原典講読『神の摂理』 224, 225

 

(1) 原文


224.  Quis non videre potest, quod internum sit ex quo externum existit, consequenter quod externum suam essentiam habeat ab interno? Et quis non scit ab experientia, quod externum possit aliter apparere quam secundum essentiam ejus ab interno? Hoc enim manifeste apparet apud hypocritas, adulatores, simulatores: et quod homo possit mentiri personas non suas in externis, a comoedis et mimis, hi enim sciunt repraesentare reges, imperatores, immo angelos, sono, loquela, facie, gestu, sicut illi forent; cum tamen non sunt nisi quam harioli. Hoc quoque dictum est, quia homo similiter potest sycophantam agere, tam in civilibus et moralibus, quam in spiritualibus; et quoque scitur, quod multi agant. [2.] Cum itaque internum in sua essentia est infernale, et externum in sua forma apparet spirituale, et tamen externum trahit essentiam suam ab interno, ut dictum est, quaeritur ubinam essentia illa in externo latet. Non apparet in gestu, nec in sono, nec in loquela, nec in facie, sed usque latet interius in quatuor illis. Quod interius in illis lateat, patet manifeste ab iisdem in mundo spirituali; cum enim homo e mundo naturali in mundum spiritualem venit, quod fit cum moritur, tunc externa sua cum corpore relinquit, ac interna sua, quae in spiritu suo recondidit, retinet; et tunc si internum ejus fuit infernale, apparet ille sicut diabolus, qualis etiam fuerat quoad spiritum suum, cum vixit in mundo. Quis non agnoscit, quod omnis homo relinquat externa cum corpore, ac intret in interna cum fit spiritus? [3.] His adjiciam etiam haec, quod in mundo spirituali sit communicatio affectionum et inde cogitationum, ex quo est quod nemo possit loqui aliter quam prout cogitat; tum etiam quod unusquisque ibi mutet faciem, et fiat similis suae affectioni, sic ut quoque ex facie appareat qualis est. Datur quandoque hypocritis loqui aliter quam cogitant, sed sonus loquelae illorum auditur prorsus discors cum interioribus cogitationibus illorum, et ex discordantia dignoscuntur. Inde constare potest, quod internum lateat interius in sono, loquela, facie et gestu externi, et quod hoc non percipiatur ab hominibus in mundo naturali, sed manifeste ab angelis in mundo spirituali.


 


(2) 直訳


Quis non videre potest, quod internum sit ex quo externum existit, consequenter quod externum suam essentiam habeat ab interno? だれが見ることができないか? 内なるものが存在し、その者から外なるものが存在するようになること、したがって、外なるものはその本質を内なるものから持つこと。


Et quis non scit ab experientia, quod externum possit aliter apparere quam secundum essentiam ejus ab interno? また、だれが経験から知らないか? 外なるものは、内なるものからのその本質にしたがって以外に異なって見られることができること。


Hoc enim manifeste apparet apud hypocritas, adulatores, simulatores: というのは、このことは偽善者、おべっか使い、偽る者のもとにはっきりと見られるから。


et quod homo possit mentiri personas non suas in externis, a comoedis et mimis, hi enim sciunt repraesentare reges, imperatores, immo angelos, sono, loquela, facie, gestu, sicut illi forent; また人間は外なるものの中で自分のものでない人物(性格)を偽ることができること、喜劇役者と喜劇俳優から、というのは、この者は、王、皇帝、それどころか天使を描き出す(象徴する)ことを知っているから、声で、話し方で、顔つきで、振る舞いで、彼らであったかのように。


cum tamen non sunt nisi quam harioli. そのときそれでも占い師(道化師)☆以外でないなら〔何者でも〕ない。


222番の注(雑談も)参照。ここは道化師(喜劇俳優)すね。


Hoc quoque dictum est, quia homo similiter potest sycophantam agere, tam in civilibus et moralibus, quam in spiritualibus; このこともまた言われた、人間は同様にへつらい屋を演じることができるからである、市民的なものの中でまた道徳的なものの中でと同様に霊的なものの中でも。


et quoque scitur, quod multi agant. そしてまた知られている、多くの者が行なっていること。


[2.] Cum itaque internum in sua essentia est infernale, et externum in sua forma apparet spirituale, et tamen externum trahit essentiam suam ab interno, ut dictum est, quaeritur ubinam essentia illa in externo latet. [2.] それで、内なるものがその本質の中で地獄的なものであるとき、また外なるものがその形の中で霊的なものに見える〔とき〕、またそれでも外なるものが内なるものからその本質を得る〔とき〕、言われたように、質問される、どこにその本質が外なるものの中に隠れているか。


