原典講読『神の摂理』 220([4.]~[11.]おわり)

 

(2) 直訳


[4.] Secundum: [4.] 第二に:


Quod Dominus per Divinam suam Providentiam Se conjungat naturalibus per spiritualia, ac temporariis per aeterna, secundum usus. 「主はご自分の神的な摂理によって、役立ちにしたがって、ご自分自身を霊的なものによって自然的なものに、そして永遠なものによって一時的なものを結合されること」


Naturalia et temporaria non sunt solum illa quae propria naturae sunt, sed etiam illa quae propria hominum sunt in mundo naturali. 自然的なものと一時的なものはそれら、それらは自然に固有なものである、だけでなく、しかしまた、それら、自然界の中の人間の固有なものである。


Haec et illa exuit homo per mortem, ac induit spiritualia ac aeterna illis correspondentia. これらとそれら〔後者と前者〕を人間は死によって脱ぐ(捨てる)、そしてそれらに対応する霊的なものと永遠なものを着る(まとう)


Quod induat haec secundum usus, multis in antecedentibus ostensum est. これらを役立ちにしたがって着る(まとう)ことは、先行するものの中で多く示されている。


Naturalia quae propria naturae sunt, se referunt in genere ad tempora et spatia, et in specie ad illa quae super tellure conspiciuntur, haec homo per mortem relinquit, ac loco illorum accipit spiritualia, quae quoad faciem externam seu apparentiam similia sunt, sed non quoad faciem internam et ipsam essentiam; 自然的なものは、それらは自然に固有のものである、一般に時間と空間に関係する、また特にそれらに、それらは地球の上に見られる、これらを人間は死後に残す、そしてそれらに代わって霊的なものを受け取る、それらは外面にまたは外観に関して同様である(似ている)、しかし、内面と本質そのものに関して〔同様で〕ない。


de qua re etiam supra actum est. それらの事柄についてもまた上に扱われた。


[5.] Temporaria, quae propria hominum in mundo naturali sunt, in genere se referunt ad dignitates et opes, et in specie ad cujusvis hominis necessitates, quae sunt victus, amictus et habitatio. [5.] 一時的なものは、それらは自然界の中の人間の固有なものである、一般に地位と富に関係する、また特にそれぞれの人間に必要不可欠なものに、それらは、食物、衣服、住まいである。


Haec quoque exuuntur et relinquuntur per mortem, ac induuntur et accipiuntur talia, quae quoad externam faciem seu apparentiam similia sunt, non autem quoad internam faciem et quoad essentiam. これらもまた、死によって捨てられ、残される、そしてこのようなものが着せられる(まとわされる)、また受け取られる、それらは外面または外観に関して同様である(似ている)、しかしながら、内面に関してと本質に関して〔同様で〕ない。


Omnia haec suam internam faciem et essentiam habent ex usibus temporariorum in mundo. これらすべてのものはその内面と本質を、世の中の一時的な役立ちから持っている。


Usus sunt bona quae vocantur bona charitatis. 役立ちは善である、それらは仁愛の善と呼ばれる。


Ex his constare potest, quod Dominus per Divinam suam Providentiam conjungat naturalibus et temporariis spiritualia ac aeterna secundum usus. これらから明らかにすることができる、主はご自分の神的な摂理によって、役立ちにしたがって、自然的なものと一時的なものに、霊的なものと永遠なものを結合されること。


[6.] Tertium: [6.] 第三に:


Quod Dominus conjungat Se usibus per correspondentias, et sic per apparentias secundum confirmationes illarum ab homine. 「主は、ご自分自身を対応によって役立ちに、またこのように人間による外観の確信にしたがって結合されること」


Sed quia haec non possunt non videri obscura illis qui nondum claram notionem ceperunt, quid correspondentia et quid apparentia, quare illa per exemplum illustranda et sic explicanda sunt. しかし、これらは彼らに暗いもの(不明瞭なもの)見られないことができないので、その者はまだ明るい(明確な)念を得ていない、何が対応()か、また何が外観か、それゆえ、それらを例によって明らかにし、このように説明しなければならない。


Omnia Verbi sunt merae correspondentiae spiritualium et caelestium; みことばのすべてのものは霊的なものと天的なものの対応そのものである。


et quia correspondentiae sunt, etiam apparentiae sunt: また対応()であるので、さらにまた外観である。


hoc est, omnia Verbi sunt Divina Bona Divini Amoris ac Divina Vera Divinae Sapientiae, quae nuda sunt in se, sed in Verbi sensu litterae investita: すなわち、みことばのすべてのものは神的な愛の神的な善である、そして神的な知恵の神的な真理、それらは本質的に裸である、しかし、みことばの文字通りの意味の中で衣服を着けている(~に包まれている)


quare apparent sicut homo in veste, quae statui amoris et sapientiae ejus correspondet. それゆえ、外観は衣服の中の人間のように見える、それ〔衣服〕は彼の愛と知恵の状態に対応している。


Ex quo patet, quod si homo confirmat apparentias, sit simile sicut confirmet quod vestes sint homines; それらから明らかである、もし人間が外観を確信するなら、衣服が人間であること☆を確信するように似ていること。


vesteshominesも主格(または対格)ので、「人間が衣服である」とも訳せます。どちらもありえます、そしてその意味も味わいがあります。私としては、「衣服を人間と思ってしまう」という考え方をします。


inde apparentiae fiunt fallaciae. ここから、外観は欺きとなる。


Aliter si homo inquirit veritates et has videt in apparentiis. もし人間が真理を探究し、またそれを外観の中に見るなら、異なる。


[7.] Nunc quia omnes usus, seu vera et bona charitatis, quae homo facit proximo, illa vel faciat secundum apparentias, vel secundum ipsas veritates in Verbo, si illa secundum apparentias apud se confirmatas facit, in fallaciis est, at si secundum veritates, illa facit sicut oportet. [7.] そこで、すべての役立ちは、すなわち、仁愛の真理と善は、それらを人間は隣人に行なう、それらはあるいは外観にしたがって行なう、あるいはみことばの中の真理そのものにしたがって、もしそれらが確信された自分自身のもとの外観にしたがって行なうなら、欺きの中にいる、しかし、もし真理にしたがって〔行なう〕なら、それらはするのが当然(義務である)ように行なう。


Ex his constare potest, quid intelligitur per quod Dominus se conjungat usibus per correspondentias et sic per apparentias secundum confirmationes illarum ab homine. これらから明らかにすることができる、主が役立ちにご自分を結合することによって何が意味されるか、対応によってまたこのように外観によって、人間によるそれらの確信にしたがって。


[8.] Quartum: [8.] 第四に:


Quod talis conjunctio temporariorum ac aeternorum sit Divina Providentia. 「このような一時的なものと永遠なものの結合が神的な摂理であること」


Haec ut in quadam luce coram intellectu sistantur, illustranda sunt per bina exempla; これらのことがある光の中で理解力の前に置かれる(見せられる)うに、二つの例によって説明されなければならない。


per unum quod concernit dignitates et honores, et per alterum quod concernit divitias et opes. 一つによって、地位と名誉に関して、またもう一つによって、富と財産に関して。


Utraque sunt in externa forma naturales et temporariae; 両方とも外なる形の中で自然的で一時的である。


in interna autem forma sunt spirituales et aeternae. けれども、内なる形の中で霊的で永遠なものである。


Dignitates cum honoribus illarum naturales et temporariae sunt, quando homo spectat se quoad personam in illis, et non rempublicam et usus in illis; 地位は、それらの名誉とともに自然的なもの、また一時的なものである、人間が自分自身を眺める時、それらの中の人物に関して、またそれらの中の国家(国の政治組織)役立ち〔に関して〕でない。


tunc enim homo non potest aliter secum interius cogitare, quam quod respublica sit propter se et non ille propter rempublicam. というのは、その時、人間は自分自身に内的に異なって考えることができないから、国家は自分自身のためのものであること以外に、また彼が国家のためのものでない。


