前後を入れ替えて)「人間の救いに重要であるというのは~」とすれば、これでぴったりです。


nam, ut prius dictum est, qui Divina Verbi et inde ecclesiae primum agnoscit, et postea ab illis recedit, sancta gravissime profanat. なぜなら、前に言われたように、みことばの、またここから教会の神的なもの(神性)を最初に認め、またその後、それらから去る者は、聖なるものを最も重大に冒涜するから。


Ut itaque hoc arcanum Divinae Providentiae detegatur, usque ut homo rationalis in sua luce id videre possit, evolvendum est in hac serie:― そこで、神的な摂理のこのアルカナ(秘義)明かされるために、理性的な人間がその光の中でそれを見ることができるようにまでも、説明(展開)れなければならない、これらの連続(系列)中で―


(1.) Quod in interioribus apud hominem non possit malum et simul bonum esse, inde nec falsum mali et simul verum boni. (1.) 人間のもとの内的なものの中に悪と同時に善が存在することができないこと、ここから悪の虚偽も同時に善の真理が。


(2.) Quod a Domino in interiora hominis non possit inferri bonum ac verum boni, nisi quantum ibi remotum est malum ac falsum mali. (2.) 主により人間の内的なものの中に善と善の真理は引き入れる(もたらす)ことができない、そこに悪と悪の虚偽が遠く離れているかぎりでないなら。


(3.) Si bonum cum suo vero ibi inferretur prius aut plus quam remotum est malum cum suo falso, homo recederet a bono, ac rediret ad suum malum. (3.) もし、善がその真理とともに、悪がその虚偽とともに遠く離れている、前にまたはより多く引き入れ(もたらされ)るなら、人間は善から去る、そして自分の悪へ戻る。


(4.) Quod cum homo in malo est, intellectui ejus possint inferri multa vera, et haec in memoria recondi, et tamen non profanari. (4.) 人間が悪の中にいるとき、彼の理解力に多くの真理が引き入れ(もたらされ)ることができること、またこれらは記憶の中にたくわえられること、またそれでも冒涜されることが〔でき〕ない。


(5.) Sed quod Dominus per Divinam suam Providentiam quam maxime prospiciat, ne prius et plus inde recipiatur a voluntate, quam quantum homo sicut a se removet malum in externo homine. (5.) しかし、主はご自分の神的な摂理によってそれを☆最大に見張る(用心する)、意志により前にまた多くここから受け入れられないように、それを☆人間が自分自身からのように悪を遠ざけるかぎり、外なる人間の中で。


二個所のquamは「それを」です。しかし、この「それ」とは何でしょうか? 形は女性単数対格なので、「冒涜」、また冒涜を生むことになる「悪」と思いたいのですが……。文脈からは「(多くの)真理multa vera」です。しかし、それなら関係代名詞はquamでなくquae(複数対格)でなければなりません。このquamに長い時間考え込んでいました。しかし、形を優先すれば(5)からの論理の流れとして記憶memoriaですね。これなら女性単数です。最後に「外なる人間の中で」ともあるので、これでよいでしょう。それでも「記憶を用心する」ではやや奇妙なので、「記憶」といっても「多くの真理がたくわえられた記憶」ですね。それで意訳として「多くの真理」は十分あり得ます。


(6.) Quod si prius et plus, tunc voluntas adulteraret bonum, et intellectus falsificaret verum, commiscendo illa cum malis et cum falsis. (6.) もし、前にまた多くなら、その時、意志は善を不純化する、また理解力は真理を虚偽化すること、それら〔善と真理〕に悪と、また虚偽を混ぜて。


(7.) Quod ideo Dominus non interius immittat hominem in vera sapientiae et in bona amoris, nisi quantum homo in illis potest teneri usque ad finem vitae. (7.) それゆえ、主は人間を知恵の真理の中と愛の善の中に、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができないかぎり、内的に入れられないこと。


 


(3) 訳文


232.  (iv.) 「それゆえ、主は人間を知恵の真理の中と同時に愛の善の中に、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができないかぎり、内的に入れられないこと」


 このことは、二つの理由から明瞭に示されて進められなければならない。一つは、人間の救いに重要であるから。もう一つは、許しの法則の知識はこの法則の知識かかっているからであり、それら〔の許しの法則〕については続く節の中で〔述べる〕。人間の救いに重要であるからというのは、前に言われたように、みことばの神性を、またここから教会の神性を最初に認め、またその後、それらから去る者は、聖なるものを最も重大に冒涜するからである。


そこで、理性的な人間がその光の中でそれを見ることができるようにまでも、神的な摂理のこのアルカナ(秘義)明かされるために、次の系列の中で説明れなければならない―


 


(1.) 人間のもとの内的なものの中に、悪は善と同時に、ここから悪の虚偽も善の真理と同時に存在することができないこと。


(2.) 主により人間の内的なものの中に、そこに悪と悪の虚偽が遠く離れているいないかぎり、善と善の真理はもたらされることができない。


(3.) もし、善がその真理とともに、悪がその虚偽とともに遠く離れている前かまたは多くもたらされるなら、人間は善から去り、そして自分の悪へ戻る。


(4.) 人間が悪の中にいるとき、彼の理解力に多くの真理がもたらされ、またこれらは記憶の中にたくわえられることができ、またそれでも冒涜されることができないこと。


(5.) しかし、主はご自分の神的な摂理によって、その記憶が意志により、前にまた多くここから受け入れられないように、人間が外なる人間の中で自分自身からのように悪を遠ざけるかぎり、その記憶を最大に用心される


(6.) もし、前にまた多くなら、その時、善と真理に悪と虚偽を混ぜて、意志は善を不純化し、理解力は真理を虚偽化すること。


(7.) それゆえ、主は人間を知恵の真理の中と愛の善の中に、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができないかぎり、内的に入れられないこと。

