原典講読「神の摂理』 199

 

(1) 原文


199.  Homo quidem potest reflectere super externae affectionis suae jucundum, dum hoc sicut unum agit cum jucundo alicujus sensus corporis; sed usque non reflectit super id, quod id jucundum sit ex jucundo affectionis ejus in cogitatione. Ut pro exemplo: scortator cum videt meretricem, visus oculi ejus rutilat ex igne lasciviae, et ex illo sentit jucundum in corpora; sed tamen non sentit jucundum affectionis seu concupiscentiae ejus in cogitatione, nisi aliquod cupidum una cum corpore. Similiter latro in silva, dum videt peregrinantes; et pirata in mari dum videt navigia; similiter in reliquis. Quod illa jucunda regant cogitationes ejus, et quod cogitationes absque illis non sint aliquid, patet; sed putat quod solum cogitationes sint, cum tamen cogitationes non sunt nisi quam affectiones in formas ab amore vitae ejus compositae, ut appareant in luce; nam omnis affectio est in calore, et cogitatio in luce. [2.] Hae sunt affectiones externae cogitationis, quae quidem se manifestant in sensatione corporis, sed raro in cogitatione mentis. At affectiones internae cogitationis, ex quibus externae existunt, coram homine nusquam se manifestant; de his homo non plus scit, quam dormiens in curru de via, et quam sentit telluris circumrotationem. Nunc cum homo nihil scit de illis quae peraguntur in interioribus mentis suae, quae tam infinita sunt, ut numeris definiri nequeant, et tamen pauca illa externa, quae ad visum cogitationis perveniunt, ex interioribus producuntur, ac interiora a solo Domino per Divinam Ipsius Providentiam reguntur, et pauca illa externa una cum homine, quomodo tunc aliquis dicere potest, quod propria ejus prudentia faciat omnia? Si videres solum unam ideam cogitationis reclusam, videres stupenda plura, quam lingua potest effari. [3.] Quod in interioribus mentis hominis tam infinita sint, ut numeris definiri nequeant, patet ex infinitis in corpore, ex quibus nihil ad visum et ad sensum pervenit, quam sola actio in multa simplicitate; ad quam tamen concurrunt millia fibrarum motricium seu muscularium, millia fibrarum nervearum, millia vasculorum sanguineorum, millia pulmonis, qui in omni actione cooperabitur, millia in cerebris et in spina dorsali; et multo plura adhuc in spirituali homine, qui est mens humana, cujus omnia sunt affectionum, et inde perceptionum et cogitationum formae. Annon anima, quae disponit interiora, disponit etiam actiones ex illis? Anima hominis non aliud est quam amor voluntatis ejus, et inde amor intellectus ejus. Qualis hic amor est, talis est totus homo; et fit talis secundum dispositionem in externis, in quibus homo simul cum Domino est. Quare si sibi et naturae tribuit omnia, fit anima amor sui; at si Domino tribuit omnia, fit anima amor Domini, et hic amor caelestis est, et ille amor infernalis.


 


(2) 直訳


Homo quidem potest reflectere super externae affectionis suae jucundum, dum hoc sicut unum agit cum jucundo alicujus sensus corporis; 人間は確かに熟考することができる、自分の外なる情愛の快さについて、これが身体のある感覚の快さと一つとして働く時。


sed usque non reflectit super id, quod id jucundum sit ex jucundo affectionis ejus in cogitatione. しかし、それでも、そのことについて熟考しない、その快さは思考の中の彼の情愛の快さからであること。


Ut pro exemplo: 例えば、例として―


scortator cum videt meretricem, visus oculi ejus rutilat ex igne lasciviae, et ex illo sentit jucundum in corpora; 淫行する者が娼婦を見る時、彼の目の視覚は好色の火から赤く輝く、またそれ()から身体の中に快さを感じる。


sed tamen non sentit jucundum affectionis seu concupiscentiae ejus in cogitatione, nisi aliquod cupidum una cum corpore. しかし、それでもなお、思考の中に彼の情愛の、すなわち、情欲(色情)の快さを感じない、何らかの熱望が身体と一緒でないなら。


