原典講読「神の摂理』 214, 215(最初の部分)

 

QUOD DIVINA PROVIDENTIA SPECTET AETERNA,


 ET NON ALITER TEMPORARIA,


 QUAM QUANTUM CONCORDANT CUM AETERNIS.


神的な摂理は永遠のものに目を向けること、


また一時的なものと異なって、


永遠のものと一致しているかぎりを除いて☆


 


この表題がわかりづらくなっています。「神的な摂理は一時的なものには目を向けない、永遠のものと目的が一致するときなら、そのときにかぎり、一時的なものにも目を向ける」ということです。おわかりとは思いますが。



(1)
原文


214.  Quod Divina Providentia spectet aeterna, et non aliter temporaria, quam quantum unum faciunt cum aeternis in hoc ordine demonstrandum est:
  (i.) Quod temporaria se referant ad dignitates et divitias, ita ad honores et lucra, in mundo.


(ii.) Quod aeterna se referant ad honores et opes spirituales, quae sunt amoris et sapientiae, in caelo.


(iii.) Quod temporaria ac aeterna separentur ab homine, sed conjungantur a Domino.


(iv.) Quod temporariorum ac aeternorum conjunctio sit Divina Domini Providentia.


 


(2) 直訳


Quod Divina Providentia spectet aeterna, et non aliter temporaria, quam quantum unum faciunt cum aeternis in hoc ordine demonstrandum est: 神的な摂理は永遠のものに目を向ける(眺める)こと、また一時的なものと異なって、永遠のものと一つのものとなるかぎりを除いて、この順序で示されなくてはならない。
(i.) Quod temporaria se referant ad dignitates et divitias, ita ad honores et lucra, in mundo.
 (i.) 一時的なものは地位(威厳)と富に関係すること、このように名誉と利益に、世の中の。


(ii.) Quod aeterna se referant ad honores et opes spirituales, quae sunt amoris et sapientiae, in caelo. (ii.) 永遠のものは霊的な名誉と財産()に関係すること、それらは愛と知恵のものである、天界の中の。


(iii.) Quod temporaria ac aeterna separentur ab homine, sed conjungantur a Domino. (iii.) 一時的なものと永遠のものが人間により分離されること、しかし、主により結合される。


(iv.) Quod temporariorum ac aeternorum conjunctio sit Divina Domini Providentia. (iv.) 一時的なものの、そして永遠のものの結合が主の神的な摂理であること。


 


(3) 訳文


214.  神的な摂理は永遠のものに目を向け、また一時的なものには、永遠のものと一つのものとなるかぎり目を向けることが、次の順序で示されなくてはならない―


 (i.) 一時的なものは、世の中の地位と富に、このように名誉と利益に関係すること。


 (ii.) 永遠のものは、天界の中の愛と知恵のものである霊的な名誉と富に関係すること。


 (iii.) 一時的なものと永遠のものは人間により分離されるが、しかし、主により結合されること。


 (iv.) 一時的なものと永遠のものの結合が主の神的な摂理であること。


 


(1) 原文


215.  (i.) Quod temporaria se referant ad dignitates et divitias, ita ad honores et lucra in mundo. Sunt multa temporaria, sed usque omnia se referunt ad dignitates et divitias. Per temporaria intelliguntur illa quae vel cum tempore pereunt; vel quae cum vita hominis in mundo solum desinunt; per aeterna autem intelliguntur, quae non cum tempore, ita non cum vita in mundo pereunt et desinunt. Quoniam, ut dictum est, omnia temporaria se referunt ad dignitates et divitias, interest scire haec sequentia, nempe, Quid et unde dignitates et divitiae sunt: qualis amor illarum propter illas est, et qualis amor illarum propter usus: quod bini illi amores inter se distincti sint sicut infernum et caelum: quod discrimen illorum amorum aegre ab homine sciatur. Sed de singulis his distincte. [2.] Primo: Quid et unde dignitates et divitiae. Dignitates et divitiae fuerunt prorsus aliae antiquissimis temporibus, quam factae sunt postea successive. Dignitates antiquissimis temporibus non aliae fuerunt, quam quales sunt inter parentes et liberos; quae dignitates fuerunt dignitates amoris, plenae respectu et veneratione, non propter nativitatem ex illis, sed propter instructionem et sapientiam ex illis, quae est altera nativitas, in se spiritualis, quia erat spiritus illorum. Haec sola dignitas fuit antiquissimis temporibus, quia tunc habitarunt gentes, familiae, et domus seorsim, et non sub imperiis sicut hodie. Paterfamilias erat, apud quem illa dignitas erat. Haec tempora a veteribus dicta fuerunt saecula aurea. [3.] At post illa tempora successive invasit amor dominandi ex solo jucundo amoris illius; et quia tunc simul invasit inimicitia et hostilitas contra illos, qui non se submittere volebant, ex necessitate congregaverunt se gentes, familiae et domus in coetus, et sibi praefecerunt, quem principio vocabant judicem, et postea principem, et demum regem et imperatorem: et quoque tunc coeperunt se munire per turres, aggeres, et muros. Ex judice, principe, rege ac imperatore, ut a capite in corpus, invasit sicut contagium libido dominandi in plures, inde gradus dignitatum orti sunt, et quoque honores secundum illas; et cum illis amor sui, et fastus propriae prudentiae. [4.] Simile factum est cum amore divitiarum. Antiquissimis temporibus, quando gentes et familiae inter se distincte habitabant, non fuit alius amor divitiarum quam quod possiderent necessaria vitae, quae sibi comparaverunt per greges et armenta, perque agros, campos et hortos, ex quibus illis erat victus. Inter necessaria vitae illorum, erant etiam domus decorae, omnis generis utensilibus ornatae, et quoque vestes: in studio et opera omnium illorum, fuerunt parentes, liberi, famuli, ancillae, qui in domo. [5.] At postquam amor dominandi invasit, et hanc rempublicam destruxit, etiam amor possidendi opes ultra necessitates invasit, et crevit in fastigium, ut possidere omnium aliorum opes vellet. Sunt illi bini amores sicut consanguinei; qui enim vult dominari super omnia, vult etiam possidere omnia, nam sic omnes fiunt servi, et illi soli domini. Hoc patet manifeste ex illis in gente pontificia, qui dominatum suum exaltaverunt usque in caelum ad thronum Domini, super quo se posuerunt; quod etiam conquirant totius terrae opes, ac thesauros amplificent absque fine. [6.] Secundo: Qualis amor dignitatum et divitiarum propter illas est; et qualis amor dignitatum et divitiarum propter usus est. Amor dignitatum et honorum propter dignitates et honores, est amor sui, proprie amor dominandi ex amore sui, ac amor divitiarum et opum propter divitias et opes, est amor mundi, proprie amor possidendi aliorum bona quacunque arte. Amor autem dignitatum et divitiarum propter usus, est amor usuum, qui idem est cum amore proximi; nam id propter quod homo agit, est finis a quo, et est primum seu primarium, et reliqua sunt media et sunt secundaria. [7.] Quod ad amorem dignitatum et honorum propter illas, qui idem est cum amore sui, proprie cum amore dominandi ex amore sui, est amor proprii; et proprium hominis est omne malum: inde est, quod dicatur quod homo nascatur in omne malum, et quod hereditarium ejus non sit nisi quam malum. Hereditarium hominis est proprium ejus, in quo est, et in quod venit per amorem sui, et praecipue per amorem dominandi ex amore sui; nam homo, qui in illo amore est, non spectat nisi semet, et sic in proprium suum immergit suas cogitationes et affectiones. Inde est, quod amori sui insit amor malefaciendi. Causa est, quia non amat proximum, sed se solum; et qui se solum amat, non videt alios quam extra se, vel sicut viles, vel sicut nihili, quos contemnit prae se, quibus inferre malum nihili pendit. [8.] Ex eo est, quod qui in amore dominandi ex amore sui est, nihili pendat proximum defraudare, cum ejus uxore adulterari, illum blasphemare, vindictam contra illum usque ad necem spirare, in illum saevire, et similia alia. Hoc trahit homo ex eo, quod ipse diabolus non aliud sit, quam amor dominandi ex amore sui, cum quo conjunctus est, et a quo ducitur; et qui ducitur a diabolo, hoc est, inferno, ducitur in omnia illa mala; ac ducitur continue per jucunda istorum malorum. Inde est, quod omnes qui in inferno sunt, velint omnibus malefacere; at qui in caelo sunt, velint omnibus benefacere. Ex oppositione illa, existit id quod in medio est, in quo est homo, et est in illo sicut in aequilibrio, ut possit se vel ad infernum vel ad caelum vertere; et quantum favet malis amoris sui, tantum se convertit ad infernum; at quantum removet illa a se, tantum se convertit ad caelum. [9.] Datum est mihi sentire, quale et quantum est jucundum amoris dominandi ex amore sui. Missus sum in illum, cognoscendi causa; et fuit tale, ut excederet omnia jucunda quae in mundo sunt; erat jucundum totius mentis ab intimis ad ultima ejus, in corpore autem non aliter sentiebatur quam sicut volupe et lubens intumescente pectore; et quoque datum est sentire, quod ex illo jucundo sicut ex suo fonte scaturirent jucunda omnium malorum, ut adulterandi, vindicandi, defraudandi, blasphemandi, in genere malefaciendi. Simile jucundum etiam inest amori possidendi aliorum opes quacunque arte, et ex illo concupiscentiis, quae sunt derivations; sed tamen non in illo gradu, nisi sit conjunctus cum amore sui. Quod autem dignitates et divitias non propter illas, sed propter usus, attinet, non est amor dignitatum et divitiarum, sed amor usuum, cui dignitates et divitiae inserviunt pro mediis; hic amor est caelestis: sed de hoc plura in sequentibus. [10.] Tertio: Quod bini illi amores inter se distincti sint sicut infernum et caelum, patet a nunc dictis, quibus haec adjiciam: quod omnes qui in amore dominandi ex amore sui sunt, quoad spiritum in inferno sint, quicunque sint, sive magni sive parvi; et quod omnes qui in illo amore sunt, in amore omnium malorum sint, quae si non faciunt, usque in spiritu suo licita credunt, et inde corpore faciunt, quando non dignitas et honor, ac timor legis obstant: et quod plus est, amor dominandi ex amore sui intime in se recondit odium contra Deum, consequenter contra Divina quae ecclesiae sunt, ac imprimis contra Dominum. Si agnoscunt Deum, hoc faciunt solum ore; et si Divina ecclesiae, hoc faciunt ex timore jacturae honoris. Causa, quod ille amor intime recondat odium contra Dominum, est quia intime in illo amore est, quod velit esse Deus, se solum enim colit et adorat. Inde est, quod si quis illum honorat, usque eo, ut dicat quod ei Divina sapientia sit, et
quod sit numen orbis, illum corde amet. [11.] Aliter est cum amore dignitatum et divitiarum propter usus; hic amor est caelestis, quia, ut dictum est, est idem cum amore proximi. Per usus intelliguntur bona; et inde per facere usus intelligitur facere bona; et per facere usus seu bona, intelligitur servire aliis ac ministrare illis. Hi tametsi in dignitate et in opulentia sunt, usque dignitatem et opulentiam non spectant aliter quam ut media ad faciendum usus, ita ad serviendum et ad ministrandum. Hi sunt qui intelliguntur per haec Domini verba,


