(1) 原文
236. Enumerabuntur nunc aliqua quae permissionis sunt, et usque secundum leges Divinae Providentiae, per quae mere naturalis homo se pro natura contra Deum, et pro humana prudentia contra Divinam Providentiam, confirmat. Ut cum Verbum legit: Quod sapientissimus hominum, Adamus et uxor, se passi sint a serpente seduci, et quod Deus hoc per Divinam suam Providentiam non averterit. Quod primus eorum filius, Cainus, occiderit fratrem suum Abelem, et Deus non tunc abduxerit loquendo cum illo, sed modo post factum, maledicendo. Quod gens Israelitica in deserto coluerit vitulum aureum, et agnoverit eum pro Deo qui e terra Aegypti illos eduxit, cum tamen Jehovah hoc vidit e Monte Sinai prope, et non praecavit. Tum quod David numeraverit populum, et propterea immissa sit pestis, e qua tot millia hominum perierunt, et quod Deus non ante sed post factum ad illum miserit Gadem prophetam, et denuntiaverit poenam. Quod Salomoni permissum fuerit instaurare cultus idololatricos: et multis regibus post illum profanare templum et sancta ecclesiae: et demum quod genti isti permissum sit crucifigere Dominum. In his et multis aliis in Verbo, agnitor naturae et prudentiae humanae non videt nisi quam contraria Divinae Providentiae: quare illis ut argumentis potest uti ad negandum illam, si non in exteriore sua cogitatione, quae est proxima loquelae, usque in interiore quae remota est a loquela.
(2) 直訳
Enumerabuntur nunc aliqua quae permissionis sunt, et usque secundum leges Divinae Providentiae, per quae mere naturalis homo se pro natura contra Deum, et pro humana prudentia contra Divinam Providentiam, confirmat. そこで(今から)、何らかのものが列挙される(未来)、それらは許しのものである、またそれでも神的な摂理の法則にしたがって〔いる〕、それらによって、単に自然的な人間は自分自身に神に対して自然のために(味方して)、また神的な摂理に対して人間の思慮のために(味方して)、確信する。
Ut cum Verbum legit: 例えば、みことばを読むとき、
Quod sapientissimus hominum, Adamus et uxor, se passi sint a serpente seduci, et quod Deus hoc per Divinam suam Providentiam non averterit. 〔(i.)☆1〕人間の最も賢明な者、アダムと妻は、自分たち自身にヘビにより惑わされることを許した☆こと、また神はこのことを神的な摂理によって避けなかったこと。
☆1 今後の記述に合わせるために、この番号を振ります。このほうがはるかに読みやすいでしょう。またこれらの見出しとなっているものは(後に)『真のキリスト教』479番に言及されています。
☆2 passiの辞書形はpatiorです。この語は他動詞として「被る」、自動詞として「許す」という意味があります。
Quod primus eorum filius, Cainus, occiderit fratrem suum Abelem, et Deus non tunc abduxerit loquendo cum illo, sed modo post factum, maledicendo. 〔(ii.)〕彼らの最初の息子、カインは、その兄弟アベルを殺したこと、また神はその時、彼に語ることを差し控えられた、しかし、ただ行為の後、呪って。
Quod gens Israelitica in deserto coluerit vitulum aureum, et agnoverit eum pro Deo qui e terra Aegypti illos eduxit, cum tamen Jehovah hoc vidit e Monte Sinai prope, et non praecavit. 〔(iii.)〕イスラエルの国民は砂漠(荒野)の中で金の子牛を礼拝したこと、またそれを神として認めた、それはエジプトの地から彼らを導き出した、そのときそれでも、エホバはこのことをシナイ山から近くで見た、また警戒(用心)されなかった。
Tum quod David numeraverit populum, et propterea immissa sit pestis, e qua tot millia hominum perierunt, et quod Deus non ante sed post factum ad illum miserit Gadem prophetam, et denuntiaverit poenam. 〔(iv.)〕なおまた、ダビデは民を数えたこと、またさらに、疫病が送られた、そのことからこのように多くの数千の人間が死んだ(滅んだ)こと、また神は行為の前でなく後に、彼に預言者ガドを送られた(派遣された)、また罰をおどして宣言した(おどした)こと。
☆ ここは「サムエル記Ⅱ」第24章です。
Quod Salomoni permissum fuerit instaurare cultus idololatricos: 〔(v.)〕ソロモンに偶像崇拝の礼拝を制定することが許されたこと。
et multis regibus post illum profanare templum et sancta ecclesiae: 〔(vi.)〕また多くの王に、彼の後、神殿と教会の聖なるものを冒涜することが〔許された〕
et demum quod genti isti permissum sit crucifigere Dominum. 〔(vii.)〕また最後に、その国民に主をはりつけにすることが許された。
In his et multis aliis in Verbo, agnitor naturae et prudentiae humanae non videt nisi quam contraria Divinae Providentiae: みことばの中のこれらや他の多くのものの中に、自然と人間の思慮の承認者は神的な摂理の正反対のもの以外でないなら見ない。
quare illis ut argumentis potest uti ad negandum illam, si non in exteriore sua cogitatione, quae est proxima loquelae, usque in interiore quae remota est a loquela. それゆえ、それらは証拠(論拠)として用いられることができる、それ〔摂理〕を否定するために、もし自分の思考の外なるものの中でないなら、それは話しに最も近いものである、それでも内なるものの中で、それは話しから遠く離れている☆。
☆ 少しわかりづらいと思います。「(外なる思考に最も近いものである)話しに出して否定しなくても、思考の内なるものでは否定している」ということでしょう。
(3) 訳文
236. そこで、許されていても、それでも神的な摂理の法則にしたがってものを列挙しよう。それらによって、単に自然的な人間は、神の代わりに自然を、また神的な摂理の代わりに人間の思慮を確信する。例えば、みことばを読むとき―
〔(i.)〕人間の最も賢明な者アダムと妻は、ヘビにより惑わされることを許したこと、また神はこのことを神的な摂理によって避けなかったこと。
〔(ii.)〕彼らの最初の息子カインは、その弟アベルを殺したこと、また神はその時に彼に語ることを差し控え、しかし、ただ行為の後に呪われたこと。
〔(iii.)〕イスラエルの民は荒野の中で金の子牛を礼拝し、またそれをエジプトの地から彼らを導き出した神として認め、そのときそれでも、エホバはこのことをシナイ山から近くで見、警戒されなかったこと。
〔(iv.)〕なおまた、ダビデは民を数え、またさらに疫病が送られ、そのことからこのように多くの数千の人間が死んだこと、また神は行為の前でなく後に、彼に預言者ガドを送られ、罰をおどして宣言されたこと。
〔(v.)〕ソロモンに偶像崇拝の礼拝を制定することが許されたこと。
〔(vi.)〕また彼の後で多くの王に神殿と教会の聖なるものを冒涜することが許されたこと。
〔(vii.)〕また最後に、その国民に主をはりつけにすることが許されたこと。
みことばの中のこれらや他の多くのものの中に、自然と人間の思慮を承認する者は神的な摂理と正反対のものしか見ない。それゆえ、それらは神的な摂理を否定するために、論拠として用いられることができる。もし話しに最も近いものである自分の思考の外なるものの中で否定しないなら、それでも話しから遠く離れている思考の内なるものの中で否定する。