原典講読「神の摂理』 189

 

(1) 原文


189.  Homo qui spiritualis factus est per agnitionem Dei, et sapiens per rejectionem proprii, in universo mundo ac in omnibus et singulis ejus videt Divinam Providentiam. Si spectat naturalia videt illam; si spectat civilia videt illam; si spectat spiritualia videt illam; et hoc tam in simultaneis quam in successivis rerum, in finibus, in causis, in effectibus, in usibus, in formis, in magnis et parvis, videt illam: imprimis in Salvatione hominum, ut quod Jehovah dederit Verbum, per id docuerit illos de Deo, de caelo et inferno, de vita aeterna, et quod Ipse in mundum venerit, ut homines redimeret et salvaret. Haec et plura, et Divinam Providentiam in illis, videt homo ex luce spirituali in luce naturali. At homo mere naturalis nihil ex his videt. [2.] Est sicut qui videt magnificum templum, et audit praedicatorem in Divinis illustratum, dicit domi, quod non viderit nisi quam domum saxeam, et non audiverit nisi quam sonum articulatum: aut sicut myops intrat hortum insignem fructibus omnis generis, et dein venit domum et narrat quod viderit solum silvam et arbores. Tales etiam post mortem facti spiritus cum in caelum angelicum elevantur, ubi omnia in formis repraesentativis amoris et sapientiae sunt, non vident quicquam, ne quidem quod sint; ut factum vidi cum pluribus, qui Divinam Providentiam Domini negaverunt.


 


(2) 直訳〔原典は186番のあとにこの189番が続いています。〕


Homo qui spiritualis factus est per agnitionem Dei, et sapiens per rejectionem proprii, in universo mundo ac in omnibus et singulis ejus videt Divinam Providentiam. 人間は、神の承認によって霊的になった者、またプロプリウムの捨てることによって賢明な者〔になった〕、全世界の中に、またそのすべてと個々のものの中に神的な真理を見る。


Si spectat naturalia videt illam; もし自然的なものを眺めるなら、それを見る。


si spectat civilia videt illam; もし市民的なものを眺めるなら、それを見る。


si spectat spiritualia videt illam;  もし霊的なものを眺めるなら、それを見る。


et hoc tam in simultaneis quam in successivis rerum, in finibus, in causis, in effectibus, in usibus, in formis, in magnis et parvis, videt illam: またこれを連続的な事柄と同様に同時的なもの〔事柄〕の中にも、目的の中に、原因の中に、結果の中に、役立ちの中に、形の中に、大きいものと小さいものの中に、それを見る。


imprimis in Salvatione hominum, ut quod Jehovah dederit Verbum, per id docuerit illos de Deo, de caelo et inferno, de vita aeterna, et quod Ipse in mundum venerit, ut homines redimeret et salvaret. 特に、人間の救いの中に、例えば、エホバがみことばを与えたこと、それによって神について彼らを教えた、天界と地獄について、永遠のいのちについて、またその方が世にやって来たこと、人間を取り戻す(あがなう)た救うために。


Haec et plura, et Divinam Providentiam in illis, videt homo ex luce spirituali in luce naturali. これらや多くのことを、またそれらの中の神的な摂理を、人間は自然的な光の中で霊的な光から見る。


At homo mere naturalis nihil ex his videt. しかし、単に自然的な人間はこれらから何も見ない。


[2.] Est sicut qui videt magnificum templum, et audit praedicatorem in Divinis illustratum, dicit domi, quod non viderit nisi quam domum saxeam, et non audiverit nisi quam sonum articulatum: [2.] 荘厳な神殿を見る者のようである、また神的な照らしの中で説教を聞く、〔その後〕家で言う、石の家以外でないなら見なかったこと、また音節に区切られた(はっきり発音された)☆声以外でないなら聞かなかった。


動詞articuloは「関節を備える」と言う意味でここから「音節に区切る、はっきり発音する」という意味が派生します(ここは分詞)。「てきぱきものを言う」とくだいて表現できるかもしれません。ここで思い出すのは「言語明瞭、意味不明」の言葉です。はっきりと発音されていても、中身のない言葉です。


aut sicut myops intrat hortum insignem fructibus omnis generis, et dein venit domum et narrat quod viderit solum silvam et arbores. またはすべての種類の実で飾られた庭園に入る近眼の者のよう〔である〕、またその後、家にやって来て、語る、森と木しか見なかったこと。


Tales etiam post mortem facti spiritus cum in caelum angelicum elevantur, ubi omnia in formis repraesentativis amoris et sapientiae sunt, non vident quicquam, ne quidem quod sint; さらにまたこのような者が、死後、霊になって、天使の天界に上げられたとき、そこにすべてのものは愛と知恵の表象の形の中にある、何も見ない、存在するものでさえ〔見ない〕。


ut factum vidi cum pluribus, qui Divinam Providentiam Domini negaverunt. 行為(行動)として私は多くの者に見た、主の神的な摂理を否定した者。


 


(3) 訳文


189.  神を承認することによって霊的に、またプロプリウムの捨てることによって賢明になった人間は、全世界の中に、またそのすべてと個々のものの中に、神的な真理を見る。自然的なものを眺めるなら、それを見、市民的なものを眺めても、それを見、霊的なものを眺めても、それを見、またこれを連続的な事柄と同様に同時的な事柄の中にも、目的の中に、原因の中に、結果の中に、役立ちの中に、形の中に、大きいものと小さいものの中に、それを見る。特に、人間の救いの中に〔見る〕、例えば、エホバがみことばを与え、それによって神について、天界と地獄について、永遠のいのちについて彼らを教え、またその方が、人間をあがない、救うために世にやって来たことである。これらや多くのことを、またそれらの中の神的な摂理を、人間は自然的な光の中で霊的な光から見る。しかし、単に自然的な人間はこれらから何も見ない。


