原典講読「神の摂理』 151

 

(1) 原文


151.  Sed hic aliquid dicetur, quomodo reformatur internus homo, et per illum externus. Internus homo non reformatur per solum scire, intelligere et sapere; consequenter non per solum cogitare; sed per velle id quod scientia, intelligentia et sapientia docet. Quando homo scit, intelligit et sapit, quod caelum ac infernum sint, et quod omne malum sit ex inferno, et omne bonum e caelo, si tunc non vult malum quia ab inferno est, sed vult bonum quia e caelo est, tunc in primo gradu reformationis est, et in limine ex inferno ad caelum. Cum homo ulterius progreditur, et vult desistere a malis, in secundo gradu reformationis est, et tunc extra infernum est, sed nondum in caelo; hoc videt supra se. Hoc internum erit, ut homo reformetur; sed nisi utrumque tam externum quam internum reformatur, homo non reformatus est. Externum reformatur per internum, cum externum desistit a malis, quae internum non vult quia infernalia sunt, et magis cum ideo fugit illa, et pugnat contra illa. Sic internum est velle, et externum est facere; nam nisi quis facit quod vult, intus est quod non velit, et tandem fit non velle. [2.] Ex his paucis videri potest, quomodo externus homo reformatur per internum. Hoc quoque est, quod intelligitur per verba Domini ad Petrum


 


 “Jesus..dixit, Si non lavero te, non habes partem Mecum. Dixit Ipsi Petrus, Domine, non pedes meos tantum, sed etiam manus et caput. Dixit illi Jesus, Qui lotus est, non opus habet, nisi ut quoad pedes lavetur, et mundus est totus” (Joh. xiii. 8-10):


per “lavationem” intelligitur lavatio spiritualis, quae est purificatio a malis; per “lavare caput et manus” intelligitur purificare internum hominem, et per “lavare pedes”, intelligitur purificare externum. Quod cum internus homo purificatus est, externus purificandus sit, intelligitur, per hoc, “Qui lotus est, non opus habet nisi quoad pedes lavetur.” Quod omnis purificatio a malis sit a Domino, intelligitur per hoc, “Si non lavero te, non habes partem Mecum.” Quod lavatio apud Judaeos repraesentaverit purificationem a malis, et quod haec per “lavationem” in Verbo significetur, et quod per “lavationem pedum” significetur purificatio naturalis seu externi hominis, multis ostensum est in Arcanis Caelestibus.


 


(2) 直訳


Sed hic aliquid dicetur, quomodo reformatur internus homo, et per illum externus. しかし、何らかのものが言われる、どのように内なる人が改心されるか、また彼によって外なるもの〔人〕。


Internus homo non reformatur per solum scire, intelligere et sapere; 内なる人は単に知ること、理解すること、また賢明である(知恵がある)ことによって改心されない。


consequenter non per solum cogitare; したがって、単に考えることによって〔改心され〕ない。


sed per velle id quod scientia, intelligentia et sapientia docet. しかし、それを欲することによって、知識、知性、また知恵が教えること。


Quando homo scit, intelligit et sapit, quod caelum ac infernum sint, et quod omne malum sit ex inferno, et omne bonum e caelo, si tunc non vult malum quia ab inferno est, sed vult bonum quia e caelo est, tunc in primo gradu reformationis est, et in limine ex inferno ad caelum. 人間が知り、理解し、また賢明である時、天界と地獄があること、またすべての悪は地獄からであること、またすべての善は天界から、もしその時、悪を欲しないなら、地獄からのものであるので、しかし、善を欲する、天界からのものであるので、その時、改心の最初の(第一の)段階の中にいる、また地獄から天界への敷居(入口)中に。


Cum homo ulterius progreditur, et vult desistere a malis, in secundo gradu reformationis est, et tunc extra infernum est, sed nondum in caelo; 人間がもっと先に進むとき、また悪から離れる(やめる)とを欲する、改心の第二の段階の中にいる、またその時、地獄の外に、しかし、まだ天界の中にない。


hoc videt supra se. これを自分自身の上に見る。


Hoc internum erit, ut homo reformetur; この内なるもの()がある(未来形)、人間が改心されるために。


sed nisi utrumque tam externum quam internum reformatur, homo non reformatus est. しかし、内なるもの()と同じく☆外なるもの()改心されないなら、人間は改心されない。


相関文tam A quam Bです。これは「~と同様に~」「~と同じく~」「~も~も」と訳せますが、(Aと同様にBではなくてBと同様にA」の訳がおそらく正しいでしょう。すなわち、同等なのですが、ABを比較すれば(Bよりも)Aに力点を置いています。ここの文で言えば「内なる人も外なる人も」改心しなくてはなりませんが、内なる人に比べて(実際には「内なる人」の改心を、その本人は知ることができないでしょう、外なるものからでないなら)、外なる人が改心しなくてはならない、最後には外なる人の改心という形を取らなくてはならないということです。


Externum reformatur per internum, cum externum desistit a malis, quae internum non vult quia infernalia sunt, et magis cum ideo fugit illa, et pugnat contra illa. 外なるもの()は内なるもの()よって改心される、外なるもの()悪から離れる(やめる)とき、それを内なるもの()は欲しない、地獄のものであるので、またさらに〔欲しない〕それゆえ、それを避けるとき、またそれらに対して戦う(闘争する)


Sic internum est velle, et externum est facere; このように内なるもの()は意志するものである、また外なるもの()は行なうものである。


nam nisi quis facit quod vult, intus est quod non velit, et tandem fit non velle. なぜなら、だれかが欲することを行なわないなら、内部に欲しないものがある、また最後に欲しないことが生じるから。


