原典講読「神の摂理』 194

 

(1) 原文


194.  In supradictis transactionibus etiam demonstratum est, quod amor vitae producat ex se amores subalternos, qui vocantur affectiones, et quod hae sint exteriores et interiores; et quod hae simul sumptae faciant sicut unum dominium seu regnum, in quo amor vitae est dominus seu rex: tum etiam demonstratum est, quod amores illi subalterni seu affectiones adjungant sibi consortes, unaquaevis suam, affectiones interiores consortes quae vocantur perceptiones, et affectiones exteriores consortes quae vocantur cogitationes, et quod unaquaevis cum sua consorte cohabitet, et vitae suae munia obeat: et quod talis sit conjunctio utriusque, qualis est Esse vitae cum Existere vitae, quae talis est, ut unum non sit aliquid nisi simul cum altero; quid enim est Esse vitae nisi existat? et quid est Existere vitae nisi ab Esse vitae? Tum quod talis sit conjunctio vitae, qualis est soni et harmoniae, tum soni et loquelae, in genere qualis est pulsus cordis et respirationis pulmonis: quae conjunctio talis est, ut unum absque altero non sit aliquid, et quod unum per conjunctionem cum altero fiat aliquid. Conjunctiones erunt vel in illis, vel fiunt per illa. Ut pro exemplo sonus: qui putat quod sonus sit aliquid, nisi in illo sit quod distinguit, fallitur; sonus etiam correspondet affectioni apud hominem; et quia in illo semper est aliquid quod distinguit, ideo ex sono hominis loquentis cognoscitur ejus amoris affectio; et ex variatione ejus, quae est loquela, ejus cogitatio. Inde est, quod angeli sapientiores solum ex sono loquentis percipiant amores vitae ejus, una cum quibusdam affectionibus, quae sunt derivationes. Haec dicta sunt, ut sciatur, quod non detur affectio absque sua cogitatione, nec cogitatio absque sua affectione. Sed plura de his supra in hac transactione, et in Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, videantur.


 


(2) 直訳


In supradictis transactionibus etiam demonstratum est, quod amor vitae producat ex se amores subalternos, qui vocantur affectiones, et quod hae sint exteriores et interiores; 上述の論文の中にもまた示されている、いのちの愛がそれ自体から副次的な(従属的な)を生み出すこと、それらは情愛と呼ばれる、またこれらは外的なものと内的なものであること。


et quod hae simul sumptae faciant sicut unum dominium seu regnum, in quo amor vitae est dominus seu rex: またこれらは一緒に取られて(ひとまとめにされて)一つの領域または国のようにつくっていること、その中でいのちの愛は主人または王であること。


tum etiam demonstratum est, quod amores illi subalterni seu affectiones adjungant sibi consortes, unaquaevis suam, affectiones interiores consortes quae vocantur perceptiones, et affectiones exteriores consortes quae vocantur cogitationes, et quod unaquaevis cum sua consorte cohabitet, et vitae suae munia obeat: なお(また)さらにまた示されている、それらの副次的な(従属的な)愛または情愛はそれ自体に仲間(配偶者)を接合させている、それぞれ自分のものを、内的な情愛の仲間(配偶者)は知覚と呼ばれる、また外的な情愛の仲間(配偶者)は思考と呼ばれる、またそれぞれはそれ自体の仲間(配偶者)と一緒に住む、またそれ自体のいのちの職務を果たす。


et quod talis sit conjunctio utriusque, qualis est Esse vitae cum Existere vitae, quae talis est, ut unum non sit aliquid nisi simul cum altero; またそれぞれはそのような☆結合であること、いのちのエッセがいのちのエキシステレとどのよう☆であるか〔によって〕、それはそのようである、一つが何ものでもないような、同時にもう一つのものとでないなら。


相関文「talisqualis…」です。これを英訳がきっちり訳してないので、柳瀬訳も意味がぼやけたものになっています。


quid enim est Esse vitae nisi existat? というのは、いのちのエッセは存在するようにならないなら何か?


et quid est Existere vitae nisi ab Esse vitae? また、いのちのエキシステレ(存在するようになること)はいのちのエッセからでないなら何か?