Est sicut rex qui cogitat quod regnum et omnes homines ibi sint propter se, et non ille propter regnum et homines ejus. 王のようである、その者は王国とそこにすべての人間は自分自身のためのものであることを考える、また彼は王国とその人間のためのものでない。


[9.] At eaedem dignitates cum honoribus illarum, spirituales ac aeternae sunt, quando homo spectat se quoad personam propter rempublicam et usus, et non haec propter se. [9.] しかし、同じ地位が、それらの名誉とともに、霊的でまた永遠なものである、人間が自分自身を眺める時、人物に関して国家と役立ちのためのもの、またこれらを自分自身のためのものでなく。


Si hoc facit, tunc homo est in veritate et in essentia dignatatis suae et honoris sui; もしこのこと〔後者〕を行なうなら、その時、人間は真理の中とその地位とその名誉の本質の中にいる。


si autem illud, tunc est in correspondentia et apparentia; けれども、そのこと〔前者〕なら、その時、対応()と外観の中にいる。


quas si apud se confirmat, est in fallaciis, et non aliter in conjunctione cum Domino, quam sicut illi qui in falsis sunt et inde malis, nam fallaciae sunt falsa cum quibus mala se conjungunt. それらをもし自分自身のもとで確信するなら、欺きの中にいる、また主との結合の中に異なっていない、彼らのように以外に、その者は虚偽とそこからの悪の中にいる、なぜなら、欺きは虚偽と、それらとともに悪と、結合するから。


Praestiterunt quidem usus et bona, sed a se et non a Domino, ita se ipsos posuerunt loco Domini. 確かに役立ちと善を行なった(果たした)、しかし、自分自身から、また主からでない、そのように自分自身が自分自身を主の代わりに(場所に)置いた。


[10.] Simile est cum divitiis et opibus, quae etiam naturales et temporariae, tum spirituales et aeternae sunt. [10.] 富と財産に同様である、それらもまた自然的で、一時的である、なおまた霊的で、永遠なものである。


Divitiae et opes sunt naturales et temporariae apud illos qui unice illas et se in illis spectant et in his duobus omne suum volupe et jucundum; 富と財産は彼らのもとで自然的で、一時的である、その者はもっぱらそれらをまたそれらから自分自身を眺める、これら二つのものの中に自分のすべてのここちよさと快さを〔眺める〕。


at eaedem sunt spirituales et aeternae apud illos qui spectant usus bonos in illis, et in his interius volupe et jucundum; しかし、同じものが彼らのもとで霊的で、永遠なものである、それらの中に役立ちの善を眺める者、またそれらの中に内的なここちよさと快さを。


apud hos etiam exterius volupe et jucundum fit spirituale, ac temporarium fit aeternum: これらの者のもとで外的なここちよさと快さもまた霊的なものになる、そして一時的なものは永遠なものになる。


quare etiam hi post mortem in caelo sunt, et ibi in palatiis, quorum formae utensiles splendent ex auro et ex lapidibus pretiosis; それゆえ、さらにまたこれらの者は、死後、天界の中にいる、またそこに、宮殿の中に、それらの役に立つ☆形は金からまた宝石から輝く。


形容詞utenlilisには「役に立つ、有用な」の意味があり、中性実詞の複数で「役立つ物」「家具」「備品」といった意味になります。柳瀬訳は「家具」、長島訳は「調度()」としています。しかし、ここには「形」とあるので「家具の形」が「輝く」ではややおかしいです。一般的に役立つ物でよいと思います。


quae tamen non aliter spectant quam externa splendentia ac pellucentia ab internis, quae sunt usus, ex quibus illis sunt ipsa voluptas et jucunditas, quae in se sunt faustitas et felicitas caeli. それでもそれらを異なって見ない、内的なものから輝き、そして透明である外なるもの以外に、それらは役立ちである、それらから彼らにここちよさと快さそのものがある、それらは本質的に天界の幸せと幸福である。


Sors contraria est illis, qui spectaverunt divitias et opes solum propter illas et propter se, ita propter externa et non simul interna; 反対の運命が彼らにある、富と財産をそれらの〔自体〕ため、また自分自身のためだけに眺めた者、このように外なるもののために、同時に内なるもの〔のため〕でない。


ita secundum apparentias, et non secundum essentias illarum: このように外観にしたがって、またそれらの本質にしたがって〔眺め〕ない。


illi dum exuunt illas, quod fit dum moriuntur, induunt interna illarum; 彼らはそれらを脱ぐ(捨てる)時、そのことは死ぬ時、生じる、それらの内なるものを着る(まとう)


quae quia non spiritualia sunt, non possunt esse nisi quam infernalia; それらは霊的なものではないので、地獄のもの以外でないなら存在することができない。


nam sive unum sive alterum inest, non potest utrumque simul; なぜなら、あるいは一つのものがあるいはもう一つのものが内在するから、両方とも同時に〔あることは〕できない。


unde pro divitiis sunt illis egestates, et pro opibus miseriae. ここから、富の代わりに彼らに貧乏(貧困)がある、また財産の代わりに悲惨。


[11.] Per usus intelliguntur non solum necessaria vitae, quae se referunt ad victum, amictum et habitationem pro se et suis, sed etiam intelligitur bonum patriae, bonum societatis, et bonum concivis. [11.] 役立ちによって生活の必需品だけが意味されない、それらは食物、衣服、また住まいに関係する、自分自身と自分のもののための、しかしまた、祖国の善、社会の善、また仲間(同胞)善が意味される。


Tale bonum est negotiatio, cum illa est amor finalis, ac pecunia amor medius inserviens, modo negotiator defraudationes et malas artes ut peccata fugit et aversatur. 商業はこのような善である、それが目的の愛であるとき、そして金銭の愛が仕える手段〔であるとき〕、商人が欺瞞(詐欺)と悪のたくらみ(ごまかし)を罪として避け、追う払うかぎり。


Aliter cum pecunia est amor finalis, ac negotiatio amor medius inserviens; 目的の愛が金銭であるとき異なる、そして商業の愛が仕える手段の愛〔であるとき〕。


nam hoc est avaritia, quae est radix malorum (de qua videatur Luc. xii. 15, et parabola de illa, vers. 16-21). なぜなら、これが貪欲であるから、それは悪の根である(それについては「ルカ」12:15に見られる、またそれについてのたとえ話、16-21)


 


(3) 訳文


220.  [4.] 第二に:「主はご自分の神的な摂理によって、役立ちにしたがって、ご自分自身を霊的なものによって自然的なものに、そして永遠なものによって一時的なものを結合されること」


 自然的なものと一時的なものは、自然に固有なものであるだけでなく、しかしまた、自然界の中の人間に固有なものである。後者と前者を人間は死によって脱ぎ捨て、そしてそれらに対応する霊的なものと永遠なものを着る。役立ちにしたがってこれらのものを着ることは、先行するものの中で多く示されている。自然に固有のものである自然的なものは、一般に時間と空間に、また特に地上に見られるものに関係し、これらを人間は死後に残し、そしてそれらに代わって霊的なものを受け取る。それらは外面にまたは外観に関して似ているが、しかし、内面と本質そのものに関しては似ていない。それらの事柄についてもまた前に扱われた。


[5.] 自然界の中の人間に固有なものである一時的なものは、一般に地位と富に、また特にそれぞれの人間に必要不可欠なものである食物、衣服、住まいに関係する。これらもまた、死によって捨てられ、残され、そして外面または外観に関して似ているが、しかしながら、内面と本質に関して似ていないようなものが着せられ、また受け取られる。これらすべてのものは、その内面と本質を世の中の一時的な役立ちから得ている。役立ちは仁愛の善と呼ばれる善である。これらから、主はご自分の神的な摂理によって、役立ちにしたがって、自然的なものと一時的なものに霊的なものと永遠なものを結合されることを明らかにすることができる


