(1) 原文
200. Nunc quia jucunda affectionum hominis ab intimis per interiora ad exteriora, et tandem ad extrema quae sunt in corpore, ferunt hominem sicut unda et atmosphaera navem, et nihil eorum apparet homini, nisi quod in extremis mentis et in extremis corporis fit, quomodo tunc potest homo vindicare sibi Divinum ex eo solum, quod pauca illa extrema appareant illi sicut sua? Et adhuc minus debet sibi Divinum vindicare, dum scit ex Verbo, quod homo non possit sumere aliquid ex se, nisi id ei sit datum e caelo; et ex Ratione, quod apparentia illa ei data sit, ut vivat homo, videat quid bonum et malum, eligat unum aut alterum, appropriet sibi id quod eligit, ut possit reciproce conjungi Domino, reformari, regenerari, salvari, et vivere in aeternum. Quod apparentia illa data sit homini, ut ex libero secundum rationem agat, ita sicut ex se, et non remittere manum, et exspectare influxum, supra dictum et ostensum est. Ex his sequitur confirmatum id quod demonstrandum erat tertio, Quod affectiones amoris vitae hominis a Domino per Divinam Ipsius Providentiam ducantur, et simul tunc cogitationes, ex quibus prudentia humana.
(2) 直訳
Nunc quia jucunda affectionum hominis ab intimis per interiora ad exteriora, et tandem ad extrema quae sunt in corpore, ferunt hominem sicut unda et atmosphaera navem, et nihil eorum apparet homini, nisi quod in extremis mentis et in extremis corporis fit, quomodo tunc potest homo vindicare sibi Divinum ex eo solum, quod pauca illa extrema appareant illi sicut sua? そこで、人間の情愛の快さは最内部から内的なものを通って外的なものへ、またついに最外部へ、それらは身体の中にある、人間を導く(向ける)ので、波(水)と大気が船を〔導く〕ように、またそれらの何も人間に見えない、心の最外部の中に、また身体の最外部の中にあるものでないなら、その時、どのように人間は自分自身に要求することができるのか? 神性をそのことだけから、わずかなその最外部のものが彼に自分のもののように見えること。
Et adhuc minus debet sibi Divinum vindicare, dum scit ex Verbo, quod homo non possit sumere aliquid ex se, nisi id ei sit datum e caelo; またさらにより少なく自分自身に神性を要求しなければならない、「みことば」から知る時、人間は自分自身から何らかのものを得る(引き出す)ことができないこと、それが彼に天界から与えられないなら。
et ex Ratione, quod apparentia illa ei data sit, ut vivat homo, videat quid bonum et malum, eligat unum aut alterum, appropriet sibi id quod eligit, ut possit reciproce conjungi Domino, reformari, regenerari, salvari, et vivere in aeternum. また「理性」から、その外観が彼に与えられていること、人間が生きるために、何が善と悪か見る、一つをまたはもう一つを選択する、自分自身にそれを、選んだものを、専有する(自分のものにする)、神と相互に結合されることができるように、改心されること、再生されること、救われること、また永遠に生きること。
Quod apparentia illa data sit homini, ut ex libero secundum rationem agat, ita sicut ex se, et non remittere manum, et exspectare influxum, supra dictum et ostensum est. その外観が人間に与えられていること、理性にしたがって自由から行動するように、したがって、自分自身からかのように、また手をこまねくことがない〔=何も行動しない〕、また流入を期待すること、上に言われ、示されている。
Ex his sequitur confirmatum id quod demonstrandum erat tertio, Quod affectiones amoris vitae hominis a Domino per Divinam Ipsius Providentiam ducantur, et simul tunc cogitationes, ex quibus prudentia humana. これらからそれを確立した心から、~ということになる☆、第三で示さなくては(論証しなくては)ならないこと、〔(iii.)〕人間のいのちの愛の情愛は主によりその方の神的な摂理を通して導かれること、また同時に、その時、思考が〔導かれられる〕それらから人間の思慮が〔ある〕。
☆ この直訳のままでは意味がつかみにくくなりますがsequorには「わかる、了解する」の意味もあるので、これで意訳すればよいでしょう。
(3) 訳文
200. そこで、人間の情愛の快さは、最内部から内的なものを通って外的なものへ、またついに身体の中にある最外部へ、波と大気が船を導くように、人間を導き、また心の最外部の中に、また身体の最外部の中にあるものでないなら、何も人間に見えないので、その時、わずかなその最外部のものが彼に自分のもののように見えるそのことだけから、どのように人間は神性を自分自身に要求することができるのか? またさらに「みことば」から、人間は天界から与えられないなら自分自身から何も得ることができないことを〔知り〕、また「理性」から、人間が生きるために、何が善と悪か見て、一つをまたはもう一つを選択し、選んだものを自分のものにし、神と相互に結合され、改心し、再生し、救われ、また永遠に生きることができるようにとその外観が彼に与えられていることを知る時、自分自身に神性を要求することはさらに少なくなければならない。
理性にしたがって自由から行動するために、したがって、自分自身からかのように、また手をこまねくことがなく、流入を期待することがないように、その外観が人間に与えられていることは、前に言われ、示されている。
これらから、第三に論証しなくてはならないことを確立した心から了解することになる― (iii.) 人間のいのちの愛の情愛は、主によりその方の神的な摂理を通して導かれ、また同時に、思考が導かれ、それらから人間の思慮があること。