原典講読『神の摂理』 228, 229

 

(1) 原文


228.  Nullus homo ita profanat sancta, qui non scit illa; nam qui non scit illa, nec potest agnoscere illa, et dein negare illa. Quare illi qui extra Christianum orbem sunt, et non sciunt aliquid de Domino, et de redemptione et salvatione ab Ipso, non profanant id sanctum, dum non recipiunt illud, immo dum loquuntur contra illud. Ipsi Judaei nec profanant id sanctum, quia ab infantia non volunt recipere et agnoscere illud; aliter si reciperent et agnoscerent, et postea negarent, quod tamen raro fit; multi enim ex illis agnoscunt illud exterius, et negant illud interius, et sunt hypocritis similes. Sed illi profanant sancta per commixtionem illorum cum profanis, qui primum recipiunt et agnoscunt, et postea abeunt et negant. [2.] Nihil facit, quod in infantia et pueritia recipiant et agnoscant: hoc facit unusquisque Christianus; quia tunc non recipiunt et agnoscunt illa quae fidei et charitatis sunt ex aliqua rationalitate et libertate, hoc est, in intellectu ex voluntate, sed solum ex memoria et ex fide magistri; et si vivunt secundum illa, est ex caeca obedientia. At cum homo in usum suae rationalitatis et libertatis venit, quod fit successive sicut adolescit et juvenescit, si tunc agnoscit vera et vivit secundum illa, et postea negat illa, commiscet sancta profanis, et fit ex homine tale monstrum, ut supra dictum est. At si homo in malo est, a tempore dum suae rationalitatis et libertatis, hoc est, sui juris, factus est, usque in juventutem, ac postea agnoscit vera fidei et vivit secundum illa, modo tunc in illis usque ad finem vitae maneat, non commiscet illa: nam Dominus tunc separat mala prioris vitae a bonis posterioris vitae ita fit cum omnibus qui paenitentiam agunt. Sed de his plura in sequentibus.


 


(2) 直訳


Nullus homo ita profanat sancta, qui non scit illa; だれも人間はこのように聖なるものを冒涜しない、その者はそれらを知らない。


nam qui non scit illa, nec potest agnoscere illa, et dein negare illa. なぜなら、それらを知らない者は、それらを認めることもできないから、またその後、それらを否定すること。


Quare illi qui extra Christianum orbem sunt, et non sciunt aliquid de Domino, et de redemptione et salvatione ab Ipso, non profanant id sanctum, dum non recipiunt illud, immo dum loquuntur contra illud. それゆえ、彼らは、その者はキリスト教世界の外にいる、また主について何らかのことを知らない、またその方によるあがないと救いについて、その聖なるものを冒涜しない、それを受け入れない時、それどころかそれに反して話す時。


Ipsi Judaei nec profanant id sanctum, quia ab infantia non volunt recipere et agnoscere illud; ユダヤ人自身もその聖なるものを冒涜しない、幼児期からそれを受け入れることを、また認めることを欲しないので。


aliter si reciperent et agnoscerent, et postea negarent, quod tamen raro fit; 異なって〔いる〕もし、受け入れまた認めたなら、またその後、否定した、それでもそのことはまれに生じる。


multi enim ex illis agnoscunt illud exterius, et negant illud interius, et sunt hypocritis similes. というのは、彼らからの多くの者はそれを外的に認める、またそれを内的に否定するから、また偽善者も同様である。


Sed illi profanant sancta per commixtionem illorum cum profanis, qui primum recipiunt et agnoscunt, et postea abeunt et negant. しかし、彼らは聖なるものを冒涜的なものにそれらの混合によって冒涜するその者は最初に受け入れ、また認める、またその後、それる、また否定する。


[2.] Nihil facit, quod in infantia et pueritia recipiant et agnoscant: [2.] 何も問題とならない(重大でない)幼児期と少年期に受け入れ、認めたこと。


hoc facit unusquisque Christianus; このことはそれぞれのキリスト教徒に行なわれる。


quia tunc non recipiunt et agnoscunt illa quae fidei et charitatis sunt ex aliqua rationalitate et libertate, hoc est, in intellectu ex voluntate, sed solum ex memoria et ex fide magistri; その時、それらを受け入れ、認めたのではないので、それらは信仰と仁愛に属するものである、推理力と自由性の何らかのものから、すなわち、意志からの理解力の中で、しかし単に記憶からまた信頼から教師への。


et si vivunt secundum illa, est ex caeca obedientia. また、もしそれらにしたがって生きるなら、盲目の服従からである。


