原典講読『神の摂理』 219(~[2.])

 

(1) 原文


219.  Sed haec momenta singillatim per se illustranda et confirmanda sunt. Primo: Quid temporaria, et quid aeterna. Temporaria sunt omnia illa quae propria naturae sunt, et quae inde sunt propria homini. Propria naturae sunt imprimis spatia et tempora, utraque cum limite et termino; propria hominis inde sunt quae ejus propriae voluntatis et proprii intellectus sunt, et quae inde ejus affectionis et cogitationis, imprimis quae ejus prudentiae; quae quod finita et limitata sint, notum est. Aeterna autem sunt omnia quae propria Domini sunt, et ex Ipso sunt sicut propria homini. Propria Domini sunt omnia infinita ac aeterna, ita absque tempore, consequenter absque limite et absque fine: illa quae sunt inde sicut propria homini, similiter infinita ac aeterna sunt; verum nihil horum est hominis, sed sunt solius Domini apud illum. [2.] Secundo: Quod homo sit temporarius in se, et quod Dominus sit aeternus in se; et quod inde ab homine non possit procedere nisi quam temporarium, et quod a Dominio non nisi quam aeternum. Quod homo in se temporarius sit, et quod Dominus in se aeternus, supra dictum est. Quoniam non aliud ab aliquo potest procedere quam quod in ipso est, sequitur quod ab homine non possit aliud procedere quam temporarium, et a Domino non aliud quam aeternum: non enim potest a finito procedere infinitum; quod possit procedere est contradictorium: verum usque potest a finito procedere infinitum, at non a finito sed ab infinito per illud. Vicissim etiam, non potest ab infinito procedere finitum, quod possit procedere, est etiam contradictorium; at ab infinito potest produci finitum, at hoc non est procedere, sed est creare: de qua re videatur Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, a principio ad finem: quare si a Domino procedit finitum, ut fit in multis apud hominem, non procedit a Domino, sed ab homine; et potest dici a Domino per hominem, quia ita apparet. [3.] Hoc potest illustrari per haec Domini verba,


 


“Sermo vester erit Immo immo, Non non, quod ultra haec est, ex malo est” (Matth. v. 37);



talis sermo est omnibus in tertio caelo; illi enim nusquam ratiocinantur de rebus Divinis, num ita sit vel non ita sit, sed in se a Domino vident, quod ita sit vel non ita; quare ratiocinari de rebus Divinis num ita sint vel non, est quia ratiocinator non videt illa a Domino, sed vult videre a semet; et quod homo a semet videt, est malum. Sed usque vult Dominus non modo ut homo cogitet et loquatur de rebus Divinis, sed etiam ratiocinetur de illis, ob finem ut videat quod ita sit vel non ita; ac illa cogitatio, loquela aut ratiocinatio, modo pro fine habeat ut videat veritatem, dici potest esse a Domino apud hominem, sed est ab homine, usque dum veritatem videt et illam agnoscit. Interea est solum a Domino, quod possit cogitare, loqui et ratiocinari; hoc enim potest ex binis facultatibus, quae vocantur libertas et rationalitas, quae facultas sunt homini a solo Domino. [4.] Tertio: Quod temporaria separent aeterna a se, et quod aeterna conjungant temporaria sibi. Per quod temporaria separent aeterna a se, intelligitur quod homo qui temporarius est ex temporariis in se: et per quod aeterna conjungant temporaria sibi, intelligitur quod Dominus qui aeternus est ex aeternis in Se, ut supra dictum est. In praecedentibus ostensum est quod sit conjunctio Domini cum homine, et reciproca hominis cum Domino; sed quod reciproca hominis cum Domino non sit ab homine, sed a Domino; tum quod voluntas hominis in adversum eat cum voluntate Domini; seu quod idem, propria prudentia hominis cum Divina Providentia Domini. Ex illis hoc sequitur, quod homo ex temporariis suis separet aeterna Domini a se, sed quod Dominus conjungat aeterna sua temporariis hominis, hoc est, Se homini et hominem Sibi. De his quia multis actum est in praecedentibus, non opus est illa pluribus confirmare. [5.] Quarto: Quod Dominus conjungat hominem Sibi per apparentias. Apparentia enim est, quod homo ex se amet proximum, faciat bonum, et loquatur verum. Haec nisi apparerent homini sicut ab illo, non amaret proximum, faceret bonum et loqueretur verum, ita non conjungeretur Domino. Sed quia a Domino est amor, bonum et verum, patet quod Dominus per apparentias conjungat hominem Sibi. Sed de hac apparentia, et de conjunctione Domini cum homine, et de reciproca hominis cum Domino per illam, multis supra actum est. [6.] Quinto: Quod Dominus conjungat hominem Sibi per correspondentias; hoc fit medio Verbo, cujus sensus litterae ex meris correspondentiis consistit; quod per illum sensum sit conjunctio Domini cum homine, et reciproca hominis cum Domino, in Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra, a principio ad finem, ostensum est.