[6.] 第三に:「主は、ご自分自身を対応によって役立ちに、またこのように人間による外観の確信にしたがって結合されること」


 しかし、これらは対応ちは何か、また外観とは何か、まだ明確な概念を得ていない者に、不明瞭なものとしか見られないので、それゆえ、それらを例によって明らかにし、説明しなければならない。みことばのすべてのものは、霊的なものと天的なものの対応そのものであり、対応であるので、外観でもある。すなわち、みことばのすべてのものは神的な愛の神的な善と神的な知恵の神的な真理であり、それらは本質的に裸であるが、しかし、みことばの文字通りの意味に包まれている。それゆえ、外観は衣服を着た人間のように見え、その衣服は彼の愛と知恵の状態に対応している。それらから、もし人間が外観を確信するなら、衣服が人間であると確信することと似ていることが明らかである。ここから、外観は欺きとなる。もし人間が真理を探究し、またそれを外観の中に見るなら、異なる。


[7.] そこで、すべての役立ちは、すなわち、人間が隣人に行なう仁愛の真理と善は、それらは外観にしたがってかあるいはみことばの中の真理そのものにしたがって行なうが、もしそれらが確信された自分自身のもとの外観にしたがって行なうなら、欺きの中にいる、しかし、もし真理にしたがって行なうなら、それらはするのが当然かのように行なう。これらから、主が役立ちにご自分を対応によって、また人間によって確信された外観によって、結合することによって何が意味されるか明らかにすることができる。


[8.] 第四に:「このような一時的なものと永遠なものの結合が神的な摂理であること」


 これらのことが光の中で理解力に見られるために、二つの例によって説明されなければならない。一つは地位と名誉に関するもの、またもう一つは富と財産に関するものである。二つとも外なる形の中で自然的で一時的である。けれども、内なる形の中で霊的では永遠なものである。


 地位は、それらの名誉とともに、人間が、それらの中の人物に関して、またそれらの中の国家役立ちに関して自分自身を眺める時、自然的なもの、一時的なものである。というのは、その時、人間は自分自身で内的に、国家は自分のためのものであり、また自分は国家のためのものではない、としか考えることができないから。王国とそこにすべての人間は自分のためのものであり、また自分は王国とその人間のためのものでないと考える王のようである。


[9.] しかし、同じ地位が、それらの名誉とともに、人間が、人物に関して国家と役立ちのためのもの、またこれらを自分自身のためのものでなく自分自身を眺める時、霊的でまた永遠なものである。


 もし後者を行なうなら、その時、人間は真理の中とその地位とその名誉の本質の中にいる。けれども、前者を行なうなら、その時、対応と外観の中にいる。それらをもし自分自身のもとで確信するなら、欺きの中にいて、また主とは、虚偽とそこからの悪の中にいる者のようにしか結合しない、なぜなら、欺きは虚偽と、それらとともに悪と結合するから。確かに役立ちと善を行なったが、しかし、自分自身からであって主からではなく、したがって主に代わって自分自身を置いた。


[10.] 富と財産も同様であって、それらもまた自然的で一時的であり、なおまた霊的で永遠なものである。富と財産は、それらだけをまたそれらから自分自身を眺め、これら二つのものの中に自分のすべてのここちよさと快さを眺める物のもとで自然的で一時的である。しかし、同じものが、それらの中に役立ちの善を、またそれらの中に内的なここちよさと快さを眺める者のもとで霊的で永遠なものである。これらの者のもとで外的なここちよさと快さもまた霊的なものになり、そして一時的なものは永遠なものになる。それゆえ、これらの者は、死後、天界の中に、またそこの宮殿

原典講読『神の摂理』 221

 

QUOD HOMO NON INTERIUS IMMITTATUR IN VERA FIDEI,


 ET IN BONA CHARITATIS,


NISI QUANTUM IN ILLIS POTEST TENERI USQUE AD FINEM VITAE.


人間は信仰の真理の中に内的に入れられないこと、


また仁愛の善の中に、それらに中に


生涯の終わりまで保たれることができるかぎりでないなら。


 


(1) 原文


221.  In Christiano orbe notum est, quod Dominus velit omnium salutem, et quoque quod omnipotens sit; quare multi ex eo concludunt, quod unumquemque possit salvare, et quod illos salvet qui implorant misericordiam Ipsius; imprimis illi qui implorant illam per formulam fidei receptae, ut Deus Pater misereatur propter Filium, imprimis si simul implorant ut fidem illam recipiant. Sed quod prorsus aliter sit, videbitur in articulo ultimo hujus transactionis, ubi explicabitur quod Dominus non possit agere contra leges Divinae suae Providentiae, quia agere contra illas, foret agere contra Divinum Amorem suum et contra Divinam Sapientiam suam, ita contra Se Ipsum; ubi videbitur, quod talis immediata misericordia non dabilis sit, quia salvatio hominis fit per media, secundum quae ducere hominem non potest alius quam qui vult omnium salutem, et simul omnipotens est, ita Dominus. Media per quae homo a Domino ducitur, sunt quae vocantur leges Divinae Providentiae; inter quas etiam est haec, quod homo in vera sapientiae et in bona amoris non interius immittatur, nisi quantum in illis potest teneri usque ad finem vitae. Sed ut hoc coram ratione pateat, explicandum est in hoc ordine:



(i.) Quod homo immitti possit in sapientiam rerum spiritualium et quoque in amorem illarum, et usque non reformari.


(ii.) Quod si homo postea ab illis recedit, et in contrarium abit, profanet sancta.


(iii.) Quod plura genera profanationum sint, sed quod hoc genus omnium pessimum sit.


(iv.) Quod ideo Dominus non interius immittat hominem in vera sapientiae et simul in bona amoris, nisi quantum homo in illis potest teneri usque ad finem vitae.


 


(2) 直訳


In Christiano orbe notum est, quod Dominus velit omnium salutem, et quoque quod omnipotens sit; キリスト教世界の中によく知られている、主がすべての者の救いを欲せられること、そしてまた、全能であられること。


quare multi ex eo concludunt, quod unumquemque possit salvare, et quod illos salvet qui implorant misericordiam Ipsius; それゆえ、多くの者はそのことから結論する、それぞれの者が救われることができること、また彼らを〔主が〕救われること、その方に慈悲を切願する者。


imprimis illi qui implorant illam per formulam fidei receptae, ut Deus Pater misereatur propter Filium, imprimis si simul implorant ut fidem illam recipiant. 特に、彼らは、その者はそのことを受け入れた信仰の定式文句(決まり文句)よって切願する、父なる神が御子のために哀れみを示されますように、特に、もし同時に、その信仰を受け入れるよう切願するなら。


Sed quod prorsus aliter sit, videbitur in articulo ultimo hujus transactionis, ubi explicabitur quod Dominus non possit agere contra leges Divinae suae Providentiae, quia agere contra illas, foret agere contra Divinum Amorem suum et contra Divinam Sapientiam suam, ita contra Se Ipsum; しかし、まったく異なっていること、この論文の最後の章の中に見られる、そこに説明されている、主がご自分の神的な摂理に反して働くことができないこと、それらに反して働くことは、ご自分の神的な愛に反して、またご自分の神的な知恵に反して、こうしてご自分自身に反して働くことになった〔であろう〕からである☆。


これは本書の最終章の標題です。


ubi videbitur, quod talis immediata misericordia non dabilis sit, quia salvatio hominis fit per media, secundum quae ducere hominem non potest alius quam qui vult omnium salutem, et simul omnipotens est, ita Dominus. そこに見られる、このような直接の慈悲はありえないこと☆、人間の救いは手段によって生じるので、それらにしたがって人間を他の者は導くことができない、すべての者の救いを欲する者以外に、また同時に全能である、したがって、主。


本書の最終章(iii.)338番です。


Media per quae homo a Domino ducitur, sunt quae vocantur leges Divinae Providentiae; 手段は、それによって人間が主により導かれる、神的な摂理の法則と呼ばれるものである。


inter quas etiam est haec, quod homo in vera sapientiae et in bona amoris non interius immittatur, nisi quantum in illis potest teneri usque ad finem vitae. それらの間に、このこともまたある、人間は知恵の真理の中と愛の善の中に内的に入れられないこと、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができるかぎりでないなら。