At cum homo in usum suae rationalitatis et libertatis venit, quod fit successive sicut adolescit et juvenescit, si tunc agnoscit vera et vivit secundum illa, et postea negat illa, commiscet sancta profanis, et fit ex homine tale monstrum, ut supra dictum est. しかし、人間が自分の推理力と自由性の使用の中にやって来るとき、それは引き続いて生じる、成長する、また若者になる☆ように、もし、その時、真理を認め、またそれにしたがって生き、またその後、それを否定するなら、聖なるものを冒涜的なもので混ぜる、またこのような人間から怪物になる、上に言われたように。


juvenescoはチャドウイックによれば「若返る」という意味ですが(『天界と地獄』414番参照)、ここのように「若者になる」の訳語が必要ですね。


At si homo in malo est, a tempore dum suae rationalitatis et libertatis, hoc est, sui juris, factus est, usque in juventutem, ac postea agnoscit vera fidei et vivit secundum illa, modo tunc in illis usque ad finem vitae maneat, non commiscet illa: しかし、もし人間が悪の中にいるなら、自分の推理力と自由性に〔いる〕間、〔その〕時から、すなわち、自分の責任で、青春時(壮年)中まで、そしてその後、信仰の真理を認め、それにしたがって生き、ただその時それらの中にいのち(人生)終わりまでとどまるなら、それを混ぜない。


nam Dominus tunc separat mala prioris vitae a bonis posterioris vitae; なぜなら、主は、その時、以前の生(いのち)の悪を分離されるから、その後の生(いのち)の善から。


ita fit cum omnibus qui paenitentiam agunt. このようにすべての者に生じる、その者は悔い改めを行なう。


Sed de his plura in sequentibus. しかし、これらの多くのことについて、続くものの中で〔述べよう〕。


 


(3) 訳文


228.  それらを知らない人間はだれもこのように聖なるものを冒涜しない。なぜなら、それらを知らない者は、それらを認めることも、またその後、それらを否定することもできないから。それゆえ、キリスト教世界の外にいる者は、また主について、またその方によるあがないと救いについて何らかのことを知らず、それを受け入れない時、それどころか、それに反して話す時、その聖なるものを冒涜しない。ユダヤ人自身も、幼児期からそれを受け入れることをまた認めることを欲しないので、その聖なるものを冒涜しない。もし、受け入れ、認め、またその後、否定したなら異なるが、それでもそのことが生じるのはまれである。というのは、彼らからの多くの者はそれを外的に認め、それを内的に否定するからであり、偽善者も同様である。しかし、彼らは聖なるものを冒涜的なものにそれらの混合によって冒涜するその者は最初に受け入れ、認め、またその後、〔そこから〕それ、否定する。


[2.] 幼児期と少年期に受け入れ、認めたことは何ら問題とならない。このことはそれぞれのキリスト教徒に行なわれている。その時、信仰と仁愛に属するものを、推理力と自由性の何らかのものから、すなわち、意志からの理解力の中で受け入れ、認めたのではなく、しかし単に記憶からまた教師への信頼から認めたからである。また、もしそれらにしたがって生きるなら、盲目の服従からである。


 しかし、人間が自分の推理力と自由性を用いる中にやって来るとき、それは成長し、また若者になるように、引き続いて生じるが、もし、その時、真理を認め、またそれにしたがって生き、またその後、それを否定するなら、聖なるものを冒涜的なもので混ぜ、また前に言われたように、このような人間から怪物になる。しかし、もし人間が悪の中にいるなら、自分の推理力と自由性にいる間、その時から、すなわち、自分の責任で、青春時まで、そしてその後、信仰の真理を認め、それにしたがって生き、その時、それらの中に人生の終わりまでとどまるなら、それを混ぜない。


 なぜなら、その時、主は以前の生(いのち)の悪をその後の生(いのち)の善から分離されるから。悔い改めを行なうすべての者はこのようになる。


しかし、これらの多くのことについては、続くものの中で〔述べよう〕。


 


(1) 原文


229.  (iii.) Quod plura genera profanationum sancti sint, et quod hoc genus sit omnium pessimum. In communissimo sensu per profanationem intelligitur omnis impietas; ita per profanatores intelliguntur omnes impii, qui corde negant Deum, sanctitatem Verbi, et inde spiritualia ecclesiae, quae ipsa sancta sunt, de quibus etiam impie loquuntur. Sed de his hic non agitur, verum de illis qui Deum profitentur, sanctitatem Verbi statuunt, et spiritualia ecclesiae agnoscunt, plerique tamen solum ore. Causa quod hi profanent, est quia sanctum ex Verbo est in illis et apud illos, et hoc quod in illis est, et quod facit aliquid illorum intellectus et voluntatis, profanant: at vero in impiis, qui Divinum ac Divina negant, non est aliquod sanctum quod profanare possunt: hi quidem sunt profanatores, sed usque non profani.