 


(2) 直訳


Sed haec momenta singillatim per se illustranda et confirmanda sunt. しかし、これらの小項目☆1は一つずつ(個々に)別々に☆2説明され、確信されなければならない。


1 前の217番の最初でこのmomentumを「段階」と訳しましたが、訂正します。この訳語もありうるのですが、ここで「段階」ではおかしく、もう一つ別の訳語がありました。“未定や不定なものに変化や転換を引き起こす「小さな項目」”です。この「小項目」がここではあてはまります。


(ここで出版した『天界と地獄』336番の最後の「彼らの性向のすべてと個々の段階にしたがって…」も「段階」を「小さな項目」に修正します。ただし、その意味に違いはほとんどありません。これは今後、改訂版で行ないます)


2 その217番の注釈にあるように、per se「それ自体から」は「別々に」がよいでしょう。


Primo: 第一に:


Quid temporaria, et quid aeterna.  「何が一時的なものか、また何が永遠なものか」


Temporaria sunt omnia illa quae propria naturae sunt, et quae inde sunt propria homini. 一時的なものはそれらすべてのものである、それらは自然に固有のものである、またここからそれらは人間に固有のものである。


Propria naturae sunt imprimis spatia et tempora, utraque cum limite et termino; 自然に固有なものは特に空間と時間である、両方とも限度(限界)と境界(限界)とともに。


propria hominis inde sunt quae ejus propriae voluntatis et proprii intellectus sunt, et quae inde ejus affectionis et cogitationis, imprimis quae ejus prudentiae; 人間に固有なものはここからそれらである、彼の固有の意志のものと固有の理解力のものである、またそれらはここから彼の情愛と意志のもの、特にそれらは彼の思慮のもの〔である〕。


quae quod finita et limitata sint, notum est. それらが、有限なものと限度のあるもの(限定されたもの)であることは、よく知られている。


Aeterna autem sunt omnia quae propria Domini sunt, et ex Ipso sunt sicut propria homini. けれども、永遠なものはすべてのものである、それらは主に固有なものである、またその方から、人間に固有のもののようである。


Propria Domini sunt omnia infinita ac aeterna, ita absque tempore, consequenter absque limite et absque fine: 主の固有のものはすべてのもの、無限なものと永遠なものである、このように時間なしの、したがって、限度(限界)なしの、また終わり(境界)なしの。


illa quae sunt inde sicut propria homini, similiter infinita ac aeterna sunt; それらは、それらはここから人間に固有のもののようである、同様に、無限なものと永遠なものである。


verum nihil horum est hominis, sed sunt solius Domini apud illum. けれども、これらの何も人間のものではない、しかし、彼のもとの主だけのものである。


[2.] Secundo: [2.] 第二に:


Quod homo sit temporarius in se, et quod Dominus sit aeternus in se; 「人間は本質的に一時的なものであること、また主は本質的に永遠なものであること。


et quod inde ab homine non possit procedere nisi quam temporarium, et quod a Dominio non nisi quam aeternum.  またここから、人間からは一時的なものしか発出することができないこと、主からは永遠なものしか発出しないこと」


