原典講読「神の摂理』 206, 207

 

(1) 原文


206.  Unde et quid propria prudentia. Est illa ex proprio hominis, quod est natura ejus, et vocatur anima ejus ex parente. Id proprium est amor sui et inde amor mundi, aut amor mundi et inde amor sui. Amor sui talis est, ut se solum spectet, et alios vel sicut viles vel sicut nihili; si quosdam ut aliquid, est quamdiu illum honorant et colunt. Intime in illo amore, sicut conatus fructificandi et prolificandi in semine, latet quod velit fieri magnas, et si potest, fieri rex, et si tunc potest, fieri deus. Talis est diabolus, quia ille est ipse amor sui; hic talis est ut se ipsum adoret, et non alicui faveat, nisi qui etiam illum adorat; alium diabolum sibi similem odio habet, quia vult solus adorari. Quoniam non dari potest aliquis amor absque sua consorte, et consors amoris seu voluntatis in homine vocatur intellectus, cum amor sui intellectui consorti suae inspirat suum amorem, fit ille ibi fastus, qui est fastus propriae intelligentiae; inde est propria prudentia. [2.] Nunc quia amor sui vult solus Dominus mundi esse, ita quoque deus, ideo concupiscentiae mali, quae sunt derivationes ejus, in se habent vitam ex illo; similiter perceptiones concupiscentiarum, quae sunt astutiae; similiter etiam concupiscentiarum jucunda quae sunt mala, et illorum cogitationes quae sunt falsa. Omnia sunt sicut servi et ministri sui domini, et ad omnem ejus nutum agunt, nescientes quod non agant, sed quod agantur; aguntur ab amore sui per fastum propriae intelligentiae. Inde est, quod in omni malo ex origine sua lateat propria prudentia. [3.] Quod etiam lateat agnitio solius naturae, est quia occlusit fenestram tecti sui, per quam patet caelum, et quoque fenestras laterum, ne videat et audiat quod solus Dominus regat omnia, et quod natura in se mortua sit, et quod proprium hominis sit infernum, et inde amor proprii diabolus; et tunc fenestris clausis ille est in tenebris, et ibi facit sibi focum, ad quem ille cum sua consorte sedet, et pro natura contra Deum, et pro propria prudentia contra Divinam Providentiam amice ratiocinantur.


 


(2) 直訳


Unde et quid propria prudentia.― 「プロプリウムの思慮がどこからで、何か」―


Est illa ex proprio hominis, quod est natura ejus, et vocatur anima ejus ex parente. それ〔思慮〕は人間のプロプリウムからである、それは彼の性質である、また親から〔のものであり〕彼の霊魂と呼ばれる。


Id proprium est amor sui et inde amor mundi, aut amor mundi et inde amor sui. そのプロプリウムは自己愛とそこからの世俗愛である、または世俗愛とそこからの自己愛。


Amor sui talis est, ut se solum spectet, et alios vel sicut viles vel sicut nihili; 自己愛はこのようなものである、自分自身だけに目を向けるような、また他の者たちをあるいは卑しい(つまらない)もののように、あるいは無(無価値)のように〔目を向ける〕。


si quosdam ut aliquid, est quamdiu illum honorant et colunt. もしある者を何らかのものとして〔目を向ける〕なら、彼を尊敬する、また礼拝するかぎりである。


Intime in illo amore, sicut conatus fructificandi et prolificandi in semine, latet quod velit fieri magnas, et si potest, fieri rex, et si tunc potest, fieri deus. その愛の中の内部で、種の中の実を結ばせ、発育させる努力(コナトゥス)ように、大人物になれることを欲することが隠れている、またもしできるなら、王になれること、またもしその時、できるなら、神になれること。


Talis est diabolus, quia ille est ipse amor sui; 悪魔はこのようである、彼は自己愛そのものであるので(からである)


hic talis est ut se ipsum adoret, et non alicui faveat, nisi qui etiam illum adorat; これはこのようである、自分自身そのものを崇拝するような、また他の者に好意を持たない、その者もまた彼を崇拝しないなら。


alium diabolum sibi similem odio habet, quia vult solus adorari. 自分自身に似ている他の悪魔を憎む、自分自身だけ崇拝されることを欲するので(からである)