[2.] Ex his paucis videri potest, quomodo externus homo reformatur per internum. [2.] これらのわずかなものから見られることができる、どのように外なる人が内なるもの〔人〕によって改心されるか。


Hoc quoque est, quod intelligitur per verba Domini ad Petrum このこともまた、ペトロへの主の言葉によって意味されることである、


“Jesus..dixit, Si non lavero te, non habes partem Mecum. 「イエスは……言われた、もしわたしがあなたを洗わないなら、あなたはわたしと部分(役割)を持たない☆。


この部分は私の乏しい英語力からも直ちに「you have no part with me」と直訳できます。英語を母語とする者にとって、英語に訳すことは何と楽でしょうか。この場合、意味はもちろん「あなたは私と関係ない」。


Dixit Ipsi Petrus, Domine, non pedes meos tantum, sed etiam manus et caput. その方にペテロは言った、主よ、私の足だけでなく、しかしまた手と頭。


Dixit illi Jesus, Qui lotus est, non opus habet, nisi ut quoad pedes lavetur, et mundus est totus” (Joh. xiii. 8-10): 彼に主は言われた、洗った者は、必要ない、足に関して洗われること以外に、また全部が清い」 (ヨハネ13:8-10)
per “lavationem” intelligitur lavatio spiritualis, quae est purificatio a malis;
 「洗うこと」によって、霊的に洗うことが意味される、それは悪から清めることである。


per “lavare caput et manus” intelligitur purificare internum hominem, et per “lavare pedes”, intelligitur purificare externum. 「頭と手を洗うこと」によって、内なる人を清めることが意味される、また「足を洗うこと」によって、外なる人を清めることが意味される。


Quod cum internus homo purificatus est, externus purificandus sit, intelligitur, per hoc, “Qui lotus est, non opus habet nisi quoad pedes lavetur.” 内なる人が清められたとき、外なる人が清められなければならないことが、意味される、このことによって、「洗った者は、足に関して洗われること以外に必要ない」。


Quod omnis purificatio a malis sit a Domino, intelligitur per hoc, “Si non lavero te, non habes partem Mecum.” 悪からのすべての清めることは主によることが、このことによって意味される、「もしわたしがあなたを洗わないなら、あなたはわたしと部分(役割)を持たない」。


Quod lavatio apud Judaeos repraesentaverit purificationem a malis, et quod haec per “lavationem” in Verbo significetur, et quod per “lavationem pedum” significetur purificatio naturalis seu externi hominis, multis ostensum est in Arcanis Caelestibus. ユダヤ人のもとの洗うことは悪からの清めることを表象したこと、またこのことが「洗うこと」によって、みことばの中で意味されること、また「足を洗うこと」によって、自然的な〔人〕、すなわち、外なる人の清めることが意味されることが、『天界の秘義』の中に多く示されている。


 


(3) 訳文


151.  しかし、どのように内なる人が改心し、また内なる人によって外なる人が改心するか、何らかのものを述べよう。


 内なる人は単に知し、理解し、また賢明であることによって改心しない。したがって、単に考えることによって改心しない。しかし、知識、知性、また知恵が教えることを欲することによってである。人間が、天界と地獄があり、すべての悪は地獄から、またすべての善は天界からであることを、知り、理解し、また賢明である時、もしその時、地獄からのものであるからと悪を欲しないで、しかし、天界からのものであるからと善を欲する時、改心の第一の段階に、また地獄から天界への入口にいる。人間がもっと先に進み、悪をやめることを欲するとき、改心の第二の段階の中に、またその時、地獄の外にいるが、しかし、まだ天界の中にいない。これを自分自身の上に見る。


 人間が改心するために、この内なる人がいなくてはならない。しかし、内なるもの人と同じく外なるもの人が改心しないなら、人間は改心しない。外なる人が悪をやめ、それを内なる人が地獄のものであるからと欲せず、またさらに、それゆえ、それを避け、またそれらに対して闘争するとき、外なる人は内なる人によって改心する。


 このように、内なる人は意志するものであり、また外なる人は行なうものである。なぜなら、だれかが欲することを行なわないなら、内部に欲しないものがあろり、最後に欲しないことが生じるから。


[2.] これらのわずかなものから、どのように外なる人が内なる人によって改心するか、見ることができる。このこともまた、ペトロへの主の言葉によって意味されることである、


 


 「イエスは……言われた、もしわたしがあなたを洗わないなら、あなたはわたしと関係がない。ペテロはその方に言った、主よ、私の足だけでなく、しかしまた手と頭を。主は彼に言われた、洗った者は、足に関して洗われること以外に必要ない、全部が清い」 (ヨハネ13:8-10)


 「洗うこと」によって、霊的に洗うことが意味され、それは悪から清めることである。「頭と手を洗うこと」によって、内なる人を清めることが意味され、また「足を洗うこと」によって、外なる人を清めることが意味される。内なる人が清められたとき、外なる人が清められなければならないことが、「洗った者は、足に関して洗われること以外に必要ない」ことによって、意味される。悪からの清めることのすべては主によることが、「もしわたしがあなたを洗わないなら、あなたはわたしと関係がない」ことによって意味される。ユダヤ人のもとで、洗うことは悪から清めることを表象したこと、またこのことがみことばの中の「洗うこと」によって意味されること、また「足を洗うこと」によって、自然的な人、すなわち、外なる人を清めることが意味されることが、『天界の秘義』の中に多く示されている。