原典講読「神の摂理』 190

 

(1) 原文


190.  Sunt plura constantia, quae creata sunt, ut inconstantia possint existere. Constantia sunt statae vices ortus et occasus solis et lunae, et quoque stellarum; sunt obscurationes illorum ex interpositionibus, quae vocantur eclipses; sunt calores et luces; ex illis sunt tempora anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus ac hiems; et tempora diei, quae sunt mane, meridies, vespera et nox; sunt quoque atmosphaerae, aquae, terrae in se spectatae; est facultas vegetativa in regno vegetabili, et est illa et quoque prolifica in regno animali; tum quae ex his constanter fiunt, dum secundum leges ordinis in actum mittuntur. Haec et plura alia a creatione sunt, provisa ut infinita varia existere possint: varia enim non possunt existere nisi in constantibus, statis et certis. [2.] Sed haec illustrent exempla. Vegetationis varia non dantur nisi ortus et occasus solis et inde calores et luces essent constantes. Harmoniae sunt infinitae varietatis, sed non darentur nisi atmosphaerae in suis legibus, et aures in sua forma, essent constantes. Varietates visus, quae etiam sunt infinitae, non darentur, nisi aether in suis legibus, et oculus in sua forma, constantes essent; pariter colores, nisi lux esset constans. Simile est cum cogitationibus, loquelis et actionibus, quae etiam infinitae varietatis sunt, quae nec darentur nisi organica corporis essent constantia. Nonne domus erit constans, ut varia inibi ab homine fieri possint? Similiter templum, ut inibi varii cultus, sermones, instructiones, et pietatis meditationes, existere possint? Ita in reliquis. [3.] Quod ipsas varietates attinet, quae in constantibus, statis et certis fiunt, illae vadunt in infinitum, et non finem habent, et tamen nusquam datur una prorsus eadem cum altera in universi omnibus et singulis, nec dari potest in successivis in aeternum. Quis varietates illas in infinitum ac in aeternum progredientes disponit ut in ordine sint, nisi qui creavit constantia, ob finem ut in illis existerent? Et quis potest disponere infinitas varietates vitae apud homines, quam qui est ipsa Vita, hoc est, ipse Amor et ipsa Sapientia? Num absque Divina Ipsius Providentia, quae sit sicut continua creatio, infinitae affectiones et inde cogitationes hominum, et sic ipsi homines, possint disponi ut unum faciant? affectiones et inde cogitationes malae unum diabolum qui est infernum, ac affectiones et inde cogitationes bonae unum Dominum in caelo? Quod universum caelum angelicum sit in conspectu Domini sicut unus Homo, qui imago et similitudo Ipsius, et quod universum infernum sit in opposito sicut unus homo monstrum, aliquoties prius dictum et ostensum est. Haec dicta sunt, quia aliqui naturales homines etiam ex constantibus et statis, quae sunt necessitates propter finem ut varia in illis existant, argumenta delirii sui pro natura et pro propria prudentia captant.


 


(2) 直訳


Sunt plura constantia, quae creata sunt, ut inconstantia possint existere. 多くの不変なものがある、それらは創造された、変わりやすいもの(不定なもの)が存在するようになることができるように。


Constantia sunt statae vices ortus et occasus solis et lunae, et quoque stellarum; 不変なものは太陽と月の出没の交替の状態である、そしてまた星。


sunt obscurationes illorum ex interpositionibus, quae vocantur eclipses; 間に入ることからそれらの暗いことがある、それらは蝕と呼ばれる。


sunt calores et luces ex illis; それらから光と熱がある。


sunt tempora anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus ac hiems; 年の時がある、それらは春、夏、秋そして冬と呼ばれる。


et tempora diei, quae sunt mane, meridies, vespera et nox; また日の時がある、それらは朝、昼、夕と夜である。


sunt quoque atmosphaerae, aquae, terrae in se spectatae; 大気、水、地もまたある、本質的に(それ自体で)眺めた☆。