Similiter latro in silva, dum videt peregrinantes; 同様に、盗賊(山賊)森の中で、旅人を見る時。


et pirata in mari dum videt navigia; また海の中の海賊が舟☆を見る時。


舟ですが、ここは「船」がよいですね。


similiter in reliquis. 同様に残りの(他の)もので。


Quod illa jucunda regant cogitationes ejus, et quod cogitationes absque illis non sint aliquid, patet; その快さは彼の思考を支配すること、またそれらなしに思考は何ものでもないことは、明らかである。


sed putat quod solum cogitationes sint, cum tamen cogitationes non sunt nisi quam affectiones in formas ab amore vitae ejus compositae, ut appareant in luce; しかし、思う、思考だけが存在すること、そのときそれでも、思考は彼のいのちに愛から合成された形の中の情愛以外でないなら存在しない、光の中で見えるように。


nam omnis affectio est in calore, et cogitatio in luce. なぜなら、すべての情愛は熱の中にあるから、また思考は思考の中に。


[2.] Hae sunt affectiones externae cogitationis, quae quidem se manifestant in sensatione corporis, sed raro in cogitatione mentis. [2.] これらは思考の外なる情愛である、それらは確かにそれ自体を身体の感覚の中に現わす、しかし、まれ〔である〕心の思考の中に。


At affectiones internae cogitationis, ex quibus externae existunt, coram homine nusquam se manifestant; しかし、思考の内なる情愛は、それらから外なるもの〔情愛〕が存在するようになる、人間の前に決してそれ自体を現わさない。


de his homo non plus scit, quam dormiens in curru de via, et quam sentit telluris circumrotationem. これら〔情愛〕について人間はより多く知らない、道について馬車の中で眠っている以上に、また地球の回転以上に。


Nunc cum homo nihil scit de illis quae peraguntur in interioribus mentis suae, quae tam infinita sunt, ut numeris definiri nequeant, et tamen pauca illa externa, quae ad visum cogitationis perveniunt, ex interioribus producuntur, ac interiora a solo Domino per Divinam Ipsius Providentiam reguntur, et pauca illa externa una cum homine, quomodo tunc aliquis dicere potest, quod propria ejus prudentia faciat omnia? そこで、人間はそれらについて何も知らないとき、それらは自分の心の内的なものの中で行なわれる、それらはこれほどに無限である、数で定められることができないように、またそれでもその外なるものはわずかである、それらが思考の視覚にやって来る、内的なものから生み出される、そして内的なものは、主だけにより、その方の神的な摂理を通して、支配される、また人間と一緒にそれら外なるものはわずかである、その時、どのようにある者は言うことができるか? 彼のプロプリウムの思慮がすべてものを行なうこと。


Si videres solum unam ideam cogitationis reclusam, videres stupenda plura, quam lingua potest effari. もし、あなたが単に開かれた思考の一つの観念を見るなら、あなたは多くの驚くべきものを見る、舌が口に出すこと☆ができるよりも。


effariの辞書形はefforです。


[3.] Quod in interioribus mentis hominis tam infinita sint, ut numeris definiri nequeant, patet ex infinitis in corpore, ex quibus nihil ad visum et ad sensum pervenit, quam sola actio in multa simplicitate; [3.] 人間の心の内的なものの中にこれほどに無限のものがあること、数で定められることができないように、身体の中の無限なものから明らかである、それらから何も視覚に、また感覚にやって来ない、単なる活動以外に、〔その〕大部分は単純なものの中に。


ad quam tamen concurrunt millia fibrarum motricium seu muscularium, millia fibrarum nervearum, millia vasculorum sanguineorum, millia pulmonis, qui in omni actione cooperabitur, millia in cerebris et in spina dorsali; それでも、それ〔活動〕に向けて、運動または筋肉の数千の繊維がいっしょに行動する(協力する)、神経の数千の繊維が、数千の血管が、肺の数千のものが、それらはすべての活動の中でいっしょに働く(協力する)、脳の中と背中の脊柱の中の数千のもの。


et multo plura adhuc in spirituali homine, qui est mens humana, cujus omnia sunt affectionum, et inde perceptionum et cogitationum formae. またもっと多くの多くのものが霊的な人間の中に〔ある〕、それは人間の心である、そのすべてのものは情愛のものである、またここから形の☆知覚と思考のもの〔である〕。


「形の」とは「形となった」または「形をとった」という意味です。補足の必要はないかな?


Annon anima, quae disponit interiora, disponit etiam actiones ex illis? 霊魂は、それは内的なものを配列(統制)して、さらにまたそこから行動を配列(統制)していないか?