[2.] 荘厳な神殿を見、神的な照らしの中で説教を聞いても、〔その後〕家で、石の家しか見なかった、はっきり発音された☆声しか聞かなかった、と言う者のようである。または、すべての種類の実で飾られた庭園に入り、その後、家にやって来て、森と木しか見なかった、と語る近眼の者のようである。さらにまたこのような者は、死後、霊になって、そこのすべてのものは愛と知恵の表象の形の中にある天使の天界に上げられたとき、何も見ないし、存在するものでさえ見ない。私は、その行為を主の神的な摂理を否定した多くの者に見た。

原典講読「神の摂理』 190

 

(1) 原文


190.  Sunt plura constantia, quae creata sunt, ut inconstantia possint existere. Constantia sunt statae vices ortus et occasus solis et lunae, et quoque stellarum; sunt obscurationes illorum ex interpositionibus, quae vocantur eclipses; sunt calores et luces; ex illis sunt tempora anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus ac hiems; et tempora diei, quae sunt mane, meridies, vespera et nox; sunt quoque atmosphaerae, aquae, terrae in se spectatae; est facultas vegetativa in regno vegetabili, et est illa et quoque prolifica in regno animali; tum quae ex his constanter fiunt, dum secundum leges ordinis in actum mittuntur. Haec et plura alia a creatione sunt, provisa ut infinita varia existere possint: varia enim non possunt existere nisi in constantibus, statis et certis. [2.] Sed haec illustrent exempla. Vegetationis varia non dantur nisi ortus et occasus solis et inde calores et luces essent constantes. Harmoniae sunt infinitae varietatis, sed non darentur nisi atmosphaerae in suis legibus, et aures in sua forma, essent constantes. Varietates visus, quae etiam sunt infinitae, non darentur, nisi aether in suis legibus, et oculus in sua forma, constantes essent; pariter colores, nisi lux esset constans. Simile est cum cogitationibus, loquelis et actionibus, quae etiam infinitae varietatis sunt, quae nec darentur nisi organica corporis essent constantia. Nonne domus erit constans, ut varia inibi ab homine fieri possint? Similiter templum, ut inibi varii cultus, sermones, instructiones, et pietatis meditationes, existere possint? Ita in reliquis. [3.] Quod ipsas varietates attinet, quae in constantibus, statis et certis fiunt, illae vadunt in infinitum, et non finem habent, et tamen nusquam datur una prorsus eadem cum altera in universi omnibus et singulis, nec dari potest in successivis in aeternum. Quis varietates illas in infinitum ac in aeternum progredientes disponit ut in ordine sint, nisi qui creavit constantia, ob finem ut in illis existerent? Et quis potest disponere infinitas varietates vitae apud homines, quam qui est ipsa Vita, hoc est, ipse Amor et ipsa Sapientia? Num absque Divina Ipsius Providentia, quae sit sicut continua creatio, infinitae affectiones et inde cogitationes hominum, et sic ipsi homines, possint disponi ut unum faciant? affectiones et inde cogitationes malae unum diabolum qui est infernum, ac affectiones et inde cogitationes bonae unum Dominum in caelo? Quod universum caelum angelicum sit in conspectu Domini sicut unus Homo, qui imago et similitudo Ipsius, et quod universum infernum sit in opposito sicut unus homo monstrum, aliquoties prius dictum et ostensum est. Haec dicta sunt, quia aliqui naturales homines etiam ex constantibus et statis, quae sunt necessitates propter finem ut varia in illis existant, argumenta delirii sui pro natura et pro propria prudentia captant.


 


(2) 直訳


Sunt plura constantia, quae creata sunt, ut inconstantia possint existere. 多くの不変なものがある、それらは創造された、変わりやすいもの(不定なもの)が存在するようになることができるように。


Constantia sunt statae vices ortus et occasus solis et lunae, et quoque stellarum; 不変なものは太陽と月の出没の交替の状態である、そしてまた星。


sunt obscurationes illorum ex interpositionibus, quae vocantur eclipses; 間に入ることからそれらの暗いことがある、それらは蝕と呼ばれる。


sunt calores et luces ex illis; それらから光と熱がある。


sunt tempora anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus ac hiems; 年の時がある、それらは春、夏、秋そして冬と呼ばれる。


et tempora diei, quae sunt mane, meridies, vespera et nox; また日の時がある、それらは朝、昼、夕と夜である。


sunt quoque atmosphaerae, aquae, terrae in se spectatae; 大気、水、地もまたある、本質的に(それ自体で)眺めた☆。


本質的に(それ自体で)眺めた「大気、水、地」とは、私たちのまわりにあまりに(ないかのように)溶け込んで存在するので、改めて見直したとき、その存在に気づくことを言っていると思います。


est facultas vegetativa in regno vegetabili, et est illa et quoque prolifica in regno animali; 植物界の中の植物の(成長する)力がある、またそれらがあることとまた動物界の中に生殖力〔がある〕。


tum quae ex his constanter fiunt, dum secundum leges ordinis in actum mittuntur. なおまたそれらはこれらから一定不変に生じる、秩序の法則にしたがって、活動の中に送られる時。