Sed ut hoc coram ratione pateat, explicandum est in hoc ordine:― しかし、このことが理性の前に明らかであるように、この順序で説明されなくてはならない―
(i.) Quod homo immitti possit in sapientiam rerum spiritualium et quoque in amorem illarum, et usque non reformari.
 (i.) 人間は霊的な事柄の知恵の中に入れられることができること、それらの愛の中にもまた、またそれでも改心されることが〔でき〕ない。


(ii.) Quod si homo postea ab illis recedit, et in contrarium abit, profanet sancta. (ii.) もし人間がその後、それらからそれる(やめる)、また正反対のものの中に出る(変わる、それる)なら、聖なるものを冒涜すること。


(iii.) Quod plura genera profanationum sint, sed quod hoc genus omnium pessimum sit. (iii.) 多くの種類の冒涜があること、しかし、この種類のものはすべての〔ものの中の〕最悪のものであること。


(iv.) Quod ideo Dominus non interius immittat hominem in vera sapientiae et simul in bona amoris, nisi quantum homo in illis potest teneri usque ad finem vitae. (iv.) それゆえ、主は人間を知恵の真理の中と同時に愛の善の中に内的に入れられないこと、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができるかぎりでないなら。


 


(3) 訳文


221.  主がすべての者の救いを欲せられること、そしてまた全能であられることはキリスト教世界の中によく知られている。それゆえ、多くの者はそのことから、それぞれの者が救われることができる、また主がご自分に慈悲を切願する者を救われる、特に、父なる神が御子のために哀れみを示されますように、とその受け入れた信仰の決まり文句によって切願し、また特に、もし同時に、その信仰もまた受け入れるよう切願するなら救われる、と結論する。


 しかし、本書の最後の章の中に見られ、そこに説明されていることとまったく異なっている。すなわち、主がご自分の神的な摂理に反して働くことは、ご自分の神的な愛に、またご自分の神的な知恵に反して、こうしてご自分自身に反して働くことになるであろうから、できないことである。そこには、そのような直接の慈悲はありえないこと、なぜなら、人間の救いは手段によって生じ、すべての者の救いを欲し、同時に全能であられ、したがって、主以外にそれら〔の手段〕にしたがって人間を導くことができないからであり、そのことも見られる〔本書338番〕。人間が主により導かれる手段とは、神的な摂理の法則と呼ばれるものである。それら〔法則〕の間に、人間は知恵の真理の中と愛の善の中に、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができないかぎり、内的に入れられないこともある。


 しかし、このことが理性の前に明らかであるように、次の順序で説明されなくてはならない―


 (i.) 人間は霊的な事柄の知恵の中に、それらの愛の中にも入れられることができ、またそれでも改心されることができないこと。


 (ii.) もし人間がその後、それらから去り、また正反対のものの中へそれるなら、聖なるものを冒涜すること。


 (iii.) 多くの種類の冒涜があること、しかし、この種類のものはすべての〔ものの中の〕最悪のものであること。


 (iv.) それゆえ、主は人間を知恵の真理の中と同時に愛の善の中に、それらに中に生涯の終わりまで保たれることができないかぎり、内的に入れられないこと。

原典講読『神の摂理』 222, 223

 

(1) 原文


222.  (i.) Quod homo immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum, et usque non reformari. Causa est, quia homini rationalitas et libertas est, per rationalitatem potest elevari in sapientiam paene angelicam, perque libertatem in amorem non absimilem amori angelico: sed usque qualis est amor, talis est sapientia; si amor est caelestis et spiritualis, fit sapientia quoque caelestis et spiritualis at vero si amor est diabolicus ac infernalis, est quoque sapientia diabolica et infernalis; haec quidem tunc potest apparere in externa forma, et sic coram aliis, sicut caelestis et spiritualis, sed in interna forma, quae est ipsa essentia ejus, est diabolica et infernalis, non extra illum, sed intra illum. Quod talis sit, non apparet hominibus, quia homines naturales sunt, ac naturaliter vident et audiunt, et forma externa est naturalis: sed quod talis sit, apparet angelis, quia angeli spirituales sunt, ac spiritualiter vident et audiunt, et forma interna est spiritualis. [2.] Ex his patet, quod homo immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum, et usque non reformari, sed tunc solum in amorem illarum naturalem, non autem in amorem illarum spiritualem. Causa est, quod homo semet possit immittere in amorem naturalem, sed solus Dominus in amorem spiritualem; et qui in hunc immissi sunt, illi reformantur: at qui in illum solum immissi sunt, non reformantur; hi enim sunt plerique hypocritae, et plures ex ordine Jesuitico, qui interius non aliquid Divini credunt, sed exterius cum Divinis sicut harioli ludunt.


 


(2) 直訳


(i.) Quod homo immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum, et usque non reformari.― (i.) 「人間は霊的な事柄の知恵の中に、それらの愛の中にも入れられることができ、またそれでも改心されることができないこと」


Causa est, quia homini rationalitas et libertas est, per rationalitatem potest elevari in sapientiam paene angelicam, perque libertatem in amorem non absimilem amori angelico: 理由がある、人間に推理力と自由性があるからである、推理力によってほとんど天使の知恵の中に高揚されることができる、自由性によってまた、天使の愛に似ていないものでない愛の中に。


sed usque qualis est amor, talis est sapientia; しかしそれでも、愛がどのようなものか〔によって〕、そのような知恵がある。


si amor est caelestis et spiritualis, fit sapientia quoque caelestis et spiritualis; もし、愛が天的で霊的であるなら、知恵もまた天的で霊的になる。


at vero si amor est diabolicus ac infernalis, est quoque sapientia diabolica et infernalis; しかし、けれども(とはいえ)、もし愛が悪魔的、そして地獄的であるなら、知恵もまた悪魔的、そして地獄的である。


haec quidem tunc potest apparere in externa forma, et sic coram aliis, sicut caelestis et spiritualis, sed in interna forma, quae est ipsa essentia ejus, est diabolica et infernalis, non extra illum, sed intra illum. 確かに、これ〔知恵☆〕は、外なる形の中で見られることはできる、またこのように他の者の前で、天的なものまた霊的なもののように、しかし、内なる形の中で、それはその本質そのものである、悪魔的なものまた地獄的なものである、彼の外でなく、しかし彼の内で。


初級の注釈:haecは女性なので(男性名詞である愛ではなくて)直前の「知恵」を指します。


Quod talis sit, non apparet hominibus, quia homines naturales sunt, ac naturaliter vident et audiunt, et forma externa est naturalis: このようなものであることは、人間に見られない、人間は自然的であるので、そして自然的に見る、また聞く、また外なる形は自然的である。


sed quod talis sit, apparet angelis, quia angeli spirituales sunt, ac spiritualiter vident et audiunt, et forma interna est spiritualis. しかし、このようなものであることは、天使たちに見られる、天使たちは霊的であるので、そして霊的に見る、また聞く、また内なる形は霊的である。


[2.] Ex his patet, quod homo immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum, et usque non reformari, sed tunc solum in amorem illarum naturalem, non autem in amorem illarum spiritualem. [2.] これらから明らかである、人間は霊的な事柄の知恵の中に入れられることができること、そしてまたそれらの愛の中に、またそれでも改心されない、しかし、その時、それらの自然的な愛の中だけに、しかしながら、それらの霊的な愛の中に〔い〕ない。


Causa est, quod homo semet possit immittere in amorem naturalem, sed solus Dominus in amorem spiritualem; 理由がある、人間は自分自身を自然的な愛の中に入れることができること、しかし、主だけが霊的な愛の中に〔入れることができる〕。


et qui in hunc immissi sunt, illi reformantur: また、この〔後者〕中に入れられる者は、彼らは改心させられる。


at qui in illum solum immissi sunt, non reformantur; しかし、その〔前者〕だけの中に入れられる者は、改心させられない。


hi enim sunt plerique hypocritae, et plures ex ordine Jesuitico, qui interius non aliquid Divini credunt, sed exterius cum Divinis sicut harioli ludunt. というのは、これらの者は大部分の者(たいてい)は偽善者であるから、また多くの者はイエズス会の修道会☆1から〔の者である〕、その者らは神性の何らかのものを内的に信じていない、しかし、外的に神性と占い師(道化師)2のように遊ぶ。