 


“Quisquis voluerit inter vos magnus fieri, esse debebit vester minister: et quisquis voluerit …. esse primus, esse debebit vester servus” (Matth. xx. 26, 27):



hi etiam sunt, quibus dominatio in caelo a Domino concreditur est enim illis dominatio medium faciendi usus seu bona, ita serviendi, et cum usus seu bona sunt fines seu amores, tunc non illi dominantur, sed Dominus, nam omne bonum est ab Ipso. [12.] Quarto: Quod discrimen illorum aegre ab homine sciatur, est quia plerique, qui in dignitate et in opulentia sunt, etiam usus faciunt, sed non sciunt num usus faciant propter se aut num propter usus; et eo minus, quia amori sui et mundi inest plus ignis et ardoris faciendi usus, quam illis qui non in amore sui et mundi sunt; sed priores faciunt usus propter famam aut propter lucrum, ita propter se; sed qui faciunt usus propter usus, seu bona propter bona, illi non a se faciunt illa sed a Domino. [13.] Discrimen inter illos aegre ab homine potest cognosci; ex causa, quia homo nescit, num ducatur a diabolo, vel num a Domino; ille qui ducitur a diabolo, usus facit propter se et mundum, at qui ducitur a Domino, usus facit propter Dominum et caelum; et omnes illi usus faciunt a Domino, qui fugiunt mala ut peccata, at omnes illi usus faciunt a diabolo, qui non fugiunt mala ut peccata; malum enim est diabolus, ac usus seu bonum est Dominus. Inde et non aliunde cognoscitur discrimen. Utrumque in externa forma apparet simile, sed in interna forma sunt prorsus dissimilia: unum est sicut aurum, in quo intus est scoria, at alterum sicut aurum in quo intus est purum aurum; et est unum sicut fructus arte factus, qui apparet in externa forma sicut fructus ex arbore, cum tamen est cera colorata, in qua intus est pulvis aut bitumen; at alterum sicut fructus nobilis, sapore et odore amoenus, in quo intus sunt semina.


 


(2) 直訳


(i.) Quod temporaria se referant ad dignitates et divitias, ita ad honores et lucra in mundo.― (i.) 一時的なものは地位(威厳)と富に関係すること、このように名誉と利益に、世の中の。―


Sunt multa temporaria, sed usque omnia se referunt ad dignitates et divitias. 多くの一時的なものがある、しかし、それでも、すべてのものは地位(威厳)と富に関係する。


Per temporaria intelliguntur illa quae vel cum tempore pereunt; 一時的なものによってそれらが意味される、それらはあるいは時間とともに滅びる。


vel quae cum vita hominis in mundo solum desinunt; あるいは、それらは世の中だけで人間のいのちとともに存在をやめる。


per aeterna autem intelliguntur, quae non cum tempore, ita non cum vita in mundo pereunt et desinunt. けれども、永遠のものによって意味される、それら時間とともにないもの、このように(したがって)、世の中のいのちとともに滅びず、存在をやめない。


Quoniam, ut dictum est, omnia temporaria se referunt ad dignitates et divitias, interest scire haec sequentia, nempe, Quid et unde dignitates et divitiae sunt: 言われたように、すべての一時的なものは地位(威厳)と富に関係するので、これらの(次の)くものを知ることが重要である、すなわち、地位(威厳)と富が何か、またどこからであるか。


qualis amor illarum propter illas est, et qualis amor illarum propter usus: それら〔地位と富〕のためのそれらの愛がどんなものか、また役立ちのためのそれらの愛がどんなものか。


quod bini illi amores inter se distincti sint sicut infernum et caelum: 二つのそれらの愛は互いの間で地獄と天界のように分離し(区別されて)ること。


quod discrimen illorum amorum aegre ab homine sciatur. 愛のそれらの相違はほとんど人間に知られないこと。


Sed de singulis his distincte. しかし、これら個々のものについて、区別して〔示そう〕。


 


(3) 訳文


215. (i.) 「一時的なものは、世の中の地位と富に、このように名誉と利益に関係すること」―


 多くの一時的なものがあるが、しかし、それでも、すべてのものは地位と富に関係する。一時的なものによって、時間とともに滅びるか、あるいは人間のいのちとともに世の中だけで存在をやめるものが意味される。けれども、永遠のものによって、時間とともにないもの、したがって、世の中のいのちとともに滅びず、存在をやめないものが意味される。


 〔すぐ前に〕言われたように、すべての一時的なものは地位と富に関係するので、次のものを知ることが重要である。すなわち、「地位と富とは何か、またどこからであるか」、「それら〔地位と富〕のためのそれらの愛がどんなものか、また役立ちのためのそれらの愛がどんなものか」、「二つのそれらの愛は互いの間で地獄と天界のように分離していること」、「愛のそれらの相違はほとんど人間に知られないこと」である。


 しかし、これら個々のものについて、区別して〔示そう〕。

原典講読『神の摂理』 215([2]~[7])

 

(2) 直訳


[2.] Primo: [2.] 第一に:


Quid et unde dignitates et divitiae. 「地位と富とは何か、またどこからであるか」


Dignitates et divitiae fuerunt prorsus aliae antiquissimis temporibus, quam factae sunt postea successive. 地位と富は最古代の時代に、まったく別ものであった、その後に継続に〔あるものに〕なったよりも。


Dignitates antiquissimis temporibus non aliae fuerunt, quam quales sunt inter parentes et liberos; 最古代の時代に、地位は、別ものでなかった、両親と子供の間にあるようなものよりも(以外に)


quae dignitates fuerunt dignitates amoris, plenae respectu et veneratione, non propter nativitatem ex illis, sed propter instructionem et sapientiam ex illis, quae est altera nativitas, in se spiritualis, quia erat spiritus illorum. その地位(尊厳☆)は愛の地位であった、尊敬と崇敬(敬意)に満ちた、それら〔両親〕からの出生のためでなく、しかし、それらからの教えと知恵のために、それは第二の(他の)出生である、本質的に霊的な、彼らの霊〔の誕生〕であったから。


どうもここあたりでは地位の訳語よりも、「尊厳、威厳」がよいようです。もっと正確に言えば「威厳を伴った地位」が正しいようです。


Haec sola dignitas fuit antiquissimis temporibus, quia tunc habitarunt gentes, familiae, et domus seorsim, et non sub imperiis sicut hodie. これは唯一の地位であった、最古代の時代に、その時、彼らは氏族、家族、また家に住んだ、離れて、また今日のような帝国(統治)の下でなく。