Haec et plura alia a creatione sunt, provisa ut infinita varia existere possint: これらやまた他の多くのものが創造から存在する、無限にいろいろなものが存在するようになることができるように備えられたもの。


varia enim non possunt existere nisi in constantibus, statis et certis. というのは、いろいろなものは存在するようになることができないから、不変なものの中でないなら、固定したものと確定したもの〔の中で〕。


[2.] Sed haec illustrent exempla. [2.] しかし、これらは例で説明される。


Vegetationis varia non dantur nisi ortus et occasus solis et inde calores et luces essent constantes. 植物のいろいろなものは太陽の出没がないなら存在しない、またここから熱と光が一定でなかった〔なら〕。


Harmoniae sunt infinitae varietatis, sed non darentur nisi atmosphaerae in suis legibus, et aures in sua forma, essent constantes. 調和する音(音楽の演奏)無限の変化がある、しかし、存在することができない、大気がその法則の中で、また耳がその形の中で、一定でなかったなら。


Varietates visus, quae etiam sunt infinitae, non darentur, nisi aether in suis legibus, et oculus in sua forma, constantes essent; 視覚の変化は、それもまた無限である、存在することができない、大気がその法則の中で、また目がその形の中で、一定でなかったなら。


pariter colores, nisi lux esset constans. 同じく色も、光が一定でなかったなら。


Simile est cum cogitationibus, loquelis et actionibus, quae etiam infinitae varietatis sunt, quae nec darentur nisi organica corporis essent constantia. 思考、話すことと行動に同様である、それらもまた無限の変化がある、それらも存在しない、身体の器官が一定でなかったなら。


Nonne domus erit constans, ut varia inibi ab homine fieri possint? 家は不(一定)でなければならないのではないか? いろいろなことがその中に人間により行なわれることができるように。


Similiter templum, ut inibi varii cultus, sermones, instructiones, et pietatis meditationes, existere possint? 同様に神殿は、その中にいろいろな礼拝、説教、教育(教え)、また敬虔な瞑想が、存在するようになることができるように?


Ita in reliquis. そのように、残りの(他の)ものの中で。


[3.] Quod ipsas varietates attinet, quae in constantibus, statis et certis fiunt, illae vadunt in infinitum, et non finem habent, et tamen nusquam datur una prorsus eadem cum altera in universi omnibus et singulis, nec dari potest in successivis in aeternum. [3.] 変化(多様性)のものについては、それは不変のもの、一定のものや確定したものの中で生じる、それらは無限に進む、また終わりを持たない、またそれでも、あるものが他のものと完全に同じものは全世界のすべてと個々のものの中に決して存在しない、続くものの中で永遠に存在することもできない。


Quis varietates illas in infinitum ac in aeternum progredientes disponit ut in ordine sint, nisi qui creavit constantia, ob finem ut in illis existerent? だれがそれらの変化を、無限の中、そして永遠に進む、配列するのか? 秩序の中にあるように、不変性を創造した者でないなら、それらの中に存在するようになる(ように)の目的のために。


Et quis potest disponere infinitas varietates vitae apud homines, quam qui est ipsa Vita, hoc est, ipse Amor et ipsa Sapientia? まただれがいのちの無限の変化を人間のともに配列することができるのか? いのちそのものである者以外に、すなわち、愛そのものと知恵そのもの。


Num absque Divina Ipsius Providentia, quae sit sicut continua creatio, infinitae affectiones et inde cogitationes hominum, et sic ipsi homines, possint disponi ut unum faciant?― その方の神的な摂理なしに、それは絶え間な(継続する)造のようである、人間の無限の情愛とそこからの思考が、またしたがって人間そのものが、一つとなるように配列されることができるのか?


affectiones et inde cogitationes malae unum diabolum qui est infernum, ac affectiones et inde cogitationes bonae unum Dominum in caelo? 悪の情愛とそこからの思考は悪魔と一つ〔となっている〕、その者は地獄である、そして善の情愛とそこからの思考は天界の中の主と一つ〔となっている〕か?


Quod universum caelum angelicum sit in conspectu Domini sicut unus Homo, qui imago et similitudo Ipsius, et quod universum infernum sit in opposito sicut unus homo monstrum, aliquoties prius dictum et ostensum est. 天使の全天界は主の視野の中で一人の「人間」のようであること、その者はその方の映像と似姿、また全地獄は一人の怪物の人間のように対立していること、数回、前に言われ、示された。


Haec dicta sunt, quia aliqui naturales homines etiam ex constantibus et statis, quae sunt necessitates propter finem ut varia in illis existant, argumenta delirii sui pro natura et pro propria prudentia captant. これらのことが言われた、ある自然的な人間もまた不変なものと一定なものから、それらはいろいろなものがそれらの中に存在するようになる(ように)の目的のために必要なものである、自分の狂信の論証を獲得するからである、自然のためにまたプロプリウムの(自己固有の)思慮のために。


 


(3) 訳文


190.  変りやすいものが存在できるように、創造された多くの不変なものがある。不変なものは、太陽と月、そしてまた星の出没の交替の状態である。間に入ることから、それらが暗くなることがあり、それらは蝕と呼ばれる。それらから光と熱がある。一年の時があり、それらは春、夏、秋、冬と呼ばれる。また一日の時があり、それらは朝、昼、夕、夜である。本質的に眺めたとき、大気、水、地もある。植物界の中に成長力があり、それにまた動物界の中に生殖力がある。なおまたそれらは活動の中に送られる時、これらから、秩序の法則にしたがって、一定不変に生じる。これらやまた他の多くのものが創造から、無限にいろいろなものが存在するとができるように備えられたものが存在する。というのは、不変なもの、固定したものと確定したものの中でないなら、いろいろなものは存在するようになることができないから。