原典講読『神の摂理』 233(~[3.])(直訳部分)

 

(1) 原文


233.  Ut itaque hoc arcanum Divinae Providentiae detegatur, usque ut homo rationalis id in sua luce videre possit, singillatim explicanda sunt illa, quae nunc allata sunt. Primum: Quod in interioribus apud hominem non possit malum et simul bonum esse, et inde nec falsum mali et simul verum boni. Per interiora hominis intelligitur internum cogitationis ejus; de quo homo non aliquid scit, priusquam in mundum spiritualem et ejus lucem venit, quod fit post mortem. In mundo naturali id cognosci potest solum ex jucundo amoris ejus in externo cogitationis suae, et ex ipsis malis, dum illa apud se explorat; nam, ut supra ostensum est, internum cogitationis cum externo cogitationis apud hominem in tali nexu cohaeret, ut non separari possint; sed de his supra plura. Dicitur bonum et verum boni, ac malum et falsum mali; quoniam bonum non dari potest absque suo vero, nec malum absque suo falso, sunt enim consortes tori seu conjuges; nam vita boni est a suo vero, et vita veri a suo bono: simile est cum malo et ejus falso. [2.] Quod in interioribus hominis non possit malum cum suo falso et simul bonum cum suo vero esse, a rationali homine absque explicatione videri potest; est enim malum oppositum bono, ac bonum oppositum malo, et duo opposita non possunt simul esse. Est etiam omni malo insitum odium contra bonum, et omni bono est insitus amor tutandi se contra malum, et id a se removendi: ex quo sequitur, quod unum cum altero non possit simul esse; et si simul forent, primum oriretur conflictus et pugna, et dein destructio: quod etiam Dominus his verbis docet:


“Omne regnum divisum contra se ipsum desolatur, et omnis civitas aut domus divisa contra se ipsam non consistit. …. Quisquis non est Mecum, contra Me est, et quisquis non congregat Mecum, dispergit” (Matth. [1]xii. 25, 30):


et alibi,


 


“Nemo potest duobus dominis simul servire, nam aut unum odio habebit, [2]et alterum amabit[, aut uni adhaerebit et alterum contemnet]” (Matth. vi. 24).


 


Duo opposita non dari possunt in una substantia aut forma simul, quin distraheretur et periret: si accessisset et appropinquavisset unum ad alterum, omnino se separarent, sicut bini hostes, quorum unus intra sua castra aut intra sua munimenta, et alter extra illa, se reciperet. Ita fit cum malis et bonis apud hypocritam; hic in utrisque est; sed malum est intra et bonum est extra, et sic duo illa separata, et non commixta. Ex his nunc patet, quod malum cum suo falso, et bonum cum suo vero, non possint simul esse. [3.] Alterum: Quod a Domino in interiora hominis non possit inferri bonum ac verum boni, nisi quantum ibi remotum est malum et falsum mali. Hoc est ipsum consequens antecedentium; nam cum malum et bonum non possunt simul esse, non potest inferri bonum, priusquam malum remotum est. Dicitur in interioribus hominis, per quae intelligitur internum cogitationis; de his agitur, in quibus vel erit Dominus vel erit diabolus; est Dominus ibi post reformationem, et est diabolus ibi ante illam; quantum itaque homo patitur se reformari, tantum diabolus ejicitur; at quantum non patitur se reformari, tantum diabolus remanet. Quis non videre potest, quod Dominus non intrare possit, quamdiu ibi diabolus est? Et tamdiu ibi est, quamdiu homo tenet portam clausam, in qua homo cum Domino simul est. Quod Dominus intret, quando porta illa medio homine aperitur, docet Dominus in Apocalypsi,


 


“Consisto ad januam et pulso; si quis audiverit vocem meam, et aperuerit januam, ingrediar ad illum, et cenabo cum illo, et ille Mecum” (iii. 20);