Tum quod talis sit conjunctio vitae, qualis est soni et harmoniae, tum soni et loquelae, in genere qualis est pulsus cordis et respirationis pulmonis: なおまたいのちの結合はそのようであること、音()と調和する音の〔結合が〕どのようであるか〔によって〕、なおまた音()と話しの〔結合がどのようであるかによって〕、〔なおまた〕一般的に、心臓の鼓動と肺の呼吸がどのようであるか〔によって〕。


quae conjunctio talis est, ut unum absque altero non sit aliquid, et quod unum per conjunctionem cum altero fiat aliquid. その結合はそのようである、一つはもう一つなしに何ものでもないような、また、一つはもう一つのものとの結合によって何らかのものになること。


Conjunctiones erunt vel in illis, vel fiunt per illa. 結合はあるいはそれらの中にある(未来)、あるいはそれらによって行なわれる☆。


ここの動詞fiuntはその前の動詞と合わせてfient(未来)とすべきだと思いますが、どうなんでしょうか? fientと解釈して訳しておきます。


Ut pro exemplo sonus: 例えば、例として音()


qui putat quod sonus sit aliquid, nisi in illo sit quod distinguit, fallitur; 音()が何らかのものであることを考える者は、その中に区別する(識別する)ものがないなら、欺かれている(間違えている)


sonus etiam correspondet affectioni apud hominem; さらにまた音()は人間のもとの情愛に対応する。


et quia in illo semper est aliquid quod distinguit, ideo ex sono hominis loquentis cognoscitur ejus amoris affectio; またその中に常に何らかのものがあるので、区別する(識別する)もの、それゆえ、人間の話し方の()から、彼の愛の情愛が知られる。


et ex variatione ejus, quae est loquela, ejus cogitatio. またその変化から、それは話し方である、その思考が〔知られる〕。


Inde est, quod angeli sapientiores solum ex sono loquentis percipiant amores vitae ejus, una cum quibusdam affectionibus, quae sunt derivationes. ここからである、さらに賢明な天使たちは話す音()だけから、彼のいのちの愛を知覚する、それらの情愛と一緒に、それらは派生物である。


Haec dicta sunt, ut sciatur, quod non detur affectio absque sua cogitatione, nec cogitatio absque sua affectione. これらが言われた、知られるように、情愛はその思考なしに存在しないこと、思考もその情愛なしに〔存在し〕ない。


Sed plura de his supra in hac transactione, et in Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, videantur. しかし、これらについて多くのことは上に、この論文の中に、また『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』の中に、見られる。


 


(3) 訳文


194.  この著作の上述のもの中にもまた、いのちの愛がそれ自体から情愛と呼ばれる副次的なを生み出すこと、またこれらは外的なものと内的なものであること、またこれらはひとまとめにされて一つの領域または国のようにつくっており、その中でいのちの愛は主人または王であることが示されている。なおさらにまた次のことが示されている。それらの副次的な愛または情愛は、それ自体にそれぞれ自体の配偶者を接合させており、内的な情愛の配偶者は知覚と呼ばれ、また外的な情愛の配偶者は思考と呼ばれ、またそれぞれはそれ自体の配偶者と一緒に住み、それ自体のいのちの職務を果たすこと。またそれぞれは、いのちのエッセがいのちのエキシステレとどのようであるかによって、そのような結合であること、またそれは、一つがもう一つのものと同時でないなら、何ものでもないようなものであること。というのは、いのちのエッセは存在するようにならないなら、何なのか? また、いのちのエキシステレ(存在するようになること)はいのちのエッセからでないなら何なのか?


 なおまた、いのちの結合は、音と調和する音の結合がどのようであるかによって、なおまた声と話しの結合がどのようであるかによって、一般的には、心臓の鼓動と肺の呼吸がどのようであるかによって、そのようである。その結合は、一つはもう一つなしに何ものでもないような、また、一つはもう一つのものとの結合によって何らかのものになるようなものである。結合は、それらの中になくてはならないか、あるいはそれらによって行なわれなくてはならない。


声を例としよう― 声が、その中に識別されるものがないなら、何ものでもないと考える者は、欺かれている。さらにまた声は人間のもとの情愛に対応している。またその中に常に識別される何らかのものがあるので、それゆえ、人間の話し方の声から、彼の愛の情愛が知られ、また話し方であるその変化から、彼の思考が知られる。ここから、賢明な天使たちは話す声だけから、彼のいのちの愛を、それらの派生物である情愛と一緒に知覚する。


これらは、情愛はその思考なしに存在せず、思考もその情愛なしに存在しないことが知られるために言われた。しかし、これらについて多くのことは、この著作の前のものの中に、また『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』の中に見られる。

原典講読「神の摂理』 195

 