1 名詞ordoには「教団、修道会」の意味があります。その他の意味も英語のoderとまったく同じです。


2 名詞haliolusには「占い師」と「喜劇役者、道化師」の意味があります。ここではどちらでしょうか? (4)雑談「占い師か、道化師か」参照。


 


(3) 訳文


222.  (i.) 「人間は霊的な事柄の知恵の中に、それらの愛の中にも入れられることができ、またそれでも改心されることができないこと」


 その理由は、人間に推理力と自由性があり、推理力によってほとんど天使の知恵の中に高揚され、自由性によって天使の愛に似てもなくない愛の中にいることができるからである。しかしそれでも、愛がどのようなものかによって、そのような知恵がある。もし、愛が天的で霊的であるなら、知恵もまた天的で霊的になる。しかし、もし愛が悪魔的で地獄的であるなら、知恵もまた悪魔的で地獄的である。確かに、この知恵は、外なる形の中で、またこのように他の者の前で、天的なものまた霊的なもののように見られることができるが、しかし、その本質そのものである内なる形の中で、彼の外でなく、しかし彼の内で、悪魔的なものまた地獄的なものである。このようなものであることは人間に見られない、人間は自然的であり、自然的に見、また聞き、外なる形は自然的であるからである。しかし、このようなものであることは天使たちに見られる、天使たちは霊的であり、霊的に見、また聞き、内なる形は霊的であるからである。


[2.] これらから、人間は霊的な事柄の知恵の中に、そしてまたそれらの愛の中に入れられることができ、それでも改心しないで、しかし、その時、それらの自然的な愛の中だけにいて、それらの霊的な愛の中にいないことが明らかである。その理由は、人間は自然的な愛の中に自分自身を入れることができるが、しかし、主だけが霊的な愛の中に入れることができるからである。また、この愛の中に入れられる者は改心する。しかし、自然的な愛だけの中に入れられる者は改心しない。というのは、これらの者の大部分は偽善者であり、また多くの者はイエズス会の修道会の出身者であり、その者らは神性の何らかのものを内的に信じていないで、占い師のように神性を外的にもて遊ぶからである。


 


(4)雑談:「占い師か、道化師か」


 「占い」を信じているでしょうか? 世の中に「占い」は存在します、そしてそれを職業にする人もいます。さて、その占い師は自分のしていることは何と思っているのでしょうか? すなわち他人のこれからの運命を占ったりすることです。神の摂理からすれば、恐ろしい。一種の冒涜ではないでしょうか。魔術の一種とも見なせます。本人が「(自分は)占うことができる」とほんとうに思っているなら、狂気です。思っていならなら、うそつき、詐欺です。ただ世ではたとえこれが悪であっても、許されています。占いの結果、希望を持つかもしれません。


 さて、その占い師は、その役割、性質など、人生という劇場の中で、私には道化師と同じに見えます。その意味ではhaliolusの訳はこのどちらでも違いがありません。ただ、単純な笑いをとる道化師ならそこに娯楽があり、そしてよい気晴らしです。ただし、たいてい現実的ではありません。また神を笑いの対象とすると冒涜となってしまいますが、ほとんどそのようなことはありません。それで、ここでの訳語は「占い師」でよいでしょう。


 


(1) 原文


223. Per multam experientiam in mundo spirituali datum est scire, quod homo in se possideat facultatem intelligendi arcana sapientiae, sicut ipsi angeli. Nam vidi diabolos ignitos, qui dum arcana sapientiae audiverunt, quod non modo intellexerint illa, sed etiam ex rationalitate sua locuti sint illa, at ut primum redierunt ad amorem suum diabolicum, non intellexerunt, sed pro illis contraria, quae erant insaniae, et hanc tunc vocaverunt sapientiam: immo datum est audire, quod cum in statu sapientiae erant, riderent suam insaniam, et cum in statu insaniae erant, riderent sapientiam. Homo qui in mundo talis fuerat, post mortem cum fit spiritus, ut plurimum mittitur in statum alternum sapientiae et insaniae, ut videat hanc ab illa. Sed tametsi ex sapientia vident se insanire, usque dum illis datur optio, quod fit cuilibet, immittunt se in statum insaniae, et illum amant, et tunc statum sapientiae odio habent: causa est, quia internum eorum fuit diabolicum, ac externum sicut Divinum. Hi sunt qui intelliguntur per diabolos qui se lucis angelos faciunt; et per illum qui in domo nuptiarum non fuit indutus veste nuptiarum, ac ejectus in tenebras exteriores (Matth. xxii. 11-13).


 


(2) 直訳


Per multam experientiam in mundo spirituali datum est scire, quod homo in se possideat facultatem intelligendi arcana sapientiae, sicut ipsi angeli. 霊界の中の多くの経験によって知ることが与えられた、人間は本質的に知恵のアルカナを理解する能力を所有すること、天使たち自身のように。


Nam vidi diabolos ignitos, qui dum arcana sapientiae audiverunt, quod non modo intellexerint illa, sed etiam ex rationalitate sua locuti sint illa, at ut primum redierunt ad amorem suum diabolicum, non intellexerunt, sed pro illis contraria, quae erant insaniae, et hanc tunc vocaverunt sapientiam: なぜなら、私は火のような(燃えるような)魔を見たから、その者らは知恵のアルカナを聞いた時、それらを理解するだけでなく、しかしまた自分の推理力からそれらを話した、しかし、自分の悪魔的な愛に戻るとすぐに、理解しなかった、しかし、それらの代わりに正反対のものを〔理解した〕、それらは狂気であった、またこれらはその時、知恵と呼ばれた。


immo datum est audire, quod cum in statu sapientiae erant, riderent suam insaniam, et cum in statu insaniae erant, riderent sapientiam. それどころか、聞くことが与えられた、知恵の状態の中にいたとき、自分の狂気を笑ったこと、また狂気の状態にいたとき、知恵を笑った。


Homo qui in mundo talis fuerat, post mortem cum fit spiritus, ut plurimum mittitur in statum alternum sapientiae et insaniae, ut videat hanc ab illa. 人間は、その者は世の中でこのような者であった、死後、霊になるとき、たいていは(大部分は)☆知恵と狂気の交互の状態に入れられる、それ〔前者〕からこれ〔後者〕を見るように(ために)〔ここは意訳します〕


副詞plurimumで「最も、たいていは、大部分は」と言う意味でutがついても同じ意味です。それでここのutを強いて訳す必要はありません。


Sed tametsi ex sapientia vident se insanire, usque dum illis datur optio, quod fit cuilibet, immittunt se in statum insaniae, et illum amant, et tunc statum sapientiae odio habent: しかし、それでも(たとえ)、知恵から自分自身に狂気を見ても、それでも、彼らに選択☆1が与えられる時、そのことはだれにも☆2生じる、自分自身を狂気の状態の中に入れる、またそれを愛する、またその時、知恵の状態を憎む。


1 英語のoptionであり、これは日本語でもオプションです。前のoderと同じで,まったく意味は変わりません(ただ日本語では狭い範囲で適用します)


2 辞書形はquislibetです、形容詞なら「どんな~でも」、代名詞なら「だれでも」です。このように語の語尾でなく、途中が変化する語が初心者泣かせです、これは一通り文法を学んでからでないと見当がつきません。


causa est, quia internum eorum fuit diabolicum, ac externum sicut Divinum. 理由がある、彼らの内なるものは悪魔的であったからである、そして外なるものは神性(神的なもの)のよう〔であった〕。