Quod homo in se temporarius sit, et quod Dominus in se aeternus, supra dictum est. 人間は本質的に一時的なものであること、また主は本質的に永遠なものであることは、上に言われた。


Quoniam non aliud ab aliquo potest procedere quam quod in ipso est, sequitur quod ab homine non possit aliud procedere quam temporarium, et a Domino non aliud quam aeternum: 何らかのものは何らかのものから発出することができないので、それ自体の中にあるもの以外に、~ということになる、人間から何らかのものは発出することができないこと、一時的なもの以外に、また主から何らかのものは、永遠のもの以外に〔発出することができ〕ない。


non enim potest a finito procedere infinitum; というのは、有限なものから無限なものは発出することはできないから。


quod possit procedere est contradictorium: 発出することができることは矛盾である。


verum usque potest a finito procedere infinitum, at non a finito sed ab infinito per illud. けれども、それでも、有限なものから無限なものが発出することができる、しかし、有限なものからでなく、しかし、それを通して無限なものから。


Vicissim etiam, non potest ab infinito procedere finitum, quod possit procedere, est etiam contradictorium; 逆にさらにまた、無限なものから有限なものが発出することができない、発出することができること、〔このこと〕もまた矛盾である。


at ab infinito potest produci finitum, at hoc non est procedere, sed est creare: しかし、無限なものから有限なものが生み出されることができる、しかし、このことは発出することではない、しかし、創造することである。


de qua re videatur Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, a principio ad finem: それらの事柄について、『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』に見られる、最初から最後まで。


quare si a Domino procedit finitum, ut fit in multis apud hominem, non procedit a Domino, sed ab homine; それゆえ、もし主から有限なものが発出するなら、多くのものの中で人間のもとに生じるように、主から発出しない、しかし、人間から。


et potest dici a Domino per hominem, quia ita apparet. また、言われることができる、主により人間を通して、そのように見えるので。


 


(3) 訳文


219. しかし、これらの小項目は一つずつ別々に説明され、確信されなければならない。


 第一に:「何が一時的なものか、また何が永遠なものか」


 一時的なものは、自然に固有のものであり、またここから人間に固有のものであるそれらすべてのものである。自然に固有なものは特に空間と時間であり、両方とも限度と限界をともなっている。人間に固有なものはここからであり、彼の固有の意志と固有の理解力に属するものであり、またここから彼の情愛と意志に属するもの、特に彼の思慮に属するものである。それらが、有限なもの、また限度のあるものであることは、よく知られている。


 けれども、永遠なものは、主に固有なものであり、またその方から人間に固有であるようなすべてのものである。主の固有のものは、無限なものと永遠なもののすべてであり、このように時間のない、したがって、限度のない、また終わりのないものである。それらは、無限なものと永遠なものと同様に、ここから人間に固有なもののようである。けれども、これらの何も人間のものではなく、人間のもとの主だけのものである。


[2.] 第二に:「人間は本質的に一時的なものであること、また主は本質的に永遠なものであること。またここから、人間からは一時的なものしか発出することができないこと、主からは永遠なものしか発出しないこと」


 人間は本質的に一時的なものであること、また主は本質的に永遠なものであることは、前に言われた。何らかのものは、それ自体の中にあるものからしか発出することができないので、人間からは一時的なもの以外に何らかのものは発出することができないこと、また主からは永遠のもの以外に何らかのものは発出することができないことがいえる。というのは、有限なものから無限なものは発出することはできないから。発出することができる、とは矛盾である。けれども、それでも、有限なものから無限なものが発出することができるが、しかし、有限なものからでなく、それを通して無限なものから〔発出することができる〕。逆にまた、無限なものから有限なものが発出することができない。発出することができることもまた矛盾である。しかし、無限なものから有限なものが生み出されることができるが、しかし、このことは発出することではなく、創造することである。それらの事柄について、『神の愛と知恵』の最初から最後までに見られる。それゆえ、もし主から、多くのものの中で人間のもとに生じるように、有限なものが発出するなら、主からでなく、人間から発出している。また、そのように見えるので、主により人間を通して〔発出している〕、と言われることができる。

コメントを残す