[2.] しかし、これらを例で説明しよう。


 植物のいろいろなものは太陽の出没がないなら、またここから熱と光が一定でなかったなら存在しない。調和する音に無限の変化があるが、しかし、大気がその法則の中で、また耳がその形の中で、一定でなかったなら存在することができない。視覚の変化は、それもまた無限であり、大気がその法則の中で、また目がその形の中で、一定でなかったなら、同じく色も、光が一定でなかったなら存在することができない。思考、話すこと、行動も同様であり、それらもまた無限の変化があり、身体の器官が一定でなかったなら、それらも存在しない。


 家は、いろいろなことがその中で人間により行なわれることができるために、一定でなければならないのではないか? 神殿も、その中でいろいろな礼拝、説教、教育、敬虔な瞑想が存在するようになることができるために、同様ではないか? 他のものの中でも、そのようである。


[3.] 変化のものについては、それは不変のもの、一定のもの、確定したものの中で生じ、それらは無限に進み、また終わりを持たない。またそれでも、あるものが他のものと完全に同じであるものは、全世界のすべてと個々のものの中に決して存在しないし、続くものの中で永遠に存在することもできない。だれが、無限へ、そして永遠に進む、それらの変化を配列するのか? 不変性の中に存在するようにとの目的のために、秩序の中にあるようにと、その不変性を創造した者でないなら。また、いのちそのもの、すなわち、愛そのものと知恵そのものである者以外に、だれがいのちの無限の変化を人間のともに配列することができるのか? その方の継続する創造のような神的な摂理なしに、、人間の無限の情愛とそこからの思考が、またしたがって人間そのものが、一つとなるように配列されることができるのか? 悪の情愛とそこからの思考は、地獄である悪魔と一つとなり、そして善の情愛とそこからの思考は天界の中の主と一つとなっていないか?


天使の全天界は、主の視野の中で、一人の「人間」のようであって、その方の映像と似姿であり、また全地獄は一人の怪物の人間のように対立していることは、何回も前に言われ、示された。これらのことが言われたのは、ある自然的な人間もまた、いろいろなものが存在するようになるようにとの目的のために必要なものである不変なものと一定なものから、自然のためにまたプロプリウムの(自己固有の)思慮のために、自分の狂信の論証を獲得するからである。

原典講読「神の摂理』 191

 

QUOD PROPRIA PRUDENTIA NULLA SIT,
ET SOLUM APPAREAT QUOD SIT,


ET QUOQUE APPARERE DEBEAT SICUT SIT;


SED QUOD DIVINA PROVIDENTIA EX SINGULARISSIMIS UNIVERSALIS SIT.


プロプリウムからの思慮は何もないこと、
また単に〔それが〕あることが見られる


さらにまた、そのようであると見られるべきである〔こと〕。


しかし、神的な摂理は最も個々のものから、普遍的にある(存在する)こと。


 


(1) 原文


191.  Quod propria prudentia nulla sit, est prorsus contra apparentiam, et inde contra multorum fidem; et quia ita est, non potest aliquis, qui ex apparentia in fide est, quod humana prudentia faciat omnia, convinci nisi per rationes altioris indaginis, quae ex causis desumendae sunt; apparentia illa est effectus, et causae detegunt unde ille. In hoc prologo aliquid de communi fide hujus rei dicetur. Contra apparentiam est hoc quod ecclesia docet, quod amor et fides non sint ab homine sed a Deo, tum quod sapientia ac intelligentia, ita quoque prudentia, in genere omne bonum et verum. Cum haec recipiuntur, etiam recipiendum est, quod propria prudentia nulla sit, sed solum appareat quod sit. Prudentia non aliunde est quam ex intelligentia et sapientia, et hae duae non aliunde sunt quam ex intellectu et inde cogitatione veri et boni. Hoc quod nunc dictum est, recipitur et creditur ab illis qui Divinam Providentiam agnoscunt, et non ab illis qui solam humanam prudentiam. [2.] Sive nunc id erit verum quod ecclesia docet, quod omnis sapientia et prudentia sit a Deo, sive quod mundus docet, quod omnis sapientia et prudentia sit ab homine. Num aliter conciliari possunt, quam quod id quod ecclesia docet sit verum, et quod id quod mundus docet sit apparentia? Ecclesia enim ex Verbo id confirmat, at mundus ex proprio; et Verbum est a Deo, et proprium est ab homine. Quoniam prudentia a Deo est, et non ab homine, ideo homo Christianus, dum in devotione est, orat ut Deus ducat ejus cogitationes, consilia et facta; et quoque addit, quia ex se non potest. Is quoque cum vidit aliquem benefacientem, dicit quod ad id a Deo ductus sit, et plura similia. Num quis ita loqui potest, nisi tunc id interius credat? Ac interius id credere est e caelo. At cum cogitat secum, et colligit argumenta pro prudentia humana, potest contrarium credere, et hoc est e mundo. Sed fides interna vincit apud illos qui Deum corde agnoscunt, at fides externa apud illos, qui Deum non corde, utcunque ore, agnoscunt.