janua aperitur per quod homo removeat malum fugiendo et aversando illud sicut infernale et diabolicum; nam sive dicatur malum sive diabolus, idem est; ac vicissim, sive dicatur bonum sive Dominus, idem est, nam in omni bono intus est Dominus, et in omni malo intus est diabolus. Ex his patet veritas hujus rei. [4.] Tertium: Si bonum cum suo vero inferretur prius aut plus quam remotum est malum cum suo falso, homo recederet a bono, ac rediret ad suum malum. Causa est, quia praevaleret malum, et quod praevalet, hoc vincit, si non tunc usque postea. Dum adhuc malum praevalet, non potest bonum inferri in intima conclavia, sed solum in atria; quoniam, ut dictum est, malum et bonum non possunt simul esse, et quod solum in atriis est, hoc removetur ab hoste ejus, qui conclavibus est, inde fit recessio a bono et reditio ad malum, quod est pessimum profanationis genus. [5.] Praeterea ipsum jucundum vitae hominis est amare seipsum et mundum super omnia. Hoc jucundum non potest momento removeri, sed successive; at quantum ex hoc jucundo apud hominem remanet, tantum ibi praevalet malum; et hoc malum non aliter removeri potest, quam ut amor sui fiat amor usuum, seu ut amor dominandi non sit propter se sed propter usus; sic enim usus faciunt caput, et amor sui seu dominandi primum facit corpus sub capite, ac postea pedes super quibus ambulet. Quis non videt quod bonum faciet caput, et quod cum bonum facit caput, Dominus ibi sit? Bonum et usus unum sunt. Quis non videt, quod si malum facit caput, diabolus ibi sit? Et quia usque bonum civile et morale, et in externa forma etiam bonum spirituale, recipiendum est, quod hoc tunc faciat pedes et plantas, et proculcetur. [6.] Cum itaque status vitae hominis invertendus est, ut quod supra est infra sit, et haec versura non dari potest momento, jucundissimum enim vitae, quod est ex amore sui et inde dominii, non potest nisi quam sucessive diminui, et verti in amorem usuum, quapropter non potest a Domino inferri bonum prius et plus quam quantum hoc malum removetur; et si prius et plus, homo recederet a bono, et rediret ad suum malum. [7.] Quartum: Quod cum homo in malo est, intellectui ejus possint inferri multa vera, et haec in memoria recondi, et tamen non profanari. Causa est, quia intellectus non influit in voluntatem, sed voluntas in intellectum; et quia non influit in voluntatem, multa vera ab intellectu recipi possunt, et illa recondi in memoria, et tamen cum malo voluntatis non commisceri, proinde sancta non profanari. Et quoque cuivis incumbit, ut vera ex Verbo, aut ex praedicationibus, discat, in memoria reponat, ac de illis cogitet: intellectus enim ex veris quae in memoria sunt, et inde in cogitationem veniunt, docebit voluntatem, hoc est, docebit hominem, quid faciet; hoc itaque est principale medium reformationis. Quando vera solum in intellectu, et inde in memoria sunt, non sunt in homine, sed extra illum. [8.] Memoria hominis comparari potest cum alvo ruminatorio quorundam animalium, in quem immittunt escas suas; quae quamdiu ibi sunt, nam in corpore eorum sunt, sed extra illud, at sicut desumunt illas inde et devorant, fiunt vitae illorum, et nutritur corpus. At in memoria hominis non sunt escae materiales, sed spirituales, quae intelliguntur per vera, et in se sunt cognitiones; quantum inde homo desumit illa cogitando, quasi ruminando, tantum mens ejus spiritualis nutritur. Amor voluntatis est qui desiderat, et quasi appetit, et facit ut hauriantur, et nutriant. Si amor ille malus est, desiderat et quasi appetit immunda; si autem bonus, desiderat et quasi appetit munda, et illa quae non conveniunt, separat, amandat, et ejicit? quod fit variis modis. [9.] Quintum: Sed quod Dominus per Divinam suam Providentiam quam maxime prospiciat ne prius et plus inde recipiatur a voluntate, quam quantum homo sicut a se removet malum in externo homine. Nam quod a voluntate, hoc in hominem venit, ac ei appropriatur, ac fit vitae ejus; et in ipsa vita, quae homini est ex voluntate, non potest malum et bonum simul esse, sic enim periret; at in intellectu potest utrumque esse, quae ibi vocantur falsa mali aut vera boni, attamen non simul; alioqui non potuisset homo videre malum a bono, ac cognoscere bonum a malo; sed distinguuntur et separantur ibi sicut domus in interiora et exteriora. Cum malus homo cogitat et loquitur bona, tunc exterius cogitat et loquitur: at cum mala tunc interius; quare cum loquitur bona, fit loquela ejus sicut ex pariete; et comparari potest cum fructu superficietenus pulchro, qui intus vermiculosus et putris est; et quoque cum ovo draconis crusta tenus. [10.] Sextum: Quod si prius et plus, tunc voluntas adulteraret bonum ac intellectus falsificaret verum, commiscendo illa cum malis et inde falsis. Cum voluntas est in malo, tunc illa in intellectu adulterat bonum, ac adulteratum bonum in intellectu est in voluntate malum, confirmat enim quod malum sit bonum, et vicissim; malum ita facit cum omni bono, quod sibi oppositum est. Malum etiam falsificat verum, quia verum boni est oppositum falso mali; hoc quoque facit voluntas in intellectu, et non intellectus ex se. Adulterationes boni in Verbo describuntur per adulteria, et falsificationes veri per scortationes ibi. Adulterationes et falsificationes illae fiunt per ratiocinia ex naturali homine qui in malo est, et quoque fiunt per confirmationes ex apparentiis sensus litterae Verbi. [11.] Amor sui, qui est caput omnium malorum, praepollet aliis amoribus ingenio adulterandi bona et falsificandi vera, et hoc facit per abusum rationalitatis, quae cuivis homini tam malo quam bono a Domino est; immo potest per confirmationes facere, ut malum prorsus appareat sicut bonum, ac falsum sicut verum. Quid non potest, cum potest mille argumentis confirmare, quod natura se ipsam creaverit, et quod illa dein creaverit homines, bestias et vegetabilia omnis generis; tum quod per influxum ex interiori se faciat ut homines vivant, analytice cogitent, et sapienter intelligant? Quod amor sui praepolleat ingenio confirmandi quicquid vult, est quia ultimam superficiem ejus facit quidam splendor lucis in varios colores variegatae. Hic splendor est amoris istius gloria sapiendi, et sic quoque eminendi et dominandi. [12.] At cum amor ille talia confirmaverat, tunc fit tam caecus, ut non videat aliter quam quod homo sit bestia et quod cogitent similiter, immo quod si bestia quoque loqueretur, foret illa homo sub alia forma. Si adduceretur ex quadam persuasione credere quod aliquid hominis vivat post mortem, tunc tam caecus est, ut credat quod etiam bestia, et quod hoc aliquid vivens post mortem sit modo subtilis vitae halitus, sicut vapor, qui usque relabitur ad cadaver suum; vel quod sit aliquod vitale absque visu, auditu et loquela, ita caecum, surdum et mutum, volitans et cogitans; praeter plures insanias, quas ipsa natura, quae in se mortua est, phant
asiae ejus inspirat. Hoc facit amor sui, qui in se spectatus est amor proprii; et proprium hominis quoad affectiones, quae omnes sunt naturales, non est absimile vitae bestiae, et quoad perceptiones quia ex illis affectionibus sunt, non absimile est noctuae. Quare qui continue immergit cogitationes proprio suo, non potest elevari e luce naturali in lucem spiritualem, et videre aliquid Dei, caeli, et vitae aeternae. Quia hic amor talis est, et usque ingenio confirmandi quodcunque lubet, praepollet, ideo etiam simili ingenio potest adulterare bona Verbi, et falsificare vera ejus, dum ex quadam necessitate tenetur confiteri illa. [13.] Septimum: Quod ideo Dominus non interius immittat hominem in vera sapientiae et in bona amoris, nisi quantum homo in illis potest teneri usque ad finem vitae.
Hoc facit Dominus, ne homo in gravissimum illud genus profanationis sancti, de quo in hoc articulo actum est, incidat. Propter id periculum etiam Dominus permittit mala vitae, et plura haeretica cultus; de quorum permissione videbitur in sequentibus paragraphis.