Quoniam non dari potest aliquis amor absque sua consorte, et consors amoris seu voluntatis in homine vocatur intellectus, cum amor sui intellectui consorti suae inspirat suum amorem, fit ille ibi fastus, qui est fastus propriae intelligentiae; 自分の仲間(配偶者)なしに何らかの愛は存在することができないので、また人間の中の愛のまたは意志の仲間(配偶者)は理解力と呼ばれる、自己愛が自分の仲間(配偶者)の理解力に自分の愛を吹き込む(そそのかす)とき、それはそこに高慢になる、それは知性のプロプリウムの高慢である。


inde est propria prudentia. ここからである、プロプリウムの思慮は。


[2.] Nunc quia amor sui vult solus Dominus mundi esse, ita quoque deus, ideo concupiscentiae mali, quae sunt derivationes ejus, in se habent vitam ex illo; [2.] そこで、自己愛は世の唯一の主であることを欲するので、そのように神もまた、それゆえ、悪の欲望は、それらはその派生物である、本質的にそれらからいのちを持つ。


similiter perceptiones concupiscentiarum, quae sunt astutiae; 同様に、欲望の知覚も、それらは欺くことである。


similiter etiam concupiscentiarum jucunda quae sunt mala, et illorum cogitationes quae sunt falsa. 同様に、欲望の快さも、それらは悪である、またそれらの思考も、それらは虚偽である。


Omnia sunt sicut servi et ministri sui domini, et ad omnem ejus nutum agunt, nescientes quod non agant, sed quod agantur; すべてのものは自分の主人の奴隷(召使い)と仕える者である、またすべてのものに彼〔主人〕の意向(指図)を行なう(働く)、行な(働く)とを知らないで、しかし、働かされること〔だけを知って〕。


aguntur ab amore sui per fastum propriae intelligentiae. 彼らは自己愛により、知性のプロプリウムの高慢を通して働かされる。


Inde est, quod in omni malo ex origine sua lateat propria prudentia. ここからである、その起源からすべての悪の中にプロプリウムの思慮が隠れていること。


[3.] Quod etiam lateat agnitio solius naturae, est quia occlusit fenestram tecti sui, per quam patet caelum, et quoque fenestras laterum, ne videat et audiat quod solus Dominus regat omnia, et quod natura in se mortua sit, et quod proprium hominis sit infernum, et inde amor proprii diabolus; [3.] さらにまた自然だけの承認が隠れている、自分の屋根の窓を閉ざすからである、それによって天界が開かれている(明らかである)、そしてまた側面の窓も、見〔ない〕、また聞かない、主だけがすべてのものを支配されること、また自然は本質的に死んだものであること、また人間のプロプリウムは地獄であること、またここからプロプリウムの愛は悪魔〔である〕。


et tunc fenestris clausis ille est in tenebris, et ibi facit sibi focum, ad quem ille cum sua consorte sedet, et pro natura contra Deum, et pro propria prudentia contra Divinam Providentiam amice ratiocinantur. また、窓が閉ざされる時☆1、それ☆2は暗やみの中にある、またそこに自分たちの炉をつくる、そこにそれ☆2は自分の仲間(配偶者)と座る、また神に反して自然のために(賛成して)、また神的な摂理に反してプロプリウムの思慮のために(賛成して)、親しげに推論する。


1 fenestraclausum(動詞claudoの分詞)も奪格、すなわち、ここは独立奪格句です。


2 このそれ(ille)は具体的には何も指していませんね。指摘すれば、さかのぼって「自己愛」です。


 


(3) 訳文


206.  「プロプリウムの思慮がどこからで、何か」―


 その思慮は人間のプロプリウムからであり、彼の性質であり、また親からのものであって、彼の霊魂と呼ばれる。そのプロプリウムは自己愛とそこからの世俗愛、または世俗愛とそこからの自己愛である。自己愛は、自分自身だけに目を向け、他の者たちを卑しもののように、あるいは無価値なもののように見るようなものである。もし、ある者を何らかのものとして見るにしても、自分を尊敬するかまたは礼拝するかぎり、そうする。その愛の中の内部に、種の中の実を結ばせ、発育させる努力(コナトゥス)ように、大人物になりたいと欲することが隠れている、またもしできるなら、王になれること、またその時、もしできるなら、神になれることである。