Paterfamilias erat, apud quem illa dignitas erat. 家長がいた、その者のもとにその地位があった。


Haec tempora a veteribus dicta fuerunt saecula aurea. この時代は古代人☆により黄金時代と呼ばれた。


著作では「古代人」は通常、「古代ギリシア人とローマ人」を指します。


[3.] At post illa tempora successive invasit amor dominandi ex solo jucundo amoris illius; [3.] しかし、その時代の後、継続的に支配する愛が入り込んだ、それらの愛の快さだけから。


et quia tunc simul invasit inimicitia et hostilitas contra illos, qui non se submittere volebant, ex necessitate congregaverunt se gentes, familiae et domus in coetus, et sibi praefecerunt, quem principio vocabant judicem, et postea principem, et demum regem et imperatorem: またその時、同時(一緒に)、彼らに対する反目(敵意)と敵意が入り込んだので、その者たちは自分に服従することを欲しなかった、必要から、氏族、家族と家を集団の中にそれ自体を集めた、またそれ自体に置いた、それを最初は士(裁判官)と呼んだ、またその後、長()と、また最後に、王と皇帝。


et quoque tunc coeperunt se munire per turres, aggeres, et muros. そしてまた、その時、自分自身を塔(やぐら)、塁壁(土塁)、また城壁(防壁)よって防備を固めはじめた。


Ex judice, principe, rege ac imperatore, ut a capite in corpus, invasit sicut contagium libido dominandi in plures, inde gradus dignitatum orti sunt, et quoque honores secundum illas; 士(裁判官)、長()、王、そして皇帝から、頭から身体の中へのように、接触感染()のように多くの者の中へ支配する欲望(支配欲)入り込んだ、ここから地位の段階が生じた、そしてまたそれにしたがって名誉の〔段階〕。


et cum illis amor sui, et fastus propriae prudentiae. またそれらとともに自己愛、またプロプリウムの思慮の高慢が〔生じた〕。


[4.] Simile factum est cum amore divitiarum. [4.] 同様に起こった、富の愛に。


Antiquissimis temporibus, quando gentes et familiae inter se distincte habitabant, non fuit alius amor divitiarum quam quod possiderent necessaria vitae, quae sibi comparaverunt per greges et armenta, perque agros, campos et hortos, ex quibus illis erat victus. 最古代の時代に、氏族と家族が自分たちの間で分かれて(別々に)住んだ時、他の富への愛はなかった、生活の必需品を所有すること以外の、それら〔必需品〕は、彼ら自身に〔羊の〕群れと〔牛の〕群れによって得られた、耕地()、野原(平地)と庭園によっても、それらから彼らに食物があった。


Inter necessaria vitae illorum, erant etiam domus decorae, omnis generis utensilibus ornatae, et quoque vestes: 彼らの生活必需品の間に、飾った家もまたあった、すべての種類の役立つもの(家庭用品、家具)(美しく)られた、さらにまた衣服が。


in studio et opera omnium illorum, fuerunt parentes, liberi, famuli, ancillae, qui in domo. 彼らのすべての関(熱中)働きの中に、両親、子供、使用人、女召使いがいた、彼らは家の中に。


[5.] At postquam amor dominandi invasit, et hanc rempublicam destruxit, etiam amor possidendi opes ultra necessitates invasit, et crevit in fastigium, ut possidere omnium aliorum opes vellet. [5.] しかし、支配する愛が入り込んだ後、またこの国家を破壊した、必需品以上に(財産)を所有しようとする愛もまた入り込んだ、また頂点に〔まで〕増大した、他の者のすべての(財産)を所有することを欲するような。


Sunt illi bini amores sicut consanguinei; これらの二つの愛は血族(肉親)のようである。


qui enim vult dominari super omnia, vult etiam possidere omnia, nam sic omnes fiunt servi, et illi soli domini. というのは、すべての者の上に支配することを欲する者は、すべてのものを所有することもまた欲するから、なぜなら、このようにすべての者は奴隷になるから、また彼らだけが主人〔である〕。


Hoc patet manifeste ex illis in gente pontificia, qui dominatum suum exaltaverunt usque in caelum ad thronum Domini, super quo se posuerunt; このことはローマカトリック教会の氏(国民)中の彼らからはっきりと明らかである、その者は自分の支配権を天界の中へ、主の王座にまで高め(持ち上げた)、その上に自分たちを置いた(座らせた)


quod etiam conquirant totius terrae opes, ac thesauros amplificent absque fine. さらにまた、全地の富を集めた(捜し求めた)、そして宝庫に終わりなしに大きくした(増した)


[6.] Secundo: [6.] 第二に:


Qualis amor dignitatum et divitiarum propter illas est; 「それら〔地位と富〕のための地位と富の愛がどんなものか」。


et qualis amor dignitatum et divitiarum propter usus est. 「また役立ちのための地位と富の愛がどんなものか」。


Amor dignitatum et honorum propter dignitates et honores, est amor sui, proprie amor dominandi ex amore sui, ac amor divitiarum et opum propter divitias et opes, est amor mundi, proprie amor possidendi aliorum bona quacunque arte. 地位と名誉のための地位と名誉への愛は、自己愛である、正しく(正確に)、自己愛からの支配する愛、そして、富(裕福)と富(財産)ための富と財産への〔愛は〕、世俗愛である、正しく(正確に)、他の者の財産を所有しようとする愛〔である〕、どんな策略ででも。


Amor autem dignitatum et divitiarum propter usus, est amor usuum, qui idem est cum amore proximi; けれども、役立ちのための地位と富への愛は、役立ちへの愛である、それは隣人への愛と同じものである。


nam id propter quod homo agit, est finis a quo, et est primum seu primarium, et reliqua sunt media et sunt secundaria. なぜなら、それのために人間が活動するものは、それからの目的であるから、また最初のものまたは主要なものである、また残りのものが手段である、また従属的な(第二位の)のである。


[7.] Quod ad amorem dignitatum et honorum propter illas, qui idem est cum amore sui, proprie cum amore dominandi ex amore sui, est amor proprii; [7.] 地位と名誉の愛に関して(ついて)それらのための、それは自己愛と同じものである、正しく(正確に)自己愛からの支配する愛に、プロプリウムの愛である。


et proprium hominis est omne malum: また、人間のプロプリウムはすべての悪である。


inde est, quod dicatur quod homo nascatur in omne malum, et quod hereditarium ejus non sit nisi quam malum. ここからである、言われること、人間はすべての悪の中に生まれていること、また彼の遺伝は悪以外でないなら〔何ものでも〕ないこと。


Hereditarium hominis est proprium ejus, in quo est, et in quod venit per amorem sui, et praecipue per amorem dominandi ex amore sui; 人間の遺伝は彼のプロプリウムである、その中にいる、また、その中に自己愛を通してやって来る、また特に、自己愛からの支配する愛によって。


nam homo, qui in illo amore est, non spectat nisi semet, et sic in proprium suum immergit suas cogitationes et affectiones. なぜなら、人間は、その愛の中にいる者、自分自身でないなら目を向けない(見ない)、またこのように自分のプロプリウムの中に自分の思考と情愛を浸す(沈める)から。


Inde est, quod amori sui insit amor malefaciendi. ここからである、自己愛は悪を行なう愛を内在すること。


Causa est, quia non amat proximum, sed se solum; 理由である、隣人を愛さないからである、しかし、自分自身だけを。


et qui se solum amat, non videt alios quam extra se, vel sicut viles, vel sicut nihili, quos contemnit prae se, quibus inferre malum nihili pendit. また、自分自身だけを愛する者は、自分の外に以外に他の者を見ない、あるいは卑しい者のように、あるいは何者でもない(無価値な者)ように、彼らを自分自身と比べて軽蔑する、彼らに悪を加えるこ(引き起こすこと)何も判断しない〔=何とも思わない〕。


 


(3) 訳文


215.  [2.] 第一に:「地位と富とは何か、またどこからであるか」


 地位と富は最古代の時代に、その後に継続してなったものとは、まったく別ものであった。最古代の時代に、地位は、両親と子供の間にあるようなものと別ものではなかった。その地位は、両親からの出生のためでなく、しかし、それらからの教えと知恵のために尊敬と崇敬に満ちた愛の地位であった。その出生は彼らの霊の誕生であったので、本質的に霊的な、第二の出生であった。最古代の時代に、これは唯一の地位であり、その時、彼らは今日のような統治の下でなく、離れて、氏族、家族、家に住んだ。家長がいて、その者のもとにその地位があった。この時代は古代人により黄金時代と呼ばれた。


[3.] しかし、その時代の後、支配する愛の快さだけからのそれらの愛が継続的に入り込んだ。またその時、一緒に、自分に服従することを欲しなかった者たちに対する反目と敵意が入り込んだので、必要から、氏族、家族と家は集団に集まり、また自分たちに、最初は士師と呼び、またその後、君主と、また最後に、王と皇帝と呼ぶ者を置いた。そしてまた、その時、やぐら、土塁、また城壁によって自分自身の防備を固めはじめた。


 士師、君主、王、そして皇帝から、頭から身体の中へのように、感染病のように多くの者の中へ支配欲が入り込み、ここから地位の段階が、そしてまたそれにしたがって名誉の段階が生じた。またそれらとともに自己愛、またプロプリウムの思慮の高慢が生じた。


