原典講読「神の摂理』 181, 182

 

(1) 原文


181.  Quod simile sit in spiritualibus mentis, sicut est in naturalibus corporis, est quia omnia mentis correspondent omnibus corporis: quare etiam mens agit corpus in externis, et in communi ad omnem nutum. Agit oculos ad videndum, aures ad audiendum, os et linguam ad edendum et bibendum, et quoque ad loquendum, manus ad faciendum, pedes ad ambulandum, organa generationis ad prolificandum. Mens ad haec non solum agit externa, sed etiam interna in omni serie, ex intimis ultima et ex ultimis intima. Sic dum agit os ad loquendum, agit pulmonem, laryngem, glottidem, linguam, labra, et unumquodvis distincte ad suam functionem simul, et quoque faciem ad convenientiam. [2.] Inde patet, quod simile, quod dictum est de formis naturalibus corporis, dicendum sit de formis spiritualibus mentis; et quod dictum est de naturalibus operationibus corporis, dicendum sit de spiritualibus operationibus mentis; proinde sicut homo disponit externa, Dominus disponat interna, ita aliter si homo disponit externa a se, et aliter si disponit externa a Domino et simul illa sicut a se. Mens hominis etiam est in omni forma homo; est enim spiritus ejus, qui post mortem apparet homo prorsus sicut in mundo; et inde similia sunt in utroque: et sic quod quae dicta sunt de conjunctione externorum cum internis in corpore, etiam intelligenda sint de conjunctione externorum cum internis in mente: cum sola differentia, quod unum sit naturale, et alterum spirituale.


 


(2) 直訳


Quod simile sit in spiritualibus mentis, sicut est in naturalibus corporis, est quia omnia mentis correspondent omnibus corporis: 心の霊的なものの中に似たものがあるのは、身体の自然的なものの中に〔似たものが〕あるように、心のすべてのものは身体のすべてのものに対応するからである。


quare etiam mens agit corpus in externis, et in communi ad omnem nutum. それゆえ、また、心が身体を外なるものの中で働かす、また全般的なものの中で、指図に向けて(意のままに)


Agit oculos ad videndum, aures ad audiendum, os et linguam ad edendum et bibendum, et quoque ad loquendum, manus ad faciendum, pedes ad ambulandum, organa generationis ad prolificandum. 目を見るように働かす、耳を聞くように、口と舌を食べるようにと飲むように、また話すようにもまた、手をつくるように、足を歩くように、生殖の器官を子孫を産むように。


Mens ad haec non solum agit externa, sed etiam interna in omni serie, ex intimis ultima et ex ultimis intima. 心はこれらへと外なるものを働かすだけでなく、しかし、またすべての連続の中で内なるものを、最内部から最外部を、また最外部から最内部を。


Sic dum agit os ad loquendum, agit pulmonem, laryngem, glottidem, linguam, labra, et unumquodvis distincte ad suam functionem simul, et quoque faciem ad convenientiam. したがって、話すようにと口を働かす時、肺を働かす、咽頭を、声門を、舌を、唇を、それぞれが別々に同時にその機能に向けて、また顔をもまた適当するものへ向けて。


[2.] Inde patet, quod simile, quod dictum est de formis naturalibus corporis, dicendum sit de formis spiritualibus mentis; [2.] ここから明らかである、身体の自然的な形について言われることは、心の霊的な形について言われなくてはならないこと。


et quod dictum est de naturalibus operationibus corporis, dicendum sit de spiritualibus operationibus mentis; また身体の自然的な働きについて言われることは、心の霊的な働きについて言われなくてはならないこと。


proinde sicut homo disponit externa, Dominus disponat interna, ita aliter si homo disponit externa a se, et aliter si disponit externa a Domino et simul illa sicut a se. それゆえに、人間が外なるものを配列する(制御する)ように、主は内なるものを配列する(制御する)、そのように異なって、もし人間が自分自身から外なるものを配列する(制御する)なら、また異なって、もし主から外なるものを配列する(制御する)なら、また同時にそれらを自分自身からのように。