 


(2) 直訳


Quod propria prudentia nulla sit, est prorsus contra apparentiam, et inde contra multorum fidem; プロプリウムからの思慮(分別)は何もないこと、またまったく外観に反している、またここから多くの者の信仰(信念)に反している。


et quia ita est, non potest aliquis, qui ex apparentia in fide est, quod humana prudentia faciat omnia, convinci nisi per rationes altioris indaginis, quae ex causis desumendae sunt; またそのようであるのは、ある者はできないからである、その者は外観からの信仰(信念)の中にいる、人間の思慮がすべてのものを生じること、納得(確信)させられること〔ができない〕、高い(深い)調査(研究)を要する論証によって、それらは原因から引き出されなければならない。


apparentia illa est effectus, et causae detegunt unde ille. その外観は結果である、また原因がそれがどこからか明らかにする。


In hoc prologo aliquid de communi fide hujus rei dicetur. この前置きの中でこの事柄の一般的な信念について何らかのものが言われる。


Contra apparentiam est hoc quod ecclesia docet, quod amor et fides non sint ab homine sed a Deo, tum quod sapientia ac intelligentia, ita quoque prudentia, in genere omne bonum et verum. このことは外観に反している、教会が教えること、愛と信仰は人間からのものでないこと、しかし、神から、なおまた知恵と知性は、したがって思慮もまた、一般的にすべての善と真理は。


Cum haec recipiuntur, etiam recipiendum est, quod propria prudentia nulla sit, sed solum appareat quod sit. これらが受け入れられるとき、さらにまた受け入れなくてはならない、プロプリウムからの思慮(分別)は何もないこと、しかし単に〔それが〕あることが見られる。


Prudentia non aliunde est quam ex intelligentia et sapientia, et hae duae non aliunde sunt quam ex intellectu et inde cogitatione veri et boni. 思慮は別の出所からでない、知性と知恵から以外の、またこれら二つは別の出所からでない。理解力とここからの真理と善の思考以外の。


Hoc quod nunc dictum est, recipitur et creditur ab illis qui Divinam Providentiam agnoscunt, et non ab illis qui solam humanam prudentiam. このことは、ここで言われていること、彼らにより受け入れられ、信じられる、神的な摂理を認める者、また彼らにより〔そうなら〕ない、単に人間の思慮を〔認める〕。


[2.] Sive nunc id erit verum quod ecclesia docet, quod omnis sapientia et prudentia sit a Deo, sive quod mundus docet, quod omnis sapientia et prudentia sit ab homine. [2.] そこで、あるいはそのことが真理である(未来)、教会が教えること、すべての知恵と思慮は主からであること、あるいは世が教えること、すべての知恵と思慮は人間からであること。


Num aliter conciliari possunt, quam quod id quod ecclesia docet sit verum, et quod id quod mundus docet sit apparentia? 異なって(そうでなければ)、和解されることができるのか? それが、教会が教えることが真理であること以外に、またそれが、世が教えることが外観であること。


Ecclesia enim ex Verbo id confirmat, at mundus ex proprio; というのは、教会はみことばからそのことを確信するから、しかし、世はプロプリウムから。


et Verbum est a Deo, et proprium est ab homine. また、みことばは神からである、またプロプリウムは人間からである。


Quoniam prudentia a Deo est, et non ab homine, ideo homo Christianus, dum in devotione est, orat ut Deus ducat ejus cogitationes, consilia et facta; 思慮は神からであり、人間からでないので、それゆえ、キリスト教徒の人間は、献身(信心)中にいる時、神が彼の思考、行動の意図(計画)と行動を導くように祈る。


et quoque addit, quia ex se non potest. さらにまた言いたす、自分自身からできないので、と。


Is quoque cum vidit aliquem benefacientem, dicit quod ad id a Deo ductus sit, et plura similia. その者はまた、だれかの善(親切)見るとき、言う、そのことへと主により導かれたこと、また多くの同様のこと。


Num quis ita loqui potest, nisi tunc id interius credat? だれがそのように話すことができるか? その時、そのことを内的に信じないなら。


Ac interius id credere est e caelo. そして、内的にそのことを信じることは天界から〔信じること〕である。


At cum cogitat secum, et colligit argumenta pro prudentia humana, potest contrarium credere, et hoc est e mundo. しかし、自分自身で考えるとき、また人間の思慮のための論拠を集める、正反対のことを信じることができる、またこのことは世からである。


Sed fides interna vincit apud illos qui Deum corde agnoscunt, at fides externa apud illos, qui Deum non corde, utcunque ore, agnoscunt. しかし、内的な信仰(信念)が彼のもとで勝つ、神を心で認める者、しかし、外的な信仰(信念)が彼のもとで〔勝つ〕、神を心で〔認め〕ない者、どれほど口で、認める。


 


(3) 訳文


191.  思慮がプロプリウムからではなく、まったく外観に反し、またここから多くの者の信念に反しており、またそのようであるのは、人間の思慮がすべてのものを生じさせるという外観からの信念の中にいて、その外観は結果であり、それがどこからかであるかは明らかにする原因から引き出されなければならない、〔このような〕深い研究を要する論証によって納得させられなければならないからである。