本質的に(それ自体で)眺めた「大気、水、地」とは、私たちのまわりにあまりに(ないかのように)溶け込んで存在するので、改めて見直したとき、その存在に気づくことを言っていると思います。


est facultas vegetativa in regno vegetabili, et est illa et quoque prolifica in regno animali; 植物界の中の植物の(成長する)力がある、またそれらがあることとまた動物界の中に生殖力〔がある〕。


tum quae ex his constanter fiunt, dum secundum leges ordinis in actum mittuntur. なおまたそれらはこれらから一定不変に生じる、秩序の法則にしたがって、活動の中に送られる時。


Haec et plura alia a creatione sunt, provisa ut infinita varia existere possint: これらやまた他の多くのものが創造から存在する、無限にいろいろなものが存在するようになることができるように備えられたもの。


varia enim non possunt existere nisi in constantibus, statis et certis. というのは、いろいろなものは存在するようになることができないから、不変なものの中でないなら、固定したものと確定したもの〔の中で〕。


[2.] Sed haec illustrent exempla. [2.] しかし、これらは例で説明される。


Vegetationis varia non dantur nisi ortus et occasus solis et inde calores et luces essent constantes. 植物のいろいろなものは太陽の出没がないなら存在しない、またここから熱と光が一定でなかった〔なら〕。


Harmoniae sunt infinitae varietatis, sed non darentur nisi atmosphaerae in suis legibus, et aures in sua forma, essent constantes. 調和する音(音楽の演奏)無限の変化がある、しかし、存在することができない、大気がその法則の中で、また耳がその形の中で、一定でなかったなら。


Varietates visus, quae etiam sunt infinitae, non darentur, nisi aether in suis legibus, et oculus in sua forma, constantes essent; 視覚の変化は、それもまた無限である、存在することができない、大気がその法則の中で、また目がその形の中で、一定でなかったなら。


pariter colores, nisi lux esset constans. 同じく色も、光が一定でなかったなら。


Simile est cum cogitationibus, loquelis et actionibus, quae etiam infinitae varietatis sunt, quae nec darentur nisi organica corporis essent constantia. 思考、話すことと行動に同様である、それらもまた無限の変化がある、それらも存在しない、身体の器官が一定でなかったなら。


Nonne domus erit constans, ut varia inibi ab homine fieri possint? 家は不(一定)でなければならないのではないか? いろいろなことがその中に人間により行なわれることができるように。


Similiter templum, ut inibi varii cultus, sermones, instructiones, et pietatis meditationes, existere possint? 同様に神殿は、その中にいろいろな礼拝、説教、教育(教え)、また敬虔な瞑想が、存在するようになることができるように?


Ita in reliquis. そのように、残りの(他の)ものの中で。


[3.] Quod ipsas varietates attinet, quae in constantibus, statis et certis fiunt, illae vadunt in infinitum, et non finem habent, et tamen nusquam datur una prorsus eadem cum altera in universi omnibus et singulis, nec dari potest in successivis in aeternum. [3.] 変化(多様性)のものについては、それは不変のもの、一定のものや確定したものの中で生じる、それらは無限に進む、また終わりを持たない、またそれでも、あるものが他のものと完全に同じものは全世界のすべてと個々のものの中に決して存在しない、続くものの中で永遠に存在することもできない。


Quis varietates illas in infinitum ac in aeternum progredientes disponit ut in ordine sint, nisi qui creavit constantia, ob finem ut in illis existerent? だれがそれらの変化を、無限の中、そして永遠に進む、配列するのか? 秩序の中にあるように、不変性を創造した者でないなら、それらの中に存在するようになる(ように)の目的のために。


Et quis potest disponere infinitas varietates vitae apud homines, quam qui est ipsa Vita, hoc est, ipse Amor et ipsa Sapientia? まただれがいのちの無限の変化を人間のともに配列することができるのか? いのちそのものである者以外に、すなわち、愛そのものと知恵そのもの。


Num absque Divina Ipsius Providentia, quae sit sicut continua creatio, infinitae affectiones et inde cogitationes hominum, et sic ipsi homines, possint disponi ut unum faciant?― その方の神的な摂理なしに、それは絶え間な(継続する)造のようである、人間の無限の情愛とそこからの思考が、またしたがって人間そのものが、一つとなるように配列されることができるのか?


affectiones et inde cogitationes malae unum diabolum qui est infernum, ac affectiones et inde cogitationes bonae unum Dominum in caelo? 悪の情愛とそこからの思考は悪魔と一つ〔となっている〕、その者は地獄である、そして善の情愛とそこからの思考は天界の中の主と一つ〔となっている〕か?