彼は自己愛そのものであるので、このような悪魔であって、自分自身そのものを崇拝するような、また他の者が自分を崇拝しないなら、その者に好意を持たないような者である。自分自身だけが崇拝されることを欲するので、自分自身に似ている他の悪魔を憎む。


 自分の配偶者なしに何らかの愛は存在することができず、また人間の中の愛のまたは意志の配偶者は理解力と呼ばれるので、自己愛が自分の配偶者の理解力に自分の愛を吹き込むとき、それはそこでは高慢となり、それは知性のプロプリウムの高慢である。プロプリウムの思慮はここからである。


[2.] さて、自己愛は世の唯一の主であることを、そのように神であることもまた欲するので、それゆえ、悪の派生物である悪の欲望は、本質的にそれらからいのちがある。欺くことである欲望の知覚も同じく、悪である欲望の快さも、また虚偽であるそれらの思考も同じく、それらからいのちがある。


 〔これらの〕すべてのものは、自分の主人の指図を行なう召使いと仕える者であって、〔主人の指図にしたがってどのように〕働いたらよいか知らないで、働かされるだけである。彼らは自己愛により、知性のプロプリウムの高慢を通して働かされる。ここから、その起源からすべての悪の中にプロプリウムの思慮が隠れている。


[3.] さらにまた自分の屋根の窓を閉ざすので、自然だけの承認が隠れている。その窓によって天界が開かれていて、また側面の窓も閉ざし、主だけがすべてのものを支配されること、また自然は本質的に死んだものであること、また人間のプロプリウムは地獄であり、ここからプロプリウムの愛は悪魔であことを見ないし、聞かない。また、窓が閉ざされる時、自己愛は暗やみの中にあり、そこに自分たちの炉をつくり、そこに自分の配偶者と座り、神に反して自然に賛成し、また神的な摂理に反してプロプリウムの思慮に賛成して、親しげに推論する。


 


(1) 原文


207.  Unde et quid Divina Providentia. Est Divina operatio apud hominem, qui amorem sui removit; amor enim sui est, ut dictum est, diabolus, ac concupiscentiae et harum jucunda sunt mala regni ejus, quod est infernum; quo remoto, intrat Dominus cum affectionibus amoris proximi, et aperit fenestram tecti ejus, et dein fenestras laterum, et facit ut videat quod caelum sit, quod vita post mortem, et quod aeterna felicitas; et per lucem spiritualem et simul per amorem spiritualem tunc influentes, facit illum agnoscere, quod Deus per Divinam suam Providentiam regat omnia.


 


(2) 直訳


Unde et quid Divina Providentia.― 「神的な摂理がどこからで、何か」―


Est Divina operatio apud hominem, qui amorem sui removit; 人間のもとに神的な働きがある、その者は自己愛を遠ざけた。


amor enim sui est, ut dictum est, diabolus, ac concupiscentiae et harum jucunda sunt mala regni ejus, quod est infernum; というのは、自己愛は、言われたように、悪魔であるから、そして欲望とその快さは彼の王国の悪である、それ〔王国〕は地獄である。


quo remoto, intrat Dominus cum affectionibus amoris proximi, et aperit fenestram tecti ejus, et dein fenestras laterum, et facit ut videat quod caelum sit, quod vita post mortem, et quod aeterna felicitas; それが遠ざけられるとき☆、主は隣人愛の情愛とともに入る、また彼の屋根の窓を開ける、またその後、側面の窓を、また見るようにする、天界があること、死後のいのち〔がある〕こと、また永遠の幸福〔がある〕こと。


quiremotum(動詞removeoの分詞)も奪格、すなわち、独立奪格句です。


et per lucem spiritualem et simul per amorem spiritualem tunc influentes, facit illum agnoscere, quod Deus per Divinam suam Providentiam regat omnia. また、霊的な光によって、同時に(一緒に)の時流入する霊的な愛によって、それを認めることを生じさせる、神はご自分の神的な摂理によってすべてのものを支配されていること。


 


(3) 訳文


207.  「神的な摂理がどこからで、何か」―


自己愛を遠ざけた人間のもとに神的な働きがある。というのは、言われたように、自己愛は悪魔であり、そして欲望とその快さは彼の王国の悪であり、その王国は地獄であるから。それが遠ざけられるとき、主は隣人愛の情愛とともに入り、彼の屋根の窓を、またその後、側面の窓を開け、天界があり、死後のいのちがあり、また永遠の幸福があること見るようにされる。また、霊的な光によって、一緒にその時に流入する霊的な愛によって、神がご自分の神的な摂理によってすべてのものを支配されていることを認めるようにされる。