 


(2) 直訳


Ut itaque hoc arcanum Divinae Providentiae detegatur, usque ut homo rationalis id in sua luce videre possit, singillatim explicanda sunt illa, quae nunc allata sunt. そこで、神的な摂理のこのアルカナが明かされる(示される)めに、理性的な人間に、それがその光の中で見られることができるようにまでも、それらが一つずつ(個々に)説明されなければならない、それらが今や提示された〔それらが〕。


Primum: 第一:


Quod in interioribus apud hominem non possit malum et simul bonum esse, et inde nec falsum mali et simul verum boni.― 人間のもとの内的なものの中に、悪は善と同時に、ここから悪の虚偽も善の真理と同時に存在することができないこと。


Per interiora hominis intelligitur internum cogitationis ejus; 人間の内的なものによって彼の内なる思考が意味される。


de quo homo non aliquid scit, priusquam in mundum spiritualem et ejus lucem venit, qut post mortem. それについて、人間は何らかのものを知らない、霊界とその光の中にやって来る前に、そのことは死後に生じる。


In mundo naturali id cognosci potest solum ex jucundo amoris ejus in externo cogitationis suae, et ex ipsis malis, dum illa apud se explorat; 自然界の中で、それは知られることができる、彼の愛の快さだけから、その思考の外なるものの中に、また悪そのものから、それを自分自身のもとで調べる(見つけ出す)時。


nam, ut supra ostensum est, internum cogitationis cum externo cogitationis apud hominem in tali nexu cohaeret, ut non separari possint; なぜなら、上に示されたように、思考の内なるものは思考の外なるものとともに人間のもとで、このような結びつきの中に密着しているから、分離されることができないように。


sed de his supra plura. しかし、これらについて上に多くのもの。


Dicitur bonum et verum boni, ac malum et falsum mali; 善と善の真理が言われる、そして悪と悪の虚偽。


quoniam bonum non dari potest absque suo vero, nec malum absque suo falso, sunt enim consortes tori seu conjuges; 善はその真理なしに存在することができないので、また悪もその虚偽なしに、というのは、契りの床の☆仲間または夫婦であるから。


名詞torusは「寝椅子、ふしど」の意味から「新婚の夫婦のちぎりの床」「夫婦の契り」という意味が派生しました。


nam vita boni est a suo vero, et vita veri a suo bono: なぜなら、善のいのち(生活)その真理から、また真理のいのちはその善からであるから。


simile est cum malo et ejus falso. 同様である、悪とその虚偽に。


[2.] Quod in interioribus hominis non possit malum cum suo falso et simul bonum cum suo vero esse, a rationali homine absque explicatione videri potest; [2.] 人間の内的なものの中に悪がその虚偽とともに、また一緒に善がその真理とともにいることができいないことは、理性的な人間により説明なしに見られることができる。


est enim malum oppositum bono, ac bonum oppositum malo, et duo opposita non possunt simul esse. というのは、悪は善と対立しているから、そして善は悪と対立して〔いる〕、また対立する二つのものは一緒に存在することはできない。


Est etiam omni malo insitum odium contra bonum, et omni bono est insitus amor tutandi se contra malum, et id a se removendi: さらにまたすべての悪に善に対する生来の(植え付けられた)憎しみがある、またすべての善に悪に対してそれ自体を守る生来の(植え付けられた)愛がある、またそれをそれ自体から遠ざける。


ex quo sequitur, quod unum cum altero non possit simul esse; そのことから、~ということになる、一つのものがもう一つのものと一緒に存在することができないこと。


et si simul forent, primum oriretur conflictus et pugna, et dein destructio: また、もし一緒になった(なる)なら、最初に衝突と闘争が起こる(生じる)、またその後、破壊。


quod etiam Dominus his verbis docet: そのことを主もまたこれらの言葉で教えられている―
“Omne regnum divisum contra se ipsum desolatur, et omnis civitas aut domus divisa contra se ipsam non consistit.
 「それ自体そのものに対して分かれた(分裂した)王国は見捨てられる、またそれ自体そのものに対して分かれた(分裂した)(大きな町)または家はしっかりと立たない。


…. Quisquis non est Mecum, contra Me est, et quisquis non congregat Mecum, dispergit” (Matth. [1]xii. 25, 30): ……だれでもわたしとでない〔なら〕、わたしに反している。まただれでもわたしと集めない〔なら〕、追い散らす」(マタイ12:25, 30)


ここに注記の記号[1]がありますが、該当するものは見当たりません。初版で6章としたものを12章に訂正していますが、無視してよいでしょう。
et alibi, “Nemo potest duobus dominis simul servire, nam aut unum odio habebit, [2]et alterum amabit[, aut uni adhaerebit et alterum contemnet]” (Matth. vi. 24).
 また他の個所に、「だれもふたりの主人に同時に仕えることはできない、なぜなら、あるいは一人を憎しみを持つ、またもう一人を愛する、あるいは一人にしがみつく、またもう一人を軽蔑する」(マタイ6:24)


ここに注記の記号[2]がありますが、該当するものは見当たりません。初版でautとしたものをetに訂正しています。また[, aut…]は編集者の補足です。スヴェーデンボリはここのautと混同して誤記したのかもしれません。