[4.] 富の愛にも同様のことが起こった。最古代の時代に、氏族と家族が自分たちの間で分かれて住んだ時、生活の必需品を所有すること以外の富への愛に他の愛はなかった。それら〔必需品〕は、彼ら自身に、〔羊の〕群れと〔牛の〕群れによって、耕地、野原と庭園によっても得られ、それらから彼らに食物があった。彼らの生活必需品には、飾った家もあり、すべての種類の家具で飾られ、さらにまた衣服があった。彼らのすべての関心と働きは、家の中の、両親、子供、使用人、女使用人にあった。


[5.] しかし、支配する愛が入り込み、またこの国を破壊した後、必需品以上に財産を所有しようとする愛もまた入り込み、また、他の者のすべての財産を所有しようと欲するような頂点にまで増大した


 これらの二つの愛は血族のようである。というのは、すべての者を支配することを欲する者は、すべてのものを所有することもまた欲するから、なぜなら、このようにすべての者は奴隷になり、また彼らだけが主人となるから。このことはローマカトリック教会の国民〔の聖職者たち〕からはっきりと明らかである。その者らは自分の支配権を天界の中へ、主の王座にまで高め、その上に座った。さらにまた、全地の富を集め、そして宝庫に際限もなく増した


[6.] 第二に:「地位と富のためのそれらの愛がどんなものか、また役立ちのための地位と富の愛がどんなものか」


 地位と名誉のための地位と名誉への愛は自己愛、正確には、自己愛からの支配する愛であり、そして、富と財産のための富と財産への愛は世俗愛、正確には、どんな策略ででも他の者の財産を所有しようとする愛である。けれども、役立ちのための地位と富への愛は、役立ちへの愛であり、それは隣人への愛と同じものである。なぜなら、人間が何かのために活動するものは、それからの目的であるから、また最初のものまたは主要なものであり、また残りのものが手段であり、従属的なのであるから。


[7.] 地位と名誉のためのそれらの愛について、それは自己愛と同じものであり、正確には、自己愛からの支配する愛、プロプリウムの愛である。また、人間のプロプリウムはすべての悪である。ここから、人間はすべての悪の中に生まれ、彼の遺伝は悪以外の何ものでもない、と言われる。


 人間の遺伝は、彼のプロプリウムであり、その中にいて、また、その中に自己愛を通して、また特に、自己愛からの支配する愛を通してやって来る。なぜなら、その愛の中にいる人間は、自分自身でないなら目を向けず、またこのように自分のプロプリウムの中に自分の思考と情愛を浸すから。ここから、自己愛は悪を行なう愛を内在する。その理由は、隣人を愛さないで、自分自身だけを愛するからである。また、自分自身だけを愛する者は、自分以外に他の者を、卑しい者のように、あるいは無価値な者のようにしか見ないで、彼らを自分自身と比べて軽蔑し、彼らに悪を加えることを何とも思わない。

原典講読『神の摂理』 215([8]~[13]終わり)

 

[8.] Ex eo est, quod qui in amore dominandi ex amore sui est, nihili pendat proximum defraudare, cum ejus uxore adulterari, illum blasphemare, vindictam contra illum usque ad necem spirare, in illum saevire, et similia alia. [8.] そのことからである、自己愛からの支配する愛の中にいる者が、隣人をだますことを無価値なものと見なすこと、彼〔隣人〕の妻と姦淫すること、彼を冒涜する(中傷する)こと、彼に対して復讐を死にまでも吹き込む(~したい)こと、彼に激怒すること、また同じような他のものを。


Hoc trahit homo ex eo, quod ipse diabolus non aliud sit, quam amor dominandi ex amore sui, cum quo conjunctus est, et a quo ducitur; このことを人間はそのことから得る、悪魔そのものは何ものでもないこと、自己愛からの支配する愛以外の、それ〔悪魔〕と結合された、またそれ〔悪魔〕により導かれる。


et qui ducitur a diabolo, hoc est, inferno, ducitur in omnia illa mala; また、悪魔により導かれる者は、すなわち、地獄、すべてのその悪の中に導かれる。


ac ducitur continue per jucunda istorum malorum. そして、絶えず導かれる、悪のその快さによって。


Inde est, quod omnes qui in inferno sunt, velint omnibus malefacere; ここからである、地獄の中にいる者、すべての者は、すべての者に悪を行なうことを欲すること。


at qui in caelo sunt, velint omnibus benefacere. しかし、天界の中にいる者は、すべての者に善を行なうことを欲する。


Ex oppositione illa, existit id quod in medio est, in quo est homo, et est in illo sicut in aequilibrio, ut possit se vel ad infernum vel ad caelum vertere; その対立から、そのことが生じる(存在するようになる)、中間にいること、その中に人間がいる、またその中にいる、均衡の中のように、自分自身をあるいは地獄へ、あるいは天界へ向けることができるような。


et quantum favet malis amoris sui, tantum se convertit ad infernum; また、どれだけ自己愛の悪を賛同するか(好感を持つか)によって〕、それだけ自分自身を地獄へ向ける。


at quantum removet illa a se, tantum se convertit ad caelum. しかし、どれだけそれらを自分自身から遠ざけるか〔によって〕、それだけ自分自身を天界へ向ける。


[9.] Datum est mihi sentire, quale et quantum est jucundum amoris dominandi ex amore sui. [9.] 私に感じることが与えられた、自己愛からの支配する愛の快さがどんなもので、どれほど大きいか。


Missus sum in illum, cognoscendi causa; 私はその中に入れられた(送られた)、原因を知るために。


et fuit tale, ut excederet omnia jucunda quae in mundo sunt; またこのようなものであった、すべての快さを越え(まさる)ような、それは世の中にある。


erat jucundum totius mentis ab intimis ad ultima ejus, in corpore autem non aliter sentiebatur quam sicut volupe et lubens intumescente pectre; 全部の心の快さであった、最内部からその最外部までの、けれども身体の中では異なって感じられなかった、ここちよさと愉快さ以外に、胸がふくれて。


et quoque datum est sentire, quod ex illo jucundo sicut ex suo fonte scaturirent jucunda omnium malorum, ut adulterandi, vindicandi, defraudandi, blasphemandi, in genere malefaciendi. そしてまた感じることが与えられた、その快さから、その泉からのようにすべての快さが湧き出る、例えば、姦淫をする、復讐をする、欺く、中傷する(冒涜する)、全般的に悪を行なう〔快さが〕。


Simile jucundum etiam inest amori possidendi aliorum opes quacunque arte, et ex illo concupiscentiis, quae sunt derivations; さらにまた同様の快さがどんな策略ででも他の者の財産を所有しようとする愛に内在する、またそれ〔愛〕から欲望〔が内在する〕、それらは派生物である。


sed tamen non in illo gradu, nisi sit conjunctus cum amore sui. しかし、それでもなお、その段階の中にない、自己愛と結合されていないなら。


Quod autem dignitates et divitias non propter illas, sed propter usus, attinet, non est amor dignitatum et divitiarum, sed amor usuum, cui dignitates et divitiae inserviunt pro mediis; けれども、地位と富は、それらのためでなく、しかし、役立ちのために、~については、地位と富への愛ではない、しかし役立ちへの愛である、その者に地位と富は手段として仕える。


hic amor est caelestis: この愛は天界的である。


sed de hoc plura in sequentibus. しかし、これについて多くのことは続くものの中で〔述べよう〕。


[10.] Tertio: [10.] 第三に:


Quod bini illi amores inter se distincti sint sicut infernum et caelum, patet a nunc dictis, quibus haec adjiciam: 「二つのそれらの愛は互いの間で地獄と天界のように分離し(区別されて)ること」は、今、言われたことから明らかである、それらにこのことを私は付加する(未来)


quod omnes qui in amore dominandi ex amore sui sunt, quoad spiritum in inferno sint, quicunque sint, sive magni sive parvi; すべての者は、自己愛からの支配する愛の中にいる者、霊に関して地獄の中にいる、だれでもいる、あるいは大きい者(重要人物)あるいは小さい者(卑しい者)


et quod omnes qui in illo amore sunt, in amore omnium malorum sint, quae si non faciunt, usque in spiritu suo licita credunt, et inde corpore faciunt, quando non dignitas et honor, ac timor legis obstant: またすべての者は、その悪の中にいる者、悪のすべての愛の中にいる、それらをもし行なわないなら、それでも自分の霊の中で許されると信じている、またここから(それゆえ)体で行なう、地位と名誉がない時、そして法律の恐れが妨げる。


et quod plus est, amor dominandi ex amore sui intime in se recondit odium contra Deum, consequenter contra Divina quae ecclesiae sunt, ac imprimis contra Dominum. またさらにであること、自己愛からの支配する愛が本質的に(それ自体の中に)神に対する憎しみを隠している、したがって(その結果として)神性に対する、それらは教会のものである、そして特に主に対して。


Si agnoscunt Deum, hoc faciunt solum ore; もし、神を認めるなら、このことを口だけで行なう。


et si Divina ecclesiae, hoc faciunt ex timore jacturae honoris. また、もし教会の神的なものを〔認める〕なら、このことを名誉を失うことの恐れから行なう。