原典講読「神の摂理』 208, 209

 

(1) 原文


208.  Quinam et quales hi et illi sunt. Illi qui Deum, et Divinam Ipsius Providentiam agnoscunt, sunt sicut angeli caeli, qui aversantur duci a semet, et amant duci a Domino. Indicium quod ducantur a Domino, est quod ament proximum. At qui naturam et propriam prudentiam agnoscunt, sunt sicut spiritus inferni, qui aversantur duci a Domino, et amant duci a semet: qui si fuerunt magnates Regni, volunt dominari super omnia: similiter si fuerunt primates ecclesiae; si fuerunt judices, pervertunt judicia, et dominatum super leges exercent; si fuerunt docti, scientifica applicant ad confirmandum proprium hominis et naturam; si negotiatores fuerunt, agunt latrones; si coloni fuerunt, agunt [1]fures. Omnes sunt hostes Dei, et subsannatores Divinae Providentiae.


 @1 fures pro “furfures”


 


(2) 直訳


Quinam et quales hi et illi sunt.― 「後者☆と前者☆が、だれで、どんなものであるか」―


前の206番参照。「前者」は、「自然だけを、また人間の思慮だけを認めた者」であり、地獄をつくます。後者は、「神とその方の神的な摂理を認めた者」であり、天界をつくります。


Illi qui Deum, et Divinam Ipsius Providentiam agnoscunt, sunt sicut angeli caeli, qui aversantur duci a semet, et amant duci a Domino. 彼らは、神を、またその方の神的な摂理を認める者は、天界の天使(たち)のようである。その者は自分自身により導かれることを退ける、また主により導かれることを愛する。


Indicium quod ducantur a Domino, est quod ament proximum. しるし(兆候)は、主により導かれること、隣人を愛することである。


At qui naturam et propriam prudentiam agnoscunt, sunt sicut spiritus inferni, qui aversantur duci a Domino, et amant duci a semet: しかし、自然とプロプリアムの思慮を認める者は、地獄の霊たちのようである、その者たちは主により導かれることを退ける、また自分自身により導かれることを愛する。


qui si fuerunt magnates Regni, volunt dominari super omnia: その者が、もし王国の大人物(高官)であったなら、すべてのものの上に支配することを欲する。


similiter si fuerunt primates ecclesiae; 同様である、もし教会の第一人者(高位聖職者)であったなら。


si fuerunt judices, pervertunt judicia, et dominatum super leges exercent; もし裁判官(たち)であったなら、判決を曲げる(ゆがめる)、また法律の上に支配()を行使する。


si fuerunt docti, scientifica applicant ad confirmandum proprium hominis et naturam; もし学のある者(たち)であったなら、記憶知(事実)人間のプロプリウムと自然を確信するために当てはめる。


si negotiatores fuerunt, agunt latrones; もし商人(たち)であったなら、盗賊(たち)を行なう。


si coloni fuerunt, agunt [1]fures. もし農夫(たち)であったなら、泥棒☆を行なう。


☆ ここは編集者によって下記注のように変更されています。綴りも似ているのでそのように解釈したのでしょう。しかし、agoには「役割を演じる、振る舞う」の意味があります。それならfurfurでも意味が通じます。すなわち「もみがらのように振る舞う」です。農夫なので、それが中身のない「もみがら」でも、少しも異様ではありません。すなわち、ここは、原文通りよいのです。チャドウイックのレキシコンにはこの例文が、原文通りで載っています。


Omnes sunt hostes Dei, et subsannatores Divinae Providentiae. 〔これら〕すべての者は神の敵である、また神的な摂理の☆あざける者たち。


ここの属格は「目的格属格」と呼ばれるものです。訳すときには「~の」ではなく「~を」とします。


@1 fures pro “furfures” 注1 furfures」の代わりにfures〔この訳は「もみがら(たち)」の代わりに「泥棒」〕


 


(3) 訳文


208.  後者と前者が、だれで、どんなものであるか」―


 神を、またその方の神的な摂理を認める者は、天界の天使のようであり、その者は自分自身により導かれることを退け、主により導かれることを愛する。主により導かれることのしるしは、隣人を愛することである。しかし、自然とプロプリアムの思慮を認める者は、地獄の霊たちのようであり、その者たちは主により導かれることを退け、自分自身により導かれることを愛する。