Duo opposita non dari possunt in una substantia aut forma simul, quin distraheretur et periret: 二つの対立するものは一つの実体または形の中に一緒に存在することができない、ではなくて(むしろ)、引き離される、また滅んだ。


si accessisset et appropinquavisset unum ad alterum, omnino se separarent, sicut bini hostes, quorum unus intra sua castra aut intra sua munimenta, et alter extra illa, se reciperet. もし一つのものがもう一つのものへ近づい(近づく)☆、また近づい(近づく)なら、すべてのもので(それ自体)離する、ふたりの敵のように、それらの一つは自分の陣営の内にまたは自分の防塁の内に、またもう一つはその外に、(それ自体を)引っ込める。


二つの「近づく」の違いがはっきりしませんが、accedoは「状態が近づく,似る」、appropinquoは「空間的に、また時間的に近づく」ニュアンスでよいと思います。


Ita fit cum malis et bonis apud hypocritam; このようになる、悪と善に、偽善者のもとで。


hic in utrisque est; この者は両方の中にいる。


sed malum est intra et bonum est extra, et sic duo illa separata, et non commixta. しかし、悪は内にあり、善は外にある、またこのようにそれら二つは分離して〔いる〕、また混ぜられてない。


Ex his nunc patet, quod malum cum suo falso, et bonum cum suo vero, non possint simul esse. これらから、今や、明らかである、悪はその虚偽とともに、また善はその真理とともに、〔その両者が〕一緒にいることができないこと。


[3.] Alterum: [3.] 第二:


Quod a Domino in interiora hominis non possit inferri bonum ac verum boni, nisi quantum ibi remotum est malum et falsum mali.― 主により人間の内的なものの中に、そこに悪と悪の虚偽が遠く離れているいないかぎり、善と善の真理はもたらされることができないこと。


Hoc est ipsum consequens antecedentium; これは前のものの結果そのものである。


nam cum malum et bonum non possunt simul esse, non potest inferri bonum, priusquam malum remotum est. なぜなら、悪と善が同時いることができないとき、善はもたらされる(持ち込まれる)ことができないから、悪が遠ざけられる前に。


Dicitur in interioribus hominis, per quae intelligitur internum cogitationis; 人間の内的なものの中に〔と〕言われる、それによって思考の内なるものが意味される。


de his agitur, in quibus vel erit Dominus vel erit diabolus; これらについて扱われる、それらの中にあるいは主がいることにな(未来完了)、あるいは悪魔がいることになる。


est Dominus ibi post reformationem, et est diabolus ibi ante illam; 主はそこにいる、改心の後、また悪魔はそこにいる、その〔改心の〕前。 


quantum itaque homo patitur se reformari, tantum diabolus ejicitur; それで、どれだけ人間が改心することを許す☆か〔によって〕、それだけ悪魔は投げ出される。


se patiturは不定法受動態とともに「許す、させておく」という意味になります。しかし、ここは意訳ですね。


at quantum non patitur se reformari, tantum diabolus remanet. しかし、どれだけ改心することを許さないか〔によって〕、それだけ悪魔は残る。


Quis non videre potest, quod Dominus non intrare possit, quamdiu ibi diabolus est? だれが見ることができないか? 主が入ることができないこと、そこに悪魔がいるかぎり。


Et tamdiu ibi est, quamdiu homo tenet portam clausam, in qua homo cum Domino simul est. またそれだけ長い間、そこにいる、人間が戸を閉ざして保つかぎり、その中に人間は主とともに一緒にいる☆。


私にとって、ここはうまく文が続きません。意訳しますが、的外れではないでしょう。


Quod Dominus intret, quando porta illa medio homine aperitur, docet Dominus in Apocalypsi, 主が入られること、その戸が人間によって(medio)開けられる時、主は「黙示録」の中で教えられている、


“Consisto ad januam et pulso; 「わたしは戸に向かって(しっかりと)立つ、またわたしは叩く。


si quis audiverit vocem meam, et aperuerit januam, ingrediar ad illum, et cenabo cum illo, et ille Mecum” (iii. 20); もし、だれかがわたしの声を聞いたなら、また戸を開けた〔なら〕、わたしは彼のところに入る(未来)、またわたしは彼とともに食事をする、また彼はわたしとともに」(3:20)
janua aperitur per quod homo removeat malum fugiendo et aversando illud sicut infernale et diabolicum;
 戸は開けられる、人間が悪を遠ざけることによって、それを地獄と悪魔のように避けることと退けること。


nam sive dicatur malum sive diabolus, idem est; なぜなら、あるいは悪と言う、あるいは悪魔、同じであるから。


ac vicissim, sive dicatur bonum sive Dominus, idem est, nam in omni bono intus est Dominus, et in omni malo intus est diabolus. そして逆に、あるいは善と言う、あるいは主、同じである、なぜなら、すべての善の中に主が内部におられるから、またすべての悪の中に悪魔が内部にいる。


Ex his patet veritas hujus rei. これらから事柄にこの真理が明らかである。 

原典講読『神の摂理』 233(~[3.])(訳文部分)

 

(3) 訳文


233. そこで、神的な摂理のこのアルカナが、理性的な人間に、それがその光の中で見られることができるようにまでも明かされるめに、今、提示されたそれらが個々に説明されなければならない。


 第一:「人間のもとの内的なものの中に、悪は善と同時に、ここから悪の虚偽も善の真理と同時に存在することができないこと」


 人間の内的なものによって彼の内なる思考が意味される。それについて、死後に生じることである霊界とその光の中にやって来る前に、人間は何も知らない。それは、自然界の中で、彼の思考の外なるものの中で愛の快さだけから、また自分自身のもとで見つけ出す悪そのものから、その時、知られることができる。なぜなら、前に示されたように、思考の内なるものは思考の外なるものとともに人間のもとで、分離されることができないような結びつきの中で密着しているから。しかし、これらについては前に多くのものが述べられている。