(1) 原文


195.  Nunc quia amor vitae suum jucundum habet, et sapientia ejus suum amoenum, similiter omnis affectio, quae in sua essentia est amor subalternus derivatus ab amore vitae, sicut rivus a suo fonte, aut sicut ramus a sua arbore, aut sicut arteria a suo corde; quare cuilibet affectioni est suum jucundum et inde perceptioni et cogitationi suum amoenum. Inde sequitur, quod jucunda et amoena illa faciant vitam hominis. Quid vita absque jucundo et amoeno? Non est aliquid animatum sed inanimatum: diminue illa et frigesces aut torpesces, et aufer illa et exspirabis et morieris: [2.] ex jucundis affectionum et ex amoenis perceptionum et cogitationum, est calor vitalis. Quoniam cuivis affectioni est suum jucundum, et inde cogitationi suum amoenum, constare potest, unde est bonum et verum, tum quid bonum et verum in sua essentia sunt. Bonum est cuivis quod ejus affectionis jucundum est, ac verum quod ejus cogitationis amoenum inde est: quisque enim vocat id bonum, quod ex amore voluntatis suae sentit jucundum, et vocat id verum, quod ex sapientia intellectus sui percipit amoenum inde. Utrumque effluit ex amore vitae sicut aqua ex fonte, aut sicut sanguis ex corde: utrumque simul sumptum est sicut unda aut atmosphaera, in qua tota mens humana est. [3.] Haec duo, jucundum et amoenum, in mente sunt spiritualia, in corpore autem sunt naturalia; utrinque faciunt vitam hominis. Ex his patet, quid apud hominem est quod vocatur bonum, et quid quod vocatur verum: tum etiam quid apud hominem est, quod vocatur malum et quod vocatur falsum: quod nempe ei malum sit, quod destruit jucundum affectionis ejus, et id falsum quod destruit amoenum cogitationis ejus inde; et quod malum ex jucundo suo et falsum ex amoeno suo possint dici et credi bonum et verum. Sunt quidem bona et vera mutationes et variationes status formarum mentis, sed hae unice percipiuntur et vivunt per jucunda et amoena illorum. Haec allata sunt, ut sciatur quid affectio et cogitatio in sua vita.


 


(2) 直訳


Nunc quia amor vitae suum jucundum habet, et sapientia ejus suum amoenum, similiter omnis affectio, quae in sua essentia est amor subalternus derivatus ab amore vitae, sicut rivus a suo fonte, aut sicut ramus a sua arbore, aut sicut arteria a suo corde; そこで、いのちの愛はそれ自体の快さを持つので、またその知恵はそれ自体の楽しさを〔持つので〕、同様にすべての情愛は、それはその本質ではいのちの愛からの副次的な、導かれた(派生した)である、流れのようにその泉から、または枝のようにその木から、または動脈のようにその心臓から。


quare cuilibet affectioni est suum jucundum et inde perceptioni et cogitationi suum amoenum. それゆえ、どんな情愛にもそれ自体の快さがある、またここから知覚にまた思考にその自体の楽しさが〔ある〕。


Inde sequitur, quod jucunda et amoena illa faciant vitam hominis. ここから~ということになる、それらの快さと楽しさは人間のいのちをつくること。


Quid vita absque jucundo et amoeno? 快さと楽しさなしのいのちとは何か?


Non est aliquid animatum sed inanimatum: 何らかの生命あるものではない、しかし、生命のないもの。


diminue illa et frigesces aut torpesces, et aufer illa et exspirabis et morieris: それら〔快さと楽しさ〕を減らせ、するとあなたは冷たくなる(未来)、またはあなたは鈍くなる(不活発になる)(未来)、またそれらを取り去れ、するとあなたは息が絶える(未来)、また死ぬ(未来)


[2.] ex jucundis affectionum et ex amoenis perceptionum et cogitationum, est calor vitalis. [2.] 情愛の快さと知覚と思考の楽しさから、生命(いのち)の熱がある。


Quoniam cuivis affectioni est suum jucundum, et inde cogitationi suum amoenum, constare potest, unde est bonum et verum, tum quid bonum et verum in sua essentia sunt. それぞれの情愛にそれ自体の快さがあり、またここから思考にそれ自体の楽しさが〔ある〕ので、明らかにすることができる、善と真理はここからである、なおまた善と真理がその本質の中で何であるか。


Bonum est cuivis quod ejus affectionis jucundum est, ac verum quod ejus cogitationis amoenum inde est: 善はそれぞれの者に、彼の情愛の快さであるものである、そして真理は、ここから彼の思考の楽しさであるもの。


quisque enim vocat id bonum, quod ex amore voluntatis suae sentit jucundum, et vocat id verum, quod ex sapientia intellectus sui percipit amoenum inde. というのは、それぞれの者がそれを善と呼ぶから、自分の意志の愛から快いものと呼ぶもの、それを真理と呼ぶ、自分の理解力の知恵からそこからの楽しさを知覚するもの。


Utrumque effluit ex amore vitae sicut aqua ex fonte, aut sicut sanguis ex corde: 二つとも、いのちの愛から流れ出る、泉からの水のように、または心臓からの血のように。


utrumque simul sumptum est sicut unda aut atmosphaera, in qua tota mens humana est. 二つとも、一緒に取られて(ひとまとめにされて)()たは大気のようである、その中に人間の全部の心がある。