Mens hominis etiam est in omni forma homo; 人間の心もまたすべての人間の形の中にある。


est enim spiritus ejus, qui post mortem apparet homo prorsus sicut in mundo; というのは、彼の霊であるから、それは、死後、完全に人間のように見える、世の中でのように。


et inde similia sunt in utroque: またここから、両方の(場所の☆)中で似ている。


ここで「両方の場所」とは霊と身体です。


et sic quod quae dicta sunt de conjunctione externorum cum internis in corpore, etiam intelligenda sint de conjunctione externorum cum internis in mente: またしたがって、身体の中で内なるものと外なるものの結合について言われることは、さらにまた、心の中で内なるものと外なるものの結合について理解されなければならないこと。


cum sola differentia, quod unum sit naturale, et alterum spirituale. 単なる相違とともに、一つは自然的であること、またもう一つは霊的。


 


(3) 訳文


181.  心の霊的なものの中に似たものがあるのは、身体の自然的なものの中に似たものがあるように、心のすべてのものは身体のすべてのものに対応するからである。それゆえ、心がまた身体を外なるものの中で、また全般的なものの中で、意のままに働かせる。見るようにと目を、聞くようにと耳を、食べ、飲み、また話すようにともまた口と舌を、つくるようにと手を、歩くようにと足を、子孫を産むようにと生殖の器官を働かす。心はこれらへと外なるものを働かすだけでなく、しかしまた、すべての連続の中で最内部から最外部の、また最外部から最内部の内なるものを働かせる。したがって、話すようにと口を、肺を、咽頭を、声門を、舌を、唇を、それぞれが別々に同時にその機能に向けて働かす時、また顔をもまた適当するものへ向けて働かせる。


[2.] ここから、身体の自然的な形について言われることは、心の霊的な形について言われなくてはならないこと、また身体の自然的な働きについて言われることは、心の霊的な働きについて言われなくてはならないことが明らかである。それゆえに、人間が外なるものを制御するように、主は内なるものを制御する。もし人間が自分自身から外なるものを制御するなら、それとは異なって、主から外なるものを制御するように、また同時にそれらを自分自身からのように制御する。


 人間の心もまたすべての人間の形の中にある。というのは、それは、死後、世の中でのように完全に人間のように見える彼の霊であるから。またここから、両方の中で似ている。またしたがって、身体の中で内なるものと外なるものの結合について言われることは、さらにまた、一つは自然的であり、またもう一つは霊的であるという単なる相違とともに、心の中で内なるものと外なるものの結合について理解されなければならない。


 


(1) 原文


182.  (iii.) Quod si homo manifeste videret Divinam Providentiam, vel negaret Deum, vel faceret se Deum. Homo mere naturalis secum dicit, “Quid Divina Providentia? Num aliud aut plus quam vox apud vulgus ex sacerdote? Quis vidit aliquid ejus? Suntne prudentia, sapientia, astutia et malitia, ex quibus omnia in mundo fiunt. Reliqua inde nonne sunt necessitates et consequentiae? et quoque plura contingentia? Num Divina Providentia in his latet abdita? Quomodo potest in dolis et astibus? Et tamen dicitur, quod Divina Providentia operetur omnia: fac itaque mihi videre illam, et credam illam num quisquam potest credere illam prius?” [2.] Ita loquitur homo mere naturalis; aliter vero loquitur homo spiritualis; hic quia agnoscit Deum, etiam agnoscit Divinam Providentiam, et quoque illam videt. Sed is non potest manifestare eam alicui qui non cogitat nisi in natura ex natura; hic enim non potest supra illam elevare mentem, ac videre in apparentiis ejus aliquid Divinae Providentiae, aut de illa ex legibus ejus, quae etiam sunt leges Divinae Sapientiae, concludere: quare si illam manifeste videret, infunderet illam naturae, et sic illam non modo fallaciis obvelaret, sed etiam profanaret; et loco quod agnosceret illam, negaret illam, et qui Divinam Providentiam corde negat, etiam Deum negat. [3.] Sive cogitabitur, quod Deus regat omnia, sive quod natura; qui cogitat quod Deus regat omnia, cogitat quod ipse Amor et ipsa Sapientia, ita ipsa Vita; qui vero cogitat quod natura regat omnia, cogitat quod naturalis calor et naturalis lux, quae tamen in se mortua sunt, quia a sole mortuo. Annon ipsum vivum regit mortuum? Num mortuum potest regere aliquid? Si cogitas quod mortuum possit dare sibi vitam, insanis: vita erit a Vita.