 善と善の真理が、そして悪と悪の虚偽が言われる。善はその真理なしに、また悪もその虚偽なしに存在することができないからであり、契りの床の仲間または夫婦であるからである。なぜなら、善のいのちその真理から、また真理のいのちはその善からであるから。悪とその虚偽も同様である。


[2.] 人間の内的なものの中に悪がその虚偽とともに、また善がその真理とともに一緒にいることができいないことは、理性的な人間により説明なしに見られることができる。というのは、悪は善と対立し、そして善は悪と対立し、また対立する二つのものは一緒に存在することができないから。


 さらにまた、すべての悪に善に対する生来の憎しみがあり、また悪に対してすべての善にそれ自体を守り、悪をそれ自体から遠ざける生来の愛がある。そのことから、一つのものがもう一つのものと一緒に存在することができないことがいえる。また、もし一緒になるなら、最初に衝突と闘争が、またその後、破壊が生じる。そのことを主もまた次の言葉で教えられている―


 「それ自体に対して分裂した王国は見捨てられ、それ自体に対して分裂した都または家は立たない。……だれでもわたしともにいないなら、わたしに反している。まただれでもわたしともに集めないなら、追い散らしている」(マタイ12:25, 30)


 


 また他の個所に、「だれもふたりの主人に同時に仕えることはできません、なぜなら、一人に憎しみを抱いて、もう一人を愛するか、あるいは一人にしがみついて、もう一人を軽蔑するからです」(マタイ6:24)


 


 二つの対立するものは、一つの実体または形の中に一緒に存在することができず、むしろ、引き離され、滅ぶ。もし、一つのものがもう一つのものへ近づくか接近するなら、すべてのものが、ふたりの敵のようにそれ自体で分離する、それらの一つは自分の陣営の内にまたは自分の防塁の内に、またもう一つはその外に、引っ込む。悪と善の両方の中にいる偽善者のもとでこのようになる。しかし、悪は内にあり、善は外にある、またこのようにそれら二つは分離していて、混ぜられていない。


 これらから、今や、悪はその虚偽とともに、また善はその真理とともに、〔その両者が〕一緒にいることができないことが明らかである。


[3.] 第二:「主により人間の内的なものの中に、そこに悪と悪の虚偽が遠く離れているいないかぎり、善と善の真理はもたらされることができないこと」


 これは前のものの結果そのものである。なぜなら、悪と善が同時いることができないとき、悪が遠ざけられる前に、善はもたらされることができないから。


 人間の内的なものの中にと言われるが、それによって思考の内なるものが意味される。これらについて扱われ、それらの中に主がいるかあるいは悪魔がいることになる。改心の後、主はそこにおられ、また改心の前、悪魔はそこにいる。それで、どれだけ人間が改心するかによって、それだけ悪魔は投げ出される。しかし、どれだけ改心しないかによって、それだけ悪魔は残る。そこに悪魔がいるかぎり主が入ることができないことを、だれが見ることができないか? また人間が戸を閉ざして保つかぎり、それだけ長い間、悪魔はそこにいる。その戸を人間が開け、主と一緒になるのである。


その戸が人間によって開けられる時、主が入られることを主は「黙示録」の中で教えられている、


 


 「わたしは戸に向かって立ち、叩く。もし、だれかがわたしの声を聞き、戸を開けたなら、わたしは彼のところに入る、またわたしは彼とともに、また彼はわたしとともに食事をする」(3:20)


その戸は、人間が悪を地獄と悪魔のように避け、退けて、遠ざけることによって開けられる。なぜなら、悪あるいは悪魔と言っても同じであるから。そして逆に、善あるいは主と言っても同じである、なぜなら、すべての善の中に主がその内部におられ、すべての悪の中に悪魔がその内部にいるから。

これらから、この事柄の真理が明らかである。

原典講読『神の摂理』 233([4.]~[8.])

 

(2) 直訳


[4.] Tertium: [4.] 第三:


Si bonum cum suo vero inferretur prius aut plus quam remotum est malum cum suo falso, homo recederet a bono, ac rediret ad suum malum.— もし、善がその真理とともに、悪がその虚偽とともに遠く離れている前かまたは多くもたらされるなら、人間は善から去り、そして自分の悪へ戻る。


Causa est, quia praevaleret malum, et quod praevalet, hoc vincit, si non tunc usque postea. 理由がある、悪が勝った(優勢であった)(接続)からである、また勝つ(優勢である)ものは、これは勝利する、もし、その時でないなら、それでもその後。


Dum adhuc malum praevalet, non potest bonum inferri in intima conclavia, sed solum in atria; 依然として悪が勝つ(優勢である)時、善は最内部の部屋の中に導かれることができない、しかし、ただ張り出し玄関の中に。


quoniam, ut dictum est, malum et bonum non possunt simul esse, et quod solum in atriis est, hoc removetur ab hoste ejus, qui conclavibus est, inde fit recessio a bono et reditio ad malum, quod est pessimum profanationis genus. 言われたように、悪は善と一緒に存在することができないので、またただ張り出し玄関の中にあるものは、これは彼の敵により遠ざけられる(追う払われる)、その者は部屋にいる。ここから善からの撤退(離脱)悪への帰還が生じる、それは冒涜の最悪の種類である。


[5.] Praeterea ipsum jucundum vitae hominis est amare seipsum et mundum super omnia. [5.] さらに(加えて)、人間の快さそのものは自分自身と世をすべてのものにまさって愛することである。


Hoc jucundum non potest momento removeri, sed successive; この快さはすぐには遠ざけられることができない、しかし、連続的に(継続的に、しだいに)


at quantum ex hoc jucundo apud hominem remanet, tantum ibi praevalet malum; しかし、どれだけこの快さから〔何らかのものが☆〕人間のもとに存続する(残る)〔かによって〕、それだけそこに悪が勝つ(優勢である)