[3.] Haec duo, jucundum et amoenum, in mente sunt spiritualia, in corpore autem sunt naturalia; [3.] これら二つのもの、快さと楽しさは、心の中で霊的である、しかしながら、身体の中で自然的である。


utrinque faciunt vitam hominis. 両方の場所に人間のいのちをつくる。


Ex his patet, quid apud hominem est quod vocatur bonum, et quid quod vocatur verum: これらから明らかである、人間のもとで何であるか、善と呼ばれるものが、また何か、真理と呼ばれるもの。


tum etiam quid apud hominem est, quod vocatur malum et quod vocatur falsum: なおまたさらに(また)、人間のもとで何であるか、悪と呼ばれるものと虚偽と呼ばれるもの。


quod nempe ei malum sit, quod destruit jucundum affectionis ejus, et id falsum quod destruit amoenum cogitationis ejus inde; すなわち、彼に悪であること、彼の情愛の快さを滅ぼすもの、またそれは虚偽〔である〕、ここから彼の思考の楽しさを滅ぼすもの。


et quod malum ex jucundo suo et falsum ex amoeno suo possint dici et credi bonum et verum. また、その快さから悪とその楽しさから虚偽は、善と真理と呼ばれることと信じられることができること。


Sunt quidem bona et vera mutationes et variationes status formarum mentis, sed hae unice percipiuntur et vivunt per jucunda et amoena illorum. 確かに善と真理は心の形の変化と相(多様性)の状態である、しかし、これらはもっぱら(まったく)それらの快さと楽しさによって知覚され、また生きている。


Haec allata sunt, ut sciatur quid affectio et cogitatio in sua vita. これらは提示された、情愛と思考が何か知られるために、それらのいのちの中で。


 


(3) 訳文


195.  そこで、いのちの愛はそれ自体の快さを、またその知恵はそれ自体の楽しさを持つので、すべての情愛も同様である。その情愛はその本質では、泉からの流れのように、または木からの枝のように、または心臓からの動脈のように、いのちの愛からの副次的な、派生した愛である。それゆえ、どんな情愛にもそれ自体の快さがあり、またここから知覚にまた思考にその自体の楽しさがある。ここから、それらの快さと楽しさは人間のいのちをつくることがいえる。


 快さと楽しさのない、いのちとは何か? 生命あるものではなく、生命のないものである。それら〔快さと楽しさ〕を減らしてみよ、するとあなたは冷たく、または鈍くなる、またそれらを取り去ってみよ、するとあなたは息が絶え、死ぬ


[2.] 情愛の快さと知覚や思考の楽しさから、生命(いのち)の熱がある。それぞれの情愛にそれ自体の快さがあり、またここから思考にそれ自体の楽しさがあるので、善と真理はここからであり、なおまた善と真理がその本質の中で何であるか、明らかにすることができる。善はそれぞれの者にとって、彼の情愛に快いものであり、そして真理は、ここから彼の思考に楽しいものである。というのは、それぞれの者が、自分の意志の愛から快いものと呼ぶものを善と呼び、そこから自分の理解力の知恵から楽しさを知覚するものを真理と呼ぶから。二つとも、泉からの水のように、または心臓からの血のように、いのちの愛から流れ出る。二つとも、ひとまとめにされて、人間の全部の心がその中にある波または大気のようである。


[3.] これら二つの快さと楽しさは、心の中で霊的である、しかしながら、身体の中で自然的である。両方の場所で人間のいのちをつくる。これらから、人間のもとで、善と呼ばれるものが何か、真理と呼ばれるものが何であるか、なおまたさらに、人間のもとで、悪と呼ばれるものと虚偽と呼ばれるものが何であるか明らかである。すなわち、彼の情愛の快さを滅ぼすものが彼にとって悪であり、またここから彼の思考の楽しさを滅ぼすものが虚偽である。また、悪はその快さから、虚偽はその楽しさから、善と真理と呼ばれ、信じられることができること。確かに善と真理は心の形の変化と相の状態である、しかし、これらはもっぱらそれらの快さと楽しさによって知覚され、また生きている。


これらは、情愛と思考がそれらのいのちの中で何であるか知られるために、提示された。

原典講読「神の摂理』 196

 

(1) 原文


196.  Nunc quia mens hominis est, quae cogitat, (ac cogitat ex jucundo affectionis suae,) et non corpus, et quia mens hominis est ejus spiritus, qui vivit post mortem, sequitur quod spiritus hominis non sit nisi quam affectio et inde cogitatio. Quod non dari queat ulla cogitatio absque affectione, manifeste patet ex spiritibus et angelis in mundo spirituali, quod omnes ibi cogitent ex affectionibus amoris vitae illorum, et quod jucundum illarum circumstipet unumquemvis, sicut atmosphaera ejus; et quod secundum has sphaeras exhalatas ex affectionibus per cogitationes illorum, omnes ibi conjungantur: quisque etiam ex suae vitae sphaera cognoscitur qualis est. Ex his constare potest, quod omnis cogitatio sit ex affectione, et quod sit forma suae affectionis. Simile est cum voluntate et intellectu; et simile est cum bono et vero; et simile cum charitate et fide.