 この前置きの中で、この事柄の一般的な信念について何らかのものが言われている。このことは、愛と信仰が人間からでなく、神からであること、なおまた知恵と知性は、したがって思慮もまた、一般的にすべての善と真理も神からであるという教会が教える外観に反している。これらが受け入れられるとき、さらにまた、プロプリウムからの思慮は何もなく、しかし単に、それが存在すると見られることが受け入れなくてはならない。思慮は、知性と知恵から以外の別の出所からでなく、またこれら二つは理解力とここからの真理と善の思考以外の別の出所からではない。ここで言われていることは、神的な摂理を認める者により、受け入れられ、信じられるが、単に人間の思慮を認める者はそうならない。


[2.] そこで、すべての知恵と思慮は主からであると教会が教えることかあるいは、すべての知恵と思慮は人間からであると教えることが真理でなくてはならない。そうでなければ、教会が教えることが真理であり、世が教えることが外観であること以外に調和することができるのか? というのは、そのことを、教会はみことばから、しかし、世はプロプリウムから確信するから。また、みことばは神からであり、プロプリウムは人間からである。思慮は神からであり、人間からでないので、それゆえ、キリスト教徒は、献身している時、神が自分の思考、計画、行動を導くようにと祈り、さらにまた、自分自身からではできないので、と言いたす。その者はまた、だれかの善行を見るとき、主によりそのことへと導かれたこと、また多くの同様のことを言う。その時、そのことを内的に信じないなら、だれがそのように話すことができるのか? そして、内的にそのことを信じることは天界から〔信じること〕である。しかし、自分自身で考えるとき、人間の思慮のための論拠を集め、正反対のことを信じることができ、またこのことは世からである。しかし、内的な信念が神を心で認める者のもとで勝つが、外的な信仰信念が、神をどれほど口で認めても、心で認めない者のもとで勝つ。

原典講読「神の摂理』 192

 

(1) 原文


192.  Dictum est, quod non possit aliquis, qui ex apparentia in fide est, quod humana prudentia faciat omnia, convinci nisi per rationes altioris indaginis, quae ex causis desumendae sunt. Quare ut rationes ex causis desumptae pateant coram intellectu, in suo ordine sistendae sunt, qui hic erit:
  (i.) Quod omnes cogitationes hominis sint ex affectionibus amoris vitae ejus, et quod prorsus nullae cogitationes sint, nec dari possint, absque illis.


(ii) Quod affectiones amoris vitae hominis sint soli Domino notae.


(iii.) Quod affectiones amoris vitae hominis a Domino per Divinam Ipsius Providentiam ducantur, et simul tunc cogitationes ex quibus prudentia humana.


(iv.) Quod Dominus per Divinam suam Providentiam componat affectiones totius generis humani in unam formam, quae est Humana.


(v.) Quod inde caelum et Infernum, quae sunt ex humano genere, in tali forma sint.


(vi.) Quod illi qui solam naturam et solam prudentiam humanam agnoverunt, faciant infernum; et qui Deum et Divinam Ipsius Providentiam agnoverunt, faciant caelum.


(vii.) Quod omnia haec non fieri possint, nisi appareat homini quod ex se cogitet et ex se disponat.


 


(2) 直訳


Dictum est, quod non possit aliquis, qui ex apparentia in fide est, quod humana prudentia faciat omnia, convinci nisi per rationes altioris indaginis, quae ex causis desumendae sunt. 言われた、ある者はできないからであること☆、その者は外観からの信仰(信念)の中にいる、人間の思慮がすべてのものを生じること、納得(確信)させられること〔ができない〕、高い(深い)調査(研究)を要する論証によって、それらは原因から引き出されなければならない。


この個所について、前回の訳文では訳し漏れしてしまいました。さかのぼっての修正をしません。本日の訳文を参考にしてください。


Quare ut rationes ex causis desumptae pateant coram intellectu, in suo ordine sistendae sunt, qui hic erit:- それゆえ、原因から引き出された論証を理解力の前に明らかにするために、その順序の中で見せなくてはならない、それはこれである(未来)
(i.) Quod omnes cogitationes hominis sint ex affectionibus amoris vitae ejus, et quod prorsus nullae cogitationes sint, nec dari possint, absque illis.
 (i.) 人間のすべての思考は彼のいのちの愛の情愛からのものであること、またまったく何も思考はないこと、存在することもできない、それらなしで。


(ii) Quod affectiones amoris vitae hominis sint soli Domino notae. (ii.) 人間のいのちの愛の情愛は主だけによく知られていること。


(iii.) Quod affectiones amoris vitae hominis a Domino per Divinam Ipsius Providentiam ducantur, et simul tunc cogitationes ex quibus prudentia humana. (iii.) 人間のいのちの愛の情愛は主によりその方の神的な摂理を通して導かれること、また同時に、その時、思考が〔導かれられる〕それらから人間の思慮が〔ある〕。


(iv.) Quod Dominus per Divinam suam Providentiam componat affectiones totius generis humani in unam formam, quae est Humana. (iv.) 主はご自分の神的な摂理によって全人類の情愛を一つの形に作り上げること、それは人間〔の形〕である。


(v.) Quod inde caelum et Infernum, quae sunt ex humano genere, in tali forma sint. (v.) ここから天界と地獄は、それらは人類からであること、このような形の中にある。


(vi.) Quod illi qui solam naturam et solam prudentiam humanam agnoverunt, faciant infernum; (vi.) 彼らは、自然だけを、また人間の思慮だけを認めた者、地獄をつくること。


et qui Deum et Divinam Ipsius Providentiam agnoverunt, faciant caelum. また神とその方の神的な摂理を認めた者は、天界をつくる。