Hi sunt qui intelliguntur per diabolos qui se lucis angelos faciunt; これらの者は、悪魔によって意味される者である、その者は自分自身を光の天使とする。


et per illum qui in domo nuptiarum non fuit indutus veste nuptiarum, ac ejectus in tenebras exteriores (Matth. xxii. 11-13). また彼らによって、その者は婚礼の家の中で、婚礼の衣服を着ていなかった、そして外の暗やみの中に投げ出された(マタイ22:11-13)


 


(3) 訳文


223. 霊界での多くの経験によって、人間は本質的に天使たち自身のように知恵のアルカナを理解する能力を所有することを知ることが与えられた。

 なぜなら、私は火のような魔を見たからである。その者は知恵のアルカナを聞いた時、それらを理解するだけでなく、しかしまた自分の推理力からそれらを話したが、しかし、自分の悪魔的な愛に戻ると、すぐさま理解しなり、しかし、それらの代わりに正反対のものを理解し、それらは狂気であった、またこれらはその時、知恵と呼ばれた。それどころか、知恵の状態の中にいたとき自分の狂気を笑い、狂気の状態にいたとき知恵を笑うのを聞くことが与えられた。世の中でこのような者であった人間は、死後、霊になるとき、たいてい、知恵と狂気の交互の状態に入れられる。その状態からもう一方の状態を見るためである。しかし、たとえ知恵から自分自身に狂気を見ても、それでも、彼らに選択が与えられる時、そのことはだれにも生じるが、自分自身を狂気の状態の中に入れ、またそれを愛し、またその時、知恵の状態を憎む。その理由は、彼らの内なるものは悪魔的であり、外なるものは神的なもののようであったからである。これらの者は、自分自身を光の天使とする悪魔によって、また婚礼の家の中で婚礼の衣服を着ていないで、外の暗やみの中に投げ出された者(マタイ22:11-13)によって意味される者である。

原典講読『神の摂理』 224, 225

 

(1) 原文


224.  Quis non videre potest, quod internum sit ex quo externum existit, consequenter quod externum suam essentiam habeat ab interno? Et quis non scit ab experientia, quod externum possit aliter apparere quam secundum essentiam ejus ab interno? Hoc enim manifeste apparet apud hypocritas, adulatores, simulatores: et quod homo possit mentiri personas non suas in externis, a comoedis et mimis, hi enim sciunt repraesentare reges, imperatores, immo angelos, sono, loquela, facie, gestu, sicut illi forent; cum tamen non sunt nisi quam harioli. Hoc quoque dictum est, quia homo similiter potest sycophantam agere, tam in civilibus et moralibus, quam in spiritualibus; et quoque scitur, quod multi agant. [2.] Cum itaque internum in sua essentia est infernale, et externum in sua forma apparet spirituale, et tamen externum trahit essentiam suam ab interno, ut dictum est, quaeritur ubinam essentia illa in externo latet. Non apparet in gestu, nec in sono, nec in loquela, nec in facie, sed usque latet interius in quatuor illis. Quod interius in illis lateat, patet manifeste ab iisdem in mundo spirituali; cum enim homo e mundo naturali in mundum spiritualem venit, quod fit cum moritur, tunc externa sua cum corpore relinquit, ac interna sua, quae in spiritu suo recondidit, retinet; et tunc si internum ejus fuit infernale, apparet ille sicut diabolus, qualis etiam fuerat quoad spiritum suum, cum vixit in mundo. Quis non agnoscit, quod omnis homo relinquat externa cum corpore, ac intret in interna cum fit spiritus? [3.] His adjiciam etiam haec, quod in mundo spirituali sit communicatio affectionum et inde cogitationum, ex quo est quod nemo possit loqui aliter quam prout cogitat; tum etiam quod unusquisque ibi mutet faciem, et fiat similis suae affectioni, sic ut quoque ex facie appareat qualis est. Datur quandoque hypocritis loqui aliter quam cogitant, sed sonus loquelae illorum auditur prorsus discors cum interioribus cogitationibus illorum, et ex discordantia dignoscuntur. Inde constare potest, quod internum lateat interius in sono, loquela, facie et gestu externi, et quod hoc non percipiatur ab hominibus in mundo naturali, sed manifeste ab angelis in mundo spirituali.


 


(2) 直訳


Quis non videre potest, quod internum sit ex quo externum existit, consequenter quod externum suam essentiam habeat ab interno? だれが見ることができないか? 内なるものが存在し、その者から外なるものが存在するようになること、したがって、外なるものはその本質を内なるものから持つこと。


Et quis non scit ab experientia, quod externum possit aliter apparere quam secundum essentiam ejus ab interno? また、だれが経験から知らないか? 外なるものは、内なるものからのその本質にしたがって以外に異なって見られることができること。


Hoc enim manifeste apparet apud hypocritas, adulatores, simulatores: というのは、このことは偽善者、おべっか使い、偽る者のもとにはっきりと見られるから。


et quod homo possit mentiri personas non suas in externis, a comoedis et mimis, hi enim sciunt repraesentare reges, imperatores, immo angelos, sono, loquela, facie, gestu, sicut illi forent; また人間は外なるものの中で自分のものでない人物(性格)を偽ることができること、喜劇役者と喜劇俳優から、というのは、この者は、王、皇帝、それどころか天使を描き出す(象徴する)ことを知っているから、声で、話し方で、顔つきで、振る舞いで、彼らであったかのように。


cum tamen non sunt nisi quam harioli. そのときそれでも占い師(道化師)☆以外でないなら〔何者でも〕ない。


222番の注(雑談も)参照。ここは道化師(喜劇俳優)すね。


Hoc quoque dictum est, quia homo similiter potest sycophantam agere, tam in civilibus et moralibus, quam in spiritualibus; このこともまた言われた、人間は同様にへつらい屋を演じることができるからである、市民的なものの中でまた道徳的なものの中でと同様に霊的なものの中でも。


et quoque scitur, quod multi agant. そしてまた知られている、多くの者が行なっていること。


[2.] Cum itaque internum in sua essentia est infernale, et externum in sua forma apparet spirituale, et tamen externum trahit essentiam suam ab interno, ut dictum est, quaeritur ubinam essentia illa in externo latet. [2.] それで、内なるものがその本質の中で地獄的なものであるとき、また外なるものがその形の中で霊的なものに見える〔とき〕、またそれでも外なるものが内なるものからその本質を得る〔とき〕、言われたように、質問される、どこにその本質が外なるものの中に隠れているか。


Non apparet in gestu, nec in sono, nec in loquela, nec in facie, sed usque latet interius in quatuor illis. 振る舞いの中に見られない、声の中にもない、話し方の中にもない、顔(つき)の中にもない、しかし、それでもそれら四つの中の内部に隠れている。


Quod interius in illis lateat, patet manifeste ab iisdem in mundo spirituali; それらの中の内部に隠れていることは、霊界の中の同じものからはっきりと明らかである。


cum enim homo e mundo naturali in mundum spiritualem venit, quod fit cum moritur, tunc externa sua cum corpore relinquit, ac interna sua, quae in spiritu suo recondidit, retinet; というのは、人間が自然界から霊界の中にやって来るとき、そのことは死ぬときに生じる、その時、身体とともに自分の外なるものを残す、そして自分の内なるものを、それは自分の霊の中にたくわえられていた、保持するから。


et tunc si internum ejus fuit infernale, apparet ille sicut diabolus, qualis etiam fuerat quoad spiritum suum, cum vixit in mundo. またその時、もし彼の内なるものが地獄的であったなら、彼は悪魔のように見える、さらにまた自分の霊に関してどんなであったか☆〔によって〕、世で生きたとき。


fueratは直接法過去完了。


Quis non agnoscit, quod omnis homo relinquat externa cum corpore, ac intret in interna cum fit spiritus? だれが認めないか? すべての人間は身体とともに外なるものを残すこと、そして霊となるとき内なるものの中に入る。