 


(2) 直訳


Nunc quia mens hominis est, quae cogitat, (ac cogitat ex jucundo affectionis suae,) et non corpus, et quia mens hominis est ejus spiritus, qui vivit post mortem, sequitur quod spiritus hominis non sit nisi quam affectio et inde cogitatio. それで、人間の心であるので、それが考える、(そして、それ自体の情愛の快さから考える)、身体ではない、また人間の心は彼の霊であるので、それは死後に生きる、~ことになる、人間の霊は情愛と思考以外でないなら〔何ものでも〕ない。


Quod non dari queat ulla cogitatio absque affectione, manifeste patet ex spiritibus et angelis in mundo spirituali, quod omnes ibi cogitent ex affectionibus amoris vitae illorum, et quod jucundum illarum circumstipet unumquemvis, sicut atmosphaera ejus; 情愛なしに(何も)考がない〔ことが〕与えられることができないことは☆1、霊界の霊と天使たちから明らかである、すべての者はそこに彼らのいのちの愛の情愛から考えること、またそれら〔情愛〕の快さがそれぞれの者を☆2まわりに群がる(取り囲む)こと、彼の大気(蒸気)のように。


1 私にとってここの文章は論理的に破たんしている気がします。すなわち「~なしに…ない…ない」という構成なので、後半の「…ない…ない」を二重否定とすれば「~なしで…ある」となるので「情愛なしに思考が与えられる」と読みとれます。しかし、常識的に判断しておきます。


2 ここのunusquivis「それぞれの」は何かな? 思考(これは女性)かな、と思いたくなりますが、男性なので「それぞれの者を」です。


et quod secundum has sphaeras exhalatas ex affectionibus per cogitationes illorum, omnes ibi conjungantur: また、彼らの思考によって(を通して)愛から発散するこれらのスフェアにしたがって、すべての者はそこに結合されること。


quisque etiam ex suae vitae sphaera cognoscitur qualis est. さらにまた、だれでも自分のいのちのスフェアから知られる、どんなものであるか。


Ex his constare potest, quod omnis cogitatio sit ex affectione, et quod sit forma suae affectionis. これらから明らかにすることができる、すべての思考は情愛からであること、またそれ自体の情愛の形であること。


Simile est cum voluntate et intellectu; 意志と理解力に(の場合)同様である。


et simile est cum bono et vero; また、善と真理に(の場合)同様である。


et simile cum charitate et fide. また、仁愛と信仰に(の場合)同様である。


 


(3) 訳文


196.  それで、人間の心が考えて(そして、それ自体の情愛の快さから考える)、身体ではないので、また人間の心は彼の死後に生きる霊であるので、人間の霊は情愛と思考以外の何ものでもないことがいえる。情愛なしに何も思考がない存在することができないことは、霊界のそこの霊と天使たちのすべての者が彼らのいのちの愛の情愛から考えること、またそれらの情愛の快さがそれぞれの者を彼の大気のように取り囲むこと、また、彼らの思考を通して情愛から発散するこれらのスフェアにしたがって、すべての者はそこに結合されることから明らかである。さらにまた、だれでもどんなものであるか自分のいのちのスフェアから知られる。


これらから、すべての思考は情愛からであること、またそれ自体の情愛の形であることを明らかにすることができる。意志と理解力の場合も同様であり、善と真理の場合も同様であり、仁愛と信仰の場合も同様である。

原典講読「神の摂理』 197

 

(1) 原文


197.  (ii.) Quod affectiones amoris vitae hominis sint soli Domino notae. Homo suas cogitationes et inde intentiones novit, quia illas in se videt; et quia omnis prudentia est ex illis, etiam illam in se videt. Si tunc ejus vitae amor est amor sui, in fastum propriae intelligentiae venit, et sibi adscribit prudentiam; et colligit argumenta pro illa, et sic recedit ab agnitione Divinae Providentiae. Similiter fit, si amor mundi est amor vitae; sed usque hic non in tali gradu recedit. Ex quibus patet, quod illi bini amores adscribant homini et ejus prudentiae omnia; et si interius explorantur, nihil Deo et Ipsius Providentiae. Quare cum forte audiunt, quod veritas sit, quod humana prudentia sit nulla, sed quod Divina Providentia sit sola, quae regit omnia, si prorsus athei sunt, rident ad illud; at si aliquid ex religione retinent memoria, et illis dicitur, quod omnis sapientia sit a Deo, quidem ad primum auditum affirmant, sed usque intus in spiritu suo id negant. Tales sunt imprimis sacerdotes, qui se prae Deo, et mundum prae caelo amant; seu quod idem, qui propter honores et lucra colunt Deum, et usque praedicaverunt, quod charitas et fides, omne bonum et verum, tum omnis sapientia, immo prudentia, sint a Deo, et nihil ab homine. [2.] Quondam in mundo spirituali audivi binos sacerdotes cum quodam legato regni disceptantes de prudentia humana, num sit a Deo vel ab homine. Ardens erat disceptatio. Tres illi corde crediderunt similiter, nempe quod prudentia humana faciat omnia, et Divina Providentia nihil: sed sacerdotes, qui tunc erant in zelo theologico, dicebant quod nihil sapientiae et prudentiae sit ab homine; et cum legatus regerebat, quod sic nec aliquid cogitationis, dicebant quod non aliquid. Et quia perceptum est ab angelis, quod tres illi in simili fide essent, dictum est legato regni, “Indue vestes sacerdotis, et crede te sacerdotem esse, et tunc loquere.” Ille induit et credidit, et tunc alte locutus est quod nihil sapientiae et prudentiae usquam dari possit in homine, nisi a Deo; ac sueto eloquio argumentis rationalibus pleno id defendit. Et postea binis illis sacerdotibus etiam dictum est, “Exuite vestes, ac induite vestes ministrorum politicorum, et credite quod illi sitis.” Et fecerunt ita, et [1]simul tunc cogitaverunt ex interiori se, et locuti ex argumentis, quae prius intus foverant pro humana prudentia contra Divinam Providentiam. Postea tres illi, quia in simili fide fuerunt, amici cordis facti sunt, et viam propriae prudentiae, quae in infernum tendit, simul iniverunt.