Quod universum caelum angelicum sit in conspectu Domini sicut unus Homo, qui imago et similitudo Ipsius, et quod universum infernum sit in opposito sicut unus homo monstrum, aliquoties prius dictum et ostensum est. 天使の全天界は主の視野の中で一人の「人間」のようであること、その者はその方の映像と似姿、また全地獄は一人の怪物の人間のように対立していること、数回、前に言われ、示された。


Haec dicta sunt, quia aliqui naturales homines etiam ex constantibus et statis, quae sunt necessitates propter finem ut varia in illis existant, argumenta delirii sui pro natura et pro propria prudentia captant. これらのことが言われた、ある自然的な人間もまた不変なものと一定なものから、それらはいろいろなものがそれらの中に存在するようになる(ように)の目的のために必要なものである、自分の狂信の論証を獲得するからである、自然のためにまたプロプリウムの(自己固有の)思慮のために。


 


(3) 訳文


190.  変りやすいものが存在できるように、創造された多くの不変なものがある。不変なものは、太陽と月、そしてまた星の出没の交替の状態である。間に入ることから、それらが暗くなることがあり、それらは蝕と呼ばれる。それらから光と熱がある。一年の時があり、それらは春、夏、秋、冬と呼ばれる。また一日の時があり、それらは朝、昼、夕、夜である。本質的に眺めたとき、大気、水、地もある。植物界の中に成長力があり、それにまた動物界の中に生殖力がある。なおまたそれらは活動の中に送られる時、これらから、秩序の法則にしたがって、一定不変に生じる。これらやまた他の多くのものが創造から、無限にいろいろなものが存在するとができるように備えられたものが存在する。というのは、不変なもの、固定したものと確定したものの中でないなら、いろいろなものは存在するようになることができないから。


[2.] しかし、これらを例で説明しよう。


 植物のいろいろなものは太陽の出没がないなら、またここから熱と光が一定でなかったなら存在しない。調和する音に無限の変化があるが、しかし、大気がその法則の中で、また耳がその形の中で、一定でなかったなら存在することができない。視覚の変化は、それもまた無限であり、大気がその法則の中で、また目がその形の中で、一定でなかったなら、同じく色も、光が一定でなかったなら存在することができない。思考、話すこと、行動も同様であり、それらもまた無限の変化があり、身体の器官が一定でなかったなら、それらも存在しない。


 家は、いろいろなことがその中で人間により行なわれることができるために、一定でなければならないのではないか? 神殿も、その中でいろいろな礼拝、説教、教育、敬虔な瞑想が存在するようになることができるために、同様ではないか? 他のものの中でも、そのようである。


[3.] 変化のものについては、それは不変のもの、一定のもの、確定したものの中で生じ、それらは無限に進み、また終わりを持たない。またそれでも、あるものが他のものと完全に同じであるものは、全世界のすべてと個々のものの中に決して存在しないし、続くものの中で永遠に存在することもできない。だれが、無限へ、そして永遠に進む、それらの変化を配列するのか? 不変性の中に存在するようにとの目的のために、秩序の中にあるようにと、その不変性を創造した者でないなら。また、いのちそのもの、すなわち、愛そのものと知恵そのものである者以外に、だれがいのちの無限の変化を人間のともに配列することができるのか? その方の継続する創造のような神的な摂理なしに、、人間の無限の情愛とそこからの思考が、またしたがって人間そのものが、一つとなるように配列されることができるのか? 悪の情愛とそこからの思考は、地獄である悪魔と一つとなり、そして善の情愛とそこからの思考は天界の中の主と一つとなっていないか?


天使の全天界は、主の視野の中で、一人の「人間」のようであって、その方の映像と似姿であり、また全地獄は一人の怪物の人間のように対立していることは、何回も前に言われ、示された。これらのことが言われたのは、ある自然的な人間もまた、いろいろなものが存在するようになるようにとの目的のために必要なものである不変なものと一定なものから、自然のためにまたプロプリウムの(自己固有の)思慮のために、自分の狂信の論証を獲得するからである。