この文のこの個所には何かが省略されているように見えます。それで「何らかのもの」としましたが、それは最後に述べられているmalum「悪」でよいようです。


et hoc malum non aliter removeri potest, quam ut amor sui fiat amor usuum, seu ut amor dominandi non sit propter se sed propter usus; またこの悪は異なって遠ざけられることができない、自己愛が役立ちへの愛なるように以外に、すなわち、支配する愛が自分自身のためでないように、しかし、役立ちのために。


sic enim usus faciunt caput, et amor sui seu dominandi primum facit corpus sub capite, ac postea pedes super quibus ambulet. というのは、このように役立ちが頭をつくる(構成する)から、また自己へのまたは支配する愛が最初に頭の下の身体をつくる、そしてその後、足を、その上で歩く。


Quis non videt quod bonum faciet caput, et quod cum bonum facit caput, Dominus ibi sit?  だれが見ないか? 善が頭をつくる(構成する)べき(未来)こと、また頭をつくる(構成する)とき、主がそこにいること。


Bonum et usus unum sunt. 善と役立ちは一つである。


Quis non videt, quod si malum facit caput, diabolus ibi sit? だれが見ないか? もし悪が頭をつくる(構成する)なら、悪魔がそこにいること。


条件文でこのように条件節が直接法のことがあります。


Et quia usque bonum civile et morale, et in externa forma etiam bonum spirituale, recipiendum est, quod hoc tunc faciat pedes et plantas, et proculcetur. また、それでも市民的なまた霊的な善は、また外なる形の中で霊的な善もまた、受け入れられなくてはならないので、その時、これは足と足の裏をつくる(構成する)こと、また踏みつけられる。


[6.] Cum itaque status vitae hominis invertendus est, ut quod supra est infra sit, et haec versura non dari potest momento, jucundissimum enim vitae, quod est ex amore sui et inde dominii, non potest nisi quam sucessive diminui, et verti in amorem usuum, quapropter non potest a Domino inferri bonum prius et plus quam quantum hoc malum removetur; [6.] それで、人間のいのち(生活)の状態が逆転されなければならない☆1とき、上にある☆2ものが下にある☆2ように、またこの逆転はすぐには存在することができない、というのは、いのちの最大の快さは、それは自己愛とここらかの支配する〔愛〕である、連続的に(次第に)減らされること以外でないならできないから、また役立ちの愛に変えられること、そのために、主により善がもたらされることができない、この悪が遠ざけられるかぎり以外に前にまた多く☆3


1 inverto「ひっくり返す」の動形容詞が使われており、これは(将来の)要性を表わします。


2 同じ「ある」の言葉でもest(直接法)sit(接続法)です。ラテン語に慣れてくるとこのことで何を表現したいのか直ぐわりますが、きっちりとそれを日本語にはできませんね。すなわち、日本語には直接法、接続法という表現手段がないからです。それでも、その表現方法がないだけで、言いたいこと(内容)は通じるようになっています。


3 「前にまた多く」とは、悪が遠ざけられる「前に」また悪より善が「多く」なることです。逆にして意訳してみます。


et si prius et plus, homo recederet a bono, et rediret ad suum malum. また、もし前にまた多くなら、人間は善から去る、また自分の悪へ戻る。


[7.] Quartum: [7.] 第四:


Quod cum homo in malo est, intellectui ejus possint inferri multa vera, et haec in memoria recondi, et tamen non profanari.― 人間が悪の中にいるとき、彼の理解力に多くの真理がもたらされ、またこれらは記憶の中にたくわえられることができ、またそれでも冒涜されることができないこと。


Causa est, quia intellectus non influit in voluntatem, sed voluntas in intellectum; 理由がある、理解力は意志の中に流入しないからである、しかし、意志が理解力の中へ。


et quia non influit in voluntatem, multa vera ab intellectu recipi possunt, et illa recondi in memoria, et tamen cum malo voluntatis non commisceri, proinde sancta non profanari. また、意志の中に流入しないので、多くの真理が理解力により受け入れられることができる、またそれらが記憶の中にたくわえられること、またそれでも悪に意志が混ぜられること〔ができ〕ない、それゆえに聖なるものが冒涜されること〔ができ〕ない。


Et quoque cuivis incumbit, ut vera ex Verbo, aut ex praedicationibus, discat, in memoria reponat, ac de illis cogitet: そしてまた、それぞれの者に迫る(課せられている、義務である)、みことばから、あるいは説教から真理を、学ぶ、記憶の中にたくわえる、そしてそれらについて考えるように〔すること〕。


intellectus enim ex veris quae in memoria sunt, et inde in cogitationem veniunt, docebit voluntatem, hoc est, docebit hominem, quid faciet; というのは、理解(理解力、知力)は、真理から、それらは記憶の中にある、またここから思考の中にやって来るから、意志に教えなくてはならない、すなわち、人間に教えなくてはならない、何を行なうべきか。


hoc itaque est principale medium reformationis. そこで、このことが改心の主要な手段である。


Quando vera solum in intellectu, et inde in memoria sunt, non sunt in homine, sed extra illum. 真理が単に理解力の中に、またここから記憶の中にある時、人間の中にない、しかし、彼の外に。


[8.] Memoria hominis comparari potest cum alvo ruminatorio quorundam animalium, in quem immittunt escas suas; [8.] 人間の記憶は、ある動物の反芻(はんすう)る胃に例えられることができる、その中に自分の食物を入れる。


quae quamdiu ibi sunt, nam in corpore eorum sunt, sed extra illud, at sicut desumunt illas inde et devorant, fiunt vitae illorum, et nutritur corpus. それらがそこにある間、なぜなら、そのからだの中にある、しかしその外に〔ある〕から☆、しかし、そこからそれらを引き出し、また食い尽すように、それらのいのちになる、またからだは養われる。