@1 et simul pro “et tunc simul”


 


(2) 直訳


(ii.) Quod affectiones amoris vitae hominis sint soli Domino notae.- (ii.) 人間のいのちの愛の情愛は主だけによく知られていること。


Homo suas cogitationes et inde intentiones novit, quia illas in se videt; 人間は自分の思考とそこからの意図を知っている、それらを自分自身の中に見るので。


et quia omnis prudentia est ex illis, etiam illam in se videt. またすべての思慮がそれらからであるので、それらもまた、それらを自分自身の中に見る。


Si tunc ejus vitae amor est amor sui, in fastum propriae intelligentiae venit, et sibi adscribit prudentiam; もしその時、彼のいのちの愛が自己愛であるなら、プロプリウムの(固有の)知性の高慢の中にやって来る、また自分自身に思慮を帰する。


et colligit argumenta pro illa, et sic recedit ab agnitione Divinae Providentiae. またそれ〔思慮〕のための証(論証)を集める、またこのように(したがって)神的な摂理の承認から去る(引き下がる)


Similiter fit, si amor mundi est amor vitae; 同様に生じる、もし世俗愛がいのちの愛であるなら。


sed usque hic non in tali gradu recedit. しかしそれでも、これはこのような段階で去らない(引き下がらない)


Ex quibus patet, quod illi bini amores adscribant homini et ejus prudentiae omnia; それらから明らかである、これらの二つの愛は人間にまた彼の思慮にすべてのものを帰すこと。


et si interius explorantur, nihil Deo et Ipsius Providentiae. またもし内部が調べられるなら、何も神とその方の摂理に〔帰さ〕ない。


Quare cum forte audiunt, quod veritas sit, quod humana prudentia sit nulla, sed quod Divina Providentia sit sola, quae regit omnia, si prorsus athei sunt, rident ad illud; それゆえ、おそらく聞くとき、真理であることを、人間の思慮は何もないこと、しかし、神的な摂理だけがあること、それがすべてのものを支配する、もしまったく無神論者であるなら、それを笑う。


at si aliquid ex religione retinent memoria, et illis dicitur, quod omnis sapientia sit a Deo, quidem ad primum auditum affirmant, sed usque intus in spiritu suo id negant. しかしもし宗教から何らかのものを記憶に保持するなら、また彼らに言われる、すべての知恵は神からであること、確かに、最初に、聞いたことを肯定する、しかしそれでも、内部に、自分の霊の中でそれを否定する。


Tales sunt imprimis sacerdotes, qui se prae Deo, et mundum prae caelo amant; このようである、特に、祭司たちは、自分自身を神よりも、また世を天界よりも愛する者。


seu quod idem, qui propter honores et lucra colunt Deum, et usque praedicaverunt, quod charitas et fides, omne bonum et verum, tum omnis sapientia, immo prudentia, sint a Deo, et nihil ab homine. または同じこと〔であるが〕、名誉と利益のために神を礼拝する者、またそれでも語る(説教する)、仁愛と信仰は、すべての善と真理は、なおまたすべての知恵は、それどころか思慮は、神からであること、また何も人間から〔では〕ない。


[2.] Quondam in mundo spirituali audivi binos sacerdotes cum quodam legato regni disceptantes de prudentia humana, num sit a Deo vel ab homine. [2.] かつて霊界の中で私は聞いた、二人の祭司たちが国のある大使と人間の思慮について論争している〔のを〕、神からあるいは人間からであるか。☆