Causa, quod ille amor intime recondat odium contra Dominum, est quia intime in illo amore est, quod velit esse Deus, se solum enim colit et adorat. 理由は、その愛は内部で主に対する憎しみを隠していること、内部でその愛の中にいるからである、神であることを欲すること、というのは、自分自身だけを礼拝し、崇拝するから。


Inde est, quod si quis illum honorat, usque eo, ut dicat quod ei Divina sapientia sit, et quod sit numen orbis, illum corde amet. ここからである、もしだれかが彼を尊敬するなら、そこのことまで、言うように、彼に神的な知恵があること、また世界の(異教の)神であること、彼を心から愛する。


[11.] Aliter est cum amore dignitatum et divitiarum propter usus; [11.] 異なっている、役立ちのために地位と富の愛に。


hic amor est caelestis, quia, ut dictum est, est idem cum amore proximi. この愛は天界的である、なぜなら、言われたように、隣人への愛と同じものであるから。


Per usus intelliguntur bona; 役立ちによって善が意味される。


et inde per facere usus intelligitur facere bona; またここから、役立ちを行なうことによって、善を行なうことが意味される。


et per facere usus seu bona, intelligitur servire aliis ac ministrare illis. また、役立ちまたは善を行なうことによって、他の者に(奴隷として)仕えること、そして(しもべとして)えることが意味される。


Hi tametsi in dignitate et in opulentia sunt, usque dignitatem et opulentiam non spectant aliter quam ut media ad faciendum usus, ita ad serviendum et ad ministrandum. これらの者はたとえ地位の中に、また富の中にいても、それでも、地位と富を異なって眺めない、役立ちを行なうための手段として以外に、このように、(奴隷として)仕えるために、また(しもべとして)えるために。


Hi sunt qui intelliguntur per haec Domini verba, これらの者である、この主の言葉によって意味される者、


“Quisquis voluerit inter vos magnus fieri, esse debebit vester minister: 「だれでも、あなたがたの間で、偉大になることを欲する者は、あなたがたの仕える者であるべきである。


et quisquis voluerit …. esse primus, esse debebit vester servus” (Matth. xx. 26, 27): また、だれでも、…最初〔の者〕であることを欲する者は、あたながたのしもべであるべきである」(マタイ20:26, 27)
hi etiam sunt, quibus dominatio in caelo a Domino concreditur;
 さらにまた、これらの者である、その者に主から天界の中の支配をまかせられる。


est enim illis dominatio medium faciendi usus seu bona, ita serviendi, et cum usus seu bona sunt fines seu amores, tunc non illi dominantur, sed Dominus, nam omne bonum est ab Ipso. というのは、彼らに支配は役立ちまたは善を行なう手段であるから、このように仕える、また役立ちまたは善が目的または愛であるとき、その時、彼らは支配しない、しかし、主が〔支配される〕、なぜなら、すべての善はその方からであるから。


[12.] Quarto: [12.] 第四に:


Quod discrimen illorum aegre ab homine sciatur, est quia plerique, qui in dignitate et in opulentia sunt, etiam usus faciunt, sed non sciunt num usus faciant propter se aut num propter usus; 「愛のそれらの相違はほとんど人間に知られないこと」は、大部分の者であるからである、その者は地位の中と、富(裕福)中にいる、役立ちもまた行なう、しかし、自分自身のために役立ちを行なうのか知らない、または役立ちのために〔役立ちを行なう〕のか。


et eo minus, quia amori sui et mundi inest plus ignis et ardoris faciendi usus, quam illis qui non in amore sui et mundi sunt; またそのことをなおさら〔知ら〕ない、自己と世への愛は役立ちを行なう火と熱(情熱)にさらに内在するから、彼らよりも、自己と世への愛の中にいない者。


sed priores faciunt usus propter famam aut propter lucrum, ita propter se; しかし、前の者は名声のためにまたは利益のために役立ちを行なう、このように自分自身のために。


sed qui faciunt usus propter usus, seu bona propter bona, illi non a se faciunt illa sed a Domino. しかし、役立ちのために役立ちを行なう者は、または善のために善を、彼らは自分自身からでなくそれを行なう、しかし、主から。


[13.] Discrimen inter illos aegre ab homine potest cognosci; [13.] それらの間の相違はほとんど人間により知られることができない。


ex causa, quia homo nescit, num ducatur a diabolo, vel num a Domino; 理由から、人間は知らないからである、悪魔により導かれているのか、あるいは主により〔導かれている〕のか。


ille qui ducitur a diabolo, usus facit propter se et mundum, at qui ducitur a Domino, usus facit propter Dominum et caelum; 彼らは、悪魔により導かれている者、役立ちを自分自身と世のために行なう、しかし、主により導かれている者は、悪立ちを主と天界のために行なう。


et omnes illi usus faciunt a Domino, qui fugiunt mala ut peccata, at omnes illi usus faciunt a diabolo, qui non fugiunt mala ut peccata; またすべての者は、彼らは主から役立ちを行なう、その者は悪を罪として避ける、しかし、すべての者は、彼らは悪魔から役立ちを行なう、その者は悪を罪として避けない。


malum enim est diabolus, ac usus seu bonum est Dominus. というのは、悪は悪魔であるから、そして役立ちまたは善は主である。


inde et non aliunde cognoscitur discrimen. ここから、また他のところからでなく相違が知られる。


Utrumque in externa forma apparet simile, sed in interna forma sunt prorsus dissimilia: 両方とも、外なる形の中で同様に(似て)見える、しかし、内なる形の中でまったく似ていない。


unum est sicut aurum, in quo intus est scoria, at alterum sicut aurum in quo intus est purum aurum; 一つのものは金のようである、その中の内部はかなくそである、しかし、もう一つのものは金のようである、その中の内部は純金である。


et est unum sicut fructus arte factus, qui apparet in externa forma sicut fructus ex arbore, cum tamen est cera colorata, in qua intus est pulvis aut bitumen; また一つのものは人工の(作り物の)果実のようである、それは外なる形の中で木からの果実のようにみえる、そのときそれでも着色した蜜蝋である、その中の内部に、ほこり(がらくた)たはアスファルトがある。


at alterum sicut fructus nobilis, sapore et odore amoenus, in quo intus sunt semina. しかし、もう一つのものは、高貴な(みごとな)実のようである、快い味と香りで、その中の内部に種がある。


 


(3) 訳文


215.  [8.] そのことから、自己愛からの支配する愛の中にいる者が、隣人をだますこと、隣人の妻と姦淫すること、隣人を中傷すること、彼に対して死にまでも復讐したいこと、彼に激怒すること、また同じような他のものを何でもないと見なす。このことを人間は、自己愛からの支配する愛以外の何ものでもない悪魔そのものから、悪魔と結合し、また悪魔により導かれることから得ている。また、悪魔、すなわち、地獄により導かれる者は、すべてのその悪の中に導かれる。そして、絶えず悪のその快さによって導かれる。ここから、地獄の中にいるすべての者は、すべての者に悪を行なうことを欲する。しかし、天界の中にいる者は、すべての者に善を行なうことを欲する。


 その対立から、均衡の中のように、その中に人間がいて、自分自身をあるいは地獄へ、あるいは天界へ向けることができるような、中間にいることが生じる。また、どれだけ自己愛の悪を好ましく思うかによって、それだけ自分自身を地獄へ向ける。しかし、それらをどれだけ自分自身から遠ざけるか〔よって、それだけ自分自身を天界へ向ける。


[9.] 私に、自己愛からの支配する愛の快さがどんなもので、どれほど大きいか感じることが与えられた。私は原因を知るためにその中に入れられたが、世の中にあるすべての快さにまさるようなものであった。最内部から最外部までの全心の快さであった、けれども身体の中では、胸がふくらむような、ここちよさと愉快さとしか感じられなかった。そしてまた、その快さから、泉からのようにすべての快さが、例えば、姦淫し、復讐し、欺き、中傷し、全般的に悪を行なう快さが湧き出ることを感じることが与えられた。さらにまた同じく、どんな策略ででも他の者の財産を所有しようとする愛に内在する、またその愛から派生する欲望に内在する快さを感じたしかし、それでも、自己愛と結合されていないなら、その段階の中にない。けれども、地位と富のためでなく、しかし、役立ちのための地位と富については、地位と富への愛ではなく、役立ちへの愛であって、地位と富は手段としてその者に仕える。この愛は天界的である。しかし、これについて多くのことは続くものの中で〔述べよう〕。


[10.] 第三に:「二つのそれらの愛は互いの間で地獄と天界のように分離していること」は、今、言われたことから明らかであり、それらに次のことを付加しよう。自己愛からの支配する愛の中にいるすべての者は、霊に関して地獄の中にいる、重要人物あるいは卑しい者であっても、だれでもその中にいる。 また、その悪の中にいるすべての者は、悪のすべての愛の中にいて、それらを行なわくても、それでも自分の霊の中で許されると信じている、またここから、地位と名誉が、そして法律の恐れが妨げない時、〔心でなく〕体で行なう。またさらに、自己愛からの支配する愛は本質的に神に対する、したがって教会のものである神性に対する、そして特に主に対する憎しみを隠している。もし、神を認めるなら、このことを口だけで行なう。また、もし教会の神的なものを認めるなら、名誉を失うことの恐れからそうしている。その理由は、その愛は内部で主に対する憎しみを隠していて、内部で、神であることを欲する愛の中にいるからである、というのは、自分自身だけを礼拝し、崇拝するから。ここから、もしだれかが彼を、彼には神的な知恵がある、世界の神である、とまで言うほどにまで尊敬するなら、その者を心から愛する。