 


(2) 直訳


(iii.) Quod plura genera profanationum sancti sint, et quod hoc genus sit omnium pessimum.― (iii.) 「多くの種類の冒涜があること、しかし、この種類のものはすべての〔ものの中の〕最悪のものであること」


In communissimo sensu per profanationem intelligitur omnis impietas; 最も一般的な意味で、冒涜によってすべての不敬(不信心)が意味される。


ita per profanatores intelliguntur omnes impii, qui corde negant Deum, sanctitatem Verbi, et inde spiritualia ecclesiae, quae ipsa sancta sunt, de quibus etiam impie loquuntur. このように(したがって)冒涜する者によってすべての不敬な(不信心な)者が意味される、その者は心で神を否定する、みことばの神聖さを、またここから教会の霊的なものを、それらは聖なるものそのものである、それらについてもまた不敬に(不信心に)話す。


Sed de his hic non agitur, verum de illis qui Deum profitentur, sanctitatem Verbi statuunt, et spiritualia ecclesiae agnoscunt, plerique tamen solum ore. しかし、これらについてここで扱われない、けれども彼らについて、その者は神を告白する、みことばの神聖さを立てる(決める)、また教会の霊的なものを認める、それでも大部分の者はただ口だけで〔そうしている〕。


Causa quod hi profanent, est quia sanctum ex Verbo est in illis et apud illos, et hoc quod in illis est, et quod facit aliquid illorum intellectus et voluntatis, profanant: これらの者が冒涜することの理由は、みことばからの聖なるものが彼らの中に、また彼らのもとにあるからである、またこのこと、彼らの中にあること、また彼らの理解力と意志の何らかのものになっているもの、〔それが〕冒涜するからである。


at vero in impiis, qui Divinum ac Divina negant, non est aliquod sanctum quod profanare possunt: しかし、けれども、不敬な者の中で、その者は神性☆と神的なもの☆を否定する〔が〕、何らかの聖なるものがない、冒涜することができないこと。


神性Divinumと神的なものDivinaの違いが、すぐさまわかるでしょうか、普通、違いはないですね。すなわち、同じものと見なしてかまいません。まして神を信じていないならなおさらです。


形としてDivinumは形容詞ながらも中性実詞として固定的な意味をもっています(その意味は神性または神的なもの)Divina(形容詞の)中性複数(女性単数もありえる)であり、神的なさまざまなものです。私の極論を述べましょう。「神がどんなものかわからないので、神性も神的なものもわかりません」(だから私は冒涜もできませんね)。別の言い方をします、ある面からみれば「神性」であり、別の面からみれば「神的なもの」です。


hi quidem sunt profanatores, sed usque non profani. これらの者は確かに冒涜する者たち☆である、しかし、それでも冒涜者たち☆ではない。


このままでは「冒涜者」が二つ出てくるので文章になっていません。前者を「冒涜を語る者」とし(外的な冒涜者)、後者を「心からの冒涜者」(内面も冒涜者)すればよいかもしれません、でもこれでわかるかもしれません。


 


(3) 訳文


229.  (iii.) 「多くの種類の冒涜があること、しかし、この種類のものはすべての〔ものの中の〕最悪のものであること」


 最も一般的な意味で、冒涜によってすべての不敬(不信心)が意味される。したがって、冒涜する者によってすべての不敬な(不信心な)者が意味される。その者は心で神、みことばの神聖さ、またここから聖なるものそのものである教会の霊的なものを否定し、それらについてもまた不敬に(不信心に)話す。しかし、ここではこれら者についてではなく、神を告白し、みことばの神聖さを〔心に〕決め、教会の霊的なものを認め、それでも大部分の者はただ口だけで〔そうしている〕、その者たちについて扱う。これらの者が冒涜することの理由は、みことばからの聖なるものが彼らの中に、また彼らのもとにあるからである。彼らの中にあることが、彼らの理解力と意志の何らかのものになっているものが、冒涜するからである。しかし、それでも、不敬な者の中で、何らかの聖なるものがない神性と神的なものを否定する者は、冒涜することができない。これらの者は確かに冒涜する者たちである、しかし、それでも〔内的な〕冒涜者たちではない。