この(霊界での)話は『結婚愛』354番にもでてきます。


Ardens erat disceptatio. 激しかった(燃えた)論争は。


Tres illi corde crediderunt similiter, nempe quod prudentia humana faciat omnia, et Divina Providentia nihil: 彼らの三人は心で同様に信じていた、すなわち、人間の思慮がすべてのことを行なうこと、また神的な摂理は何も〔行なわ〕ない。


sed sacerdotes, qui tunc erant in zelo theologico, dicebant quod nihil sapientiae et prudentiae sit ab homine; しかし、祭司たちは、彼らはその時、神学上の熱意の中にあった、知恵と思慮は人間から何もないことを言った。


et cum legatus regerebat, quod sic nec aliquid cogitationis, dicebant quod non aliquid. また、大使が言い返したとき、そのように思考の何らかのものでもないこと、何らかのものでないことを言った☆。


ラテン語にYes Noの言い方はなく、このように同じことば返して、同意を表わします。意訳すれば「そうだ」と言った、「その通り」と言った。となります。


Et quia perceptum est ab angelis, quod tres illi in simili fide essent, dictum est legato regni, “Indue vestes sacerdotis, et crede te sacerdotem esse, et tunc loquere.” また、天使たちにより知覚されたので、彼らの三人が同様の信念の中にいたこと、国の大使に言われた、「祭司の服を着よ、またあなたが祭司であると信じよ、またその時(それから)、話せ」。


Ille induit et credidit, et tunc alte locutus est quod nihil sapientiae et prudentiae usquam dari possit in homine, nisi a Deo; 彼は着た、また信じた、またその時、声高に話した、知恵と思慮はどんな場合でも、人間に何も与えられることができないこと、神によらないなら。


ac sueto eloquio argumentis rationalibus pleno id defendit. そして、いつもの論証の演説(雄弁)で、十分な理性で、それを弁護した(守った)


Et postea binis illis sacerdotibus etiam dictum est, “Exuite vestes, ac induite vestes ministrorum politicorum, et credite quod illi sitis.” またその後、彼らの二人の祭司たちもまた言われた、「服を脱げ(複数)、そして政治に仕える〔者の〕服を着よ(複数)、また信じよ(複数)、彼らが、あなたがたが〔政治家〕であること」


Et fecerunt ita, et [1]simul tunc cogitaverunt ex interiori se, et locuti ex argumentis, quae prius intus foverant pro humana prudentia contra Divinam Providentiam. またそのように行なわれた、また同時にその時、自分自身の内的なものから考えた、また論証から話した☆、それは以前に内部に抱いていた、神的な摂理に反対して人間の思慮のために。


locutiだけでは意味が汲み取りづらいです。estが省略されていると見なします。


Postea tres illi, quia in simili fide fuerunt, amici cordis facti sunt, et viam propriae prudentiae, quae in infernum tendit, simul iniverunt. その後、彼らの三人は、同じ信念の中にいたので、心の友人になった、またプロプリウムの思慮の道を、それは地獄の中へ伸びる、一緒に入った。


@1 et simul pro “et tunc simul” 注1 et tunc simul」の代わりにet simul


 


(3) 訳文


197.  (ii.) 「人間のいのちの愛の情愛は、主だけに知られていること」


 人間は自分の思考とそこからの意図を、それらを自分自身の中に見るので知っている。またそれらからすべての思慮があるので、それらもまた、それらを自分自身の中に見る。もしその時、彼のいのちの愛が自己愛であるなら、プロプリウムの知性からの高慢の中にやって来る、また思慮を自分自身に帰する。またそのための論証を集め、またこのように神的な摂理を認めることから去る。世俗愛がいのちの愛であっても同様になる。しかしそれでも、後者はこのような段階で去ることはない


 それらから、これらの二つの愛は人間に、彼の思慮にすべてのものを帰すこと、また、もし内部が調べられるなら、何も神とその方の摂理に帰さないことが明らかである。それゆえ、人間の思慮は何もなく、しかし、すべてのものを支配する神的な摂理だけがあることが真理である、と聞くとき、もしまったく無神論者であるなら、おそらく、それをあざ笑う。しかしもし、すべての知恵は神からであること、宗教から何らかのものを記憶に保持し、また彼らに言われるなら、確かに、最初は聞いたことを肯定する、しかしそれでも、自分の霊の中で、内部で、それを否定する。


 特に自分自身を神よりも、また世を天界よりも愛し、または同じことであるが、名誉と利益のために神を礼拝し、またそれでも、仁愛と信仰、すべての善と真理、なおまたすべての知恵、それどころか思慮は神からであり、何も人間からではない、と説教する祭司たちはこのようである。