[11.]役立ちのために地位と富の愛には異なっている。この愛は天界的である、なぜなら、言われたように、隣人への愛と同じものであるから。役立ちによって善が意味される。またここから、役立ちを行なうことによって、善を行なうことが意味される。また、役立ちまたは善を行なうことによって、他の者に役立ち、仕えることが意味される。


 これらの者はたとえ地位の中に、また富の中にいても、それでも、地位と富を、役立ちを行なうための、このように、役立つためのまた仕えるための手段としてしか眺めない。これらの者が、次の主のことばによって意味される者である、


 


 「あなたがたの間で、だれでも、偉大になりたい者は、あなたがたの仕える者であるべきです。また、だれでも……最初の者でありたい者は、あたながたのしもべであるべきです」(マタイ20:26, 27)


 さらにまた、主から天界の中の支配をまかせられる者は、これらの者である。というのは、彼らに支配は役立ちまたは善を行なう、このように仕える手段であるから。また役立ちまたは善が目的または愛であるとき、その時、彼らが支配するのではなく、主が支配される、なぜなら、すべての善はその方からであるから。


[12.] 第四に:「愛のそれらの相違がほとんど人間に知られないこと」は、地位と富にいる者は、役立ちもまた行なうが、しかし、大部分の者が自分自身のために役立ちを行なうのか、または役立ちのために役立ちを行なうのか知らないからである。また、自己と世への愛の中にいない者よりも、さらに自己と世への愛が役立ちを行なう火と熱に内在するので、なおさらそのことを知らない。しかし、その者は名声のためにまたは利益のために役立ちを、このように自分自身のために行なう。しかし、役立ちのために役立ちを、または善のために善を行なう者は、自分自身からでなく、しかし、主からそれを行なう。


[13.] それらの間の相違はほとんど人間により知られることができない理由は、人間は、悪魔により導かれているのか、あるいは主により導かれているのか知らないからである。悪魔により導かれている者は、役立ちを自分自身と世のために行なう、しかし、主により導かれている者は、悪立ちを主と天界のために行なう。また、彼らは主から役立ちを行なうすべての者は、悪を罪として避ける、しかし、悪魔から役立ちを行なうすべての者は、悪を罪として避けない。というのは、悪は悪魔であり、そして役立ちまたは善は主であるから。他のところからでなく、ここから相違が知られる。二つとも、外なる形の中では似て見える、しかし、内なる形の中ではまったく似ていない。一つは金のようであるが、その中の内部はかなくそである。しかし、もう一つは金のようであって、その内部は純金である。また一つは作りものの果実のようであり、それは外なる形では木からの果実のようにみえるが、それでも着色した蝋であり、その内部は、がらくたまたはアスファルトである。しかし、もう一つは、快い味と香りの、みごとな果実のようであり、その内部に種がある。

原典講読『神の摂理』 216

 

(1) 原文


216.  (ii.) Quod aeterna se referant ad honores et opes spirituales, quae sunt amoris et sapientiae, in caelo. Quoniam naturalis homo jucunda amoris sui, quae etiam sunt jucunda concupiscentiarum mali, vocat bona, et quoque confirmat quod sint bona, ideo honores et opes vocat benedictiones Divinas. At cum naturalis ille homo videt, quod mali aeque ac boni ad honores evehantur et ad opes promoveantur, et magis cum videt quod boni in contemptu et in paupertate sint, et mali in gloria et opulentia, secum cogitat, “Quid hoc? Non potest esse Divinae Providentiae; nam si illa regeret omnia, accumularet bonos honoribus et opibus, et afflictaret malos paupertate et contemptu, et sic adigeret malos ad agnoscendum, quod Deus et quod Divina Providentia sint.” [2.] Sed naturalis homo nisi illustratus a spirituali homine, hoc est, nisi simul spiritualis sit, non videt quod honores et opes possint esse benedictiones; et quoque quod possint esse maledictiones; et quod cum benedictiones sunt, a Deo sint, et quod cum maledictiones sunt, a diabolo sint. Quod etiam dentur honores et opes a diabolo, notum est, nam ex eo vocatur ille princeps mundi. Nunc quia nescitur ubinam honores et opes sunt benedictiones, ac ubinam sunt maledictiones, dicendum est; sed in hoc ordine: (1.) Quod honores et opes sint benedictiones, et quod sint maledictiones. (2.) Quod honores et opes, quando sunt benedictiones, sint spirituales ac aeternae; at quod dum sunt maledictiones, sint temporariae et caducae. (3.) Quod honores et opes, quae sunt maledictiones, respective ad honores et opes quae sunt benedictiones, sint sicut non aliquid ad omne; ac sicut quod in se non est, ad id quod in se est.


 


(2) 直訳


(ii.) Quod aeterna se referant ad honores et opes spirituales, quae sunt amoris et sapientiae, in caelo.  (ii.) 「永遠のものは霊的な名誉と財産()に関係すること、それらは愛と知恵のものである、天界の中の」―


Quoniam naturalis homo jucunda amoris sui, quae etiam sunt jucunda concupiscentiarum mali, vocat bona, et quoque confirmat quod sint bona, ideo honores et opes vocat benedictiones Divinas. 自然的な人間は自分の愛の快さを、それらはまた悪の欲望の快さである、善と呼び、そしてまたそれらが善であることを確信するので、それゆえ、名誉と富を神の祝福と呼ぶ。


At cum naturalis ille homo videt, quod mali aeque ac boni ad honores evehantur et ad opes promoveantur, et magis cum videt quod boni in contemptu et in paupertate sint, et mali in gloria et opulentia, secum cogitat, “Quid hoc? Non potest esse Divinae Providentiae; しかし、その自然的な人間は見るとき、悪い者が等しくそして善い者が名誉へ高められる(昇進される)、また富へ進められる(促進される)こと、またさらに見るとき、善い者が軽蔑の中に、また貧困の中にいること、また悪い者が栄光(輝き、称賛)の中に、また富(裕福)の中に、自分自身に考える、「このことは何か? 神的な摂理は存在することができない。


nam si illa regeret omnia, accumularet bonos honoribus et opibus, et afflictaret malos paupertate et contemptu, et sic adigeret malos ad agnoscendum, quod Deus et quod Divina Providentia sint.” なぜなら、もしそれ〔神的な摂理〕がすべてのものを支配するなら、善い者を名誉と富で積み上げる(与える)、また悪い者を貧困と軽蔑で苦しめる、またこのように悪い者を認めるように強いる(追い立てる)、神が〔おられる〕ことと、神的な摂理があること」。


[2.] Sed naturalis homo nisi illustratus a spirituali homine, hoc est, nisi simul spiritualis sit, non videt quod honores et opes possint esse benedictiones; [2.] しかし、自然的な人間は霊的な人間から照らされないなら、すなわち、同時に霊的でないなら、名誉と富が祝福であることができることを見ない。


et quoque quod possint esse maledictiones; そしてまた呪いであることができること。


et quod cum benedictiones sunt, a Deo sint, et quod cum maledictiones sunt, a diabolo sint. また、祝福であるとき、神からであること、また、呪いであるとき、悪魔からであること。


Quod etiam dentur honores et opes a diabolo, notum est, nam ex eo vocatur ille princeps mundi. さらにまた、名誉と富は悪魔により与えられることは、よく知られている、なぜなら、そのことから彼は世の君主☆と呼ばれるから。


「新改訳聖書」のヨハネ12:3114:3016:11にある「世の支配者」です。ただし、世の支配者が「名誉と富を与える」とは書いてありません。


Nunc quia nescitur ubinam honores et opes sunt benedictiones, ac ubinam sunt maledictiones, dicendum est; そこで、どこに名誉と富が祝福であるか☆知られていないので、そしてどこに呪いがあるか、言わなくてはならない。


「どこに名誉と富が祝福であるか」は文章として破綻していますが、意味はわかると思います。


sed in hoc ordine:― しかし、この順序の中で―


(1.) Quod honores et opes sint benedictines, et quod sint maledictiones. (1.) 名誉と富は祝福であること、また呪いであること。


(2.) Quod honores et opes, quando sunt benedictiones, sint spirituales ac aeternae; (2.) 名誉と富は、祝福である時、霊的であること、そして永遠〔である〕。


at quod dum sunt maledictiones, sint temporariae et caducae. しかし、呪いである時、一時的なものである、また、はかないもの〔である〕。


(3.) Quod honores et opes, quae sunt maledictiones, respective ad honores et opes quae sunt benedictiones, sint sicut non aliquid ad omne; (3.) 名誉と富は、それらは呪いである、名誉と富にと比較すれば、それらは祝福である、すべてと比べて何ものでもないようなものである。


ac sicut quod in se non est, ad id quod in se est. そして、本質的に存在しないような、それに比べて、本質的に存在するもの。