(vii.) Quod omnia haec non fieri possint, nisi appareat homini quod ex se cogitet et ex se disponat. (vii.) これらすべてのものは生じることができないこと、人間に見られないなら、自分自身から考える、また自分自身から配列させること。


 


(3) 訳文


192.  人間の思慮がすべてのものを生じさせるという外観からの信念の中にいて、その外観は結果であり、それがどこからかであるかは明らかにする原因から引き出されなければならない、〔このような〕


 それゆえ、原因から引き出された論証を理解力の前に明らかにするために、その順序の中で見せなくてはならないが、それはこれである―


 


(i.) 人間のすべての思考は彼のいのちの愛の情愛からのものであり、またそれらなしで、まったく思考は何もなく、存在することもできないこと。


(ii.) 人間のいのちの愛の情愛は、主だけに知られていること。


(iii.) 人間のいのちの愛の情愛は、主によりその方の神的な摂理を通して導かれ、また同時に、思考が導かれ、それらから人間の思慮があること。


(iv.) 主はご自分の神的な摂理によって全人類の情愛を一つの形に作り上げ、それは人間の形であること。


(v.) ここから、人類からである天界と地獄は、このような形の中にあること。


(vi.) 自然だけを、また人間の思慮だけを認めた者は地獄をつくり、神とその方の神的な摂理を認めた者は天界をつくること。


(vii.) これらすべてのものは、自分自身から考え、また自分自身から配列させることが人間に見られないなら、生じることができないこと。

原典講読「神の摂理』 193

 

(1) 原文


193.  (i.) Quod omnes cogitationes hominis sint ex affectionibus amoris vitae ejus, et quod nullae cogitationes sint, nec dari possint, absque illis. Quid amor vitae, et quid affectiones et inde cogitationes, et ex his sensationes et actiones, quae in corpore existunt, in sua essentia sunt, supra in hac transactione, et quoque in illa quae vocatur Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, in specie in Parte ejus Prima et Quinta, ostensum est. Nunc quia inde sunt causae, ex quibus prudentia humana ut effectus profluit, necessum est, ut aliqua de illis hic quoque adducantur: nam quae alibi scripta sunt, non possunt cum illis quae scribuntur post illa, ita continue necti, sicut si eadem revocantur et ponuntur in conspectu. [2.] In hac transactione antehac, et in supramemorata De Divino Amore et Divina Sapientia, demonstratum est, quod in Domino sit Divinus Amor et Divina Sapientia, et quod illa duo sint ipsa Vita, et quod ex illis duobus sint homini voluntas et intellectus, ex Divino Amore voluntas et ex Divina Sapientia intellectus; et quod illis duobus in corpore correspondeant cor et pulmo; et quod inde constare possit, quod sicut pulsus cordis una cum respiratione pulmonis regit totum hominem quoad ejus corpus, ita voluntas una cum intellectu regat totum hominem quoad ejus mentem: et quod sic duo principia vitae sint apud unumquemvis hominem, unum naturale et alterum spirituale, et quod principium naturale vitae sit pulsus cordis, et spirituale vitae sit voluntas mentis; et quod utrumque adjungat sibi consortem, cum qua cohabitet, et cum qua vitae functiones agat, et quod cor sibi conjungat pulmonem, et quod voluntas sibi conjungat intellectum. [3.] Nunc quia anima voluntatis est amor, et anima intellectus est sapientia, utraque a Domino, sequitur, quod amor sit vita cujusvis, et quod amor talis vita sit, qualis conjuncta est sapientiae; seu quod idem, quod voluntas sit vita cujusvis, et quod haec talis vita sit, qualis conjuncta est intellectui. Sed de his plura in [hac] transactione supra, et imprimis in Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Prima et Parte Quinta, videantur.


 


(2) 直訳


(i.) Quod omnes cogitationes hominis sint ex affectionibus amoris vitae ejus, et quod nullae cogitationes sint, nec dari possint, absque illis.― (i.) 人間のすべての思考は彼のいのちの愛の情愛からのものであること、またまったく何も思考はないこと、存在することもできない、それらなしで。


Quid amor vitae, et quid affectiones et inde cogitationes, et ex his sensationes et actiones, quae in corpore existunt, in sua essentia sunt, supra in hac transactione, et quoque in illa quae vocatur Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, in specie in Parte ejus Prima et Quinta, ostensum est. いのちの愛が何か、また情愛とそこからと思考が何か、またこれらから感覚と行動、それらは身体の中に存在するようになる、その本質の中で〔何で〕ある〔か〕、この論文の上に、そしてまたその中に、それは『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』と呼ばれる、特に、その第一部と第五部の中に、示されている。


Nunc quia inde sunt causae, ex quibus prudentia humana ut effectus profluit, necessum est, ut aliqua de illis hic quoque adducantur: そこで、ここから原因があるので、それらから人間の思慮が〔ある〕結果を生じるような、必要である、それらについて何らかのものがここにもまた提示されること。


nam quae alibi scripta sunt, non possunt cum illis quae scribuntur post illa, ita continue necti, sicut si eadem revocantur et ponuntur in conspectu. というのは、他のところで書かれたものが、その後で書かれたもの、それらと、このように連続的に結ばれることができないから、もし(~の場合)同じものが思い出される、また視野の中に置かれるように。