 その者が、もし王国の高官であったなら、すべてのものの上に支配することを欲する。もし教会の高位聖職者であったなら、同様である。もし裁判官であったなら、判決を曲げ、また法律上の支配を行使する。もし学のある者であったなら、記憶知(事実)人間のプロプリウムと自然を確信するために当てはめる。もし商人であったなら、盗賊を働く。もし農夫であったなら、もみがらのように振る舞う


 〔これら〕すべての者は神の敵であり、また神的な摂理をあざける者である。


 


(1) 原文


209.  Mirabile est, quod cum aperitur talibus caelum, et dicitur quod insaniant, et id quoque ad ipsam illorum perceptionem, quod fit per influxum ac illustrationem, manifestatur, usque tamen ex indignatione occludunt sibi caelum, et spectant in terram, sub qua est infernum. Hoc fit cum illis in mundo spirituali, qui adhuc extra infernum sunt, ac tales: ex quo patet error illorum, qui cogitant, “Si videro caelum, et audivero angelos mecum loquentes, agnoscam.” Sed intellectus illorum agnoscit, at si non simul voluntas, usque non agnoscunt: nam amor voluntatis inspirat intellectui quicquid vult, et non vicissim; immo delet omne quod in intellectu non a semet est.


 


(2) 直訳


Mirabile est, quod cum aperitur talibus caelum, et dicitur quod insaniant, et id quoque ad ipsam illorum perceptionem, quod fit per influxum ac illustrationem, manifestatur, usque tamen ex indignatione occludunt sibi caelum, et spectant in terram, sub qua est infernum. 驚くべきことである、このような者たち☆に天界が開かれるとき、また〔彼らが〕狂っていることが言われる、またそのこともまた彼ら自身の知覚に、流入と照らしによって生じること、明らかにされる、それでもやはり憤慨から自分自身に天界を閉ざす、また地(の中)に目を向ける、その下に地獄がある。


「このような者」は前後関係から、「霊界にいる者」であることがわかります。すなわち、霊界にいる者に天界が開かれることがあります。


Hoc fit cum illis in mundo spirituali, qui adhuc extra infernum sunt, ac tales: このことは彼らに、霊界の中で起こる、その者は依然として地獄の外にいる、そしてこのような者。


ex quo patet error illorum, qui cogitant, “Si videro caelum, et audivero angelos mecum loquentes, agnoscam.” そのことから彼らの間違い(誤り)明らかである、その者は考える、「もし私が天界を(これから)見た☆、また私と話す天使を私が(これから)聞いた☆なら、私は認めよう(未来)」。


一瞬、これは何だろう、と思いました。珍しい形だからです。初めて見ました。特に一人称で出てくることはこれからもほとんどないでしょう。すなわち「未来完了形」です。


Sed intellectus illorum agnoscit, at si non simul voluntas, usque non agnoscunt: しかし、彼らの理解力は認める、しかし、もし同時に意志が〔認め〕ないなら、やはり認めない。


nam amor voluntatis inspirat intellectui quicquid vult, et non vicissim; なぜなら、意志の愛が理解力になんでも欲するものを吹き込むから、また逆ではない。


immo delet omne quod in intellectu non a semet est. それどころか、すべてのものを消す(除く)、理解力の中のそれ自体から存在しないもの。


 


(3) 訳文


209.  〔霊界の〕このような者たちに天界が開かれるとき、彼らが狂っていると言われ、そのこともまた彼ら自身の知覚に、流入と照らしによって生じることが明らかにされるのは、驚くべきことである。それでもやはり彼らは憤慨から自分自身に天界を閉ざし、下に地獄があるに目を向けるのである。

 このことは彼らに、霊界の中で起こり、その者は依然として地獄の外にいるが、地獄にいるような者である。そのことから、「もし私が天界を見るなら、また天使が私と話すのを私が聞くなら、私は認めよう」と考える者らの誤りが明らかである。しかし、理解力では認めるが、しかし、同時に意志が認めないなら、やはり認めない。なぜなら、意志の愛が理解力になんでも欲するものを吹き込み、その逆ではないから。それどころか、理解力の中で意志それ自体から存在しないものすべてのものを消し去ってしまう。