 


(3) 訳文


216.  (ii.) 「永遠のものは、天界の中の愛と知恵のものである霊的な名誉と富に関係すること」


 自然的な人間は、自分の愛の快さを、また悪の欲望の快さもまた、善と呼び、それらが善であることもまた確信するので、それゆえ、名誉と富を神の祝福と呼ぶ。


 しかし、その自然的な人間は、悪い者が善い者と等しく名誉へ高められ、また富へと進むのを見るとき、またさらに、善い者が軽蔑と貧困の中に、また悪い者が称賛と裕福の中にいるのを見るとき、自分自身に、「このことは何か? 神的な摂理は存在するはずがない。なぜなら、もし神的な摂理がすべてのものを支配するなら、善い者に名誉と富を与え、また悪い者を貧困と軽蔑で苦しめ、また、神がおられ、神的な摂理があることを悪い者が認めるように強いる〔はずである〕から」と考える


[2.] しかし、自然的な人間は霊的な人間から照らされないなら、すなわち、同時に霊的でないなら、名誉と富が祝福でありうること、そしてまた呪いでありうること、また、祝福であるとき神からであり、呪いであるとき悪魔からであることを見ない。さらにまた、名誉と富は悪魔により与えられることは、よく知られている。なぜなら、そのことから悪魔は世の君主と呼ばれるから。


 そこで、名誉と富のどこに祝福があるか、そしてどこに呪いがあるか、知られていないので、次の順序の中で、言わなくてはならない。


 (1.) 名誉と富は祝福であること、また呪いであること。


 (2.) 名誉と富は、祝福である時、霊的であり、永遠であるが、しかし、呪いである時、一時的なものであり、はかないものであること。


 (3.) 呪いである名誉と富は、祝福である名誉と富と比較すれば、すべてと比べて何ものでもないようなもの、そして、本質的に存在するものに比べて本質的に存在しないようなものであること。

原典講読『神の摂理』 217(~[3.])

 

(1) 原文


217.  Nunc tria illa momenta per se illustranda sunt. Primo: Quod honores et opes sint benedictiones, et quod sint maledictiones. Communis experientia testatur, quod tam pii quam impii, sive tam justi quam injusti, hoc est, tam boni quam mali, in dignitatibus et opibus sint; et tamen a nemine negari potest, quin impii et injusti, hoc est, mali in infernum veniant, ac pii et justi, hoc est, boni in caelum. Quoniam hoc verum est, sequitur quod dignitates et divitiae, seu honores et opes, sint vel benedictiones vel maledictiones, et quod apud bonos sint benedictiones, et quod apud malos sint maledictiones. In opere De Caelo et Inferno, Londini, anno 1758, edito (n. 357-365), ostensum est, quod tam divites quam pauperes, et tam magni quam parvi, in caelo sint, et quoque in inferno; ex quo patet, quod dignitates et divitiae apud illos qui in caelo sunt, in mundo fuerint benedictiones, et quod apud illos qui in inferno sunt, in mundo fuerint maledictiones. [2.] Unde autem est, quod sint benedictiones, et unde est quod sint maledictiones, quisque potest, si modo aliquid de ea re ex ratione cogitat, scire; quod nempe sint benedictiones apud illos, qui non cor in illis ponunt, et quod sint maledictiones apud illos qui cor in illis ponunt. Cor ponere in illis, est se amare in illis, et cor non ponere in illis, est usus et non se amare in illis. Quid et quale discrimen inter binos illos amores est, supra (n. 215) dictum est: quibus addendum est, quod dignitates et opes quosdam seducant, et quosdam non seducant: seducunt dum excitant amores proprii hominis, qui est amor sui, qui quod sit amor inferni, qui vocatur diabolus, supra etiam dictum est; at non seducunt, dum illum amorem non excitant. [3.] Quod tam mali quam boni evehantur ad honores, et promoveantur ad opes, est quia mali aeque ac boni usus faciunt, sed mali propter honores et lucra suae personae, at boni propter honores et lucra ipsius rei; hi spectant honores et lucra rei, ut causas principales, ac honores et lucra suae personae ut causas instrumentales; mali autem spectant honores et lucra personae ut causas principales, ac honores et lucra rei ut causas instrumentales. Sed quis non videt, quod persona, ejus functio et honor, sit propter rem, quam administrat, et non vicissim? Quis non videt, quod judex sit propter justitiam, magistratus propter rem communem, et rex propter regnum, et non vicissim? Quare etiam quisque in dignitate et honore, secundum leges regni, est secundum rei dignitatem, in cujus functione est: et quod discrimen sit sicut inter principale et instrumentale? Ille qui honorem rei sibi seu suae personae tribuit, apparet in mundo spirituali, dum id repraesentatur, sicut homo inversus corpore, pedibus sursum et capite deorsum. [4.] Secundo: Quod dignitates et opes, quando sunt benedictiones, sint spirituales ac aeternae; et quod quando sunt maledictiones, sint temporariae et caducae. Dignitates et opes in caelo sunt sicut in mundo, nam sunt ibi regimina, et inde administrationes et functiones, et quoque sunt negotiationes, et inde opes, quoniam sunt societates et coetus. Universum caelum distinctum est in bina regna, quorum unum vocatur regnum caeleste, alterum regnum spirituale; et unumquodvis regnum in innumeras societates, majores et minores, quae omnes et in quibus omnes secundum differentias amoris et inde sapientiae, ordinatae sunt; societates regni caelestis secundum differentias amoris caelestis, qui est amor in Dominum; et societates regni spiritualis secundum differentias amoris spiritualis, qui est amor erga proximum. Quia tales societates sunt, et omnes qui in illis sunt, fuerunt homines in mundo, et inde apud se retinent amores quos in mundo habuerunt, cum differentia quod illi tunc spirituales sint, et quod ipsae dignitates et opes sint spirituales in regno spirituali, ac caelestes in regno caelesti; consequenter quod illis dignitates et opes prae aliis sint, quibus amor et sapientia prae aliis sunt, qui sunt, quibus dignitates et opes fuerunt benedictiones in mundo. [5.] Ex his constare potest, quales sunt dignitates et opes spirituales, quod sint rei et non personae. Persona quidem [1]quae in dignitate ibi est, in magnificentia et gloria est, qualis est regum in terris; sed usque non spectant ipsam dignitatem ut aliquid, sed usus, in quorum administratione et functione sunt. Recipiunt quidem honores, quisque suae dignitatis, at ipsi non tribuunt sibi illos, sed ipsis usibus; et quia omnes usus sunt a Domino, tribuunt illos Domino, a quo: tales itaque sunt dignitates et opes spirituales, quae aeternae sunt. [6.] Aliter vero fit illis, quibus dignitates et opes in mundo fuerunt maledictiones; hi quia illas sibi tribuerunt, et non usibus, et quia non voluerunt quod usus dominarentur super illos, sed illi super usus, quos reputaverunt ut usus, quantum suo honori et suae gloriae inserviverunt, ideo in inferno sunt, et ibi vilia mancipia, in contemptu et miseria; quare quia dignitates et opes illae pereunt, dicuntur temporariae et caducae. De his et illis ita docet Dominus,


 


“Ne reponite vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea corrumpit, et ubi fures perfodiunt et furantur: recondite autem vobis thesauros in caelo, ubi neque aerugo neque tinea corrumpit, et ubi fures non perfodiunt, neque furantur; nam ubi est thesaurus vester,..etiam est cor vestrum” (Matth. vi. 19-21).


 


[7.] Tertio: Quod dignitates et opes quae sunt maledictiones, respective ad dignitates et opes quae sunt benedictiones, sint sicut non aliquid ad omne; et sicut quod non in se est, ad id quod in se est. Omne quod perit, et non fit aliquid, intus in se non est aliquid, est quidem extus aliquid, immo apparet sicut multum, et quibusdam sicut omne, quamdiu durat, sed non intus in se. Est sicut superficies, intra quam non est aliquid; et est sicut persona theatri in regia veste, dum ludus finitur: at quod manet in aeternum, id in se perpetuo est aliquid, ita omne; et quoque Est, quia non desinit esse.