Anima hominis non aliud est quam amor voluntatis ejus, et inde amor intellectus ejus. 人間の霊魂は彼の意志の愛以外の何ものでもない、またここから彼の理解力の愛。


Qalis hic amor est, talis est totus homo; この愛がどのようであるか〔によって〕、人間全体はそのようである☆。


有名な相関文「qualistalis…」です。qualis homo talis vitaは「このような人間に、そのような生活〔がある〕」(天界の秘義1005)、すなわち、「qtを定める」と覚えておきます。


et fit talis secundum dispositionem in externis, in quibus homo simul cum Domino est. また外なるものの中で配列にしたがってそのようなものになる、それらの中で人間は主と一緒である。


Quare si sibi et naturae tribuit omnia, fit anima amor sui; それゆえ、もし自分自身と自然にすべてのものを帰すなら、霊魂は自己愛になる。


at si Domino tribuit omnia, fit anima amor Domini, et hic amor caelestis est, et ille amor infernalis. しかし、もし主にすべてのものを帰すなら、霊魂は主への愛となる、またこの(後者の)愛は天界的である、またその(前者の)愛は地獄的〔である〕。


 


(3) 訳文


199.  人間は、自分の外なる情愛の快さについて、これが身体のある感覚の快さと一つとして働く時、確かに熟考することができる。しかし、それでも、その快さは思考の中の彼の情愛の快さからであることについては熟考しない。


例えば― 淫行する者が娼婦を見る時、彼の目の視覚は好色の火から赤く輝き、そのから身体の中に快さを感じる。しかし、それでもなお、何らかの熱望が身体と一緒でないなら、思考の中に彼の情愛の快さ、すなわち、情欲の快さを感じない。旅人を見る時の森の中の盗賊も、船☆見る時の海の海賊も同様であり、他のものでも同様である。


 その快さは彼の思考を支配し、またそれらなしに思考は何ものでもないことは明らかである。しかし、思考だけが存在する、と思い、そのときそれでも、光の中で見えるように、思考は彼のいのちに愛から合成された形の中の情愛以外でないなら存在しない。なぜなら、すべての情愛は熱の中にあり、思考は思考の中にあるから。


[2.] これらは思考の外なる情愛であり、それらは確かにそれ自体を身体の感覚の中に現わすが、しかし、心の思考の中ではまれである。しかし、思考の内なる情愛は、それらから外なる情愛が存在するようになるが、人間の前には決して現われない。これらの情愛について、人間は、道について馬車の中で眠っている以上に、また地球の回転以上に、多くのことを知らない。


 そこで、人間は、自分の心の内的なものの中で行なわれ、数で定められることができないほどに無限であり、それでもそれらが内的なものから生み出され、思考の視覚にやって来るその外なるものはわずかであり、そして内的なものは、主の神的な摂理を通してその方だけにより支配され、人間と一緒のそれら外なるものはわずかである、それらについて何も知らないとき、その時、どのようにある者が、自分のプロプリウムの思慮がすべてものを行なう、と言うことができるのか? もし、あなたが開かれた思考の一つの観念だけでも見るなら、あなたは舌が口に出すことができるよりも多くの驚くべきものを見る。


[3.] 人間の心の内的なものの中に、数で定められることができないほどに無限のものがあることは、身体の中の無限なものから明らかである。それらは単なる活動以外に、何も視覚に、また感覚にやって来ないし、その活動の大部分は単純なものである。それでも、それ活動に向けて、運動または筋肉の数千の繊維、神経の数千の繊維、数千の血管、肺の数千のもの、脳の中と背中の脊柱の中のすべての活動の中で協力する数千のものがいっしょに行動する。またもっとくのものが人間の心である霊的な人間の中にあり、そのすべてのものは情愛のもの、またここから形となった知覚と思考のものである。


 霊魂は、内的なものを統制し、さらにまたそこから行動を統制していないか? 人間の霊魂は彼の意志の愛、またここから彼の理解力の愛以外の何ものでもない。この愛がどのようであるかによって、人間全体もそのようなものであり、人間が主と一緒である外なるものの中で、配置にしたがって、そのようなものになる。

それゆえ、もし自分自身と自然にすべてのものを帰すなら、霊魂は自己愛になる。しかし、もし主にすべてのものを帰すなら、霊魂は主への愛となり、また後者の愛は天界的であり、前者の愛は地獄的である。

コメントを残す