 


(2) 直訳


(iii.) Quod si homo manifeste videret Divinam Providentiam, vel negaret Deum, vel faceret se Deum.― (iii.) もし人間が明らかに神的な摂理を見るなら、あるいは神を否定する、あるいは自分自身を神にする。


Homo mere naturalis secum dicit, “Quid Divina Providentia? 単なる自然的な人間は自分自身に言う、「何が神的な摂理か?


Num aliud aut plus quam vox apud vulgus ex sacerdote? 何らかのまたはそれ以上の言葉なのか、祭司からの大衆のもとの?


Quis vidit aliquid ejus? だれがその何らかのものを見ているのか?


Suntne prudentia, sapientia, astutia et malitia, ex quibus omnia in mundo fiunt. 思慮、知恵、欺きと悪意でないか、それらから世の中のすべてのものは行なわれる。☆


ここはピリオッド()となっていますが、初版ではコンマ()で続いています。文脈からは疑問符が適当であろうと思います。初版には、引用符も疑問符もありません(当時はこれらの記号はありません)


ここでピリオッド()[1.]の最後に一つあるだけです(なお[1.][2.]の段落番号は後から付けたものです)。いずれにしても、ここにピリオッド()は不適当です。


Reliqua inde nonne sunt necessitates et consequentiae? ここから残りのものは、必然と結果ではないか?


et quoque plura contingentia? そしてまた、多くの偶発的なもの〔ではないか〕?


Num Divina Providentia in his latet abdita? 神的な摂理はこれらの中に隠されて隠れているのか?


Quomodo potest in dolis et astibus? どのように〔隠されていることが〕できるのか、欺瞞と欺きの中に?


Et tamen dicitur, quod Divina Providentia operetur omnia: またそれでも言われる、神的な摂理がすべてのものに働くこと。


fac itaque mihi videre illam, et credam illam; それで、私にそれを見ることをつくれ、そうすれば私はそれを信じる(未来)


num quisquam potest credere illam prius?” だれかがそれを前もって信じることができるのか?


[2.] Ita loquitur homo mere naturalis; [2] そのように単なる自然的な人間は話す。


aliter vero loquitur homo spiritualis; けれども、異なって霊的な人間は話す。


hic quia agnoscit Deum, etiam agnoscit Divinam Providentiam, et quoque illam videt. この者は神を認めるので、神的な摂理もまた認める、そしてまたそれを見る。


Sed is non potest manifestare eam alicui qui non cogitat nisi in natura ex natura; しかし、その者はそれ〔摂理〕をある者に、その者は自然から自然の中でないなら考えない、明らかにすることができない。


hic enim non potest supra illam elevare mentem, ac videre in apparentiis ejus aliquid Divinae Providentiae, aut de illa ex legibus ejus, quae etiam sunt leges Divinae Sapientiae, concludere: というのは、この者は心をその〔自然の〕上に高揚させることができないから、そして、その外観の中に神的な摂理の何らかのものを見ること、または、その法則からのそれについて、それらもまた神的な知恵の法則である、結論すること〔ができない〕。


quare si illam manifeste videret, infunderet illam naturae, et sic illam non modo fallaciis obvelaret, sed etiam profanaret; それゆえ、もしそれをはっきりと見るなら、それを自然に注ぎ込む、またこのようにそれを欺きで覆うだけでなく、しかしまた冒涜する。


et loco quod agnosceret illam, negaret illam, et qui Divinam Providentiam corde negat, etiam Deum negat. また~に代わって、それを認めること、それを否定する、また神的な摂理を心で否定する者は、神もまた否定する。