[2.] かつて霊界の中で、私は、二人の祭司たちが国のある大使と人間の思慮について、神からあるいは人間からであるか論争しているのを聞いた。論争は激しかった。


 彼ら三人は心で同様に信じていた、すなわち、人間の思慮がすべてのことを行なうこと、また神的な摂理は何も行なわない。しかし、その時、神学上の熱意の中にあった祭司たちは、知恵と思慮は人間から何もない、と言った。また、大使が、そのように思考の何らかのものでもない、と言い返したとき、〔祭司たちも〕何らかのものでない、と言った。


 また、天使たちにより彼ら三人が同様の信念の中にいたこと知覚されたので、国の大使に、「祭司の服を着よ、またあなたが祭司であると信じよ、そうしてから、話せ」と言われた。彼は着て信じた、またその時、声高に、知恵と思慮はどんな場合でも、神によらないなら、人間に何も与えられることができない、と話した。そして、いつもの論証の雄弁さと十分な理性で、それを弁護した。またその後、彼らの二人の祭司たちもまた、「服を脱げ、そして政治に仕える者の服を着よ、また、あなたがたが政治家である、と信じよ」言われた。またそのように行なわれ、また同じくその時、自分自身の内的なものから考え、また神的な摂理に反対して人間の思慮のために以前に内部に抱いていた論証から話した。

 その後、彼ら三人は、同じ信念の中にいたので、心からの友人になり、地獄へ伸びるプロプリウムの思慮の道へ一緒に入った。

原典講読「神の摂理』 198

 

(1) 原文


198.  Supra ostensum est, quod non aliqua cogitatio hominis detur, nisi ex affectione aliqua amoris vitae ejus; et quod cogitatio non sit aliud quam forma affectionis. Cum itaque homo videt suam cogitationem, et non potest affectionem, hanc enim sentit, sequitur quod ex visu, qui est in apparentia, statuat quod propria prudentia faciat omnia; et non ex affectione, quae non in visum venit, sed in sensum. Affectio enim se solum manifestat per quoddam jucundum cogitationis et volupe ratiocinationis de eo; et tunc hoc volupe et jucundum facit unum cum cogitatione apud illos, qui in fide propriae prudentiae sunt ex amore sui aut ex amore mundi; et cogitatio in jucunda suo fluit sicut navis in vena fluminis, ad quam nauclerus non advertit, sed solum ad vela quae expandit.


 


(2) 直訳


Supra ostensum est, quod non aliqua cogitatio hominis detur, nisi ex affectione aliqua amoris vitae ejus;  上に示された、人間に何らかの思考が存在しないこと、彼のいのちの愛の何らかの情愛からでないなら。


et quod cogitatio non sit aliud quam forma affectionis. また、思考は情愛の形以外の何ものでもないこと。


Cum itaque homo videt suam cogitationem, et non potest affectionem, hanc enim sentit, sequitur quod ex visu, qui est in apparentia, statuat quod propria prudentia faciat omnia; そこで人間が自分の思考を見るとき、また情愛を〔見ることが〕できない、というのはこれを感じるから、~ことになる、視覚から、それは外観の中にある、プロプリウムの思慮がすべてのことを行なうことを想定する(決め込む)


et non ex affectione, quae non in visum venit, sed in sensum. また、情愛からでない、それは視覚の中にやって来ない、しかし、感覚の中に〔やって来る〕。


Affectio enim se solum manifestat per quoddam jucundum cogitationis et volupe ratiocinationis de eo; というのは、情愛はそれ自体を単に明らかにするから、それについての思考のある快さと推論のここちよさによって。


et tunc hoc volupe et jucundum facit unum cum cogitatione apud illos, qui in fide propriae prudentiae sunt ex amore sui aut ex amore mundi; またその時、このここちよさと快さは彼のもとで思考と一つになる、その者は自己愛または世俗愛からプロプリウムの思慮の信念の中にいる。


et cogitatio in jucunda suo fluit sicut navis in vena fluminis, ad quam nauclerus non advertit, sed solum ad vela quae expandit. また、思考はその快さの中を川の水流の中の船のように流れる、それに船長は注意しない、しかし帆にだけ、それを広げる(張る)


 


(3) 訳文


198.  前に、人間のいのちの愛の何らかの情愛からでないなら、彼に何らかの思考が存在しないことまた、思考は情愛の形以外の何ものでもないことが示された。


 そこで、人間が自分の思考を見て、また情愛を見ることができないとき、というのはこれを感じるからであり、また視覚の中にやって来ないが、しかし、感覚の中にやって来る情愛からでなく、外観の中にある視覚から、プロプリウムの思慮がすべてのことを行なう、決め込むといえる。というのは、情愛はそれ自体を単にそれについての思考のある快さと推論のここちよさによって明らかにするから。またその時、このここちよさと快さは、自己愛または世俗愛からプロプリウムの思慮の信念の中にいる者のもとで思考と一つになる。また、思考はその快さの中を、川の流れの中の船のように流れ、船長はその流れに注意を向けないで、〔自分の〕張る帆にだけ注意する。