[3.] His adjiciam etiam haec, quod in mundo spirituali sit communicatio affectionum et inde cogitationum, ex quo est quod nemo possit loqui aliter quam prout cogitat; [3.] これらに私はこのこともまた付加する(未来)、霊界の中に情愛とここからの思考の伝達があること、そこからである、だれも異なって話すことができないこと、考えているような(~と比べて)以外に。


tum etiam quod unusquisque ibi mutet faciem, et fiat similis suae affectioni, sic ut quoque ex facie appareat qualis est. なおまたさらに、だれもがそこに顔を変化させる、また自分の情愛に似たものになる、そのように(それで)、また、顔からどんなものであるか見られる。


Datur quandoque hypocritis loqui aliter quam cogitant, sed sonus loquelae illorum auditur prorsus discors cum interioribus cogitationibus illorum, et ex discordantia dignoscuntur. 時々、偽善者に考える以外に異なって話すことが与えられる(許される)、しかし、彼らの話しの声は彼らの内的な思考とまったく不一致なものに聞こえる、また不一致から見分けられる。


Inde constare potest, quod internum lateat interius in sono, loquela, facie et gestu externi, et quod hoc non percipiatur ab hominibus in mundo naturali, sed manifeste ab angelis in mundo spirituali. ここから明らかにすることができる、内なるものが外なるものの声、話し方、顔つきと振る舞いの中に内的に隠れていること、またこのことは自然界の中の人間から知覚されないこと、しかし、霊界の中の天使からはっきりと〔知覚される〕。


 


(3) 訳文


224.  内なるものが存在し、そのものから外なるものが存在するようになること、したがって、外なるものはその本質を内なるものから持つことを、だれが見ることができないか? また、外なるものは、内なるものからのその本質にしたがって見られることができることを、だれが経験から知らないか? というのは、このことは偽善者、おべっか使い、偽る者のもとで、はっきりと見られるから。また人間は外なるものの中で自分でない人物を偽ることができる。というのは、喜劇役者と喜劇俳優者は、王、皇帝、それどころか天使を、声、話し方、顔つき、振る舞いで、彼ら自身であるかのように描き出すことを知っているから。そのときそれでも道化師以外の者ではない。次のこともまた言われた。市民的なものまた道徳的なものの中と同様に霊的なものの中でも人間は同様にへつらい屋を演じることができるからである。そしてまた、多くの者が行なっていることが知られている。


[2.] それで、言われたように、内なるものがその本質の中で地獄的なものであり、また外なるものがその形の中で霊的なものに見え、またそれでも外なるものが内なるものからその本質を得るとき、どこにその本質が外なるものの中に隠れているか質問するかもしれない。振る舞い、声、話し方、顔つきの中にも見られない、しかし、それでもそれら四つの中の内部に隠れているのである。


 それらの中の内部に隠れていることは、霊界の中の同じものからはっきりと明らかである。というのは、人間が自然界から霊界にやって来るとき、そのことは死ぬときに生じるが、その時、身体とともに自分の外なるものを残し、そして自分の霊の中にたくわえられていた自分の内なるものを保持するから。またその時、もし彼の内なるものが地獄的であったなら、彼は悪魔のように、さらにまた世で生きたとき自分の霊に関してどんなであったかによって、〔そのように〕見える。


 すべての人間は身体とともに外なるものを残し、そして霊となるとき内なるものの中に入ることを、だれが認めないか?


[3.] これらに私は次のこともまた付加しよう。霊界の中に情愛とそこからの思考の伝達があり、そこから、だれも考えているようなことしか話すことができないことである。なおまたさらに、だれもがそこでは顔を変化させ、自分の情愛に似たものになり、それで、顔からもまた〔本人が〕どんなものであるか見られる。


 時々、偽善者に考える以外に異なって話すことが許されるが、しかし、彼らの話しの声は彼らの内的な思考とまったく不一致なものに聞こえ、また不一致から見分けられる。ここから、内なるものが外なるものである声、話し方、顔つきと振る舞いの中に内的に隠れていること、またこのことは自然界の中の人間から知覚されないが、しかし、霊界の中の天使からはっきりと知覚されることを明らかにすることができる。


 


(1) 原文


225.  Ex his nunc patet, quod homo, quamdiu in mundo naturali vivit, immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum; et quod hoc fiat ac fieri possit tam apud illos qui mere naturales sunt, quam apud illos qui spirituals; sed cum differentia, quod hi per illa reformentur, et quod illi per eadem non reformentur. Apud hos etiam potest apparere sicut ament sapientiam; sed non aliter amant illam, quam sicut adulter amat feminam nobilem sicut meretricem, cum qua blande loquitur, ac cui dat vestes decoris, de qua tamen domi secum cogitat, quod non sit nisi quam vile scortum, cui faciam credere quod amem, quia favet libidini meae; at si non faveret, rejecturus essem. Internus ejus homo est adulter ille, et externis ejus homo est femina illa.


 


(2) 直訳


Ex his nunc patet, quod homo, quamdiu in mundo naturali vivit, immitti possit in sapientiam rerum spiritualium, et quoque in amorem illarum; これらから今や明らかである、人間は、自然界の中で生きるかぎり霊的な事柄の知恵の中に入れられることができること、そしてまたそれらの愛の中に。


et quod hoc fiat ac fieri possit tam apud illos qui mere naturales sunt, quam apud illos qui spirituals; また、このことが生じ、そして彼らのもとにと同様に生じることができること、その者は単に自然的である、彼らのもとにも、その者は霊的〔である〕。


sed cum differentia, quod hi per illa reformentur, et quod illi per eadem non reformentur. しかし、相違とともに、これらの者〔後者〕はそれによって改心されること、またそれらの者〔前者〕は同じものによって改心されないこと。


Apud hos etiam potest apparere sicut ament sapientiam; これらの者のもとでもまた見られることができる、知恵を愛するように。


sed non aliter amant illam, quam sicut adulter amat feminam nobilem sicut meretricem, cum qua blande loquitur, ac cui dat vestes decoris, de qua tamen domi secum cogitat, quod non sit nisi quam vile scortum, cui faciam credere quod amem, quia favet libidini meae; しかし、それを異なって愛さない、姦淫する者が高貴な女を娼婦(淫婦)のように愛する以外に、その者に優しく話す、そしてその者に適切な(似合う)服を与える、それでもその者について家で、自分自身に考える、卑しい(下品な)娼婦以外でないなら〔何者でも〕ないこと、その者に私は信じることをする(未来)、アーメン〔である〕こと☆、私の欲望(情欲)に一致する(ふさわしい)ので。


「アーメンであることを信じさせる」は、直訳でもわかると思います。アーメンは「ほんとう(真実)です」と、祈りで用いる間投詞ですが、ここでは相手の女性に「愛しているよ、ほんとうだよ」と信じさせることです。


at si non faveret, rejecturus essem. しかし、もし一致しなかった(ふさわしくなかった)なら、私は追い払ったであろう☆。


☆ これはsi を使った条件文です。それでfaveretessem(接続法)未完了形ですが現在のことを述べています。なおrejecturusは未来分詞なので将来の意図・予定を表わします。


Internus ejus homo est adulter ille, et externis ejus homo est femina illa. その内なる人はその姦淫する者である、またその外なる人はその女である。


 


225.  これらから今や、人間は、自然界の中で生きる間、霊的な事柄の知恵の中に、そしてまたそれらの愛の中に入れられることができること、また、このことが生じ、そして霊的である者と同様に単に自然的である者のもとでも生じることができること、しかし、霊的である者はそれによって改心され、また自然的である者は同じものによって改心されないという相違があることが明らかである。


 これらの者のもとでもまた、知恵を愛するように見られることができる。しかし、それを、姦淫する者が高貴な女を淫婦のように愛するようにしか愛さない。すなわち、優しく話し、そして似合いの服を与える、それでもその女について家で、自分自身では、卑しい娼婦としか考えず、自分の情欲にふさわしいので、その女にほんとうに〔愛しているよ〕と信じさせる。しかし、もしふさわしくないなら、私は追い払う〔と考える〕。その内なる人はその姦淫する者であり、またその外なる人はその女である。

原典講読『神の摂理』 226

 