[3.] Sive cogitabitur, quod Deus regat omnia, sive quod natura; [3.] あるいは考えられる(未来)☆、神がすべてのものを支配すること、あるいは自然〔がすべてのものを支配する〕こと。


未来形なので「命令」の意味合いが生じています。すなわち「~と考えてみよ」。


qui cogitat quod Deus regat omnia, cogitat quod ipse Amor et ipsa Sapientia, ita ipsa Vita; 神がすべてのものを支配することを考える者は、愛そのものと知恵そのものが、したがっていのちそのものが〔支配することを考える〕。


qui vero cogitat quod natura regat omnia, cogitat quod naturalis calor et naturalis lux, quae tamen in se mortua sunt, quia a sole mortuo. けれども、自然がすべてのものを支配することを考える者は、自然の熱と自然の光が〔支配することを考える〕、それらはそれでも本質的に死んでいる(生命のない)ものである、死んでいる(生命のない)陽からなので。


Annon ipsum vivum regit mortuum? いのちそのものが死んでいる(生命のない)ものを支配するのではないか?


Num mortuum potest regere aliquid? 死んでいる(生命のない)ものが何らかのものを支配することができるのか?


Si cogitas quod mortuum possit dare sibi vitam, insanis: もしあなたが、死んでいる(生命のない)ものがそれ自体にいのちを与えることができることを考えるなら、気が狂って〔いる〕。


vita erit a Vita. いのちは「いのち」からである(未来)


ここの未来形は「当然の推量」を意味するでしょう。


 


(3) 訳文


182.  (iii.) 「もし人間が明らかに神的な摂理を見るなら、神を否定するかあるいは自分自身を神にする」


 単なる自然的な人間は自分自身に言う、「何が神的な摂理か? 祭司からの大衆のもとのにある、何らかのまたはそれ以上の言葉なのか? だれがその何らかのものを見ているのか? 思慮、知恵、欺きと悪意、それらから世の中のすべてのものは行なわれないのか? ここから残りのものは、必然と結果ではないのか? そしてまた、多くの偶発的なものではないのか? 神的な摂理がこれらの中に隠されているのか? 欺瞞と欺きの中に、どのように隠されていることができるのか? またそれでも、神的な摂理はすべてのもので働くと言われる。それで、私にそれを見るようにせよ、そうすれば私はそれを信じよう。だれかがそれを前もって信じることができるのか?


[2] そのように、単なる自然的な人間は話す。けれども、霊的な人間は異なって話す。この者は神を認めるので、神的な摂理もまた認め、そしてまたそれを見る。しかし、その者はその摂理を、自然から自然の中でないなら考えない者に、明らかにすることができない。というのは、この者は心をその〔自然の〕上に高揚させることができず、そして、その外観の中に神的な摂理の何らかのものを見ること、または、その法則からのそれについて、それらもまた神的な知恵の法則である、結論することができないからである。それゆえ、もしそれをはっきりと見るなら、それを自然に注ぎ込み、またこのようにそれを欺きで覆うだけでなく、しかしまた冒涜もする。また、それを認めることに代わって、それを否定し、また神的な摂理を心で否定する者は、神もまた否定する。

[3.] 神がすべてのものを支配する、あるいは自然がすべてのものを支配する、と考えてみよ。神がすべてのものを支配すると考える者は、愛そのものと知恵そのものが、したがっていのちそのものが支配すると考える。けれども、自然がすべてのものを支配すると考える者は、自然の熱と自然の光が支配することを考える。それらはそれでも、生命のない太陽からなので、本質的に生命のないものである。いのちそのものが生命のないものを支配するのではないか? 生命のないものが何らかのものを支配することができるのか? もしあなたが、生命のないものがそれ自体にいのちを与えることができると考えるなら、気が狂っている。いのちは「いのち」からでなければならない。

コメントを残す