@1 quae (cum Doctore Tafel) pro “qui”


 


(2) 直訳


Nunc tria illa momenta per se illustranda sunt. そこでこれらの三つの段階がそれ自体から(単独に☆)説明されなければならない。


per seは「独力で、単独に」という熟語ですが、ここは「別々に」と意訳するのがふさわしいようです。


Primo: 第一に:


Quod honores et opes sint benedictiones, et quod sint maledictiones. 「名誉と富は祝福であること、また呪いであること」


Communis experientia testatur, quod tam pii quam impii, sive tam justi quam injusti, hoc est, tam boni quam mali, in dignitatibus et opibus sint; 一般の(普通の)験が証言する、不信心な者と同様に☆敬虔な者が、あるいは不正な者と同様に正しい者が、すなわち、悪い者と同様に善い者が、地位と富の中にあること。


tam A quam Bの意味は「Bと同様にAは」「Bと同じくAは」であり、通常Aが強調されます。しかし、この逆にBが強調されている例もありました(ここがそれに該当するでしょう)。どちらとも言えませんので、文脈で訳してください。ぼやかして「ABも」と訳しておけば無難です。


et tamen a nemine negari potest, quin impii et injusti, hoc est, mali in infernum veniant, ac pii et justi, hoc est, boni in caelum. またそれでも、だれによっても否定されることができない、不信心なものと不正な者でなくては、すなわち、悪い者が地獄にやって来る、そして敬虔な者と正しい者が、すなわち、善い者が天界に。


Quoniam hoc verum est, sequitur quod dignitates et divitiae, seu honores et opes, sint vel benedictiones vel maledictiones, et quod apud bonos sint benedictiones, et quod apud malos sint maledictiones. このことが真実であるので、~ということになる、地位と裕福は、すなわち、名誉と富は、あるいは祝福である、あるいは呪い、また善い者のもとで祝福であること、また悪い者のもとで呪いであること。


In opere De Caelo et Inferno, Londini, anno 1758, edito (n. 357-365), ostensum est, quod tam divites quam pauperes, et tam magni quam parvi, in caelo sint, et quoque in inferno; 著作『天界と地獄』、ロンドン、1758年出版の中で(357-365)、示されている、富める者も☆貧しい者も☆、また高位の者も劣る者も、天界の中にいること、そしてまた地獄の中に。


前記tam A quam B参照。


ex quo patet, quod dignitates et divitiae apud illos qui in caelo sunt, in mundo fuerint benedictiones, et quod apud illos qui in inferno sunt, in mundo fuerint maledictiones. そのことから明らかである、地位と裕福()彼らのもとで、天界の中にいる者、世の中で祝福であった、また彼らのもとで、地獄の中にいる者、世の中で呪いであったこと。


[2.] Unde autem est, quod sint benedictiones, et unde est quod sint maledictiones, quisque potest, si modo aliquid de ea re ex ratione cogitat, scire; [2.] けれども、どこからであるか、祝福であること、またどこからであるか、呪いであること、だれでもできる、もし単にそれらの事柄について何らかのものを理性から考えるなら、知ること。


quod nempe sint benedictiones apud illos, qui non cor in illis ponunt, et quod sint maledictiones apud illos qui cor in illis ponunt. すなわち、彼らのもとで祝福であること、心を☆それらの中に置かない者、また彼らのもとで呪いであること、心をそれらの中に置く者。


まったく初級の注釈です。第三変化の中性名詞の主格形と対格形は同じです(cor)


Cor ponere in illis, est se amare in illis, et cor non ponere in illis, est usus et non se amare in illis. 心をそれらの中に置くことは、それらの中で自分自身を愛することである、またそれらの中に置かないことは、それらの中で自分自身でなく、役立ちを愛することである。


Quid et quale discrimen inter binos illos amores est, supra (n. 215) dictum est: これらの二つの愛の間の相違が何でどんなものかは、上に(215)言われている。


quibus addendum est, quod dignitates et opes quosdam seducant, et quosdam non seducant: それらに言いたされなければならない、地位と富はある者を惑わすこと、またある者を惑わさない。


seducunt dum excitant amores proprii hominis, qui est amor sui, qui quod sit amor inferni, qui vocatur diabolus, supra etiam dictum est; 人間のプロプリウムの愛を刺激する(かきたてる)、惑わす、それは自己愛である、それが地獄の愛であることは、それは悪魔と呼ばれる、上にもまた言われている。


at non seducunt, dum illum amorem non excitant. しかし、惑わさない、その愛を刺激しない(かきたてない)時。


[3.] Quod tam mali quam boni evehantur ad honores, et promoveantur ad opes, est quia mali aeque ac boni usus faciunt, sed mali propter honores et lucra suae personae, at boni propter honores et lucra ipsius rei; [3.] 悪い者も善い者も名誉へ高められること、また富へ進められる、悪い者は善い者と等しく、役立ちを行なうからである、しかし、悪い者は自分の人物の名誉と利益のために、しかし、善い者は事柄そのものの名誉と利益のために。


hi spectant honores et lucra rei, ut causas principales, ac honores et lucra suae personae ut causas instrumentales; これらの者は事柄の名誉と利益に目を向ける(眺める)、主要な理由(原因)として、そしてその人物の名誉と利益を手段となる理由(原因)として。


mali autem spectant honores et lucra personae ut causas principales, ac honores et lucra rei ut causas instrumentales. しかしながら、悪い者は人物の名誉と利益を主要な理由として眺める(目を向ける)、そして事柄の名誉と利益を手段となる理由(原因)として。


Sed quis non videt, quod persona, ejus functio et honor, sit propter rem, quam administrat, et non vicissim? しかし、だれが見ないか? 人物は、彼の職務と名誉は、事柄のためにあること、それを執行する、また逆ではない。


Quis non videt, quod judex sit propter justitiam, magistratus propter rem communem, et rex propter regnum, et non vicissim? だれが見ないか? 裁判官は公正(正義)のためであること、行政長官は公共の事柄ののため、また王は王国のため、また逆ではない。


Quare etiam quisque in dignitate et honore, secundum leges regni, est secundum rei dignitatem, in cujus functione est: それゆえ、さらにまた、地位と名誉の中のそれぞれの者は、王国の法律にしたがって、事柄の地位(尊厳)にしたがっている、彼の職務の中にいる。


et quod discrim sit sicut inter principale et instrumentale? また、相違が主要なものと手段となるものの間のようである?


Ille qui honorem rei sibi seu suae personae tribuit, apparet in mundo spirituali, dum id repraesentatur, sicut homo inversus corpore, pedibus sursum et capite deorsum. 彼は、事柄の名誉を自分自身に、または自分の人物に帰する者、霊界の中で見られる、それが表象される時、身体を逆にした(=さかさまにした)間のように、足で上方に、また頭で下方に。


 


(3) 訳文


217. そこで、これらの三つの段階が別々に説明されなければならない。


第一に:「名誉と富は祝福であること、また呪いであること」


 普段の験が、敬虔な者も不信心な者も、あるいは正しい者も不正な者も、すなわち、善い者も悪い者も、地位と富の中にあることを証言している。またそれでも、だれによっても、不信心なものと不正な者、すなわち、悪い者でなくては地獄にやって来ることはなく、そして敬虔な者と正しい者が、すなわち、善い者が天界にやって来ることは否定されることができない。このことが真実であるので、地位と裕福は、すなわち、名誉と富は、祝福であるかあるいは呪いであり、また善い者のもとで祝福であり、悪い者のもとで呪いであることがいえる。


  ロンドンで1758年に出版された著作『天界と地獄』の中で、富める者も貧しい者も、また高位の者も劣る者も、天界の中に、そしてまた地獄の中にいることが示されている(357-365)。そのことから、地位と富は、天界の中にいる者のもとで、世では祝福であったこと、また地獄の中にいる者のもとで、世では呪いであったことが明らかである。


[2.] けれども、祝福であることがどこからか、また呪いであることがどこからか、だれでも、それらの事柄について何らかのものを理性から考えるだけで、知ることできる。すなわち、心をそれらの中に置かない者のもとで祝福であること、また心をそれらの中に置く者のもとで呪いであることである。心をそれらの中に置くことは、それらの中で自分自身を愛することであり、またそれらの中に置かないことは、それらの中で自分自身でなく、役立ちを愛することである。これらの二つの愛の間の相違が何であり、どんなものかは、前に言われている(215)。それらに、地位と富はある者を惑わし、またある者を惑わさないことを言いたされなければならない。人間の自己愛であるプロプリウムの愛を刺激する、惑わし、それが悪魔と呼ばれる地獄の愛であることは、前にもまた言われている。しかし、その愛を刺激しない時、惑わさない。


[3.] 悪い者も善い者も名誉へ高められ、また富へと進められるのは、悪い者は善い者と等しく、役立ちを行なうからである、しかし、悪い者は自分という人物の名誉と利益のために、しかし、善い者は事柄そのものの名誉と利益のためにである。これらの者は、事柄の名誉と利益を主要な理由として、そしてその人物の名誉と利益を手段となる理由として、それらに目を向ける。しかしながら、悪い者は人物の名誉と利益を主要な理由として、そして事柄の名誉と利益を手段となる理由として、それらに目を向ける


 しかし、人物は、彼の職務と名誉は、執行する事柄のためにあり、またその逆ではないことを、だれが見ないか? 裁判官は公正のため、行政長官は公共の事柄ののため、また王は王国のためにあり、また逆ではないことを、だれが見ないか? それゆえ、さらにまた、地位と名誉の中のそれぞれの者は、王国の法律にしたがって、事柄の地位(尊厳)にしたがって、彼の職務の中にいる。また、主要なものと手段となるものの間のような相違がある〔ことをだれが見ないか〕?


 事柄の名誉を自分自身に、または自分という人物に帰する者は、霊界の中で、それが表象される時、足を上に頭を下にして、身体をさかさまにした人間のように見られる。