(1) 原文


226.  (ii.) Quod si homo postea ab illis recedit, et in contrarium abit, profanet sancta. Sunt plura genera profanationis sancti, de quibus in sequenti articulo; sed hoc genus est omnium gravissimum; nam qui profanatores ex hoc genere sunt, post mortem fiunt non homines magis, vivunt quidem, sed continue in deliriis phantasticis; apparent sibi volare in alto, et cum manent, ludunt cum phantasiis, quas vident sicut res reales; et quia non amplius homines sunt, non vocantur ille et illa, sed illud: immo cum sistuntur videndi in luce caeli, apparent sicut sceleta, quaedam et sceleta ossei coloris, quaedam ut ignea, et quaedam ut adusta. Quod hujus generis profani post mortem tales fiant, ignoratur in mundo, et ignoratur quia causa ignoratur. Ipsa causa est, quod cum homo primum agnoscit Divina et credit illa, et postea recedit et negat illa, tunc commisceat sancta profanis; quae quando commixta sunt, non possunt aliter separari, quam per destructionem totius. Sed ut haec clarius percipiantur, in suo ordine detegenda sunt, qui erit: (1.) Quod quicquid homo ex voluntate cogitat, loquitur et agit, approprietur ei, et remaneat, tam bonum quam malum. (2.) Sed quod Dominus per Divinam suam Providentiam continue prospiciat et disponat, ut malum sit per se, et bonum per se, et sic quod separari possint. (3.) Sed quod hoc non fieri possit, si homo primum agnoscit vera fidei et vivit secundum illa, et postea recedit et negat illa. (4.) Quod tunc commisceat bonum et malum, usque adeo ut separari nequeant. (5.) Et quia bonum et malum apud unumquemvis hominem separanda sunt, et apud talem separari nequeunt, quod ideo quoad omne vere humanum destruatur.


 


(2) 直訳


(ii.) Quod si homo postea ab illis recedit, et in contrarium abit, profanet sancta.― (ii.) 「もし人間がその後、それらから去り、また正反対のものの中へそれるなら、聖なるものを冒涜すること」


Sunt plura genera profanationis sancti, de quibus in sequenti articulo; 多くの種類の冒涜がある、それらについては続く節()中で。


sed hoc genus est omnium gravissimum; しかし、この種類のものはすべての〔ものの中の〕最悪のものである。


nam qui profanatores ex hoc genere sunt, post mortem fiunt non homines magis, vivunt quidem, sed continue in deliriis phantasticis; なぜなら、この種類から冒涜者である者は、死後、もはや人間を生じない(ならない)確かに生きている、しかし、絶えず空想からの狂気(狂信)の中に。


apparent sibi volare in alto, et cum manent, ludunt cum phantasiis, quas vident sicut res reales; 自分自身に高所に(天に)んでいることに見える、またとどまるとき、幻想と遊ぶ、それらを実在する事柄のように見る。


et quia non amplius homines sunt, non vocantur ille et illa, sed illud: また、もはや人間ではないので、彼や彼女と呼ばれない、しかし、それ〔と呼ばれる〕。


immo cum sistuntur videndi in luce caeli, apparent sicut sceleta, quaedam et sceleta ossei coloris, quaedam ut ignea, et quaedam ut adusta. 実に(それどころか)、天界の光の中で見るように引き起こされるとき、骸骨のように見える、またある者は骨の色の骸骨、ある者は火のような、またある者は焼いたような。


Quod hujus generis profani post mortem tales fiant, ignoratur in mundo, et ignoratur quia causa ignoratur. この種類の冒涜者が、死後、このようになることは、世の中で知られていない、また理由が知られていないので知られていない。


Ipsa causa est, quod cum homo primum agnoscit Divina et credit illa, et postea recedit et negat illa, tunc commisceat sancta profanis; 理由そのものである、人間が最初に神性を認め、またそれを信じ、またその後、それる(やめる)、またそれを否定する、その時、聖なるものを冒涜的なもので混ぜる。


quae quando commixta sunt, non possunt aliter separari, quam per destructionem totius. その時、それら混ぜられている〔ものは〕、異なって分離されることができない、全部の破壊によって以外に。


Sed ut haec clarius percipiantur, in suo ordine detegenda sunt, qui erit: しかし、このことがさらに明らかに知覚されるために、その順序の中で示されなければならない、これである(未来)


(1.) Quod quicquid homo ex voluntate cogitat, loquitur et agit, approprietur ei, et remaneat, tam bonum quam malum. (1.) どんなものでも人間が意志から考え、話し、行なうものは、彼に専有される(自分のものにされる)、また残ること、善も悪も。


(2.) Sed quod Dominus per Divinam suam Providentiam continue prospiciat et disponat, ut malum sit per se, et bonum per se, et sic quod separari possint. (2.) しかし、主はご自分の神的な摂理によって絶えず見張る(備える)、また配列する(整える)こと、悪がそれ自体で☆あるように、また善がそれ自体で☆、またこのように分離されることができる。


per seは「独力で、単独に」という熟語ですが、ここは「別々に」と意訳するのもありえます。


(3.) Sed quod hoc non fieri possit, si homo primum agnoscit vera fidei et vivit secundum illa, et postea recedit et negat illa. (3.) しかし、このことは行なわれることができないこと、もし人間が最初に信仰の真理を認め、またそれにしたがって生きる、またその後、それる(やめる)、またそれを否定するなら。


(4.) Quod tunc commisceat bonum et malum, usque adeo ut separari nequeant. (4.) その時、善と悪を混ぜること、分離されることができないそこまでも☆。


usque adeo utで「そこまでも、これほどまでも」という意味です。直訳は「までも(やはり)+これほど+のように」でしょうか。


(5.) Et quia bonum et malum apud unumquemvis hominem separanda sunt, et apud talem separari nequeunt, quod ideo quoad omne vere humanum destruatur. (5.) また、善と悪はそれぞれの人間のもとで分離されなければならないので、またそのような者のもとで分離されることができない〔ので〕、それゆえ、すべての真の人間性に関して破壊される。


 


(3) 訳文


226. (ii.) 「もし人間がその後、それらから去り、また正反対のものの中へそれるなら、聖なるものを冒涜すること」


 多くの種類の冒涜があるが、それらについては続く節中で〔述べる〕。しかし、この種類のものはすべての〔ものの中の〕最悪のものである。なぜなら、この種類から冒涜者である者は、死後、もはや人間でなく確かに生きているが、しかし、絶えず空想からの狂信の中にいる。高ところにんでいるように自分自身に見え、またとどまるとき、幻想と遊び、それらを実在する事柄のように見る。また、もはや人間ではないので、彼や彼女と呼ばれず、しかし、「それ」と呼ばれる。実に、天界の光の中で見るようにされるとき、骸骨のように、ある者は骨の色の、ある者は火のような、またある者は焼いたような骸骨に見える。


 この種類の冒涜者が、死後、このようになることは、世の中で知られていない、理由が知られていないので知られていない。その理由は、人間が最初に神性を認め、それを信じ、またその後、それをやめる、また否定する時、聖なるものに冒涜的なものを混ぜるからである。その時、それら混ぜられているものは、全部の破壊によってしか分離されることができない。


 しかし、このことがさらに明らかに知覚されるために、次の順序の中で示されなければならない、これである―


 


 (1.) どんなものでも人間が意志から考え、話し、行なうものは、善でも悪でも、彼に専有され、残ること。


 (2.) しかし、主はご自分の神的な摂理によって、悪がそれ自体によって、また善がそれ自体によって、このように分離されることができるよう絶えず備え、整えられること。


 (3.) しかし、このことは、もし人間が最初に信仰の真理を認め、それにしたがって生き、またその後、それをやめ、それを否定するなら、行なわれることができないこと。


 (4.) その時、善と悪を分離されることができないほどにまでも混ぜること。


 (5.) また、善と悪はそれぞれの人間のもとで分離されなければならず、またそのような者のもとで分離されることができないので、それゆえ、すべての真の人間性に関して破壊される。