Non apparet in gestu, nec in sono, nec in loquela, nec in facie, sed usque latet interius in quatuor illis. 振る舞いの中に見られない、声の中にもない、話し方の中にもない、顔(つき)の中にもない、しかし、それでもそれら四つの中の内部に隠れている。


Quod interius in illis lateat, patet manifeste ab iisdem in mundo spirituali; それらの中の内部に隠れていることは、霊界の中の同じものからはっきりと明らかである。


cum enim homo e mundo naturali in mundum spiritualem venit, quod fit cum moritur, tunc externa sua cum corpore relinquit, ac interna sua, quae in spiritu suo recondidit, retinet; というのは、人間が自然界から霊界の中にやって来るとき、そのことは死ぬときに生じる、その時、身体とともに自分の外なるものを残す、そして自分の内なるものを、それは自分の霊の中にたくわえられていた、保持するから。


et tunc si internum ejus fuit infernale, apparet ille sicut diabolus, qualis etiam fuerat quoad spiritum suum, cum vixit in mundo. またその時、もし彼の内なるものが地獄的であったなら、彼は悪魔のように見える、さらにまた自分の霊に関してどんなであったか☆〔によって〕、世で生きたとき。


fueratは直接法過去完了。


Quis non agnoscit, quod omnis homo relinquat externa cum corpore, ac intret in interna cum fit spiritus? だれが認めないか? すべての人間は身体とともに外なるものを残すこと、そして霊となるとき内なるものの中に入る。


[3.] His adjiciam etiam haec, quod in mundo spirituali sit communicatio affectionum et inde cogitationum, ex quo est quod nemo possit loqui aliter quam prout cogitat; [3.] これらに私はこのこともまた付加する(未来)、霊界の中に情愛とここからの思考の伝達があること、そこからである、だれも異なって話すことができないこと、考えているような(~と比べて)以外に。


tum etiam quod unusquisque ibi mutet faciem, et fiat similis suae affectioni, sic ut quoque ex facie appareat qualis est. なおまたさらに、だれもがそこに顔を変化させる、また自分の情愛に似たものになる、そのように(それで)、また、顔からどんなものであるか見られる。


Datur quandoque hypocritis loqui aliter quam cogitant, sed sonus loquelae illorum auditur prorsus discors cum interioribus cogitationibus illorum, et ex discordantia dignoscuntur. 時々、偽善者に考える以外に異なって話すことが与えられる(許される)、しかし、彼らの話しの声は彼らの内的な思考とまったく不一致なものに聞こえる、また不一致から見分けられる。


Inde constare potest, quod internum lateat interius in sono, loquela, facie et gestu externi, et quod hoc non percipiatur ab hominibus in mundo naturali, sed manifeste ab angelis in mundo spirituali. ここから明らかにすることができる、内なるものが外なるものの声、話し方、顔つきと振る舞いの中に内的に隠れていること、またこのことは自然界の中の人間から知覚されないこと、しかし、霊界の中の天使からはっきりと〔知覚される〕。


 


(3) 訳文


224.  内なるものが存在し、そのものから外なるものが存在するようになること、したがって、外なるものはその本質を内なるものから持つことを、だれが見ることができないか? また、外なるものは、内なるものからのその本質にしたがって見られることができることを、だれが経験から知らないか? というのは、このことは偽善者、おべっか使い、偽る者のもとで、はっきりと見られるから。また人間は外なるものの中で自分でない人物を偽ることができる。というのは、喜劇役者と喜劇俳優者は、王、皇帝、それどころか天使を、声、話し方、顔つき、振る舞いで、彼ら自身であるかのように描き出すことを知っているから。そのときそれでも道化師以外の者ではない。次のこともまた言われた。市民的なものまた道徳的なものの中と同様に霊的なものの中でも人間は同様にへつらい屋を演じることができるからである。そしてまた、多くの者が行なっていることが知られている。


[2.] それで、言われたように、内なるものがその本質の中で地獄的なものであり、また外なるものがその形の中で霊的なものに見え、またそれでも外なるものが内なるものからその本質を得るとき、どこにその本質が外なるものの中に隠れているか質問するかもしれない。振る舞い、声、話し方、顔つきの中にも見られない、しかし、それでもそれら四つの中の内部に隠れているのである。


 それらの中の内部に隠れていることは、霊界の中の同じものからはっきりと明らかである。というのは、人間が自然界から霊界にやって来るとき、そのことは死ぬときに生じるが、その時、身体とともに自分の外なるものを残し、そして自分の霊の中にたくわえられていた自分の内なるものを保持するから。またその時、もし彼の内なるものが地獄的であったなら、彼は悪魔のように、さらにまた世で生きたとき自分の霊に関してどんなであったかによって、〔そのように〕見える。


 すべての人間は身体とともに外なるものを残し、そして霊となるとき内なるものの中に入ることを、だれが認めないか?