相当省略された文であり、代名詞も多く、わかりづらいです。しかし、反芻胃のことを述べている、と見れば、理解は可能かと思います。「食物がその胃にある間は、からだの中にあるとはいっても、からだの外にあるようなものであって、もう一度、口にもどし、再度、咀嚼してからなら、養分としてからだに取り入れられる」という内容ですね。


At in memoria hominis non sunt escae materiales, sed spirituales, quae intelliguntur per vera, et in se sunt cognitiones; しかし、人間の記憶の中に物質的な食物はない、しかし、霊的な〔食物〕、それは真理によって意味される、また本質的に知識。


quantum inde homo desumit illa cogitando, quasi ruminando, tantum mens ejus spiritualis nutritur. そこからどれだけ人間がそれらを考えて、いわば反芻して引き出すか〔によって〕、それだけ彼の霊的な心は養われる。


Amor voluntatis est qui desiderat, et quasi appetit, et facit ut hauriantur, et nutriant. 意志の愛は、それは望むものである、またいわば欲しがる☆、また、汲む(吸収する)、また養うようにする。


「欲しがる」ものはここでは食物です、すなわち、ここは食欲です。


Si amor ille malus est, desiderat et quasi appetit immunda; もし、その愛が悪であるなら、不潔なものを望み、またいわば欲しがる。


si autem bonus, desiderat et quasi appetit munda, et illa quae non conveniunt, separat, amandat, et ejicit? けれども、もし〔その愛が〕善なら、清潔なものを望み、またいわば欲しがる、またそれらを、適合しないもの、分離する、追う払う、投げ出す〔のではないか〕?


quod fit variis modis. このことはいろいろな方法で行なわれる。


 


(3) 訳文


[4.] 第三:「もし、善がその真理とともに、悪がその虚偽とともに遠く離れている前かまたは多くもたらされるなら、人間は善から去り、そして自分の悪へ戻る」


 その理由は、悪がまさあったからであり、またまさるものは、もし、その時でないなら、それでもその後に勝利するからである。悪が依然としてまさる時、善は最内部の部屋の中に導かれることができないで、単に張り出し玄関の中にしか導かれない。前に言われたように、悪は善と一緒に存在することができないので、また単に張り出し玄関の中にあるものは、これは部屋にいる彼の敵により追う払われ、ここから善の離脱と悪への帰還が生じ、それは最悪の種類の冒涜である。


[5.] さらに、人間の快さそのものは自分自身と世をすべてのものにまさって愛することである。この快さはすぐには遠ざけられることができないで、徐々に遠ざけられる。しかし、どれだけこの快さからの悪が人間のもとに存続するかによって、それだけその悪がそこでまさる。またこの悪は、自己愛が役立ちへの愛なるようにしか、すなわち、支配する愛が自分自身のためでなく、役立ちのためのものになるようにしか、遠ざけられることができない。というのは、このように役立ちが頭を構成し、自己愛または支配する愛が最初に頭の下の身体を、そしてその後、足を構成し、その上で歩くからである。


 善が頭を構成しなくてはならないこと、また頭を構成するとき、主がそこにいることを、だれが見ないか? 善と役立ちは一つである。もし悪が頭を構成するなら、悪魔がそこにいることを、だれが見ないか? また、それでも市民的なまた霊的な善は、また外なる形の中で霊的な善もまた受け入れられなくてはならないので、その時、これは足と足の裏を構成し、踏みつけられる。


[6.] それで、人間のいのちの状態が、上にあるものが下にあるように、逆転されなければならないとき、またこの逆転はすぐには存在することができない、というのは、いのちの最大の快さは、それは自己愛とここからの支配する愛であるが、減らされること、また役立ちの愛に変えられることが徐々にしかできないからである。そのために、この悪が遠ざけられる以後か減らなければ、主により善がもたらされることができない。また、もし以後か減らなければ、人間は善から去り、自分の悪へ戻る。


[7.] 第四:「人間が悪の中にいるとき、彼の理解力に多くの真理がもたらされ、またこれらは記憶の中にたくわえられることができ、またそれでも冒涜されることができないこと」


 その理由は、理解力が意志の中に流入しないで、意志が理解力の中へ流入するからである。また、意志の中に流入しないので、理解力により多くの真理が受け入れられ、それらが記憶の中にたくわえられ、またそれでも意志は悪に混ぜられることができず、それゆえに、聖なるものが冒涜されることができない。


 そしてまた、みことばから、あるいは説教から真理を学び、記憶の中にたくわえ、そしてそれらについて考えるよう、〔そのことが〕それぞれの者に課せられている。というのは、理解は、記憶の中にある真理から、またここから思考の中にやって来きて、意志に、すなわち、人間に、何を行なうべきか教えなくてはならないから。そこで、このことが改心の主要な手段である。真理が単に理解力の中に、ここから記憶の中にある時、人間の中になく、しかし、その外にある。


[8.] 人間の記憶は、反芻(はんすう)る動物の胃に例えられることができる、その動物は胃の中に自分の食物を入れる。その食物は、その胃にある間は、そのからだの中にあるが、しかしその外にあるようなものである。しかし、その胃から食物を引き出して食べ、それらはいのちになり、またからだは養われる。しかし、人間の記憶の中に物質的な食物はなく、真理によって意味される霊的な食物があり、それは本質的に知識である。その知識から、どれだけ人間がそれらを考え、いわば反芻して引き出すかによって、それだけ彼の霊的な心は養われる。意志の愛は、望むものであり、またいわば〔食欲のように〕欲しがり、吸収し、〔身体を〕養う。もし、その愛が悪であるなら、不潔なものを望み、いわば〔食欲のように〕欲しがる。けれども、もし〔その愛が〕善なら、清潔なものを望み、またいわば〔食欲のように〕欲しがり、適合しないものを分離し、追う払し、投げ出す〔のではないか〕? このことはいろいろな方法で行なわれる。