[2.] In hac transactione antehac, et in supramemorata De Divino Amore et Divina Sapientia, demonstratum est, quod in Domino sit Divinus Amor et Divina Sapientia, et quod illa duo sint ipsa Vita, et quod ex illis duobus sint homini voluntas et intellectus, ex Divino Amore voluntas et ex Divina Sapientia intellectus; [2.] これまでこの論文の中に、また上述の『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』の中に示されている、主の中に神的な愛と神的な知恵があること、またそれら二つのものはいのちそのものであること、またそれら二つのものから人間に意志と理解力があること、神的な愛から意志が、また神的な知恵から理解力が〔ある〕。


et quod illis duobus in corpore correspondeant cor et pulmo; また、心臓と肺はそれら二つのものに身体の中で対応すること。


et quod inde constare possit, quod sicut pulsus cordis una cum respiratione pulmonis regit totum hominem quoad ejus corpus, ita voluntas una cum intellectu regat totum hominem quoad ejus mentem: またここから明らかにすることができる、心臓の鼓動が肺の呼吸と一緒に人間全体をその身体に関して支配するように、そのように意志は理解力と一緒に人間全体を心に関して支配すること。


et quod sic duo principia vitae sint apud unumquemvis hominem, unum naturale et alterum spirituale, et quod principium naturale vitae sit pulsus cordis, et spirituale vitae sit voluntas mentis; またこのようにいのちの二つの原理()それぞれの人間にあること、一つは自然的なものともう一つは霊的なもの、いのちの自然的な原理()が心臓の鼓動であること、またいのちの霊的なもの〔原理()〕が心の意志であること。


et quod utrumque adjungat sibi consortem, cum qua cohabitet, et cum qua vitae functiones agat, et quod cor sibi conjungat pulmonem, et quod voluntas sibi conjungat intellectum. また両方ともそれ自体を配偶者(仲間)と接合させること、それとともに一緒に住む、またそれとともにいのちの機能(任務)を働かせる、また心臓はそれ自体に肺を結合させること、また意志はそれ自体に理解力を結合させること。


[3.] Nunc quia anima voluntatis est amor, et anima intellectus est sapientia, utraque a Domino, sequitur, quod amor sit vita cujusvis, et quod amor talis vita sit, qualis conjuncta est sapientiae; [3.] そこで、意志の霊魂は愛であるので、また理解力の霊魂は知恵である、両方とも主から、~ということになる、愛はそれぞれの者のいのちであること、また愛はそのようないのちであること、どのように知恵が結合しているか〔によって〕☆。


ここはかの有名な相関文「qualistalis…」です。この相関文のポイントは「q-t-を定める」「t-動詞」が主動詞であることです。


すなわち、ここの文の意味は「愛がどのような知恵と結合しているかによって、いのち(生活)もその愛のままのものとなる」ことです。愛が知恵と結びついている時、その愛の主導権を握っていることになります。次の「qualistalis…」も同様です。


seu quod idem, quod voluntas sit vita cujusvis, et quod haec talis vita sit, qualis conjuncta est intellectui. または同じこと〔であるが〕、意志はそれぞれの者のいのちであること、またこれ〔意志〕はそのようないのちであること、どのように理解力が結合しているか〔によって〕☆。


Sed de his plura in [hac] transactione supra, et imprimis in Sapientia Angelica de Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Prima et Parte Quinta, videantur. しかし、これらの多くのものについて、〔この〕論文の上に、また特に、『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』の中に、第一部と第五部の中に、見られる。


 


(3) 訳文


193.  (i.) 「人間のすべての思考は彼のいのちの愛の情愛からのものであり、またそれらなしで、まったく思考は何もなく、存在することもできないこと」


 いのちの愛が何か、また情愛とそこからと思考が何か、またこれらから身体の中に存在するようになる感覚と行動がその本質では何であるか、この著作の前のほうに、『神の愛と知恵』と呼ばれる著作の、特に、その第一部と第五部の中に示されている。さて、人間の思慮を原因として結果が生じることになっているので、それらについて何らかのものがここにもまた提示されることが必要である。というのは、他のところで書かれたものが、そのあとで書かれたものと、同じものが思い出され、また視野の中に置かれるようしなければ、連続的に結ばれることができないからである。


[2.] この論文のこれまでの中に、また上述の『神の愛と知恵』の中に、主の中に神的な愛と神的な知恵があること、またそれら二つのものは、いのちそのものであること、またそれら二つのものから人間に意志と理解力があり、神的な愛から意志が、また神的な知恵から理解力があること、また、心臓と肺はそれら二つのものに身体の中で対応することが示されている。またここから、心臓の鼓動が肺の呼吸と一緒に人間全体をその身体に関して支配するように、そのように意志は理解力と一緒に人間全体を心に関して支配すること、またこのように一つは自然的なものともう一つは霊的なものであるいのちの二つの源がそれぞれの人間にあること、いのちの自然的な源が心臓の鼓動であり、いのちの霊的なもの源が心の意志であること、また両方ともそれ自体を配偶者と接合させ、それとともに一緒に住み、またそれとともにいのちの機能を働かせ、心臓はそれ自体に肺を結合させ、また意志はそれ自体に理解力を結合させることを明らかにすることができる。


[3.] そこで、意志の霊魂は愛であり、理解力の霊魂は知恵であり、両方とも主からのものであるので、愛はそれぞれの者のいのちであり、また愛はどのように知恵が結合しているかによって、そのようないのちであることがいえる。すなわち、同じことであるが、意志はそれぞれの者のいのちであり、この意志はどのように理解力が結合しているかによって、そのようないのちであることがいえる。


しかし、これらの多くのものについて、この著作の前のほうに、また特に、『神の愛と知恵』の第一部と第五部の中に、見られる。