[3.] これらに私は次のこともまた付加しよう。霊界の中に情愛とそこからの思考の伝達があり、そこから、だれも考えているようなことしか話すことができないことである。なおまたさらに、だれもがそこでは顔を変化させ、自分の情愛に似たものになり、それで、顔からもまた〔本人が〕どんなものであるか見られる。


 時々、偽善者に考える以外に異なって話すことが許されるが、しかし、彼らの話しの声は彼らの内的な思考とまったく不一致なものに聞こえ、また不一致から見分けられる。ここから、内なるものが外なるものである声、話し方、顔つきと振る舞いの中に内的に隠れていること、またこのことは自然界の中の人間から知覚されないが、しかし、霊界の中の天使からはっきりと知覚されることを明らかにすることができる。


 


(1) 原文


225.  Ex his nunc patet, quod homo, quamdiu in mundo naturali vivit, immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum; et quod hoc fiat ac fieri possit tam apud illos qui mere naturales sunt, quam apud illos qui spirituals; sed cum differentia, quod hi per illa reformentur, et quod illi per eadem non reformentur. Apud hos etiam potest apparere sicut ament sapientiam; sed non aliter amant illam, quam sicut adulter amat feminam nobilem sicut meretricem, cum qua blande loquitur, ac cui dat vestes decoris, de qua tamen domi secum cogitat, quod non sit nisi quam vile scortum, cui faciam credere quod amem, quia favet libidini meae; at si non faveret, rejecturus essem. Internus ejus homo est adulter ille, et externis ejus homo est femina illa.


 


(2) 直訳


Ex his nunc patet, quod homo, quamdiu in mundo naturali vivit, immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum; これらから今や明らかである、人間は、自然界の中で生きるかぎり霊的な事柄の知恵の中に入れられることができること、そしてまたそれらの愛の中に。


et quod hoc fiat ac fieri possit tam apud illos qui mere naturales sunt, quam apud illos qui spirituals; また、このことが生じ、そして彼らのもとにと同様に生じることができること、その者は単に自然的である、彼らのもとにも、その者は霊的〔である〕。


sed cum differentia, quod hi per illa reformentur, et quod illi per eadem non reformentur. しかし、相違とともに、これらの者〔後者〕はそれによって改心されること、またそれらの者〔前者〕は同じものによって改心されないこと。


Apud hos etiam potest apparere sicut ament sapientiam; これらの者のもとでもまた見られることができる、知恵を愛するように。


sed non aliter amant illam, quam sicut adulter amat feminam nobilem sicut meretricem, cum qua blande loquitur, ac cui dat vestes decoris, de qua tamen domi secum cogitat, quod non sit nisi quam vile scortum, cui faciam credere quod amem, quia favet libidini meae; しかし、それを異なって愛さない、姦淫する者が高貴な女を娼婦(淫婦)のように愛する以外に、その者に優しく話す、そしてその者に適切な(似合う)服を与える、それでもその者について家で、自分自身に考える、卑しい(下品な)娼婦以外でないなら〔何者でも〕ないこと、その者に私は信じることをする(未来)、アーメン〔である〕こと☆、私の欲望(情欲)に一致する(ふさわしい)ので。


「アーメンであることを信じさせる」は、直訳でもわかると思います。アーメンは「ほんとう(真実)です」と、祈りで用いる間投詞ですが、ここでは相手の女性に「愛しているよ、ほんとうだよ」と信じさせることです。


at si non faveret, rejecturus essem. しかし、もし一致しなかった(ふさわしくなかった)なら、私は追い払ったであろう☆。


☆ これはsi を使った条件文です。それでfaveretessem(接続法)未完了形ですが現在のことを述べています。なおrejecturusは未来分詞なので将来の意図・予定を表わします。


Internus ejus homo est adulter ille, et externis ejus homo est femina illa. その内なる人はその姦淫する者である、またその外なる人はその女である。


 


225.  これらから今や、人間は、自然界の中で生きる間、霊的な事柄の知恵の中に、そしてまたそれらの愛の中に入れられることができること、また、このことが生じ、そして霊的である者と同様に単に自然的である者のもとでも生じることができること、しかし、霊的である者はそれによって改心され、また自然的である者は同じものによって改心されないという相違があることが明らかである。


 これらの者のもとでもまた、知恵を愛するように見られることができる。しかし、それを、姦淫する者が高貴な女を淫婦のように愛するようにしか愛さない。すなわち、優しく話し、そして似合いの服を与える、それでもその女について家で、自分自身では、卑しい娼婦としか考えず、自分の情欲にふさわしいので、その女にほんとうに〔愛しているよ〕と信じさせる。しかし、もしふさわしくないなら、私は追い払う〔と考える〕。その内なる人はその姦淫する者であり、またその外なる人はその女である。